Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

W Palestynie sp贸艂dzielnia chce by膰 kobiet膮

W Palestynie nie艂atwo jest prowadzi膰 sp贸艂dzielni臋 i nie艂atwo by膰 kobiet膮. A jak to jest, kiedy w艂a艣nie kobiety zak艂adaj膮 sp贸艂dzielnie? Z kim i z czym musz膮 si臋 zmaga膰? Dlaczego si臋 na to decyduj膮?

fot.: Adam Rostkowski

fot.: Adam Rostkowski


Asma鈥檃 Al-Amlah wiod艂a spokojne 偶ycie w niewielkiej miejscowo艣ci Beit Ula. Zgodnie z palesty艅sk膮 tradycj膮 zajmowa艂a si臋 g艂贸wnie pracami domowymi, a na rodzin臋 zarabia艂 jej m膮偶. W 2000 roku m臋偶czyzna mia艂 wypadek, w wyniku kt贸rego nabawi艂 si臋 powa偶nego urazu kr臋gos艂upa. Od tej chwili by艂 niezdolny do pracy. Rodzina stan臋艂a przed dylematem: czy o pieni膮dze zatroszczy si臋 nastoletni syn, kt贸ry musia艂by w tym celu rzuci膰 szko艂臋, czy mo偶e byt zapewni im Asma鈥檃, co b臋dzie si臋 k艂贸ci艂o z tradycyjn膮 rol膮 kobiety w palesty艅skim spo艂ecze艅stwie? Wybrali to drugie rozwi膮zanie. A w艂a艣ciwie wybra艂a je Asma鈥檃, kt贸rej zale偶a艂o na tym, by jej dzieci uko艅czy艂y edukacj臋.
Postanowi艂a zarabia膰 jako szwaczka. W sprzeda偶y i dystrybucji wspiera艂o j膮 pi臋膰 kobiet z s膮siedztwa, kt贸re wsp贸艂pracowa艂y ze sob膮 od 1997 roku i nazywa艂y si臋 鈥濳lubem Kobiet鈥.
鈥 To pomog艂o mi przetrwa膰. Nie musia艂am wychodzi膰 na ulic臋 i prosi膰 o pieni膮dze, a moje dzieci nie by艂y zmuszone do rezygnowania z nauki, aby pracowa膰 na utrzymanie rodziny 鈥 m贸wi Asma鈥檃. 鈥 Po siedmiu latach leczenia m膮偶 w ko艅cu wydobrza艂. Nasza sytuacja jest stabilna. Jeste艣my szcz臋艣liwi, a dzieci maj膮 wykszta艂cenie 鈥 dodaje.
Takie by艂y pocz膮tki sp贸艂dzielczo艣ci palesty艅skich kobiet z miejscowo艣ci Beit Ula. W ci膮gu kilkunastu lat ich Klub rozr贸s艂 si臋 stukrotnie. Za艂o偶ony przez pi臋膰 s膮siadek, dzi艣 liczy a偶 pi臋膰set cz艂onki艅 i musia艂 ograniczy膰 zapisy, poniewa偶 ch臋tnych by艂o i wci膮偶 jest zbyt wiele.
Asma, fot.: Bartek Wr贸blewski

Asma’a, fot.: Weronika Rze偶utka


Kwestia zaufania
Asma鈥檃 nale偶y do zarz膮du Klubu. Prowadzi warsztaty i t艂umaczy kobietom, 偶e praca to nic z艂ego, a wr臋cz przeciwnie 鈥 dzi臋ki niej mog膮 sta膰 si臋 samodzielne i wiele osi膮gn膮膰.
鈥 Naszym g艂贸wnym celem jest da膰 kobietom si艂臋, zmieni膰 ich spos贸b my艣lenia, podnie艣膰 poziom edukacji 鈥 twierdzi.
Podczas cotygodniowych spotka艅 kobiety mog膮 nie tylko dzieli膰 si臋 swoimi problemami i rado艣ciami, lecz tak偶e bra膰 udzia艂 w szkoleniach organizowanych przez zarz膮d. Do Beit Ula przyje偶d偶aj膮 lekarze, t艂umacz膮cy, jak dba膰 o zdrowie; przyje偶d偶aj膮 te偶 prawnicy, trenerzy sportowi, a nawet przedsi臋biorcy, kt贸rzy ucz膮 na przyk艂ad wytwarzania s艂odyczy. Jest wypo偶yczalnia sukienek, kobiety organizuj膮 wsp贸lne wyjazdy do Hajfy czy pielgrzymki do miejsc kultu religijnego. W tym roku sp贸艂dzielnia rozpocz臋艂a udzielanie mikrokredyt贸w. Co tydzie艅 oko艂o stu kobiet wp艂aca do wsp贸lnej kasy niewielk膮 kwot臋 pieni臋dzy (ka偶da daje tyle, ile mo偶e). Kiedy uzbieraj膮 okre艣lon膮 sum臋, jedna z nich mo偶e skorzysta膰 z po偶yczki na ma艂膮 inwestycj臋, jak cho膰by zakup samochodu czy piskl膮t do hodowli. Zasady mikrokredyt贸w nie zosta艂y spisane. System opiera si臋 na wzajemnym zaufaniu.
20171011_KUKBUK_Palestyna_0189-1-28

fot.: Anna W艂och


Dam ci pieni膮dze, tylko nie pracuj
Wysokie bezrobocie (wed艂ug WAFA Palestinian News and Info Agency w 2017 roku wynosi艂o 27,4 proc.) sprawia, 偶e ruch sp贸艂dzielczy w Palestynie kwitnie. Obecnie funkcjonuje tam ponad 600 kooperatyw (oko艂o 550 na Zachodnim Brzegu i oko艂o 80 w Strefie Gazy), kt贸re daj膮 prac臋 mniej wi臋cej 19 tysi膮com os贸b. Prawie 46 procent to sp贸艂dzielnie rolnicze. Ogromne znaczenie kobiet dla palesty艅skiego rolnictwa jest cz臋sto niewidoczne i niedoceniane, szacuje si臋 bowiem (wszystkie dane za raportem palesty艅skiego ministerstwa rolnictwa z 2015 roku: 鈥5th Meeting of the COMCEC Agriculture Working Group鈥), 偶e 40 procent Palestynek w wieku produkcyjnym pracuje bezp艂atnie 鈥 zazwyczaj w domu lub w艂a艣nie w rolnictwie. Je偶eli ich praca przynosi dochody, znajduj膮 si臋 one poza ich kontrol膮. Mimo to sp贸艂dzielnie kobiece, kt贸re same kontroluj膮 swoje finanse, to mniej ni偶 5 procent wszystkich kooperatyw w Palestynie (oko艂o 40 procent to sp贸艂dzielnie m臋skie, a wi臋kszo艣膰 鈥 mieszane).
Niewykluczone, 偶e kooperatyw by艂oby jeszcze mniej, gdyby sytuacja nie zmusza艂a kobiet do zrzeszania si臋. M臋偶czy藕ni emigruj膮 bowiem w celach zarobkowych, a w dodatku w Palestynie w艂a艣ciwie nie ma rodziny, kt贸rej cz艂onek nie przebywa艂by, cho膰by czasowo, w izraelskim areszcie. Kobieta 鈥 jako 鈥瀘stoja domowego ogniska鈥 鈥 musi w takich sytuacjach troszczy膰 si臋 o reszt臋 rodziny, co cz臋sto oznacza konieczno艣膰 zarobienia na jej utrzymanie.
Tak by艂o w Beit Furik. Szefow膮 sp贸艂dzielni jest Bassma Abu Gelme, kt贸rej syn trafi艂 do aresztu za emocjonalny wpis zamieszczony na Facebooku po tym, jak izraelski 偶o艂nierz zastrzeli艂 jego koleg臋. M臋偶czy藕ni z tej niewielkiej miejscowo艣ci utrzymywali rodziny dzi臋ki uprawie warzyw, sprzedawanych na pobliskim targu. Sytuacja uleg艂a zmianie, kiedy Izraelczycy uniemo偶liwili im swobodny dost臋p do targu. Aby tam dotrze膰, musieli codziennie czeka膰 w d艂ugich kolejkach w punktach kontrolnych. W tym czasie warzywa si臋 psu艂y lub znacznie traci艂y na jako艣ci.
Sprawy wzi臋艂y w swoje r臋ce 偶ony rolnik贸w, kt贸re za艂o偶y艂y sklep, by podreperowa膰 domowe bud偶ety. Jako kobiety nie by艂y te偶 tak rygorystycznie sprawdzane na przej艣ciach kontrolnych, dzi臋ki czemu mog艂y dostarcza膰 warzywa na targ. Mimo osobistych dramat贸w i faktu, 偶e sp贸艂dzielnia z trudem wi膮偶e koniec z ko艅cem, Bassma i pozosta艂e kobiety z uporem walcz膮 o to, by j膮 utrzyma膰.
O ile jednak sp贸艂dzielnia w Beit Furik zosta艂a za艂o偶ona z konieczno艣ci, o tyle trudniej jest kobietom zak艂ada膰 kooperatywy wtedy, kiedy to nie wydaje si臋 niezb臋dne. Jedna z nich kilka lat (!) stara艂a si臋 zarejestrowa膰 swoj膮 dzia艂alno艣膰. Tyle czasu zaj臋艂o kobietom przekonanie urz臋dnik贸w, 偶e poradz膮 sobie same, bez m臋偶czyzny w zarz膮dzie. Palesty艅czycy niezbyt ch臋tnie widz膮 bowiem swoje 偶ony, matki i c贸rki w pracy zarobkowej.
fot.: Anna W艂och

fot.: Anna W艂och


W sp贸艂dzielni Al-Jeftlik, gdzie grupa kobiet za艂o偶y艂a sklep, syn usilnie namawia艂 matk臋, by zrezygnowa艂a z pracy. Proponowa艂 nawet: 鈥濵amo, ja ci dam te pieni膮dze, kt贸re tam zarabiasz, tylko nie chod藕 wi臋cej do tego sklepu鈥. Nie m贸g艂 znie艣膰, 偶e obcy m臋偶czy藕ni przychodz膮 po zakupy i maj膮 z ni膮 kontakt. Ale ona si臋 upar艂a, a m臋偶czy藕ni z rodziny z biegiem czasu przyzwyczaili si臋 do nowej sytuacji. P贸藕niej zacz臋li nawet pomaga膰, roz艂adowuj膮c towar na sklepowe p贸艂ki. Ta historia mia艂a wi臋c swego rodzaju happy end, lecz w wielu przypadkach wygrywa konserwatywna tradycja i kobiety, kt贸rym brak uporu, zostaj膮 w domach. A sp贸艂dzielnie s膮 dla Palestynek bardzo wa偶ne.
Walczymy na checkpointach
Huda nie za艂ama艂a si臋, kiedy wykryto u niej nowotw贸r piersi. Nie za艂ama艂a si臋 r贸wnie偶, kiedy okaza艂o si臋, 偶e w Palestynie nie ma aparatury, kt贸ra umo偶liwia przyjmowanie chemioterapii. Chorob臋 potraktowa艂a jak kolejny obowi膮zek na d艂ugiej li艣cie spraw do za艂atwienia. Musia艂a wstawa膰 codziennie o pi膮tej rano. Robi艂a dzieciom 艣niadanie, a potem jecha艂a do Jerozolimy, zaliczaj膮c po drodze checkpoint, przyjmowa艂a chemi臋 i wraca艂a do sp贸艂dzielni. Przez ca艂y czas zajmowa艂a si臋 te偶 domem i pociesza艂a m臋偶a, kt贸ry si臋 o ni膮 martwi艂. Nie chcia艂a niczego zaniedba膰. Wiedzia艂a, 偶e musi by膰 silna, by wygra膰 z chorob膮. Liczne obowi膮zki nie zostawi艂y jej czasu na u偶alanie si臋 nad sob膮. Dzisiaj ta cicha i niepozorna kobieta jest przewodnicz膮c膮 sp贸艂dzielni Anabta. Cieszy si臋 zaufaniem lokalnej spo艂eczno艣ci. I pokona艂a raka.
鈥 Sp贸艂dzielnie s膮 dla tych kobiet tak istotne, bo pozwalaj膮 im dzia艂a膰 wsp贸lnie i samodzielnie osi膮ga膰 cele 鈥 opowiada Magdalena Lejman z Polskiego Centrum Pomocy Mi臋dzynarodowej. 鈥 Przede wszystkim daj膮 im poczucie niezale偶no艣ci. Ale doch贸d te偶 jest wa偶ny, bo uzasadnia uczestnictwo w dzia艂aniach kooperatywy wszystkim wok贸艂. A w艂asne pieni膮dze, cho膰 niewielkie, napawaj膮 dum膮 i poczuciem sprawczo艣ci 鈥 dodaje pracowniczka PCPM, organizacji wspieraj膮cej palesty艅sk膮 sp贸艂dzielczo艣膰.
鈥 M臋偶czy藕ni zacz臋li szanowa膰 nas i nasz膮 prac臋. Nawet izraelscy 偶o艂nierze na checkpointach inaczej nas traktuj膮. To wynika z naszego podej艣cia i poczucia godno艣ci 鈥 opowiada Bassma z Beit Furik. 鈥 Przed otwarciem sp贸艂dzielni, gdy 偶o艂nierz kaza艂 zawr贸ci膰 do domu, bez mrugni臋cia okiem zawraca艂y艣my. Teraz walczymy o swoje. T艂umaczymy, 偶e mamy towar do sprzedania, 偶e musimy i艣膰 z nim do miasta i 偶e b臋dziemy czeka膰 tak d艂ugo, a偶 nas przepuszcz膮. Nie jest 艂atwo, czasami trzeba sta膰 godzinami. Za ka偶dym razem czeka na nas dok艂adna rewizja. Ale stawiamy w ko艅cu na swoim 鈥 podsumowuje.
鈥 Opr贸cz poczucia solidarno艣ci i wzajemnego wsparcia, cz艂onkinie sp贸艂dzielni nabywaj膮 wiedz臋 i nowe umiej臋tno艣ci. Staj膮 si臋 bardziej 艣wiadome, a przez to silne i niezale偶ne 鈥 twierdzi Asma鈥檃 z Klubu Kobiet w Beit Ula.
Dzia艂alno艣膰 w sp贸艂dzielni to dla palesty艅skich kobiet nie tylko 藕r贸d艂o zarobku, lecz tak偶e narz臋dzie emancypacji. Dzi臋ki kooperatywom mog膮 si臋 rozwija膰, uczy膰 od siebie i nawi膮zywa膰 przyja藕nie. Mog膮 te偶 udowodni膰, 偶e sta膰 je na co艣 wi臋cej ni偶 zajmowanie si臋 domem i ogr贸dkiem. Buduj膮 poczucie w艂asnej warto艣ci i przekonuj膮 m臋偶贸w, ojc贸w i syn贸w, 偶e kobieca samodzielno艣膰 nie jest z艂a. A w艂asne pieni膮dze s膮 do niej tylko dodatkiem.
fot.: Anna W艂och

fot.: Anna W艂och


Podstawy przedsi臋biorczo艣ci
鈥 Nie jest tak, 偶e historia ka偶dej kooperatywy聽to historia sukcesu. Cho膰by kobiety ze sp贸艂dzielni Beit Furik po pewnym czasie zbankrutowa艂y i musia艂y zamkn膮膰 sklep. Kiedy jednak pojawi艂a si臋 mo偶liwo艣膰 kolejnego szkolenia i dofinansowania, spr贸bowa艂y ponownie i posz艂o im lepiej 鈥 m贸wi Magdalena Lejman z PCPM. 鈥 Ta sp贸艂dzielnia nie przynosi wielkich dochod贸w, ale kobiety trzymaj膮 si臋 razem i ca艂y czas szukaj膮 sposobu na zrobienie cho膰by drobnego biznesu 鈥 dodaje.
Palesty艅skie kobiety maj膮 wiele umiej臋tno艣ci tradycyjnie przekazywanych z matki na c贸rk臋: znaj膮 si臋 na zio艂ach i uprawie ro艣lin, potrafi膮 szy膰 i gotowa膰. Ale brak dost臋pu do edukacji oraz pracy zawodowej sprawia, 偶e s艂abo orientuj膮 si臋 w prawie i ekonomii. Nie wiedz膮, jak liczy膰 zyski i straty, jak rozprowadza膰 produkty, jak na nich zarabia膰 oraz w jaki spos贸b zaplanowa膰 bud偶et. Biznes w Palestynie by艂 zawsze domen膮 m臋偶czyzn, nikt wi臋c nie troszczy艂 si臋 o to, by i kobiety potrafi艂y go rozkr臋ci膰. 鈥 Dlatego my inwestujemy przede wszystkim w sp贸艂dzielnie kobiece. Uczymy je przedsi臋biorczo艣ci, t艂umaczymy praktyki dobrego zarz膮dzania, aby troch臋 wyr贸wna膰 ich szanse, bo bez edukacji jest to niemo偶liwe 鈥 m贸wi Magdalena Lejman. 鈥 A robimy to tym ch臋tniej, 偶e one s膮 bardziej wiarygodnymi beneficjentami. M臋偶czy藕ni cz臋艣ciej trafiaj膮 do aresztu lub emigruj膮 za chlebem, tymczasem kobieta zwykle zostaje z rodzin膮 i rozwija dzia艂alno艣膰 na miejscu, wykorzystuj膮c zdobyt膮 wiedz臋 w swojej okolicy 鈥 twierdzi pracowniczka PCPM.
Na przyk艂ad w sp贸艂dzielni Beit Furik kobiety zacz臋艂y od produkcji maftoulu 鈥 palesty艅skiego kuskusu, kt贸ry wytwarza si臋 wy艂膮cznie zim膮. Po jednym ze szkole艅 dosz艂y do wniosku, 偶e ich przedsi臋biorstwo powinno funkcjonowa膰 nie sezonowo, a przez ca艂y rok. Postanowi艂y kupi膰 zapas sera w sezonie, kiedy jest ta艅szy. Nast臋pnie zamarynowa艂y go i w sezonie, gdy ser dro偶eje, obesz艂y lokalne supermarkety i przedstawi艂y im swoj膮 ofert臋. Po pewnym czasie wyliczy艂y, 偶e du偶膮 cz臋艣膰 koszt贸w stanowi膮 s艂oiki, wi臋c zacz臋艂y sprzedawa膰 ser w zgrzewanych torebkach.
A istniej膮ca od kilku lat sp贸艂dzielnia Anabta w tym roku sporz膮dzi艂a swoje pierwsze sprawozdanie finansowe. 鈥 S膮 bardzo dumne, 偶e zrobi艂y to same i z艂o偶y艂y sprawozdanie do ministerstwa jako jedyna sp贸艂dzielnia z okolicy 鈥 m贸wi pracowniczka PCPM. Kobiety zacz臋艂y profesjonalizowa膰 funkcjonowanie kooperatywy. Dowiedzia艂y si臋, czym jest branding, i wydrukowa艂y notatniki z logotypem oraz proste nalepki z logo i nazw膮 sp贸艂dzielni na produkty, kt贸re dot膮d sprzedawa艂y bez 偶adnego oznakowania. 鈥 Chodzi o to, 偶eby zapocz膮tkowa膰 zmian臋 w my艣leniu o przedsi臋biorczo艣ci. Perspektyw na ameryka艅ski sen na razie w Palestynie nie wida膰, ale ma艂ymi kroczkami zmierzamy w dobrym kierunku 鈥 t艂umaczy Magdalena Lejman.
Biznes 鈥 nawet perfekcyjnie zarz膮dzany 鈥 napotyka jednak w Palestynie na liczne trudno艣ci. Niestabilna sytuacja polityczno-ekonomiczna nie sk艂ania do inwestycji. Kiepskie drogi i transport oraz d艂ugie i nieprzewidywalne kolejki na punktach kontrolnych utrudniaj膮 handel, bo nikt nie mo偶e zagwarantowa膰, kiedy dotrze dostawa i czy produkty b臋d膮 艣wie偶e. 鈥 Poza tym w Palestynie jest niska 艣wiadomo艣膰 konsumencka. Na lokalnym rynku wygrywaj膮 produkty, kt贸re maj膮 najni偶sz膮 cen臋, a nie te, kt贸re maj膮 dobr膮 cen臋 w stosunku do jako艣ci. To ubogie spo艂ecze艅stwo. W biznesie decyduj膮ce s膮 wi臋c czynniki kr贸tkofalowe, bo sytuacja polityczna sprawia, 偶e trudno my艣le膰 tam w bardziej odleg艂ej perspektywie 鈥 dodaje Magdalena Lejman. PCPM stara si臋 to zmieni膰, wprowadzaj膮c palesty艅skie produkty na rynek mi臋dzynarodowy. Pomog艂o to uzyska膰 certyfikat Fairtrade trzem produktom palesty艅skiej grupy MAWASEM (z j. arabskiego: 鈥榩ory roku鈥), do kt贸rej nale偶y dziesi臋膰 kooperatyw produkcyjnych i trzy sprzeda偶owe. Obecnie trwa proces zdobywania certyfikatu ekologicznego, Halal, PSI i FSSC2200 dla kolejnych. To znacznie podnosi konkurencyjno艣膰 kooperatyw i sprawia, 偶e ich produkty maj膮 szans臋 trafi膰 na nowe rynki.
fot.: Piotr W. Bartoszek

fot.: Piotr W. Bartoszek


Polskie rurki w Palestynie
Palesty艅ski dom mo偶na pozna膰 po plastikowej beczce na dachu. Mie艣ci si臋 w niej oko艂o tysi膮ca litr贸w wody. To zabezpieczenie na wypadek przerw w jej dostawie, a zarazem sta艂y element krajobrazu zar贸wno wiejskiego, jak i miejskiego. Woda w Palestynie stanowi bowiem towar deficytowy. Kilkudniowe przerwy w dostawie s膮 na porz膮dku dziennym.
Przyczyn jest co najmniej kilka. Wi臋kszo艣膰 Zachodniego Brzegu Jordanu u偶ywa nieszczelnej kanalizacji z lat 50., kt贸ra mo偶e odpowiada膰 za strat臋 nawet 30 procent transportowanej wody. Aby zbudowa膰 nowe studnie i po艂o偶y膰 nowe rury, Palesty艅czycy potrzebuj膮 pozwolenia izraelskiego rz膮du. W latach 1995鈥2008 odrzuci艂 on jednak wszystkie tego rodzaju aplikacje na Zachodnim Brzegu (dane za muzeum Banksy鈥檈go w Betlejem). Cho膰 nie ma na to dowod贸w, tajemnic臋 poliszynela stanowi r贸wnie偶 odpompowywanie przez Izrael palesty艅skich w贸d gruntowych. A wzgl臋dy polityczne s膮 dodatkowo wzmacniane przez niekorzystne zmiany klimatu. 鈥 Sytuacja znacz膮co si臋 pogorszy艂a w ci膮gu ostatnich dziesi臋ciu lat 鈥 twierdzi Nader S. Hrimat, dyrektor wykonawczy ARIJ (The Applied Research Institute Jerusalem). 鈥 Ocieplenie klimatu powoduje, 偶e mamy oko艂o 30鈥40 procent mniej wody ni偶 wcze艣niej. Wywiera to negatywny wp艂yw na zasoby grunt贸wki, otwarte jeziora i wilgotno艣膰 gleby 鈥 dodaje.
Przed urz臋dem w Beit Ula 鈥 gdzie zdarza si臋, 偶e woda jest dost臋pna tylko kilka dni w miesi膮cu 鈥 nieustannie ci膮gnie si臋 w膮偶 cystern. Ka偶dy chce kupi膰 wod臋. Ale kiedy jej nie ma, cena jest wysoka (nawet 5,5 szekla za metr sze艣cienny). Mieszka艅cy zbieraj膮 wi臋c deszcz贸wk臋 i gromadz膮 na zapas kran贸wk臋, aby by艂o co pi膰 i w czym si臋 my膰. W tych okoliczno艣ciach trudno oczekiwa膰, by kwit艂o tam rolnictwo.
Kobiety w Beit Ula uprawiaj膮 zwykle warzywa w przydomowych ogr贸dkach, a raz w tygodniu na bazarku w wynajmowanym budynku sprzedaj膮 zbiory i przetwory. Plony s膮 jednak znacznie mniejsze, ni偶by chcia艂y. PCPM wspar艂o sp贸艂dzielni臋 systemami nawadniaj膮cymi, kt贸re minimalizuj膮 zu偶ycie wody w rolnictwie. Ro艣liny s膮 podlewane za po艣rednictwem rurek. Niewykorzystana woda nie wsi膮ka w gleb臋, a pozostaje w tym specyficznym obiegu i mo偶e zosta膰 u偶yta do kolejnego podlewania. Podobn膮 pomoc otrzyma艂y kobiety z Arab Women Club w Betlejem, kt贸re korzystaj膮 z hydroponiki (inny ekonomiczny system nawadniaj膮cy). Dzi臋ki temu s膮 w stanie produkowa膰 偶ywno艣膰 nie tylko na w艂asne potrzeby, lecz tak偶e na sprzeda偶.
Palesty艅ski w贸z Drzyma艂y
Nie mniejszym problemem ni偶 woda jest dla palesty艅skiego rolnictwa ziemia. Za ma艂o, za sucha, dzisiaj czyja艣, jutro mo偶e nale偶e膰 do kogo艣 innego. Porozumienie w Oslo z 1993 roku podzieli艂o kraj na trzy cz臋艣ci: stref臋 A (tereny pod kontrol膮 palesty艅skich w艂adz), B (ziemie pod kontrol膮 palesty艅sko-izraelsk膮) i C (tereny, kt贸re podlegaj膮 militarnej i cywilnej administracji Izraela, lecz dost臋p do edukacji i pomocy medycznej zapewniaj膮 mieszka艅com w艂adze palesty艅skie). W tej ostatniej strefie Palesty艅czycy nie mog膮 wznosi膰 偶adnych trwa艂ych konstrukcji.
W艂a艣nie w strefie C na p贸艂nocy kraju le偶y cz臋艣膰 ziemi nale偶膮cej do kobiet ze sp贸艂dzielni Al-Jalama. Ich miejscowo艣膰 jest jedn膮 tych, kt贸re najbardziej dotkn臋艂a budowa muru separacyjnego mi臋dzy Palestyn膮 i Izraelem. Stworzono tam tak zwan膮 stref臋 bezpiecze艅stwa woln膮 od upraw i zabudowa艅. Mieszka艅cy okolicy 偶yj膮 w niepewno艣ci, czy nast臋pnego dnia nie zostan膮 im odebrane pola, kt贸re obecnie uprawiaj膮.
W 2014 roku kobiety z tamtejszej sp贸艂dzielni postanowi艂y otworzy膰 sklep. PCPM sfinansowa艂o im kontener, z kt贸rego prowadzi艂y handel niedaleko drogi. Nied艂ugo po otwarciu izraelskie w艂adze zapowiedzia艂y jednak, 偶e budynek zostanie wyburzony. Zaradne kobiety zamontowa艂y ko艂a i przetransportowa艂y kontener w inne miejsce, dowodz膮c tym samym, 偶e nie jest to sta艂a konstrukcja.
Wbrew wielu r贸偶nym przeciwno艣ciom kobiety w Palestynie si臋 nie poddaj膮. Dlatego ich postawa uros艂a do rangi symbolu. Bo wy艂膮cznie z takim nastawieniem mo偶na utrzyma膰 w Palestynie sp贸艂dzielni臋. I nie tylko sp贸艂dzielni臋.
***
Fundacja Polskie Centrum Pomocy Mi臋dzynarodowej zapewnia pomoc rozwojow膮 dla Palestyny finansowan膮 z programu Polska Pomoc Ministerstwa Spraw Zagranicznych RP.

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***
Polecamy tak偶e:

W sercu wykluczenia

Postsyjoni艣ci w Izraelu

Ziemia r贸偶nych ojc贸w

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij