Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Hymn Marii

W konfliktach, kt├│re spowodowane s─ů przez ÔÇ×mie─ç-wiedzie─ç-dominowa─çÔÇŁ, B├│g czyni si─Ö obecnym po stronie tych, kt├│rzy nie maj─ů, nie wiedz─ů i nie mog─ů.
Hymn Marii

Niniejszy tekst stanowi przedruk jednego z podrozdzia┼é├│w wydanej w 2019 roku ksi─ů┼╝ki ┼üukasza Samca OFMConv, zatytu┼éowanej ÔÇ×Maryja i ┬źpreferencyjna opcja na rzecz ubogich┬╗ÔÇŁ (s. 126ÔÇô131). Dzi─Ökujemy Wydawnictwu WAM za zgod─Ö na przedruk. Tytu┼é, lead, ┼Ťr├│dtytu┼éy i skr├│ty pochodz─ů od redakcji. Przypisy zosta┼éy pomini─Öte.

ÔÇ×MagnificatÔÇŁ mo┼╝na odczytywa─ç teologicznie na dw├│ch p┼éaszczyznach. Pierwsza, szeroka perspektywa koncentruje si─Ö na ÔÇ×odwiecznejÔÇŁ walce pomi─Ödzy pot─Ö┼╝nymi a┬áponi┼╝anymi (┼ük 1,52), niczym pomi─Ödzy dobrem a┬áz┼éem, jak w┬ábajkach. Natomiast druga p┼éaszczyzna, bardziej zaw─Ö┼╝ona, dotyczy ca┼éego kontekstu oczekiwa┼ä mesja┼äskich, kt├│re wype┼éniaj─ů si─Ö w┬áMaryi (┼ük 1,54ÔÇô55). Teologia latynoameryka┼äska, pr├│buj─ůc zaczerpn─ů─ç z┬ádw├│ch wy┼╝ej wymienionych p┼éaszczyzn, wyr├│┼╝nia dwie cechy charakterystyczne dzia┼éania Boga w┬áhistorii: paradoksalno┼Ť─ç Jego dzia┼éa┼ä (inaczej ujmuj─ůc┬áÔÇô miejsce teologiczne Jego obecno┼Ťci) oraz Jego stronniczo┼Ť─ç (preferencj─Ö).

W┬á┼Ťwietle pierwszej cechy Maryja wyra┼╝a nie tylko uznanie dzia┼éania Bo┼╝ego w┬ájej w┼éasnym ┼╝yciu czy w┬ájej sprawie, ale wychwala┬áÔÇô w┬áspos├│b prorocki i┬áparadoksalny zarazem┬áÔÇô regu┼é─Ö dzia┼éania Boga w┬áhistorii poprzez konflikt mi─Ödzy bogatymi i┬áubogimi, pot─Ö┼╝nymi i┬ás┼éabymi, dumnymi i┬ápokornymi. B├│g zawsze wybiera stron─Ö tych drugich. [ÔÇŽ] W┬áoczekiwaniach Izraela potwierdza si─Ö linia ubogich w┬áduchu┬áÔÇô anawim, wskutek czego mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e Maryja staje si─Ö symbolem, w┬ákt├│rym si─Ö skupiaj─ů i┬ázarazem wyra┼╝aj─ů dwa sposoby dzia┼éania Boga: jako normy og├│lnej Jego dzia┼éania w┬á┼Ťwiecie┬áÔÇô nale┼╝y ona bowiem do grupy nic-nieznacz─ůcych, i┬ájako normy szczeg├│lnej Jego dzia┼éania w┬áIzraelu┬áÔÇô bowiem Maryja nale┼╝y tak┼╝e do ubogich duchem. Tak oto Maryja wychwala Boga za to, ┼╝e ÔÇ×wielcy tego ┼ŤwiataÔÇŁ (pot─Ö┼╝ni, bogaci i┬ádumni) jednak nie maj─ů ostatniego s┼éowa, bo strac─ů swoj─ů w┼éadz─Ö (┼ük 1,51ÔÇô53). Ponadto w┬ás┼éowach Maryi wida─ç przekonanie, ┼╝e oczekiwania nie s─ů daremne i┬áw┬áko┼äcu zatryumfuje sprawiedliwo┼Ť─ç. B├│g obiecuje nowy porz─ůdek i┬ánowy ┼Ťwiat, a┬áw┼éa┼Ťnie w┬áMaryi obietnica ta si─Ö spe┼énia: wywy┼╝sza poni┼╝onych, g┼éodnych nasyca dobrami, przyjmuje ubogich. W┬áten paradoksalny spos├│b B├│g deklaruje miejsce teologiczne swojej obecno┼Ťci w┬áhistorii oraz form─Ö do┼Ťwiadczenia mistycznego. Relacja B├│g┬áÔÇô ubogi, jak zaznacza Gustavo Guti├ęrrez, jest sercem wiary biblijnej, kt├│ra charakteryzuje si─Ö dwoma wzajemnie przenikaj─ůcymi si─Ö czynnikami┬áÔÇô kontemplacj─ů i┬áhistori─ů oraz mistyk─ů i┬ápolityk─ů. Tote┼╝ obecno┼Ť─ç Jezusa po┼Ťr├│d tak zwanego z┼éego towarzystwa, Jego troska o┬áÔÇ×braci najmniejszychÔÇŁ i┬ázainteresowanie tematem straty potwierdzaj─ů maryjny horyzont wyra┼╝ony w┬áÔÇ×MagnificatÔÇŁ.

Druga charakterystyczna cecha, kt├│ra jest widoczna w┬ápie┼Ťni Maryi, to fakt, ┼╝e B├│g nie jest neutralny i┬á┼╝e w┬áJego dzia┼éaniu staje si─Ö widoczna wyra┼║na preferencja. W┬áhistorii dzi─Ökczynienia Anny wychodzi na jaw, ┼╝e ÔÇ×┼éuki si┼éaczy obr├│c─ů si─Ö w┬ádrzazgi, a┬ás┼éabi poczuj─ů si─Ö pe┼éni si┼éyÔÇŁ (1 Sm 2,4). Tak┼╝e przed Bogiem Debory i┬áJudyty uciekaj─ů wszyscy pot─Ö┼╝ni i┬ázadufani w┬ásobie (Jud 16,11). W┬ákonfliktach, kt├│re spowodowane s─ů przez ÔÇ×mie─ç-wiedzie─ç-dominowa─çÔÇŁ, B├│g czyni si─Ö obecnym po stronie tych, kt├│rzy nie maj─ů, nie wiedz─ů i┬ánie mog─ů. Nie znaczy to, ┼╝e ├│w stan ludzkiej desperacji nale┼╝y ÔÇ×kanonizowa─çÔÇŁ, ale trzeba zauwa┼╝y─ç konkretn─ů preferencj─Ö Boga. Mo┼╝na powiedzie─ç, ┼╝e paralelnie B├│g reaguje w┬áten sam spos├│b wobec tych, kt├│rzy swoimi praktykami egoistycznymi powoduj─ů zubo┼╝enie i┬áponi┼╝enie najs┼éabszych.

B├│g wobec ubogich ÔÇô ÔÇ×s┼éabo┼Ť─çÔÇŁ do nic-nieznacz─ůcych

Maryja uobecnia preferencyjn─ů opcj─Ö Boga na rzecz ubogich┬áÔÇô jako tryumf Boga w┬átym, co s┼éabe┬áÔÇô jak r├│wnie┼╝ Jego wra┼╝liwo┼Ť─ç na cierpi─ůcych, zw┼éaszcza niesprawiedliwie. Maryja ca┼é─ů sob─ů (jako typ) wyra┼╝a spos├│b dzia┼éania Boga w┬áhistorii zbawienia. Ona symbolizuje Bo┼╝─ů pedagogi─Ö wyra┼╝on─ů w┬áPi┼Ťmie ┼Üwi─Ötym, przejawiaj─ůc─ů si─Ö w┬átym, ┼╝e B├│g zawsze, bezwarunkowo jest przychylny n─Ödznikom i┬ástaje po stronie uciskanych, kt├│rzy walcz─ůc o┬áswoje prawa, broni─ů nade wszystko ┼╝ycia. Maryja wpisuje si─Ö w┬áÔÇ×sta┼é─ů teologiczn─ůÔÇŁ historii zbawienia, w┬ákt├│rej w┬áca┼éym kontek┼Ťcie biblijnym jawna staje si─Ö Bo┼╝a predylekcja do ubogich i┬ánic-nieznacz─ůcych. W┼Ťr├│d nich w┼éa┼Ťnie usytuowana jest Maryja. B├│g wybiera j─ů (c├│rk─Ö Izraela, kobiet─Ö z┬áludu, ubog─ů i┬ánieznan─ů) na matk─Ö dla swego Syna, aby jeszcze bardziej objawi┼éo si─Ö Jego mi┼éosierdzie┬áÔÇô nie przez jej bezp┼éodno┼Ť─ç, ale dziewictwo. Dla Boga przecie┼╝ nie ma nic niemo┼╝liwego (┼ük 1,37). Niew─ůtpliwie┬áÔÇô jak zauwa┼╝a Clodovis Boff┬áÔÇô s┼éowa Maryi na temat Boga ukazuj─ů Go jako rewolucjonist─Ö, a┬ánawet skandalist─Ö, bo czyni z┬áMaryi Matk─Ö Jezusa.

Kontynuuj─ůc t─Ö my┼Ťl, Leonardo Boff przytacza fragment, w┬ákt├│rym Jezus, opowiadaj─ůc o┬áOjcu Niebieskim, m├│wi: ÔÇ×On sprawia, ┼╝e s┼éo┼äce wschodzi dla z┼éych i┬ádobrych i┬ázsy┼éa deszcz dla sprawiedliwych i┬ániesprawiedliwychÔÇŁ (Mt 5,45). Czy┼╝ B├│g rzeczywi┼Ťcie faworyzuje jednych, a┬ádyskryminuje innych? Brazylijski teolog odpowiada, ┼╝e ÔÇ×B├│g kocha wszystkich i┬áwszystkich ogarnia swoj─ů mi┼éo┼Ťci─ů mi┼éosiern─ůÔÇŁ. Jednak┼╝e formy mi┼éo┼Ťci Boga s─ů r├│┼╝ne. Wywy┼╝sza pokornych i┬áwymierza sprawiedliwo┼Ť─ç ubogim┬áÔÇô tak wyra┼╝a si─Ö Jego troska o┬átych, kt├│rzy sami z┬ár├│┼╝nych powod├│w s─ů bezradni. Dzieje si─Ö tak, cho─ç Jego mi┼éo┼Ť─ç, ze wzgl─Ödu na dobro cz┼éowieka, ma r├│wnie┼╝ inne, srogie oblicze: kiedy zarozumia┼éych pysza┼ék├│w rozprasza, panuj─ůcych usuwa z┬átronu czy te┼╝ kiedy bogatych z┬ániczym odprawia┬áÔÇô aby wolni od fa┼észywego przekonania o┬áswojej samowystarczalno┼Ťci i┬ápozornej pot─Ödze mogli wkroczy─ç na drog─Ö kr├│lestwa Bo┼╝ego. Je┼╝eli B├│g ÔÇ×oddzielaÔÇŁ kogo┼Ť od czego┼Ť, wcale nie oznacza to pot─Öpienia tej osoby.

Teologia latynoameryka┼äska podkre┼Ťla, ┼╝e na przestrzeni wiek├│w obraz i┬áznaczenie Maryi zostaj─ů zredukowane do spirytualistycznego uj─Öcia jej jako uleg┼éej i┬ápoddanej. Zanika jej wigor ewangeliczny albo zostaje wykorzystany do zalegalizowania nier├│wno┼Ťci i┬ániesprawiedliwo┼Ťci. Teologia wyzwolenia w┬á┼é─ůczno┼Ťci z┬ánow─ů hermeneutyk─ů biblijn─ů┬áÔÇô uwzgl─Ödniaj─ůc dramatyczn─ů sytuacj─Ö kontynentu i┬áwielki, pomimo tego, optymizm ruch├│w chrze┼Ťcija┼äskich┬áÔÇô odkrywa w┬ámaryjnym ÔÇ×MagnificatÔÇŁ kobiet─Ö dzieln─ů, siln─ů i┬áprofetyczn─ů. Jest ona wzorem zaanga┼╝owania w┬ámesja┼äskie wyzwolenie z┬ániesprawiedliwo┼Ťci historyczno-spo┼éecznej, kt├│ra ci─ů┼╝y nad ubogimi. Ewangelista ┼üukasz w┬áusta Maryi wk┼éada hymn uwielbienia Boga. Pie┼Ť┼ä Maryi w┬ábardzo syntetyczny spos├│b opowiada o┬áBo┼╝ej pedagogii umi┼éowania s┼éabych i┬ápokornych, a┬áodrzucenia bogatych i┬ázadufanych w┬ásobie. Niew─ůtpliwie jest to tajemnica historii zbawienia wyra┼╝aj─ůca mi┼éo┼Ť─ç Boga, kt├│ra wynika z┬áJego pot─Ö┼╝nej wolno┼Ťci. B├│g ofiarowuje siebie samego zupe┼énie darmo. Jego zbawienie nie jest nast─Öpstwem ludzkich zas┼éug, ale wiary w┬áJego mi┼éosierdzie, tak jak to mia┼éo miejsce w┬áprzypadku Abrahama (Rz 4,1ÔÇô5). Dlatego wszyscy dumni i┬ásamowystarczalni, pok┼éadaj─ůcy ufno┼Ť─ç w┬áswoich dobrach, wydaj─ů si─Ö wy┼é─ůczeni ze zbawienia, je┼Ťli si─Ö nie nawr├│c─ů i┬ánie uczyni─ů si─Ö ma┼éymi i┬ás┼éabymi jak dzieci (┼ük 18,17; Mk 10,15). Maryja staje si─Ö bliska wsp├│┼éczesnemu cz┼éowiekowi i┬ázjednoczona z┬álosem ubogich. I┬áto wsp├│lnie z┬ánimi og┼éasza projekt Boga m├│wi─ůcy o┬áwyzwoleniu ka┼╝dego cz┼éowieka i┬áspo┼éecze┼ästwa. W┬ákonsekwencji profetyczno-wyzwole┼äczy obraz Maryi jako symbolu Ko┼Ťcio┼éa domaga si─Ö, aby ka┼╝dy z┬ácz┼éonk├│w wsp├│lnoty eklezjalnej dzia┼éa┼é we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie tak jak Ona.

Ubodzy wobec Boga ÔÇô wiara nic-nieznacz─ůcych

[ÔÇŽ] Bieda i┬áub├│stwo same w┬ásobie s─ů zawsze z┼éem spo┼éecznym pot─Öpianym przez Boga. Dzi─Öki prorokom wyra┼╝enie ÔÇ×ubogiÔÇŁ ma jednak┼╝e znaczenie bogatsze i┬ákompletniejsze, bo wed┼éug ich przekonania w┬ábyciu ubogim zawiera si─Ö postawa najbardziej religijna, charakteryzuj─ůca ÔÇ×ubogich JahweÔÇŁ, kt├│rzy poprzez swoje ub├│stwo wyra┼╝aj─ů g┼é─Öbok─ů pobo┼╝no┼Ť─ç i┬ábezgraniczne zaufanie Panu. Poj─Öcie ÔÇ×ubogiÔÇŁ jawi si─Ö bowiem jako synonim okre┼Ťle┼ä: ÔÇ×religijnyÔÇŁ, ÔÇ×pobo┼╝nyÔÇŁ i┬áÔÇ×sprawiedliwyÔÇŁ. Maryja wsp├│lnie ze swoim ludem dzieli wszystkie trudy, jakie wynikaj─ů z┬ásytuacji spo┼éecznej zale┼╝no┼Ťci. Jej ┼╝ycie g┼é─Öboko wpisuje si─Ö w┬ábycie cz─Ö┼Ťci─ů ÔÇ×ubogich JahweÔÇŁ, kt├│rzy wyr├│┼╝niaj─ů si─Ö niez┼éomnym zaufaniem Panu. Takich ubogich prorocy identyfikuj─ů z┬áludem. Maryja jawi si─Ö jako personifikacja ludu. Swoj─ů osob─ů uciele┼Ťnia lud, staj─ůc si─Ö tak┼╝e znakiem ludu mesja┼äskiego, kt├│ry powstaje wraz z┬ánarodzinami jej Syna. Maryja we w┼éasnej osobie objawia to, co B├│g czyni w┬á┼Ťwieckiej historii Izraela, a┬ánast─Öpnie to, co realizuje Jezus w┬áswoim ludzie mesja┼äskim. Przyj┼Ťcie Mesjasza jest oczekiwan─ů odpowiedzi─ů Boga na niesprawiedliwe relacje. Dzia┼éanie Boga w┬áMaryi, uni┼╝onej s┼éu┼╝ebnicy, ┼é─ůczy mesja┼äskie oczekiwania ubogich z┬áb┼éogos┼éawie┼ästwami wobec przysz┼éych pokole┼ä. Maryja staje si─Ö miejscem do┼Ťwiadczenia Boga jako ┼Üwi─Ötego i┬áMi┼éosiernego. To, co B├│g czyni z┬áMaryj─ů, jest archetypem tego, co uczyni z┬ánami wszystkimi. Maryja reprezentuje nie tylko Izrael, ale ca┼é─ů ludzko┼Ť─ç. B├│g, wybieraj─ůc Maryj─Ö, w┬árzeczywisto┼Ťci wybiera sw├│j lud, aby przyj─ů┼é Zbawiciela, tote┼╝ jest oczywiste, ┼╝e B├│g z┬áÔÇ×MagnificatÔÇŁ jest dla Maryi motywem mesja┼äskiego wywy┼╝szenia i┬áprzyczyn─ů jej prorockiej modlitwy.

Wiara Maryi w┬áBoga, kt├│ry wyzwala i┬ázbawia, charakteryzuje ca┼ée jej ┼╝ycie. Wsp├│┼épraca Maryi w┬áramach Bo┼╝ej historii zbawienia jest nie tylko konsekwencj─ů imperatywu etycznego jej wiary, ale stanowi sam jej rdze┼ä. Historyczna sprawiedliwo┼Ť─ç i┬ásolidarno┼Ť─ç z┬áludem s─ů integraln─ů cz─Ö┼Ťci─ů samej wiary w┬ásprawiedliwo┼Ť─ç Bo┼╝─ů, kt├│ra oznacza wiar─Ö w┬áBoga wyzwalaj─ůcego ubogich i┬áwsp├│┼éprac─Ö w┬átym┼╝e zbawczym procesie wyzwolenia. Nie mo┼╝na wierzy─ç w┬áBoga, kt├│ry zbawia ubogich, a┬ánast─Öpnie mie─ç udzia┼é w┬ániesprawiedliwo┼Ťci. Dlatego Maryja jako matka solidaryzuje si─Ö z┬áJezusem. Nie jest jednak┼╝e zaborcza, nie zatrzymuje Jezusa, lecz w┬áwolno┼Ťci pozwala Mu realizowa─ç dzie┼éo wyzwolenia, a┼╝ po sam krzy┼╝. Pomimo do┼Ťwiadczenia cierpie┼ä Syna, pozostaje wierna ze wzgl─Ödu na Jezusa. Maryjne fiat we wcieleniu si─Ö Boga po┼Ťr├│d ubogich ma swoj─ů kontynuacj─Ö w┬á┼╝yciu Jezusa, a┼╝ do ÔÇ×pora┼╝kiÔÇŁ krzy┼╝a. Pascha, narodziny Ko┼Ťcio┼éa, jej obecno┼Ť─ç podczas Pi─Ö─çdziesi─ůtnicy, s─ů fiat Maryi dla Ko┼Ťcio┼éa jako wsp├│lnoty, kt├│ra ma za zadanie kontynuowa─ç dzie┼éa Jezusa w┬áub├│stwie, s┼éabo┼Ťci i┬áprze┼Ťladowaniach. Maryja uobecnia opcj─Ö Boga na rzecz ubogich jako tryumf Boga w┬átym, co s┼éabe. Uobecnia r├│wnie┼╝ Jego wra┼╝liwo┼Ť─ç na cierpi─ůcych, zw┼éaszcza tych, kt├│rzy cierpi─ů niesprawiedliwie. Maryja wyra┼╝a spos├│b dzia┼éania Boga w┬áhistorii zbawienia. Symbolizuje te┼╝ Bo┼╝─ů pedagogi─Ö wyra┼╝on─ů w┬áPi┼Ťmie ┼Üwi─Ötym, zgodnie z┬ákt├│r─ů B├│g zawsze stoi po stronie uciskanych, poniewa┼╝ oni, walcz─ůc o┬áswoje prawa, chroni─ů najcenniejszy skarb Boga┬áÔÇô ┼╝ycie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś