fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Co KRYJE SI臉 za internetow膮 apokaliptyk膮?

Zaufanie os贸b samotnych i starszych do wsp贸lnot i instytucji zostaje podminowane tajemn膮 wiedz膮 o zepsuciu 艣wiata. W efekcie osoby wtajemniczone bardziej od w艂asnego zbawienia interesowa膰 b臋dzie opis kar, jakie spadn膮 na 艣wiat, kt贸ry w艂a艣nie je zawi贸d艂.
Co KRYJE SI臉 za internetow膮 apokaliptyk膮?
ilustr.: Lena Solo

Widmo kr膮偶y po internecie, widmo apokalipsy/czas贸w Antychrysta/wojny 艣wiatowej 鈥 wariant przysz艂o艣ci zale偶y tu g艂贸wnie od kana艂u YouTube鈥檕wego, kt贸ry akurat wybrali艣my na wiecz贸r grozy. W ostatnich latach, by膰 mo偶e mi臋dzy innymi wskutek pandemii oraz wybuchu wojny w Ukrainie, wytworzy艂a si臋 w polskiej sieci grupa odbiorc贸w alternatywna wobec tej mainstreamowej, czyli m艂odzie偶owej. To spo艂eczno艣膰 skupiona wok贸艂 kana艂贸w publikuj膮cych filmy o objawieniach (tych uznanych i tych wykl臋tych), tajemnicach Ko艣cio艂a, ukrywanych przepowiedniach, tajnych rz膮dach i zakulisowych machinacjach. Zasi臋gi tych publikacji si臋gaj膮 niekiedy setek tysi臋cy ods艂on i nieraz nawet przebijaj膮 si臋 na kart臋 鈥濶a czasie鈥, a wi臋c do zbioru szczeg贸lnie dobrze 鈥瀔likalnych鈥 w danym okresie film贸w.

Apokaliptyczna publicystyka internetowa, zw艂aszcza spotykaj膮ca si臋 z tak szerokim odzewem, mo偶e mie膰 przy tym niebezpieczne konsekwencje. Za zas艂on膮 nieraz groteskowej estetyki i patosu stoi szkodliwa odpowied藕 na jak najbardziej powa偶ne problemy spo艂eczno艣ci. R贸wnie istotnym wymiarem ca艂ego zjawiska s膮 jego 藕r贸d艂a teologiczne, nad kt贸rymi pochyla si臋 w innym artykule w Magazynie Kontakt Adam Ostrowski. Ale kim s膮 odbiorcy tych tre艣ci? I jakie s膮 spo艂eczno-polityczne skutki, z kt贸rymi wi膮za膰 si臋 mo偶e pozostawienie tego zjawiska bez jakiejkolwiek odpowiedzi?

Kto m贸wi i kto s艂ucha?

Filmy, o kt贸rych tu mowa, to zazwyczaj opisy tajemnic b臋d膮cych cz臋艣ci膮 r贸偶nych objawie艅 鈥 pojawia si臋 w nich Matka Boska z Fatimy, z Akity, ale tak偶e pomniejsi prorocy lokalni. Nieraz przepowiednie z dalekich krain mieszane s膮 z dora藕n膮 interpretacj膮 Apokalipsy 艢wi臋tego Jana. Do tw贸rc贸w i tw贸rczy艅 鈥瀉pokaliptycznego YouTube鈥檃鈥 nale偶膮 zar贸wno ksi臋偶a (zdarza si臋, 偶e maj膮 ju偶 zakaz pos艂ugi kap艂a艅skiej), jak i osoby 艣wieckie. Co wa偶ne, w znakomitej wi臋kszo艣ci kana艂y te identyfikuj膮 si臋 z katolicyzmem i cho膰 cz臋sto twierdz膮, 偶e ich celem jest demaskacja szata艅skich agent贸w w Ko艣ciele, nadal chc膮 wpisywa膰 si臋 w szersz膮 wsp贸lnot臋.

W przypadku cz臋艣ci 藕r贸de艂 gro藕ba apokalipsy jest wykorzystana do podparcia konkretnej narracji 鈥 na przyk艂ad cz臋艣膰 tradycjonalistycznych kana艂贸w b臋dzie odkopywa艂a tajemnice fatimskie, aby zgani膰 鈥瀦epsucie Ko艣cio艂a鈥 podczas drugiego Soboru Watyka艅skiego, jakiego mieli si臋 dopu艣ci膰 ci wstr臋tni moderni艣ci. W innym przypadku ta sama Fatima b臋dzie wyci膮gana w kontek艣cie kolejnych rewelacji o masonach chc膮cych zniszczy膰 ogromne rzesze ludzi, a pozosta艂ych podda膰 pe艂nej kontroli. Ogromna cz臋艣膰 doniesie艅 apokaliptycznych nie wpisuje si臋 jednak w metainterpretacje. Cotygodniowe dzielenie si臋 ostrze偶eniami Maryi z tego czy innego objawienia okraszane jest zwyczajnym wezwaniem do modlitwy i zapewnieniem, 偶e oto 鈥瀖y, kt贸rzy si臋 modlimy i odpowiadamy na wezwanie, jeste艣my w Bo偶ej opiece, wi臋c nie martwcie si臋, kochani鈥. Filmy nierzadko utrzymane w atmosferze grozy ko艅cz膮 si臋 nutk膮 pozytywnego przekazu w rodzaju: 鈥濧le te kule ognia to nie na nas spadn膮, s艂yszymy si臋 za tydzie艅鈥. Cho膰 ostrze偶enia Matki Bo偶ej 鈥 na przyk艂ad sformu艂owane w objawieniach fatimskich 鈥 s膮 naprawd臋 powa偶ne, a zagro偶enia 艣miertelne, tw贸rcy wcale nie zach臋caj膮 do wychodzenia na ulic臋, by informowa膰 o nich innych. Apokaliptyczny YouTube jest jakby zbiorem zamkni臋tych k贸艂 ludzi wtajemniczonych, w kt贸rych gro藕ba 鈥瀙owietrza, g艂odu, ognia i wojny鈥 wcale nie prowadzi do aktywizmu.

Kim s膮 odbiorcy tego typu tre艣ci? Cho膰 nie mamy dost臋pu do danych na temat rzeczonych spo艂eczno艣ci, jeste艣my w stanie ze spor膮 doz膮 prawdopodobie艅stwa przypu艣ci膰, 偶e b臋d膮 to w istotnej cz臋艣ci osoby starsze. Wskazuj膮 na to dwie rzeczy. Po pierwsze, forma podania informacji i styl, w jakim nagrane s膮 filmy, nie s膮 skierowane do m艂odego widza. Raczej nie mamy tu do czynienia z monta偶em ani przebitkami z wizerunkiem ogni piekielnych. Filmy te to zazwyczaj znane z telewizji 鈥瀏adaj膮ce g艂owy鈥. Po drugie, gdy zerkniemy w sekcje komentarzy pod publikacjami, szybko dostrze偶emy znaczn膮 liczb臋 u偶ytkownik贸w i u偶ytkowniczek maj膮cych w swoich nazwach ca艂e imiona, nieraz tak偶e nazwiska. Do imion takich w wi臋kszo艣ci nale偶e膰 b臋d膮: Gra偶yna, Waldemar, Genowefa, Mieczys艂awa i tym podobne. To za艣 przyk艂ady imion znacznie bardziej popularnych w najstarszych rocznikach.

Je艣li za prawdopodobn膮 przyjmiemy tez臋 o zaawansowanym wieku widowni, mo偶emy r贸wnie偶 spr贸bowa膰 domy艣li膰 si臋 tego, co wp艂yn臋艂o na taki rozrost kana艂贸w apokaliptycznych i objawieniowych w ostatnich latach. Czas pandemii by艂 szczeg贸lnie dotkliwy dla senior贸w. Wielu z nich zmuszonych by艂o zosta膰 w samotno艣ci przez wiele miesi臋cy, a i samo zachorowanie mog艂o mie膰 o wiele wi臋ksze konsekwencje dla przeci臋tnej osoby starszej ni偶 dla os贸b z innych grup wiekowych. Okres pandemii to tak偶e czas, w kt贸rym sporo os贸b starszych wkroczy艂o w nowe media 鈥 cho膰by po to, by utrzyma膰 kontakt z m艂odsz膮 cz臋艣ci膮 rodziny. Zar贸wno potrzeba komunikacji, jak i zagro偶enie chorob膮 i 艣mierci膮 stanowi艂y doskona艂膮 podbudow臋 dla zaistnienia apokaliptycznej niszy w polskim internecie.

O艣wiecony-wyobcowany

Czym mo偶e poskutkowa膰 taki rozrost apokaliptycznego mikrokosmosu w sieci?

W siej膮cych strach i 鈥瀍wangeli臋鈥 藕r贸d艂ach dominuje przekonanie o beznadziejno艣ci obecnego 艣wiata. Skoro nawet sam Ko艣ci贸艂 zawi贸d艂, skoro sama 艢wiatowa Organizacja Zdrowia (WHO) chce nas zniszczy膰, to ju偶 nie ma co nawet zerka膰 na pa艅stwo. A czy warto zerka膰 na parafi臋, rodzin臋, s膮siad贸w? Jaki mo偶e by膰 stosunek widowni podobnych kana艂贸w do tego rodzaju wsp贸lnot? Czy je艣li kto艣 s艂yszy o nadchodz膮cym wskutek wojen zniesieniu granic albo kolejnych plagach, jakie maj膮 niechybnie nadej艣膰, to czy po wy艂膮czeniu filmu dzia艂a dalej jak gdyby nigdy nic i, dajmy na to, idzie do kina z wnuczkami? By膰 mo偶e cz臋艣膰 os贸b ogl膮daj膮cych te filmy 鈥 owszem. Jednocze艣nie mo偶na si臋 z niepokojem domy艣la膰, 偶e istotnym komponentem widowni apokaliptycznego YouTube鈥檃 s膮 nie tylko osoby starsze, ale tak偶e samotne. Je艣li tak jest, to temat 鈥 pocz膮tkowo wydaj膮cy si臋 komicznym 鈥 okazuje si臋 prowadzi膰 do dostrze偶enia autentycznego braku, na jaki odpowiedzi膮 s膮 ma艂e wsp贸lnoty wtajemniczonych w objawienia.

Problem w tym, 偶e w sytuacji, w kt贸rej sojusznikami os贸b samotnych i starszych powinny by膰 r贸偶ne wsp贸lnoty i instytucje, zaufanie do nich 鈥 czy jakakolwiek wiara w szersz膮 spo艂eczn膮 solidarno艣膰 鈥 zostaje podminowane tajemn膮 wiedz膮 o zepsuciu 艣wiata. W tym kontek艣cie zar贸wno brak wezwania do dzia艂ania, jak i informacje o karze, jaka czeka niewiernych i niewtajemniczonych, wskazywa艂yby na to, 偶e ca艂e zjawisko mo偶na odczyta膰 r贸wnie偶 jako spos贸b realizacji swoistej zemsty, zaspokojenia resentymentu. Bardziej od w艂asnego zbawienia osoby wtajemniczone interesowa膰 b臋dzie opis kar, jakie spadn膮 na 艣wiat, kt贸ry w艂a艣nie je zawi贸d艂. Na podobn膮 interpretacj臋 szczeg贸lnie nakierowuje ilo艣ciowa dominacja materia艂u grozy nad uspokajaniem, a tak偶e stylistyka miniatur oraz tytu艂贸w film贸w. W takim krajobrazie zamiast aktywnej walki z samotno艣ci膮 pozostaje okopanie si臋 w pseudowsp贸lnocie internetowej, w kt贸rej zamiennikiem prawdziwej rozmowy jest 艣wiat komentuj膮cych potakiwaczy, utwierdzaj膮cych si臋 tylko we w艂asnych przes膮dach.

ilustr.: Lena Solo

Polityczno艣膰 objawie艅

Cho膰 zjawisko internetowych mistyk贸w zdaje si臋 by膰 po cz臋艣ci odpowiedzi膮 na porzucenie przez wsp贸lnot臋, nie mo偶na przeoczy膰 politycznego wymiaru sprawy. To, gdzie Matka Boska si臋 objawia, to, kto jest wzywany do nawr贸cenia, a tak偶e to, kto te nowiny przynosi do spo艂ecze艅stwa, pozostaje znacz膮ce i, nomen omen, objawia wizj臋 艣wiata wyznawan膮 przez zainteresowanych. Nie jest przypadkiem, 偶e po wybuchu wojny w Ukrainie tak od偶y艂 w internecie temat Fatimy. Cho膰 od objawie艅, kt贸re mia艂y mie膰 w niej miejsce, min臋艂o ju偶 bardzo wiele lat, internetowi pos艂a艅cy dalej m贸wi膮 o konieczno艣ci nawr贸cenia Rosji 鈥 wskazanej w tak zwanych tajemnicach fatimskich. To r贸wnie偶 wskazuje na relatywno艣膰 oraz zamkni臋cie w konkretnej (w膮skiej i 鈥瀢艂asnej鈥) przestrzeni historyczno-politycznej 鈥 co bowiem z takimi krajami jak Indie i Chiny, gdzie dusz do nawr贸cenia jest o wiele wi臋cej? Uniwersalizm chrze艣cija艅stwa podlega tu zanikowi, ca艂a rozgrywka mi臋dzy Niebem a Piek艂em dziwnym trafem rozstrzyga si臋 akurat w Europie.

Nie jest tak偶e przypadkiem, 偶e g艂osem Matki Bo偶ej Fatimskiej s膮 przedstawiciele ludu. Zar贸wno krytyk臋 zepsutej hierarchii, jak i wywy偶szenie wie艣ci z Nieba, kt贸re przekazywa膰 maj膮 prostaczkowie, mo偶na odczyta膰 jako realn膮 potrzeb臋 wsp贸艂udzia艂u w aktywno艣ci Ko艣cio艂a. Poniewa偶 organiczna potrzeba pozostaje bez odpowiedzi, zaczyna przeobra偶a膰 si臋 w swoj膮 karykatur臋 鈥 duchowo艣膰 zamkni臋tej sekty, w kt贸rej wszyscy s膮 wtajemniczeni, ale tylko modl膮 si臋 za siebie, bo 艣wiat jest ju偶 i tak stracony.

Sam fakt obecno艣ci w sieci, ale r贸wnie偶 jej konkretny, ilo艣ciowy charakter, ma prze艂o偶enie na nasz膮 rzeczywisto艣膰. 艢miem twierdzi膰, 偶e nie by艂oby takiego poparcia pewnych przesi膮kni臋tych my艣leniem spiskowym twor贸w politycznych, gdyby nie uprzednie wytworzenie elektoratu, ale r贸wnie偶 pojawienie si臋 i wywalczenie sobie miejsca w przestrzeni internetu. Zaznaczenie obecno艣ci w sieci, miejscu sztucznym i nieoddaj膮cym wiernie skali prawdziwego 艣wiata, stanowi nieraz przygotowanie podstawy pod zaistnienie realnie dzia艂aj膮cych potwork贸w, kt贸re jak kula 艣nie偶na rozrastaj膮 si臋聽do niebezpiecznych rozmiar贸w. Z tej perspektywy grupa wyborc贸w odrzucaj膮cych polityk臋 mo偶e zosta膰 艂atwo zmobilizowana, gdy tylko zobaczy 鈥瀞wojego cz艂owieka鈥, kt贸ry rozumie i czerpie wiadomo艣ci o objawieniach z tych samych lub podobnych 藕r贸de艂.

Popularno艣膰 omawianych tre艣ci to tak偶e wyzwanie dla Ko艣cio艂a, kt贸ry b臋dzie mierzy艂 si臋 ze specyficzn膮 widoczno艣ci膮 katolicyzmu w sieci. Ju偶 teraz mo偶na powiedzie膰, 偶e kana艂y zrzeszaj膮ce spo艂eczno艣ci wok贸艂 tajemniczych objawie艅 dawno przeros艂y te tworzone przez bardziej oficjalnych reprezentant贸w Ko艣cio艂a w sieci (wyj膮tkiem zapewne b臋dzie ojciec Adam Szustak, kt贸rego widownia skupia raczej m艂odsze osoby). Katoliczka lub katolik wchodz膮cy na YouTube鈥檃 z du偶ym prawdopodobie艅stwem natrafi najpierw na 艣wiat objawie艅 i taniej apokaliptyki, a dopiero potem na nisz臋 w wi臋kszym stopniu 鈥瀘ficjalnie鈥 katolick膮. Tworzy to niebezpieczn膮 sytuacj臋, w kt贸rej dominuj膮ca w naszym kraju wiara zostaje w rzeczywisto艣ci online przej臋ta przez symbolik臋 i mitologi臋 religijno艣ci ska偶onej, bo opartej na l臋ku i uprzedzeniach.

Sprzedawcy tajemnic

Uniwersum katolickich objawie艅 internetowych nie ogranicza si臋 wy艂膮cznie do sfery wirtualnej. Nieraz jest tak (obecnie trend widoczny zw艂aszcza na niekt贸rych wi臋kszych kana艂ach tradycjonalistycznych), 偶e wiadomo艣ci o tajemnicach Ko艣cio艂a i karach piekielnych okraszone s膮 reklamami konkretnych pozycji ksi膮偶kowych opisuj膮cych dane objawienia. Wydawnictwa maj膮ce w swoich arsena艂ach ksi膮偶ki o tematyce 鈥瀢ykl臋tych prawd鈥 zdaj膮 si臋 nawi膮zywa膰 ca艂kiem intratn膮 wsp贸艂prac臋 z internetowymi tw贸rcami. Poci膮g do transcendentnej wiedzy tajemnej zostaje tu docze艣nie, a wi臋c brutalnie, urynkowiony.

Samo zagadnienie wydawnictw zbijaj膮cych kapita艂 na l臋kach zwi膮zanych ze specyficznie rozumianym katolicyzmem by艂oby warte oddzielnej analizy. Do艣膰 powiedzie膰, 偶e gdy spojrzymy na ofert臋 rzeczonych podmiot贸w, naszym oczom uka偶e si臋 wybuchowa mieszanka tradycjonalnego katolicyzmu, ksi膮偶ek o rz膮dz膮cych 艣wiatem masonach (albo 呕ydach, co w kontek艣cie niedawnego ataku Grzegorza Brauna na uroczysto艣膰 zapalenia 艣wiec chanukowych w sejmie nie pojawia si臋聽bez powodu), pozycji o s艂ynnym marksizmie kulturowym oraz klasyk贸w austriackiej szko艂y ekonomii (!). Jak 艂膮czy膰 tradycjonalizm ze skrajnym indywidualizmem 鈥 jak po艂膮czy膰聽wezwania do nawr贸cenia albo opowie艣ci o spisku wielkiego kapita艂u w celu s艂u偶by szatanowi z autorami zachwalaj膮cymi jak najmniej uregulowany rynek? Odpowied藕 na to pytanie, ale tak偶e opis genezy tak dziwnej mieszanki ideowej wymaga艂yby powa偶nego namys艂u, zapewne zar贸wno historycznego, socjologicznego, jak i religioznawczego.

艢wiat wart przemienienia

Za mikrokosmosem internetowych objawie艅 stoj膮 prawdziwe potrzeby, ale te偶 jak najbardziej realne zagro偶enia. By膰 mo偶e przysz艂o艣ci膮 Ko艣cio艂a b臋d膮 w艂a艣nie takie ma艂e enklawy wtajemniczenia. Niestety sprzyja艂oby to w jeszcze wi臋kszym stopniu rozwijaniu si臋 religijno艣ci bezobjawowej, w ramach kt贸rej za wiedz膮 i wiar膮 wcale nie idzie czyn. Zreszt膮: strach pomy艣le膰, co to by艂by za czyn, gdyby ws艂ucha膰 si臋 w amalgamat katastrof, jakie nam gro偶膮.

Wydaje si臋, 偶e procesu rozrostu tej偶e sfery internetu nie da si臋 ju偶 zatrzyma膰. To nie oznacza,聽i偶 nie da艂oby si臋 tworzy膰 dla niej przeciwwagi w obr臋bie obecno艣ci katolicyzmu w sieci. By艂by to katolicyzm prawdziwej wsp贸lnoty, w kt贸rym nie czeka si臋 na zag艂ad臋 tych przebrzyd艂ych niewiernych, tylko wsp贸lnie z drug膮 osob膮 stara si臋 budowa膰 Ko艣ci贸艂. By艂by to katolicyzm, kt贸ry 艣wiata nie przekre艣la, a przemienia go na lepsze w duchu nauk Chrystusa i chrze艣cija艅skiego uniwersalizmu. Aby jednak to si臋 sta艂o, potrzebne jest dzia艂anie, kt贸re poprzez pomoc ludziom wpl膮tanym w religijno艣膰 parali偶uj膮c膮, poka偶e, 偶e 艣wiat nie jest stracony i 偶e nadal warto o niego walczy膰.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij