Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Nie musimy by─ç supermankami

Sposoby na wspieranie aktywno┼Ťci kobiet na rynku pracy mo┼╝na podzieli─ç na dwie szerokie grupy. Po pierwsze, poprawianie jako┼Ťci us┼éug publicznych zwi─ůzanych z opiek─ů nad dzie─çmi. Po drugie, edukacja szkolna i codzienna walka ze stereotypowym postrzeganiem kobiet i m─Ö┼╝czyzn w spo┼é

Znacznie ni┼╝szy udzia┼é kobiet w rynku pracy to problem dotykaj─ůcy niemal┼╝e ka┼╝dy z kraj├│w Unii Europejskiej. Zgodnie z┬ádanymi podawanymi przez Komisj─Ö Europejsk─ů┬ár├│┼╝nica w zatrudnieniu ze wzgl─Ödu na p┼ée─ç w 2016 r. waha┼éa si─Ö od 3,8 do nawet 27,7 punkt├│w procentowych na niekorzy┼Ť─ç kobiet. W Polsce uplasowa┼éa si─Ö ona na poziomie 14,2 p.p., co daje wynik wykraczaj─ůcy powy┼╝ej unijn─ů ┼Ťredni─ů (11,6 p.p.). Wed┼éug najnowszych statystyk GUS w 2017 r. odsetek aktywnych zawodowo Polek w wieku produkcyjnym dodatkowo zmala┼é.

Zgadzam si─Ö z Karolin─ů Olejak, gdy pisze, ┼╝e zastanawiaj─ůc si─Ö nad ┼Ťrodkami maj─ůcymi s┼éu┼╝y─ç wspieraniu rozwoju zawodowego kobiet w pierwszej kolejno┼Ťci powinni┼Ťmy uzna─ç ich decyzyjno┼Ť─ç. Ka┼╝da z nas ma prawo do indywidualnego i w pe┼éni ┼Ťwiadomego wyboru modelu aktywno┼Ťci ┼╝yciowej, w zgodzie ze swoimi potrzebami i warto┼Ťciami, a ┼╝aden z tych wybor├│w nie powinien by─ç stygmatyzowany. Trzeba powiedzie─ç jasno ÔÇô nikt nie ma prawa wymaga─ç od kobiet, aby na co dzie┼ä ┼╝onglowa┼éy pe┼énieniem obowi─ůzk├│w zwi─ůzanych z prac─ů i macierzy┼ästwem, a w przerwach od gotowania obiadu i prasowania mia┼éy na uwadze tak zwany samorozw├│j i robi┼éy zawrotn─ů karier─Ö.

Tymczasem┬áwyniki bada┼ä CBOS┬ádotycz─ůce podzia┼éu obowi─ůzk├│w domowych mi─Ödzy kobiety a m─Ö┼╝czyzn s─ů ÔÇô m├│wi─ůc wprostÔÇô przera┼╝aj─ůce. Bez wzgl─Ödu na obowi─ůzki zawodowe, obowi─ůzki zwi─ůzane z prowadzeniem domu w absolutnej wi─Ökszo┼Ťci wykonuj─ů kobiety. Tempo zmian uj─Öte w badaniu sugeruje, ┼╝e codzienne zakupy b─Öd─ů uznawane w polskich domach za wsp├│lny obowi─ůzek za oko┼éo… 35 lat.

Obowi─ůzki rodzinne to tak┼╝e druga po emeryturze przyczyna bierno┼Ťci zawodowej kobiet. Dla kontrastu ÔÇô w┼Ťr├│d m─Ö┼╝czyzn┬ápowodem tym jestÔÇŽ nauka.

Gender pomaga kobietom

Jakie dzia┼éania mo┼╝e podj─ů─ç pa┼ästwo, aby wspiera─ç bardziej r├│wno┼Ťciowy podzia┼é odpowiedzialno┼Ťci w polskich rodzinach (zadanie trudniejsze) oraz jak mo┼╝e ono kszta┼étowa─ç polityk─Ö prorodzinn─ů w taki spos├│b, aby u┼éatwia─ç godzenie tych obowi─ůzk├│w z ┼╝yciem zawodowym (zadanie relatywnie prostsze)?

G┼é├│wne za┼éo┼╝enie polityki prorodzinnej realizowanej przez rz─ůd Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci sprowadza si─Ö do transfer├│w finansowych wyp┼éacanych w ramach programu Rodzina 500+. Zamiast poprawiania jako┼Ťci us┼éug publicznych, na przyk┼éad zwi─Ökszania liczby miejsc w publicznych ┼╝┼éobkach i przedszkolach, pa┼ästwo wr─Öcza Polakom pieni─ůdze, aby pos┼éali dziecko do plac├│wki prywatnej (o zjawisku drugiej fali reprywatyzacji┬áwielokrotnie pisali┼Ťmy na ┼éamach ÔÇ×Kultury LiberalnejÔÇŁ). lub kupili inne potrzebne us┼éugi na rynku prywatnym.

W oczywisty spos├│b najbardziej stratne na takiej polityce s─ů kobiety niezamo┼╝ne i s┼éabiej wykszta┼écone. Nic zatem dziwnego, ┼╝e┬ár├│┼╝nica w stosunku zatrudnienia kobiet wzgl─Ödem m─Ö┼╝czyzn┬ájest znacznie wi─Öksza w grupie nieposiadaj─ůcej wykszta┼écenia wy┼╝szego. Cz─Ö┼Ťci kobiet zwyczajnie nie op┼éaca si─Ö podejmowa─ç zatrudnienia, skoro id─ůc do pracy b─Öd─ů musia┼éy zap┼éaci─ç r├│wnowarto┼Ť─ç otrzymanego 500+ za opiekunk─Ö lub prywatny ┼╝┼éobek czy przedszkole. Doprawdy trudno si─Ö takiemu wyborowi dziwi─ç ÔÇô jest on uzasadniony ekonomicznie. Argumenty o ÔÇ×kr├│tkowzroczno┼ŤciÔÇŁ┬á rezygnacji z pracy, skutkuj─ůcej brakiem sta┼╝u emerytalnego czy utrat─ů do┼Ťwiadczenia zawodowego, z ┼éatwo┼Ťci─ů mo┼╝na skontrowa─ç m├│wi─ůc, ┼╝e r├│wnie wa┼╝ne jak zabezpieczenie ekonomiczne mo┼╝e by─ç wychowywanie i budowanie relacji z dzieckiem. Pogl─ůd taki i taka hierarchia warto┼Ťci jest w pe┼éni uprawniona.

Niejako na marginesie ÔÇô za absurdalne uwa┼╝am s─ůdy na temat wp┼éywu programu 500+ na ch─Ö─ç podejmowania pracy w┼Ťr├│d kobiet wyg┼éaszane przez Jakuba Bierzy┼äskiego, kt├│ry┬ániedawno w ÔÇ×Kulturze LiberalnejÔÇŁ rozpacza┼é, ┼╝e 500+ ÔÇ×zamyka kobiety w domachÔÇŁ, prowadzi do ÔÇ×strukturalnej n─ÖdzyÔÇŁ, a gdy sko┼äcz─ů si─Ö zasi┼éki kobiety pozostan─ů ju┼╝ na zawsze bez zawodu . By─ç mo┼╝e nadszed┼é ju┼╝ czas, aby uzna─ç, ┼╝e kobiety potrafi─ů dokonywa─ç ┼Ťwiadomych wybor├│w?

Je┼Ťli ju┼╝ co┼Ť ÔÇ×zamyka kobiety w domachÔÇŁ, to jest to raczej niewydolno┼Ť─ç instytucjonalna pa┼ästwa nieb─Öd─ůcego w stanie zapewni─ç dost─Öpno┼Ťci podstawowych us┼éug publicznych, ani┼╝eli ┼Ťwiadczenie maj─ůce skutkowa─ç sugerowanym rozleniwieniem. Warto si─Ö zatem skupi─ç na poprawie sektora us┼éug publicznych. A tak┼╝e zastanowi─ç si─Ö nad postulatami zwi─ůzanymi z przemodelowaniem systemu zabezpieczenia emerytalnego w taki spos├│b, aby w pewnym wymiarze uwzgl─Ödnia┼é on czas po┼Ťwi─Öcony na prac─Ö domow─ů i wychowanie dzieci.

Stereotypy wiecznie ┼╝ywe

Karolina Olejak postuluje w swoim tek┼Ťcie tak┼╝e szereg s┼éusznych i bardzo praktycznych rozwi─ůza┼ä zwi─ůzanych z poprawieniem publicznej opieki instytucjonalnej nad dzie─çmi. Abstrahuj─ůc ju┼╝ od wspomnianego braku miejsc w ┼╝┼éobkach i przedszkolach, nale┼╝y si─Ö zgodzi─ç, ┼╝e ustawowe wyd┼éu┼╝enie czasu pracy plac├│wek publicznych czy zapewnienie zorganizowanej opieki nad dzie─çmi w okresach wakacyjnych s─ů konieczne dla zapewnienia realnego wsparcia pa┼ästwa w ┼é─ůczeniu opieki nad dzie─çmi z aktywno┼Ťci─ů zawodow─ů. Warto przypomnie─ç, ┼╝e┬áwed┼éug danych OECD┬áPolska plasuje si─Ö w ┼Ťcis┼éej czo┼é├│wce kraj├│w, w kt├│rych pracuje si─Ö najd┼éu┼╝ej , a 8-godzinny dzie┼ä pracy to cz─Östo absolutna rzadko┼Ť─ç ÔÇô zar├│wno w┼Ťr├│d pracownic korporacji, jak i piel─Ögniarek czy ekspedientek.

Jakie ┼Ťrodki mog─ů zosta─ç zastosowane w przypadku zadania trudniejszego, jakim jest wspieranie bardziej r├│wno┼Ťciowego postrzegania p┼éci w spo┼éecze┼ästwie? Pr├│by udzielenia odpowiedzi na to pytanie brakuje mi w tek┼Ťcie Olejak, cho─ç autorka s┼éusznie podkre┼Ťla, ┼╝e ÔÇ×m─Ö┼╝czy┼║ni musz─ů sobie zda─ç spraw─Ö, ┼╝e je┼Ťli chc─ů mie─ç rodzin─Ö, to wype┼énienie tych obowi─ůzk├│w nie jest ju┼╝ tylko ich dobr─ů wol─ů, a konieczno┼Ťci─ůÔÇŁ.

Z drugiej strony, kobiety musz─ů by─ç r├│wnie┼╝ ┼Ťwiadome, ┼╝e nie musz─ů pe┼éni─ç rol─Ö supermanki i stanowczo domaga─ç si─Ö r├│wnego podzia┼éu obowi─ůzk├│w. Co natomiast mo┼╝e zrobi─ç w tej sytuacji pa┼ästwo? Uwa┼╝am, ┼╝e odpowiedzi─ů na to pytanie jest nic innego, jak demonizowane od wielu lat w Polsce… ÔÇ×genderÔÇŁ.┬áGenderstudies┬áto nauka o p┼éci kulturowej, a wi─Öc tak┼╝e mi─Ödzy innymi o czasie po┼Ťwi─Öcanym przez m─Ö┼╝czyzn─Ö i kobiet─Ö pracom domowym oraz opiece nad dzieckiem, o rzeczywistym postrzeganiu r├│wno┼Ťci i niezale┼╝no┼Ťci w ma┼é┼╝e┼ästwie czy wspieraniu polityki r├│wno┼Ťci pomi─Ödzy p┼éciami.

Wszystkie te kwestie powinny by─ç obowi─ůzkowym elementem programu zaj─Ö─ç szkolnych z zakresu edukacji seksualnej i przygotowania do ┼╝ycia w rodzinie. Dyskusje na ten temat prowadzone w szko┼éach mog─ů pom├│c w walce ze stereotypowym postrzeganiem r├│l m─Öskich i kobiecych w rodzinie.

S┼éusznym krokiem wydaje mi si─Ö r├│wnie┼╝ ustawowe podzielenie okresu 52-tygodniowego urlopu rodzicielskiego na przypisany odpowiednio do matki i cho─ç cz─Ö┼Ťciowo do ojca.┬á┬áWed┼éug danych┬áod pocz─ůtku roku 2018 do czerwca z urlop├│w rodzicielskich skorzysta┼éo 277,2 tys. os├│b,┬á w tym… 2,5 tys. m─Ö┼╝czyzn, czyli mniej ni┼╝ 1 procent wszystkich przypadk├│w.

Urlop rodzicielski jest zatem nadal rodzicielski tylko z nazwy. Pa┼ästwo powinno wobec tego podejmowa─ç kroki legislacyjne zach─Öcaj─ůce do korzystania z urlop├│w rodzicielskich przez ojc├│w cho─çby w cz─Ö┼Ťci, aby przekonywa─ç ludzi do bardziej r├│wno┼Ťciowego podzia┼éu prac domowych. Z pomoc─ů w tej sprawie przyj┼Ť─ç mo┼╝e┬áprzyj─Öta ostatnio przez Uni─Ö Europejsk─ů dyrektywa o r├│wnowadze mi─Ödzy ┼╝yciem zawodowym a prywatnym rodzic├│w┬áwprowadzaj─ůca prawo do co najmniej 4-miesi─Öcznego urlopu rodzicielskiego, z czego dwa miesi─ůce pozostaj─ů obligatoryjnie przypisane do ojca i nie podlegaj─ů przeniesieniu na innego rodzica. Pa┼ästwa cz┼éonkowskie maj─ů trzy lata na zaimplementowanie zmiany do prawa krajowego.

Trzeba te┼╝ podkre┼Ťli─ç, ┼╝e krzywdz─ůce stereotypy i dyskryminacja dotykaj─ů w spo┼éecze┼ästwie nie tylko kobiety decyduj─ůce si─Ö na pozostanie w domu, ale tak┼╝e kobiety pracuj─ůce, ┼é─ůcz─ůce ┼╝ycie zawodowe z opiek─ů nad dzie─çmi b─ůd┼║ zupe┼énie niezainteresowane zak┼éadaniem rodziny. Niech podniesie r─Ök─Ö ta, kt├│ra nigdy nie spotka┼éa si─Ö z poni┼╝aj─ůcymi uwagami na temat bezdzietnych kobiet czy klasycznymi, napastliwymi pytaniami rodziny przy ┼Ťwi─ůtecznym stole:ÔÇ×To kiedy dzidziu┼Ť?ÔÇŁ. Z kolei, oddanie dziecka do ┼╝┼éobka i powr├│t do pracy cz─Östo skutkuje przeklejeniem ┼éatki egoistycznej karierowiczki, bo przecie┼╝ matka powinna by─ç w domu. Nikt nie kwestionuje analogicznych wybor├│w m─Ö┼╝czyzn, gdy┼╝ jest to zgodne ze stereotypowym postrzeganiem m─Öskiej roli p┼éciowej w spo┼éecze┼ästwie. I to w ko┼äcu musi si─Ö zmieni─ç.

***

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to projekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale ┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do podj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i┬áNowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do dyskusji a┬ápi─Ö─ç powsta┼éych w┬ájej ramach tekst├│w publikujemy naraz na wszystkich pi─Öciu portalach.

Sponsor programu #5by20 nie mia┼é wp┼éywu na tre┼Ť─ç artyku┼éu.

Teksty z serii┬áÔÇťSpi─Öcie. Kobiety na rynku pracy” powsta┼éy w ramach programu #5by20 – globalnego programu firmy Coca-Cola wzmacniaj─ůcego partycypacj─Ö kobiet na rynku pracy.┬áWi─Öcej o dzia┼éaniach w skali globalnej mo┼╝ecie przeczyta─ç pod┬átym┬álinkiem, o sytuacji w┬áPolsce┬átutaj, a o najwi─Ökszym ze zrealizowanych w Europie program├│w┬á–┬átutaj.

coca cola

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś