fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Nie jeste艣my pokoleniem Grety Thunberg

Brak ch臋ci do rewolucyjnych zmian nie jest z艂y. Najm艂odsi wyborcy nale偶膮 do pierwszych rocznik贸w, kt贸re nie musz膮 walczy膰 o wolno艣膰 swojego kraju. Mog膮 skupi膰 si臋 na tym, by dzia艂a艂 on jak najlepiej. Im bardziej b臋dziemy oddala膰 si臋 od 1989 roku, tym mniej b臋dzie nas to dziwi膰.
Nie jeste艣my pokoleniem Grety Thunberg
ilustr.: Ada Wawer

Mam 21 lat 鈥 gdybym wi臋c urodzi艂a si臋 zaledwie kilka miesi臋cy p贸藕niej, wybory do parlamentu, kt贸re odb臋d膮 si臋 w kolejn膮 niedziel臋, by艂yby tak偶e moim wyborczym debiutem.

Trzy lata temu g艂osowa艂am po raz pierwszy w wyborach prezydenckich. Na pami膮tkowych zdj臋ciach wrzucam g艂os do urny w opustosza艂ym lokalu wyborczym. Na mojej twarzy nie wida膰 ekscytacji 鈥 zas艂ania j膮 maseczka.

A by艂am podekscytowana. Wi臋kszo艣膰 moich znajomych mog艂o g艂osowa膰 ju偶 2019 roku. Teraz ja te偶 poczu艂am si臋 troch臋 bardziej doros艂a, zw艂aszcza 偶e zdecydowa艂am si臋 g艂osowa膰 inaczej ni偶 moi rodzice.

Pod tym wzgl臋dem wybory prezydenckie w 2020 roku by艂y wyj膮tkowe, m艂odzi wyborcy wzi臋li w nich udzia艂 ch臋tniej ni偶 zwykle. We wszystkich g艂osowaniach, jakie odby艂y si臋 po roku 2018, frekwencja w艣r贸d najm艂odszej grupy wiekowej by艂a 艣rednio o 20 punkt贸w procentowych ni偶sza ni偶 frekwencja w ca艂ym spo艂ecze艅stwie. Latem 2020 m艂odzi g艂osowali jednak r贸wnie cz臋sto co inne grupy wiekowe.

To oznacza, 偶e istnieje potencja艂 do mobilizacji m艂odych wyborc贸w. Nale偶y wi臋c zada膰 sobie pytanie, czy ich niech臋膰 do g艂osowania wynika, jak pisz膮 Maciek Mo偶a艅ski i Hubert Walczy艅ski z Magazynu Kontakt z apolityczno艣ci m艂odych Polek i Polak贸w czy te偶 braku atrakcyjnej dla nich oferty politycznej.

To nie klimat dla m艂odych

Jednym z powtarzaj膮cych si臋 za艂o偶e艅 na temat najm艂odszej grupy wyborc贸w jest ich przywi膮zanie do temat贸w 艣rodowiskowych. M贸wi si臋 wr臋cz, 偶e nadzieja na powstrzymanie katastrofy klimatycznej, a raczej na przeciwdzia艂anie jej skutkom, le偶y w艂a艣nie w najm艂odszych. Nie bez powodu mi臋dzynarodow膮 twarz膮 walki o klimat sta艂a si臋 Greta Thunberg. Jednocze艣nie uciele艣nia ona powszechne wyobra偶enia o wsp贸艂czesnej m艂odzie偶y 鈥 鈥瀙okoleniu zmiany鈥, zaanga偶owanym w dzia艂alno艣膰 aktywistyczn膮.

Istnieje jednak znaczny rozd藕wi臋k pomi臋dzy tak膮 wizj膮 m艂odych doros艂ych, a wynikami bada艅 przedstawionymi w raporcie 鈥濪ebiutanci 鈥23鈥 autorstwa Zuzanny Szybisty i Mateusza Galicy. Wskazuje on, 偶e ekologia znajduje si臋 dopiero na 25 z 29 mo偶liwych miejsc w hierarchii warto艣ci os贸b w przedziale wiekowym 18-21.

Co wi臋cej, cho膰 popularne sta艂o si臋 艂膮czenie problem贸w ze zdrowiem psychicznym m艂odych ludzi z l臋kiem przed zmianami klimatu pod has艂em depresji klimatycznej, z raportu dowiadujemy si臋, 偶e ich obawy cz臋sto le偶膮 gdzie indziej. Bardziej ni偶 katastrof膮 艣rodowiskow膮 m艂odzi martwi膮 si臋 inflacj膮 i rosn膮cymi kosztami 偶ycia, bezrobociem (pomimo jego historycznie niskiego poziomu 鈥 na poziomie 2,8%) czy pogarszaj膮cym si臋 stanem praworz膮dno艣ci w kraju.

Z tego powodu same 鈥瀦ielone postulaty鈥 i j臋zyk, jakim s膮 komunikowane, nie b臋d膮 skuteczne w porozumiewaniu si臋 z m艂odymi wyborcami. Aby trafi膰 do m艂odych wyborc贸w, nale偶y kwestie ekologii 艂膮czy膰 tym, co bezpo艣rednio przek艂ada si臋 na ich codzienne 偶ycie. 艢wiadczy o tym fakt, 偶e wyborczy debiutanci wyra偶aj膮 du偶e poparcie dla np. tworzenia teren贸w zielonych w okolicy ich zamieszkania, rozwoju transportu publicznego i infrastruktury pieszo-rowerowej.

Wnioski p艂yn膮ce z raportu s膮 zatem sprzeczne z percepcj膮 m艂odych ludzi przez ich rodzic贸w oraz szerzej, przez starszych uczestnik贸w 偶ycia politycznego i jego komentator贸w. Podwa偶aj膮 one stereotyp idealisty czy idealistki radykalnej, zorientowanej na polityczn膮 utopi臋, niech臋tnej polityce drobniejszych korekt.

Nie rewolucjoni艣ci a skromni mieszczanie

Warto艣ci i cele, kt贸re kieruj膮 m艂odymi lud藕mi i nap臋dzaj膮 ich decyzje, maj膮 niewiele wsp贸lnego z wielkimi ideami. Jak trafnie wskazywa艂 w wywiadzie z autorami badania Tomasz Sawczuk, to raczej skromne mieszcza艅skie ambicje, kojarzone z klas膮 艣redni膮, nie rewolucyjn膮 m艂odzie偶膮.

Zdaniem autor贸w tekstu wyj艣ciowego to przejaw apolityczno艣ci m艂odego pokolenia wynikaj膮cej z nieufno艣ci wobec polityk贸w i braku poczucia przynale偶no艣ci do wsp贸lnoty. Twierdz膮 oni, 偶e niech臋膰 do uczestnictwa w 偶yciu politycznym pa艅stwa na dotychczasowych zasadach wynika z braku narz臋dzi potrzebnych do tego, by to pa艅stwo zmienia膰.

Warto jednak dostrzec alternatywne formy aktywno艣ci politycznej, w jak膮 anga偶uje si臋 cz臋艣膰 m艂odych ludzi. W wywiadzie z Katarzyn膮 Skrzyd艂owsk膮-Kalukin m贸wi艂a o nich Justyna Suchecka-Jadczak. Na przyk艂adzie inicjatywy Wsch贸d przekonywa艂a, 偶e m艂ode osoby owszem organizuj膮 si臋, jednocze艣nie unikaj膮c sformalizowanych ruch贸w politycznych czy organizacji pozarz膮dowych. Ich dzia艂ania maj膮 charakter oddolny i lokalny 鈥 cz臋sto skierowane s膮 na realizacj臋 konkretnego celu.

Zniech臋caj膮ca estetyka KOD-u

Mo偶e to wynika膰 ze zmiany znaczenia 鈥瀦aanga偶owania politycznego鈥, kt贸ra zachodzi od 1989 roku, o kt贸rej pisze w 鈥濳o艅cu pokole艅 podleg艂o艣ci鈥 Jaros艂aw Kuisz pokole艅 maj膮 tendencj臋 do zarzucania m艂odym braku zaanga偶owania w sprawy publiczne i niech臋膰 do walki w imi臋 swoich wolno艣ci.

Zarzuty te s膮 jednak cz臋sto podyktowane starym 鈥 鈥瀙odleg艂o艣ciowym鈥 s艂ownikiem, w kt贸rym do dzi艣 uwi臋ziona jest polska polityka. Osoby urodzone przed 1989 rokiem, kt贸re stanowi膮 wi臋kszo艣膰 polskiej klasy politycznej, 艣rodowiska akademickiego, medialnego itp. dorasta艂o w pa艅stwie, kt贸re nie by艂o w pe艂ni suwerenne. W rezultacie ich wizja obywatelstwa i zaanga偶owania politycznego powiela strategie przetrwania w warunkach podleg艂o艣ci, nieadekwatne do sytuacji w niepodleg艂ym pa艅stwie.

Niech臋膰 m艂odych ludzi do m贸wienia o zaanga偶owaniu politycznym w ten spos贸b niekoniecznie wynika z ich apolityczno艣ci w og贸le, ale prawdopodobnie z tego, 偶e 鈥瀟radycyjna鈥 oferta polityczna nie spe艂nia ich oczekiwa艅 i nie odpowiada ich modelowi dzia艂ania.

Trudno si臋 dziwi膰, 偶e m艂odych nie zmobilizowa艂a estetyka cho膰by Komitetu Obrony Demokracji. Ale oskar偶anie ich o obywatelsk膮 bierno艣膰 ma niewiele wsp贸lnego z rzeczywisto艣ci膮, co pokaza艂y marsze przeciwko zaostrzeniu aborcji, kt贸re licznie odby艂y si臋 w ca艂ej Polsce.

Co wi臋cej, m艂odzi niekoniecznie odwracaj膮 si臋 do pa艅stwa plecami. Zale偶y im na dobrych us艂ugach publicznych i to w pa艅stwie widz膮 szans臋 na zadbanie o sprawy, co do kt贸rych zgadza si臋 wi臋kszo艣膰 z nich. To daje pewn膮 nadziej臋 na rozw贸j nowych modeli obywatelskiego zaanga偶owania.

Nowa polityczno艣膰

Na drodze do takiego rozwoju stoj膮 dwie przeszkody. Po pierwsze, modele aktywizmu politycznego, kt贸re wydaj膮 si臋 atrakcyjne dla m艂odych ludzi, s膮 cz臋sto przedsi臋wzi臋ciami akcyjnymi. M艂odymi lud藕mi nie kieruj膮 wsp贸lne idee, kt贸re mog膮 stanowi膰 d艂ugoterminowe spoiwo. Nie czuj膮 te偶 silnego przywi膮zania do spo艂eczno艣ci.

S膮 w stanie zorganizowa膰 si臋 spontanicznie, ale gdy ju偶 zajm膮 si臋 lub napotkaj膮 艣cian臋 w konkretnej sprawie, wok贸艂 kt贸rej si臋 zebrali, r贸wnie 艂atwo jest im si臋 rozproszy膰. Wystarczy spojrze膰 na to, ile dzi艣 pozosta艂o ze strajk贸w kobiet.

Co wa偶niejsze jednak, rozw贸j nowych form polityczno艣ci jest blokowany z zewn膮trz przez istniej膮ce struktury polityczne, przede wszystkim partyjne. Wywieraj膮 one ogromn膮 presj臋 na nowe inicjatywy, wch艂aniaj膮c lub jawnie je t艂amsz膮c.

Jednak polityczno艣膰 nie musi ogranicza膰 si臋 do dzia艂ania w ramach partii politycznych czy sformalizowanych stowarzysze艅. Coraz cz臋艣ciej okazuje si臋, 偶e model obywatelskiego zaanga偶owania ograniczaj膮cy si臋 do udzia艂u w wyborach jest niewystarczaj膮cy. Zjawisko to obserwujemy nie tylko w Polsce 鈥 francuski ruch 鈥炁济撑倀ych kamizelek鈥 wyra藕nie pokaza艂 ch臋膰 uczestnictwa w polityce na bie偶膮co, a nie tylko co cztery lata w lokalach wyborczych.

R贸wnie偶 brak ch臋ci do rewolucyjnych zmian nie musi oznacza膰 niczego z艂ego. Najm艂odsi wyborcy nale偶膮 do pierwszych rocznik贸w, kt贸re nie musz膮 ju偶 walczy膰 o wolno艣膰 swojego kraju. Mog膮 wi臋c skupi膰 si臋 na tym, by dzia艂a艂 on jak najlepiej.

Im bardziej b臋dziemy oddala膰 si臋 od 1989 roku, tym mniej b臋dzie nas to dziwi膰. 呕yczy艂abym sobie, 偶eby z czasem postawa moich r贸wie艣nik贸w (a po cz臋艣ci pewnie i moja) okaza艂a si臋 przejawem zdrowego pragmatyzmu, a nie politycznej abdykacji.

 

Ods艂ona Spi臋cia powsta艂a wok贸艂 raportu 鈥濪ebiutanci 鈥23鈥. Ods艂onie towarzyszy debata przedwyborcza 鈥濵艂odzi maj膮 g艂os鈥 organizowana przez SKN UW dla Klimatu, kt贸ra odb臋dzie si臋 w najbli偶szy pi膮tek 13 X 2023 roku o 18 w Marzycielach i Rzemie艣lnikach na Brackiej 25 w Warszawie. Wi臋cej szczeg贸艂贸w tutaj.

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij