Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

M─Ö┼╝czy┼║ni do roboty (w domu)!

Wi─Ökszej r├│wno┼Ťci na rynku pracy nie osi─ůgniemy bez wi─Ökszego zaanga┼╝owania m─Ö┼╝czyzn w prace domowe i opiek─Ö nad potomstwem. ┼╗eby do tego dosz┼éo potrzebne s─ů jednak m─ůdre rozwi─ůzania, kt├│re nie b─Öd─ů utrudnia┼éy ÔÇô co czyni obecny system ÔÇô m─Ö┼╝czyznom opieki nad w┼éasnymi dzie─çmi.

Tytu┼éem zawsze si─Ö troch─Ö szokuje. Nie uwa┼╝am jednak, ┼╝e zawstydzanie mo┼╝e sk┼éoni─ç zawstydzanego do podj─Öcia krok├│w, kt├│rych oczekiwa┼éby zawstydzaj─ůcy. Zawstydzanie to mechanizm w pierwszej kolejno┼Ťci oddzia┼éuj─ůcy na samego zawstydzaj─ůcego i jego dobre samopoczucie, albo skierowany w stron─Ö jego towarzystwa, kt├│re go pog┼éaszcze i uzna, ┼╝e to ÔÇ×nasz cz┼éowiekÔÇŁ. Za to zawstydzany b─Ödzie widzia┼é w zawstydzaj─ůcym bufona, kt├│ry z pozycji moralnej wy┼╝szo┼Ťci chce go dyscyplinowa─ç. Zawstydzanie to zatem droga do zniech─Öcenia potencjalnego sojusznika, do wytworzenia ÔÇ×innegoÔÇŁ, nawet je┼Ťli mamy do czynienia z kim┼Ť, z kim mo┼╝na by normalnie porozmawia─ç i przedstawi─ç mu swoje argumenty.

Nie uwa┼╝am bynajmniej, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni nie powinni po┼Ťwi─Öca─ç wi─Öcej czasu na prace domowe, zw┼éaszcza na opiek─Ö nad dzie─çmi. Wr─Öcz przeciwnie. Ale by tak si─Ö sta┼éo, potrzebne jest nie gro┼╝enie paluszkiem, lecz system, kt├│ry b─Ödzie m─Ö┼╝czyzn sk┼éania┼é do partycypacji w domowo-opieku┼äczych obowi─ůzkach i egzekwowa┼é ich prawa jako ojc├│w. Tymczasem obecne rozwi─ůzania instytucjonalne oraz machina kulturowa s─ů skrojone tak, by nier├│wne obci─ů┼╝enie obowi─ůzkami podtrzymywa─ç.

Kierat dw├│ch etat├│w

Wed┼éug ÔÇ×Bud┼╝etu czasu ludno┼ŤciÔÇŁ za 2013 rok, czyli badania przeprowadzanego przez G┼é├│wny Urz─ůd Statystyczny (┼Ťwie┼╝szymi danymi nie dysponujemy) warto┼Ť─ç pracy domowej wykonywanej przez kobiet─Ö w ma┼é┼╝e┼ästwie bez dzieci wynosi┼éa 384 z┼é tygodniowo (miesi─Öcznie oko┼éo 1 670 z┼é), za┼Ť dla kobiet z jednym dzieckiem warto┼Ť─ç pracy domowej wzrasta┼éa do 667 z┼é tygodniowo, czyli ok. 2900 z┼é miesi─Öcznie. M─Ö┼╝czy┼║ni w ma┼é┼╝e┼ästwach bezdzietnych w domach wypracowywali z kolei 270 z┼é, za to w ma┼é┼╝e┼ästwach z dzieckiem ÔÇô jedynie 380 z┼é, czyli mniej ni┼╝ bezdzietne kobiety!

W┼éa┼Ťnie ta dysproporcja w wykonywaniu obowi─ůzk├│w domowych, zw┼éaszcza tych zwi─ůzanych z opiek─ů, jest jedn─ů z g┼é├│wnych przyczyn r├│┼╝nicowania si─Ö szans na rynku pracy kobiet i m─Ö┼╝czyzn. Przek┼éada si─Ö na mo┼╝liwo┼Ť─ç awans├│w, zdobywane do┼Ťwiadczenie zawodowe, a co za tym idzie na┬ágender pay gap, czyli zr├│┼╝nicowanie wynagrodze┼ä wed┼éug p┼éci. Wiem, co niekt├│rzy ÔÇô ca┼ékiem s┼éusznie zreszt─ů ÔÇô zauwa┼╝─ů. Bo to fakt, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni znacznie cz─Ö┼Ťciej wybieraj─ů kierunki techniczne, kt├│re otwieraj─ů drogi do zawod├│w lepiej p┼éatnych. Kobiety za to preferuj─ů ┼Ťcie┼╝ki kariery zwi─ůzane z opiek─ů, kt├│re z r├│┼╝nych powod├│w (na kt├│rych om├│wienie nie ma tu miejsca) s─ů s┼éabiej wynagradzane. Do tego w─ůtku jeszcze wr├│cimy.

Sk─ůd ta r├│┼╝nica w podziale obowi─ůzk├│w domowych i opiece? Nie ma jednej prostej odpowiedzi. Z jednej strony liczy si─Ö socjalizacja, kt├│ra nak┼éada inne obowi─ůzki na kobiety, a inne na m─Ö┼╝czyzn. Cz─Ö┼Ťciej to dziewczynki pomagaj─ů mamie nakry─ç do sto┼éu i to one s─ů silniej karane ni┼╝ ch┼éopcy je┼╝eli odmawiaj─ů pomocy. Na m─Ö┼╝czy┼║nie z kolei ci─ů┼╝y wci─ů┼╝ rola ┼╝ywiciela rodziny, co z kolei prowadzi do jego wi─Ökszego zaanga┼╝owania w prac─Ö zawodow─ů, zw┼éaszcza kiedy pojawia si─Ö dziecko.

Kolejna, bardzo wa┼╝na sprawa, to kwestia fatalnie zaprojektowanych urlop├│w macierzy┼äskich/rodzicielskich. O ile urlop macierzy┼äski, czyli pierwsze obowi─ůzkowe 14 tygodni wolnego, to w oczywisty spos├│b domena kobiet (co wynika na przyk┼éad z konieczno┼Ťci cz─Östego karmienia piersi─ů w pierwszych tygodniach ┼╝ycia), tak urlop rodzicielski ÔÇô czyli kolejne 32 tygodnie ÔÇô znacznie cz─Ö┼Ťciej m├│g┼éby by─ç wykorzystywany przez m─Ö┼╝czyzn. Ale tak si─Ö nie dzieje.┬áJak wyliczy┼é┬áAnton Amboziak, dziennikarz zajmuj─ůcy si─Ö kwestiami polityki spo┼éecznej w portalu Oko.press, w Polsce m─Ö┼╝czy┼║ni bior─ů urlop rodzicielskiÔÇŽ 100 razy rzadziej ni┼╝ kobiety.

O tej dysproporcji ÔÇô cho─ç nie musz─ů sobie zdawa─ç z dok┼éadnej jej skali ÔÇô wiedz─ů pracodawcy. Wiedz─ů, ┼╝e to niemal wy┼é─ůcznie kobiety b─Öd─ů wypada─ç ze swoich stanowisk, kiedy urodzi im si─Ö dziecko (m─Ö┼╝czy┼║ni natomiast prawdopodobnie zwi─Öksz─ů zaanga┼╝owanie w prac─Ö). Wiedz─ů, ┼╝e to one b─Öd─ů bra┼éy wolne, kiedy dziecko zachoruje i ┼╝e to one b─Öd─ů odmawia┼éy brania nadgodzin. Przewiduj─ůc to pracodawcy oferuj─ů ni┼╝sze wynagrodzenia kobietom (nie jest to oczywi┼Ťcie jedyna przyczyna ni┼╝szych p┼éac kobiet, ale istotna). Z kolei ni┼╝sze ┼Ťrednie wynagrodzenia kobiet powoduj─ů, ┼╝e to one b─Öd─ů cz─Ö┼Ťciej bra─ç urlop rodzicielski. Bo skoro mniej zarabiaj─ů, to uszczuplenie ich wyp┼éat (rodzicielski jest p┼éatny w 60-80% pensji) oznacza mniejsz─ů strat─Ö dla domowego bud┼╝etu. Ko┼éo si─Ö zamyka.

Jednocze┼Ťnie wed┼éug┬ádanych Eurostatu, ca┼éy ten splot kulturowo-prawno-ekonomicznych okoliczno┼Ťci sprawia, ┼╝e kobiety ÔÇô je┼╝eli we┼║miemy pod uwag─Ö prac─Ö zawodow─ů i nieodp┼éatn─ů prac─Ö w domu ÔÇô pracuj─ů tygodniowo wi─Öcej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni. Co jest jedn─ů z g┼é├│wnych przyczyn r├│┼╝nic w p┼éacach. Podsumowujmy: kobiety mniej zarabiaj─ů, bo wi─Öcej pracuj─ů. Na tym w┼éa┼Ťnie polega kierat dw├│ch etat├│w.

Polskim kobietom przestaje si─Ö podoba─ç ÔÇ×tradycyjnaÔÇŁ rodzina

Racj─Ö ma Karolina Olejak pisz─ůc, ┼╝e kobiety nie s─ů jednolit─ů grup─ů. Maj─ů r├│┼╝ne potrzeby, interesy, aspiracje zawodowe i rodzinne, co wynika nie tylko z ich osobistych cech, ale te┼╝ ze sposobu, w jaki s─ů socjalizowane. I jasne jest, ┼╝e do takiej r├│┼╝norodno┼Ťci powinni┼Ťmy dopasowa─ç adekwatne do potrzeb rozwi─ůzania. Jednak istotne jest dostrze┼╝enie og├│lnego kierunku zmian spo┼éecznych.

Kto┼Ť powie, ┼╝e to przecie┼╝ naturalny, wr─Öcz biologiczny, porz─ůdek: facet idzie zarabia─ç, a kobieta zostaje w domu z dzie─çmi. Zgodnie z┬ábadaniami CBOS┬áz 2013 r. odsetek os├│b, kt├│re preferowa┼éy ÔÇ×tradycyjnyÔÇŁ model rodziny w 1997 r. wynosi┼é 38%, ale w roku 2013 ju┼╝ tylko 23% (CBOS w nast─Öpuj─ůcy spos├│b definiuje model tradycyjny: jedynie m─ů┼╝ (partner) pracuje, zarabiaj─ůc wystarczaj─ůco na zaspokojenie potrzeb rodziny, ┼╝ona (partnerka) zajmuje si─Ö prowadzeniem domu, wychowywaniem dzieci itp.). Ro┼Ťnie za to popularno┼Ť─ç modelu partnerskiego. Jeszcze w 1997 r. preferowa┼éo go 37% os├│b (a wi─Öc mniej ni┼╝ model tradycyjny), jednak w 2013 by┼éo to ju┼╝ 46% pytanych. Przypomnijmy ÔÇô na tle 23% zwolennik├│w modelu tradycyjnego.

Przyjrzyjmy si─Ö teraz odpowiedziom niekt├│rych grup kobiet. Jedynie 7% tych z wy┼╝szym wykszta┼éceniem preferuje model tradycyjny (przy 30%. z wykszta┼éceniem zasadniczym zawodowym i 14% z wykszta┼éceniem ┼Ťrednim). Model tradycyjny jest wi─Öc dzi┼Ť dla kobiet zupe┼énie nienaturalny. Wraz z rosn─ůcym poziomem ich wykszta┼écenia ÔÇô a przypomnijmy, ┼╝e to kobiety s─ů w Polsce lepiej wykszta┼écone ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni ÔÇô zmienia si─Ö ich spo┼éeczne oczekiwanie wzgl─Ödem modeli rodzin, kt├│re chc─ů tworzy─ç. ┼╗eby te modele m├│c realizowa─ç potrzebna jest jednak polityka pa┼ästwa, kt├│ra b─Ödzie sprzyja┼éa ÔÇ×wyr├│wnywaniu boiskaÔÇŁ na rynku pracy mi─Ödzy kobietami i m─Ö┼╝czyznami.

Nieprzechodni urlop ojcowski krokiem we w┼éa┼Ťciw─ů stron─Ö

Wr├│─çmy do kwestii wyboru przez kobiety i m─Ö┼╝czyzn innych kierunk├│w kszta┼écenia. Wed┼éug┬ábadania Instytutu Bada┼ä Strukturalnych┬áskorygowany wska┼║nik luki p┼éacowej (skorygowany, czyli bior─ůcy pod uwag─Ö wykszta┼écenie, wiek, pozycj─Ö zawodow─ů, miejsce zamieszkania itp.) wynosi w Polsce 20%. I teraz kluczowy wniosek, jaki z tego p┼éynie: ÔÇ×Tak, kobiety cz─Ö┼Ťciej id─ů na pedagogik─Ö, a m─Ö┼╝czy┼║ni na politechnik─Ö, ale nie dlatego absolwentka informatyki zarabia mniej ni┼╝ jej kolega w tym samym zawodzieÔÇŁ.

Jednym z rozwi─ůza┼ä problemu nier├│wnego traktowania kobiet jest wprowadzenie m─ůdrzejszego systemu urlop├│w rodzicielskich, a konkretnie odpowiednio d┼éugiego i nieprzechodniego (!) urlopu ojcowskiego (czyli takiego, kt├│rego nie mo┼╝na przekaza─ç innemu rodzicowi). Takie rozwi─ůzania istniej─ů w wielu krajach, na przyk┼éad w Szwecji oko┼éo 30% dni przeznaczonych na opiek─Ö nad dzie─çmi to wy┼é─ůczna domena ojc├│w. I jest to w┼éa┼Ťnie wynik ┼Ťwiadomej polityki nieprzechodnich urlop├│w rodzicielskich.

W t─Ö sam─ů stron─Ö zmierza te┼╝ (oprotestowana przez cz─Ö┼Ť─ç ┼Ťrodowisk prawicowych) dyrektywa unijna daj─ůca drugiemu partnerowi prawo do dwumiesi─Öcznego, nieprzechodniego urlopu. Nawiasem m├│wi─ůc, zabawnie brzmi─ů argumenty o ÔÇ×nadmiernej ingerencjiÔÇŁ dyrektywy w sfer─Ö prywatn─ů, je┼╝eli we┼║mie si─Ö pod uwag─Ö, ┼╝e co najmniej 14 tygodni urlopu macierzy┼äskiego jest w Polsce dla kobiety obowi─ůzkowe. Z nieprzechodniego urlopu dla drugiego rodzica (najcz─Ö┼Ťciej chodzi oczywi┼Ťcie o ojca) mo┼╝na natomiast zrezygnowa─ç.

D┼éugi – w zamy┼Ťle nieprzechodni – urlop ma by─ç systemowym bod┼║cem wspieraj─ůcym prawa ojc├│w do opieki nad dzieckiem, a tym samym odci─ů┼╝aj─ůcym kobiety. Jednocze┼Ťnie taki urlop powinien okaza─ç si─Ö pomocnym narz─Ödziem w walce ze wskazanym wcze┼Ťniej mechanizmem luki p┼éacowej, kt├│ry powoduje, ┼╝e kobiety mniej zarabiaj─ů, bo cz─Ö┼Ťciej opiekuj─ů si─Ö dzie─çmi, a cz─Ö┼Ťciej opiekuj─ů si─Ö dzie─çmi, boÔÇŽ mniej zarabiaj─ů.

Wraz z wyr├│wnywaniem si─Ö czasu po┼Ťwi─Öcanego na opiek─Ö nad dzie─çmi znika podstawa (a przynajmniej jeden z powod├│w) dyskryminacji p┼éacowej ze strony pracodawc├│w. Ma┼éo tego, m─Ö┼╝czy┼║ni, kt├│rzy cz─Ö┼Ťciej zajmuj─ů si─Ö dzie─çmi odci─ů┼╝aj─ů kobiety, kt├│re ch─Ötniej w├│wczas uczestnicz─ů w rynku pracy.

To oczywi┼Ťcie nie s─ů jedyne problemy, z kt├│rymi stykaj─ů si─Ö kobiety na rynku pracy. Jednak dzisiejsza ekonomia k┼éadzie szczeg├│lny nacisk w┼éa┼Ťnie na r├│┼╝nicuj─ůcy potencja┼é macierzy┼ästwa i pracy domowej.

Wi─Ökszej r├│wno┼Ťci na rynku nie osi─ůgniemy bez wi─Ökszego zaanga┼╝owania m─Ö┼╝czyzn w prace domowe i opiek─Ö. ┼╗eby do tego dosz┼éo potrzebne s─ů m─ůdre rozwi─ůzania, kt├│re nie b─Öd─ů utrudnia┼éy ÔÇô co czyni obecny system ÔÇô m─Ö┼╝czyznom opieki nad w┼éasnymi dzie─çmi.

***

ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ to projekt wsp├│┼épracy mi─Ödzyredakcyjnej pi─Öciu ┼Ťrodowisk, kt├│re dzieli bardzo wiele, ale ┼é─ůczy gotowo┼Ť─ç do podj─Öcia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello┼äski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i┬áNowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj─ů nowy temat do dyskusji a┬ápi─Ö─ç powsta┼éych w┬ájej ramach tekst├│w publikujemy naraz na wszystkich pi─Öciu portalach.

Sponsor programu #5by20 nie mia┼é wp┼éywu na tre┼Ť─ç artyku┼éu.

Teksty z serii┬áÔÇťSpi─Öcie. Kobiety na rynku pracy” powsta┼éy w ramach programu #5by20 – globalnego programu firmy Coca-Cola wzmacniaj─ůcego partycypacj─Ö kobiet na rynku pracy.┬áWi─Öcej o dzia┼éaniach w skali globalnej mo┼╝ecie przeczyta─ç pod┬átym┬álinkiem, o sytuacji w┬áPolsce┬átutaj, a o najwi─Ökszym ze zrealizowanych w Europie program├│w┬á–┬átutaj.

coca cola

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś