fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kraj rz膮dzony przez dziad贸w. Nie dziwmy si臋, 偶e m艂odzi nie chc膮 anga偶owa膰 si臋 w polityk臋

Pokolenie debiutant贸w patrzy艂o na kolejne pora偶ki swoich rodzic贸w i na ich ostateczne osuwanie si臋w indywidualizm, cynizm i pragmatyzm. M艂odzi odbijaj膮 tylko 艣wiat, kt贸ry dla nich zbudowali艣my. Jeszcze nie jest za p贸藕no, by razem zacz膮膰 go naprawia膰. Tylko trzeba umie膰 s艂ucha膰.
Kraj rz膮dzony przez dziad贸w. Nie dziwmy si臋, 偶e m艂odzi nie chc膮 anga偶owa膰 si臋 w polityk臋
ilustr.: Weronika Rero艅

M艂odzi ludzie, kt贸rych zbadali autorzy raportu 鈥濪ebiutanci 鈥23鈥, to dzieci mojego pokolenia, urodzonego w latach 70. i na pocz膮tku lat 80. Ten raport mo偶e s艂u偶y膰 jako ksi膮偶eczka do rachunku sumienia dla mojego i poprzednich pokole艅. Przyst臋puj膮c do jego lektury, mo偶emy zada膰 sobie pytanie: jak膮 Polsk臋 zbudowali艣my 鈥 my, nasze starsze siostry i bracia i nasi rodzice 鈥 dla naszych dzieci. Jak膮 wizj臋 艣wiata im przekazali艣my, jaka jest w nim rola jednostki i zbiorowo艣ci, jakie miejsce zajmuje polityka. Ten egzamin moje i wcze艣niejsze pokolenia zda艂y bardzo s艂abo, je艣li w og贸le.

Z wynik贸w badania wyziera obraz pokolenia pe艂nego wewn臋trznych sprzeczno艣ci. S膮 sfrustrowani sytuacj膮 polityczn膮, chc膮 mie膰 wp艂yw na to, co si臋 dzieje w Polsce, ale nie chc膮 anga偶owa膰 si臋 w polityk臋, by to zmieni膰, poza uczestnictwem w wyborach. Nie ufaj膮 politykom. Maj膮 do艣膰 PiS i PO, nie przekona艂 ich Ho艂ownia, je艣li chc膮 g艂osowa膰, to najcz臋艣ciej na Konfederacj臋 i Lewic臋. Martwi膮 si臋 problemami ekologicznymi, chc膮 偶y膰 w zielonej okolicy, a jednocze艣nie nie chc膮 dzia艂a膰 na rzecz 艣rodowiska. S膮 za rozwojem taniej, szeroko dost臋pnej komunikacji publicznej i wsparcia dla zdrowia psychicznego, s膮 za podniesieniem p艂acy minimalnej, r贸偶nymi transferami socjalnymi ze strony pa艅stwa, a jednocze艣nie ich najcz臋艣ciej powtarzaj膮cym si臋 postulatem jest obni偶enie podatk贸w. Wa偶ne s膮 dla nich wi臋zi z innymi lud藕mi, a jednocze艣nie licz膮 tylko na siebie 鈥 ich podstawow膮 identyfikacj膮 jest jednostka. Nie s膮 ju偶, jak moje i wcze艣niejsze pokolenia, przywi膮zane do religii cho膰by w znaczeniu tradycji kulturowej. Moje pokolenie znalaz艂o si臋 w samym centrum boomu edukacyjnego. Ka偶dy chcia艂 i musia艂 si臋 kszta艂ci膰, d膮偶y膰 do perfekcyjnej wiedzy i umiej臋tno艣ci, ci臋偶ko pracowa膰 na przysz艂y maj膮tek. W艣r贸d m艂odych tylko 1/3 uwa偶a wiedz臋, wykszta艂cenie i prac臋 za najwa偶niejsze warto艣ci.

鈥濶ikt nie uzbroi艂 ich w narz臋dzia potrzebne do zrozumienia tego, jakimi politycznymi prawid艂ami si臋 rz膮dzi i jak go zmieni膰鈥 鈥 pisz膮 Maciek Mo偶a艅ski i Hubert Walczy艅ski z Magazynu Kontakt, omawiaj膮c wyniki raportu. To jedna z przyczyn takiego stanu rzeczy, podobnie jak przyczyny ekonomiczne, o kt贸rych pisz膮 wcze艣niej: s艂aba mo偶liwo艣膰 awansu spo艂ecznego, zabetonowanie sceny politycznej, pa艅stwo nieradz膮ce sobie z us艂ugami publicznymi. Te refleksje trzeba rozwin膮膰, spogl膮daj膮c z szerszej perspektywy socjologicznej na to, jak膮 Polsk臋 widz膮 m艂odzi i jak zostali ukszta艂towani, skoro w ten spos贸b na ni膮 reaguj膮.

Pora偶ka konserwatyst贸w鈥

Wyniki badania 鈥濪ebiutanci 鈥23鈥 wskazuj膮 przede wszystkim na pora偶k臋 zar贸wno liberalno-lewicowej (mam na my艣li liberalizm polityczny, nie gospodarczy), jak i konserwatywnej cz臋艣ci mojego i starszych pokole艅, kt贸re zbudowa艂y Polsk臋 po roku 1989. Cel konserwatyst贸w mo偶na przedstawi膰 jako zbudowanie Polski opartej na szacunku do bohaterskiej historii, na warto艣ciach patriotycznych, tradycyjnych i chrze艣cija艅skich, opieraj膮cej si臋 etycznym i kulturowym nowinkom z Zachodu. Polski, kt贸ra oczy艣ci艂a si臋 ze z艂ego dziedzictwa PRL, kt贸rej przy艣wiecaj膮 autorytety takie jak Jan Pawe艂 II, rotmistrz Witold Pilecki czy kardyna艂 Stefan Wyszy艅ski. Konserwaty艣ci pr贸bowali budowa膰 tak膮 Polsk臋 przez ostatnie osiem lat od roku 2015, czyli w czasie rz膮d贸w PiS, ale i wcze艣niej mieli mo偶liwo艣膰 oddzia艂ywania poprzez swoje media, organizacje, Ko艣ci贸艂 i cz臋艣ciowo tak偶e instytucje (zw艂aszcza za rz膮d贸w Olszewskiego, Buzka czy w niekt贸rych samorz膮dach).

Mamy dzi艣 Polsk臋, owszem, za rz膮d贸w PiS przepe艂nion膮 instytucjami (budowanymi czasem w 偶贸艂wim tempie), kt贸re maj膮 rozpowszechnia膰 konserwatywne warto艣ci, walcz膮c膮 poprzez r贸偶ne reduty o swoje dobre imi臋, Polsk臋, w kt贸rej przez wszystkie przypadki odmieniane jest imi臋 Jana Paw艂a II, Polsk臋 z religi膮 w szkole i restrykcyjnym prawem aborcyjnym. I m艂odych, kt贸rzy 鈥 jak wyra藕nie wskazuje badanie 鈥 tej Polski nie przyjmuj膮, nie uto偶samiaj膮 si臋 z ni膮, dla kt贸rych Jan Pawe艂 II jest przede wszystkim bohaterem mem贸w z 鈥瀝zu艂t膮 mord膮鈥. Co mog艂o p贸j艣膰 藕le?

Owszem, mo偶na 鈥 jak wielu konserwatyst贸w 鈥 t艂umaczy膰 fatalistycznie ten rozw贸j wypadk贸w globalnymi zmianami kulturowymi, przemo偶nym oddzia艂ywaniem internetu, m贸wi膮c po gomu艂kowsku 鈥 鈥瀊艂yskotkami oferowanymi przez Zach贸d鈥. A mo偶e to jednak nie by艂 jedyny mo偶liwy scenariusz? Cofnijmy si臋 o par臋 lat. W latach 2005-2013 cz臋sto po stronie liberalno-lewicowej (np. profesor Hanna 艢wida-Ziemba) narzekano, 偶e polska m艂odzie偶 jest zbyt konserwatywna, za ma艂o si臋 buntuje. To w艣r贸d m艂odych ludzi pojawi艂 si臋 ruch odkrywaj膮cy 偶o艂nierzy wykl臋tych i oddzia艂ywa艂 zar贸wno na rz膮dy pierwszego PiS, jak i PO (przypomnijmy, 偶e ustawa o ustanowieniu Narodowego Dnia Pami臋ci 呕o艂nierzy Wykl臋tych zosta艂a uchwalona w 2011 roku i podpisa艂 j膮 prezydent Bronis艂aw Komorowski). To m艂odzi sprawili, 偶e jak grzyby po deszczu wyrasta艂y kolejne grupy rekonstrukcyjne. To dzi臋ki m艂odym na pocz膮tku XXI wieku kwit艂y duszpasterstwa akademickie. Wtedy te偶 by艂 internet, te偶 by艂a popkultura, Polska nie by艂a monad膮 bez okien.

W momencie, w kt贸rym naturalne, oddolne odruchy zosta艂y przej臋te przez w艂adz臋 i sta艂y si臋 cz臋艣ci膮 systemu, straci艂y t臋 cech臋, kt贸ra dla m艂odych jest najwa偶niejsza 鈥 autentyzm. Warto艣ci narzucane przez pa艅stwo i jego instytucje w spos贸b nachalny, kanciasty i propagandowy, cho膰by by艂y najwspanialsze, spotkaj膮 si臋 ze sprzeciwem. A tak w艂a艣nie bardzo cz臋sto dzia艂aj膮 zwi膮zane z w艂adz膮 media i instytucje. Nie pomaga te偶 (jak to nazywa艂 Ludwik Dorn) 鈥瀕epka komitywa鈥 w艂adzy z niekt贸rymi kr臋gami (niestety tymi politycznie dominuj膮cymi w Episkopacie) Ko艣cio艂a katolickiego w Polsce. M艂odzi widz膮, 偶e PiS buduje pa艅stwo kleptokratyczne, a Ko艣cio艂a i jego warto艣ci u偶ywa instrumentalnie. Na to wszystko nak艂ada si臋 szereg kompromitacji i pora偶ek samego Ko艣cio艂a jako instytucji, zwi膮zanych z wi臋kszymi lub mniejszymi skandalami seksualnymi, ale przede wszystkim z 鈥瀗ieprzejednan膮鈥 odpowiedzi膮 na te skandale (vide opowie艣ci bp. Grzegorza Kaszaka o 鈥瀘bola艂ych ksi臋偶ach鈥). M艂odzi to wszystko widz膮 i potrafi膮 po艂膮czy膰 kropki. Nie obchodzi ich ju偶 walka ze 鈥瀦艂ogami komuny鈥, nie trafia do nich retoryka 鈥瀟rzeciego pokolenia SB鈥.

鈥 lewicy

Za wcze艣nie jednak na tryumf lewicy. Ona te偶 ponios艂a pora偶k臋. Tak jak konserwaty艣ci nie umieli zaszczepi膰 w m艂odych warto艣ci tradycyjnych i chrze艣cija艅skich, tak lewica nie zaszczepi艂a w nich poczucia solidarno艣ci i wzajemnej odpowiedzialno艣ci. Owszem, respondenci 鈥濪ebiutant贸w 鈥23鈥 chc膮, 偶eby pomaga艂o im pa艅stwo, ale nie wida膰, by sami chcieli da膰 co艣 z siebie. Siedemdziesi膮t procent spo艣r贸d nich chce 偶y膰 偶yciem spokojnym, bezpiecznym, bez anga偶owania si臋 w sprawy spo艂eczne czy polityczne. W pa艅stwie, w kt贸rym podatki s膮 jak najni偶sze 鈥 a nie musi to by膰 Polska, bo ponad po艂owa, gdyby mog艂a, wyjecha艂aby i zamieszka艂a za granic膮. Najwi臋ksza grupa g艂osuje na Konfederacj臋, i jest to a偶 46% m臋偶czyzn. Lewica odpu艣ci艂a sobie spor膮 cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa 鈥 dzi艣 w kuriozalny spos贸b pr贸buje to 艂ata膰 prof. Przemys艂aw Sadura, postuluj膮c podwy偶szenie wieku wyborczego dla m臋偶czyzn. Jedyne co 鈥濪ebiutanci鈥 maj膮 tak naprawd臋 z lewicy, to liberalne pogl膮dy na aborcj臋 i prawa os贸b LGBT, czyli to, o czym lewicowe (i prawicowe) media krzycz膮 najg艂o艣niej. Tego, co le偶y u podstaw lewicowego 艣wiatopogl膮du, czyli przekonanie o wsp贸艂zale偶no艣ci, o konieczno艣ci dzielenia si臋 i wyr贸wnywania szans 鈥 w zasadzie nie zinternalizowali.

O bohaterach 鈥濪ebiutant贸w鈥, czyli pokoleniu Z, m贸wi si臋, 偶e to pokolenie szczeg贸lnie wra偶liwe na ekologi臋. Oczywi艣cie w dzisiejszym 艣wiecie nie wypada odpowiedzie膰 inaczej, wi臋c respondenci deklaruj膮, 偶e kwestie ochrony 艣rodowiska s膮 dla nich wa偶ne, dostrzegaj膮 zagro偶enia zwi膮zane z kryzysem klimatycznym, ale z badania nie wynika zbyt 偶arliwe zaanga偶owanie w te kwestie. Jedyna partia, kt贸ra kwestie ekologiczne uczyni艂a szczeg贸lnie wa偶nym punktem swojego programu, czyli Polska 2050 Szymona Ho艂owni, nie cieszy si臋 w艣r贸d nich wielkim powodzeniem. 呕ycie w czystym i pe艂nym zieleni 艣rodowisku nale偶y do najwa偶niejszych kwestii dla mniejszego odsetka badanych ni偶 posiadanie samochodu do w艂asnej dyspozycji. Zale偶y im, owszem, na tym, 偶eby 偶y膰 w zielonej okolicy, ale s膮 ju偶 znudzeni ci膮g艂ym gadaniem o ekologii i 艣rodowisku.

***

Dlaczego m艂odzi ludzie s膮 tak negatywnie nastawieni do polityki, do zaanga偶owania w ni膮, do dzia艂a艅 spo艂ecznych? Owszem, jest du偶o racji w tym, co m贸wi膮 autorzy z Kontaktu 鈥 偶e to pokolenie 鈥瀙rzemielone przez pandemi臋鈥, maj膮ce trudn膮 sytuacj臋 ekonomiczn膮, utrudniony awans. Ale przede wszystkim to pokolenie, kt贸re patrzy艂o na swoich rodzic贸w i starszych braci, na ich kolejne pora偶ki i nieudolne pr贸by zbudowania pa艅stwa i organizacji, na ich ideologiczne obsesje, i na ostateczne osuwanie si臋 w indywidualizm, cynizm i pragmatyzm. Odbijaj膮 tylko, jak lustro, 艣wiat, kt贸ry dla nich zbudowali艣my. Jeszcze nie jest za p贸藕no, by razem z nimi zacz膮膰 go naprawia膰. Tylko trzeba umie膰 s艂ucha膰.

Ods艂ona Spi臋cia powsta艂a wok贸艂 raportu 鈥濪ebiutanci 鈥23鈥. Ods艂onie towarzyszy debata przedwyborcza 鈥濵艂odzi maj膮 g艂os鈥 organizowana przez SKN UW dla Klimatu, kt贸ra odb臋dzie si臋 w najbli偶szy pi膮tek 13 X 2023 roku o 18 w Marzycielach i Rzemie艣lnikach na Brackiej 25 w Warszawie. Wi臋cej szczeg贸艂贸w tutaj.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij