Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Nie ma jednego uniwersalnego rozwi膮zania. Trzy modele wsparcia pracy kobiet

Pr贸ba znalezienia jednej jedynie s艂usznej odpowiedzi na pytanie o to jak wspiera膰 kobiety w ich aktywno艣ci na rynku pracy jest z g贸ry skazana na pora偶k臋. Przyj臋cie takiego podej艣cia oparte jest bowiem na fundamentalnym niezrozumieniu czym jest r贸wnouprawnienie.
Nie ma jednego uniwersalnego rozwi膮zania. Trzy modele wsparcia pracy kobiet

鈥濻pi臋cie鈥 to projekt wsp贸艂pracy mi臋dzyredakcyjnej pi臋ciu 艣rodowisk, kt贸re dzieli bardzo wiele, ale 艂膮czy gotowo艣膰 do podj臋cia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello艅ski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i聽Nowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj膮 nowy temat do dyskusji a聽pi臋膰 powsta艂ych w聽jej ramach tekst贸w publikujemy naraz na wszystkich pi臋ciu portalach.

***

Kobiety, tak jak i聽m臋偶czy藕ni, nie s膮 przecie偶 jednolit膮 grup膮 spo艂eczn膮. Ka偶da z聽kobiet inaczej uk艂ada piramid臋 swoich warto艣ci. Narzucanie jednego tylko powszechnie obowi膮zuj膮cego modelu aktywno艣ci na rynku pracy jest najwi臋ksz膮 dyskryminacj膮, z聽kt贸r膮 spotykaj膮 si臋 kobiety. To, co mo偶e i聽powinno robi膰 pa艅stwo to rozwija膰 mechanizmy wspieraj膮ce zar贸wno kobiety, kt贸re chc膮 dzieli膰 obowi膮zki domowe z聽prac膮 zawodow膮, na r贸wni z聽tymi, kt贸re decyduj膮 si臋 pozosta膰 w聽domu i聽realizowa膰 si臋 w聽pracy opieku艅czej,jak i聽te kobiety, kt贸re rezygnuj膮 macierzy艅stwa i聽chc膮 w聽pe艂ni po艣wi臋ci膰 si臋 karierze zawodowej.

Rozwi膮zania dla kobiet, kt贸re chc膮 dzieli膰 aktywno艣膰 zawodow膮 z聽posiadaniem dzieci

Wed艂ug bada艅聽Aktywno艣膰 zawodowa w聽opinii pracuj膮cych kobiet聽聽51% Polek wskaza艂o, 偶e trudno jest im godzi膰 prac臋 zarobkow膮 z聽obowi膮zkami rodzicielskimi. Utrudnia im to awans, kt贸ry zwykle wi膮偶e si臋 z聽obowi膮zkiem wi臋kszego zaanga偶owania i聽po艣wi臋cania pracy wi臋kszej ilo艣ci czasu, a聽tak偶e bycie elastycznym i聽dyspozycyjnym poza standardowymi godzinami 艣wiadczenia pracy. 40% kobiet wskaza艂o, 偶e jedne obowi膮zki wykonuje kosztem drugich. Co wi臋c robi膰, aby te obawy niwelowa膰 w聽praktyce 偶ycia?

Mechanizmy wsparcia kobiet posiadaj膮cych dzieci i聽chc膮cych pozosta膰 na rynku pracy mo偶na w聽uproszczeniu podzieli膰 na dwa typy.

Pierwszy model zak艂ada rozwi膮zania wspieraj膮ce aktywno艣膰 zawodow膮 obojga rodzic贸w. W聽pierwszej kolejno艣ci chodzi tutaj o聽pe艂nowymiarow膮, rozbudowan膮 opiek臋 zewn臋trzn膮 dla dzieci w聽postaci 偶艂obk贸w, przedszkoli, czy klub贸w dzieci臋cych.

Drugi typ to bezpo艣rednie 艣wiadczenia finansowe od pa艅stwa, kt贸rymi rozporz膮dzaj膮 sami rodzice. Warunek jest jeden: ewentualne bezpo艣rednia 艣wiadczenia musz膮 by膰 na tyle wysokie, aby wyb贸r mi臋dzy 偶艂obkiem, prywatn膮 opiekunk膮 lub rezygnacj膮 z聽cz臋艣ci etatu na rzecz opieki nad dzieckiem by艂 realny, w聽sytuacji gdy oboje rodzic贸w chce pozosta膰 na rynku pracy cho膰by w聽ograniczonym wymiarze czasu.

I. Wyd艂u偶enie ustawowego czasu opieki nad dzie膰mi w聽plac贸wkach opieku艅czych

Zapewnienie wystarczaj膮cej liczby miejsc w聽przedszkolach i聽偶艂obkach to za ma艂o. Wed艂ug Ustawy o聽systemie o艣wiaty, przedszkole publiczne ma obowi膮zek zapewni膰 dzieciom opiek臋 w聽wymiarze minimum 5 godzin dziennie. Wi臋kszo艣ci publicznych plac贸wek wyd艂u偶a jednak dzie艅 pracy. Dzieci, kt贸rych rodzice nie s膮 w聽stanie odebra膰 ich tak wcze艣nie, pozostaj膮 w聽艂膮czonych grupach w聽oczekiwaniu na przyj艣cie rodzic贸w. W聽przedszkolach niepublicznych ta dziura 艂atana jest dodatkowymi, cz臋sto extra p艂atnymi zaj臋ciami.

Realnym wsparciem dla rodzic贸w by艂oby wyd艂u偶enie tego ustawowego czasu do minimum 9 godzin, co pozwala na spokojne przepracowanie 8-godzinnego dnia pracy i聽dojazd do przedszkola. Modelowym rozwi膮zaniem jest system francuski, gdzie na przedszkola zosta艂 na艂o偶ony obowi膮zek 12- godzinnego dnia pracy.

Taka zmiana nie jest to偶sama z聽konieczno艣ci膮 pozostawienia dziecka w聽miejscu opieki na tak d艂ugi czas. Jest wyj艣ciem naprzeciw kobietom, kt贸re nie pracuj膮 w聽tradycyjnym wymiarze czasowym, ale tak偶e tym, kt贸rych praca odbywa si臋 w聽systemie zmianowym. Tym sposobem beneficjentkami opieki zewn臋trznej nie s膮 jedynie pracownice korporacji i聽urz臋d贸w, ale tak偶e kasjerki czy piel臋gniarki. Zapominamy, 偶e to w艂a艣nie ta grupa kobiet bardzo cz臋sto nie tylko chce, ale musi wybra膰 taki model 偶ycia ze wzgl臋du na konieczno艣膰 utrzymania rodziny.

Dzi臋ki wyd艂u偶eniu dnia pracy w聽plac贸wkach opieku艅czo-wychowawczych zmniejszamy zjawisko konieczno艣ci 鈥瀢ymykania si臋鈥 pracownika 15鈥30 minut wcze艣niej z聽powodu odbierania dziecka z聽plac贸wki opieku艅czej, co najcz臋艣ciej robi膮 w艂a艣nie kobiety. I聽w聽ten spos贸b zn贸w wracamy do kwestii oceny kobiety-pracownika przez pracodawc臋.

II. A聽co z聽wakacjami?

Kolejnym problemem zwi膮zanym z聽opiek膮 偶艂obkowo-przedszkoln膮, a聽tak偶e szkoln膮 s膮 wakacje. Bol膮czk膮 wielu rodzic贸w, szczeg贸lnie matek, pozostaje problem z聽organizacj膮 czasu dziecka w聽trakcie przerwy wakacyjnej i聽ferii zimowych. Na艂o偶enie na plac贸wki opieku艅czo- wychowawcze obowi膮zku pracy w聽tym okresie by艂oby du偶ym odci膮偶eniem dla rodzic贸w. Nie ka偶dy przecie偶 ma babci臋 czy dziadka, kt贸ry przejmie obowi膮zek opieki nad dzieckiem w聽ci膮gu dwumiesi臋cznej przerwy.

III. Rodzice pracuj膮 na Ochocie to ich dzieci maj膮 przedszkole na Ochocie

Nie bez znaczenia dla komfortu pracy kobiety pozostaje odleg艂o艣膰 偶艂obk贸w i聽przedszkoli od miejsca pracy. Konieczno艣膰 po艣wi臋cenia dw贸ch godzin ka偶dego dnia na zawiezienie i聽odebrania dziecka realnie utrudnia efektywn膮 organizacj臋 czasu. Du偶a odleg艂o艣膰 od plac贸wki opieku艅czej staje si臋 problematyczna tak偶e w聽sytuacji nag艂ej choroby dziecka i聽konieczno艣ci jego szybkiego odebrania i聽zawiezienia do domu/lekarza. Wyj艣ciem naprzeciw pracuj膮cym mamom by艂aby zmiana logiki rekrutacji do plac贸wek opieku艅czych i聽danie pierwsze艅stwa rodzicom pracuj膮cym w聽dzielnicy, gdzie dana plac贸wka jest zlokalizowana, aby zminimalizowa膰 konieczno艣膰 uci膮偶liwych wycieczek z聽jednego ko艅ca miasta na drugi.

IV. Ojcowie, do roboty!

Wed艂ug wielu bada艅 g艂贸wnym czynnikiem sprzyjaj膮cym 艂膮czeniu 偶ycia zawodowego i聽rodzinnego jest r贸wny podzia艂 obowi膮zk贸w domowych mi臋dzy matk膮 a聽ojcem dziecka. Badania przeprowadzone przez Fundacje Dajemy Dzieciom Si艂臋 pokazuj膮, 偶e w聽niemal 90% przypadk贸w m臋偶czy藕ni odpowiadaj膮, 偶e zabawa z聽dzie膰mi powinna by膰 dzielona w聽r贸wnym stopniu mi臋dzy obojga rodzic贸w. Sytuacja wygl膮da gorzej, je艣li chodzi o聽obowi膮zki zwi膮zane ze sprz膮taniem czy przygotowywaniem posi艂k贸w 鈥 w聽tym wypadku tylko 63% m臋偶czyzn uwa偶a, 偶e jest to wsp贸lny obowi膮zek obu ma艂偶onk贸w.

Na poziomie deklaratywnym nie jest jeszcze najgorzej. Problem pojawia si臋, gdy pytamy o聽to jak podzia艂 obowi膮zk贸w przebiega w聽praktyce. W聽tym wypadku m臋偶czy藕ni o艣miokrotnie cz臋艣ciej ni偶 na poziomie deklaratywnym wskazywali, 偶e w聽rzeczywisto艣ci dany obowi膮zek wype艂nia matka. W聽przypadku przygotowywania posi艂k贸w realn膮 pomoc deklarowa艂o jedynie 40% m臋偶czyzn. Je艣li po艂膮czymy to z聽faktem, 偶e kobiety coraz cz臋艣ciej sygnalizuj膮, 偶e nie zrezygnowa艂yby z聽pracy zawodowej, nawet gdyby mia艂y tak膮 mo偶liwo艣膰, r贸wny podzia艂 obowi膮zk贸w domowych staje si臋 priorytetem.

M臋偶czy藕ni musz膮 zda膰 sobie spraw臋, 偶e je艣li chc膮 mie膰 rodzin臋, to wype艂nienie tych obowi膮zk贸w nie jest ju偶 tylko ich dobr膮 wol膮, a聽konieczno艣ci膮. Z聽drugiej strony jeste艣my na etapie, w聽kt贸rym cz臋艣膰 kobiet pami臋ta niepracuj膮ce mamy, ciocie, s膮siadki i聽por贸wnuje si臋 z聽nimi. Nikt nie jest w聽stanie bezproblemowo godzi膰 wymagaj膮cej pracy zawodowej z聽rol膮 perfekcyjnej pani domu. Zdanie sobie z聽tego sprawy b臋dzie ogromnym krokiem ku realnemu podzia艂owi obowi膮zk贸w.

Rozwi膮zania dla kobiet, kt贸re decyduj膮 si臋 po艣wi臋ci膰 pracy domowej

I. Te leniwe, pozbawione ambicji 鈥瀔ury domowe鈥濃

Mimo coraz wi臋kszej 艣wiadomo艣ci trudu, jaki wi膮偶臋 si臋 z聽prac膮 domow膮 wci膮偶 borykamy si臋 ze stygmatyzacj膮 kobiet (r贸wnie偶 m臋偶czyzn), kt贸rzy jako priorytet wybieraj膮 偶ycie rodzinne. To zjawisko pog艂臋bi艂o si臋 wraz z聽pojawieniem si臋 programu Rodzina 500 Plus i聽zauwa偶alnym spadkiem aktywno艣ci kobiet na rynku pracy. Ide膮 艣wiadcze艅 wyp艂acanych w聽got贸wce jest pozwolenie rodzicom na dokonanie wyboru, czy wsparcie w聽postaci dodatkowych funduszy chc膮 przeznaczy膰 na opiek臋 zewn臋trzn膮 czy pozosta膰 w聽domu i聽samodzielnie opiekowa膰 si臋 potomstwem. Ka偶da matka ma prawo zdecydowa膰, czy chce ca艂kowicie po艣wi臋ci膰 si臋 opiece nad domem. Nie oznacza to, 偶e jest leniwa, czy ma mentalno艣膰 鈥瀔ury domowej鈥. Ka偶dy, kto przepracowa艂 w聽domu chocia偶 jeden dzie艅 wie, 偶e to praca r贸wnie ci臋偶ka jak wiele obowi膮zk贸w zawodowych.

II. Konieczno艣膰 wprowadzenia emerytury za prac臋 domow膮

Skutkiem braku ca艂o艣ciowego spojrzenia na聽sytuacj臋 kobiet w聽r贸偶nym wymiarze podejmuj膮cych aktywno艣膰 zawodow膮 jest brak zapewnienia zabezpieczenia emerytalnego Aktualny system dyskryminuje kobiety decyduj膮ce si臋 na聽liczne potomstwo i聽rezygnuj膮ce z聽pracy zawodowej na聽rzecz opieki nad聽nim.

System emerytalny, kt贸ry zosta艂 zaprojektowany w聽celu jak najefektywniejszego rozdzia艂u zasob贸w ca艂kowicie wyklucza sfer臋 reprodukcji oraz pozosta艂e prace, kt贸re wynikaj膮 z聽innych pobudek ni偶 zysk ekonomiczny 鈥 takie jak opieka nad osobami starszymi. Po dokonaniu wyceny pracy domowej kobiet okazuje si臋, 偶e praca ta stanowi ok. 50% przeci臋tnej warto艣ci pensji.

Podstaw膮 polityki wspieraj膮cej kobiety decyduj膮ce si臋 na pozostanie w聽domu powinien wi臋c sta膰 si臋 mechanizm wliczania do sta偶u emerytalnego czasu po艣wi臋conego na聽prac臋 domow膮. Pozostaje to nie bez znaczenia r贸wnie偶 dla kobiet, kt贸re rezygnuj膮 z聽pracy zawodowej tylko na pewien czas, a聽tak偶e dla tych, kt贸re przy starzej膮cym si臋 spo艂ecze艅stwie gotowe s膮 po艣wi臋ci膰 si臋 opiece nad osobami starszymi.

III. Co, je艣li kobieta chce jednak wr贸ci膰 na rynek pracy?

Dzi艣 system szkole艅 i聽program贸w wspieraj膮cych dla kobiet zagro偶onych wykluczeniem zawodowym skierowany jest w聽pierwszej kolejno艣ci do tych, kt贸re ze wzgl臋du na wiek zbli偶aj膮 si臋 do emerytury i聽s膮 z聽tego powodu zagro偶one utrat膮 pracy. Brakuje za to szkole艅 i聽program贸w wspieraj膮cych powr贸t na rynek pracy kobiet, kt贸re na pewien okres przerwa艂y swoj膮 aktywno艣膰 zawodow膮. Szczeg贸lnie w聽sytuacjach, w聽kt贸rych przerwa by艂a na tyle d艂uga, 偶e potrzebne jest przekwalifikowanie czy wr臋cz zmiana profesji ze wzgl臋du na rozw贸j technologiczny, kt贸ry pot臋guje zjawisko wykluczenia zawodowego tych kobiet.

Rozwi膮zania dla kobiety, kt贸re decyduj膮 si臋 w聽ca艂o艣ci po艣wi臋ci膰 czas na prac臋 zawodow膮.

Wed艂ug聽raportu opublikowanego przez 鈥濸opulation and Societies鈥聽Polska znajduje si臋 w聽czo艂贸wce pa艅stw, w聽kt贸rych kobiety nie chc膮 mie膰 dzieci. Ponad 30% kobiet mi臋dzy 18 a聽24 rokiem 偶ycia pytanych o聽plany w聽tym zakresie deklaruje, 偶e nie chce posiada膰 potomstwa. Cz臋艣膰 z聽nich powstrzymuj wy偶ej opisane rozterki zwi膮zane z聽mo偶liwo艣ci膮 pogodzenia pracy zawodowej z聽obowi膮zkami domowymi. Cz臋艣膰 z聽nich jako g艂贸wne powody wskazuje brak stabilnego zwi膮zku, strach przed problemami z聽utrzymaniem rodziny, inne wymieniaj膮 du偶e ambicje zawodowe i聽ch臋膰 pe艂nego zaanga偶owania w聽prac臋.

W聽Polska znacz膮co zmieni艂a si臋 struktura zatrudnienia na stanowiskach menad偶ersko- kierowniczych. Wed艂ug niekt贸rych bada艅 kobiety stanowi膮 ponad 30% tej kadry. Sytuacja ma si臋 wci膮偶 s艂abo w聽przypadku stanowisk zarz膮dczych 鈥 prezesami zarz膮d贸w tylko w聽niespe艂na 10% s膮 kobiety. Z聽dum膮 opowiadamy o聽tych wynikach, zapominaj膮c, 偶e wykonywanie obowi膮zk贸w w聽takim charakterze cz臋sto wi膮偶e si臋 z聽konieczno艣ci膮 du偶ej dyspozycyjno艣ci, elastyczno艣ci i聽cz臋sto wykonuj膮 je kobiety, kt贸re ze wzgl臋du na nie zrezygnowa艂y z聽posiadania dzieci.

Nie ka偶da kobieta jest gotowa lub ma mo偶liwo艣膰 pe艂nienia roli matki. Przyczyn takiej sytuacji mo偶e by膰 wiele. Cz臋艣膰 z聽tych kobiet wci膮偶 bardzo 艂atwo dostaje 艂膮tk臋 鈥瀍goistycznych karierowiczek鈥. Z聽pewno艣ci膮 znacznie cz臋艣ciej nadawcami takich komunikat贸w s膮 kobiety. To krzywdz膮ce i聽nieprawdziwe. Walcz膮c o聽niedyskryminuj膮cy j臋zyk dla kobiet decyduj膮cych si臋 po艣wi臋ci膰 rodzinie, nale偶y pami臋ta膰 o聽drugiej stronie.

Problemem, z聽kt贸rym cz臋sto spotykaj膮 si臋 bezdzietne kobiety jest niesprawiedliwe traktowanie przez pracodawc臋. Kobiety posiadaj膮ce dzieci co do zasady 艂atwiej dostaj膮 wolne, przymyka si臋 oko na ich sp贸藕nienia czy wcze艣niejsze wyj艣cia z聽pracy. Tymczasem cz臋艣膰 ich obowi膮zk贸w spada na pracownik贸w, kt贸rzy dzieci nie posiadaj膮. Wskazane wy偶ej postulaty rozbudowy systemu plac贸wek opieku艅czo-wychowawczych pozwoli艂by kobietom pracuj膮cym na wi臋ksz膮 dyspozycyjno艣ci. Tym samym wspieraj膮c jedn膮 grup臋 kobiet, przyczyniamy si臋 do poprawy warunk贸w pracy drugiej.

***

Wed艂ug聽najnowszych bada艅聽G艂贸wnego Urz臋du Statystycznego aktywno艣膰 zawodowa kobiet w聽wieku 24鈥35 lat spad艂a do poziomu 74,2%. To najni偶szy wynik od 20 lat. Trudno nie wi膮za膰 tego zjawiska z聽rz膮dowym programem 500+. Dla cz臋艣ci kobiet 艣wiadczenie w聽tej wysoko艣ci sta艂o si臋 wystarczaj膮cym argumentem za rezygnacj膮 z聽pracy i聽pozwala im na realizacj臋 w聽innych obszarach 偶ycia. Zak艂adanie, 偶e wszystkie kobiety musz膮 by膰 aktywne zawodowo jest r贸wnie dyskryminuj膮ce jak zak艂adanie, 偶e ich praca zawodowa jest mniej warta od pracy m臋偶czyzn. Walcz膮c o聽r贸wnouprawnienie na rynku pracy powinni艣my pomy艣le膰 o聽tym czy chc膮c wybawi膰 kobiety od braku mo偶liwo艣ci podmiotowego podj臋cia decyzji nie traktujemy przedmiotowo tych, kt贸re podejmuj膮 inn膮.

***

鈥濻pi臋cie鈥 to projekt wsp贸艂pracy mi臋dzyredakcyjnej pi臋ciu 艣rodowisk, kt贸re dzieli bardzo wiele, ale 艂膮czy gotowo艣膰 do podj臋cia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello艅ski, Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i聽Nowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj膮 nowy temat do dyskusji a聽pi臋膰 powsta艂ych w聽jej ramach tekst贸w publikujemy naraz na wszystkich pi臋ciu portalach.

Sponsor programu #5by20 nie mia艂 wp艂ywu na tre艣膰 artyku艂u.

Teksty z serii聽鈥淪pi臋cie. Kobiety na rynku pracy” powsta艂y w ramach programu #5by20 – globalnego programu firmy Coca-Cola wzmacniaj膮cego partycypacj臋 kobiet na rynku pracy.聽Wi臋cej o dzia艂aniach w skali globalnej mo偶ecie przeczyta膰 pod聽tym聽linkiem, o sytuacji w聽Polsce聽tutaj, a o najwi臋kszym ze zrealizowanych w Europie program贸w聽–聽tutaj.

coca cola

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij