fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Lewicowa polityka społeczna, czyli jaka?

Cho─ç jeszcze kilka lat temu taki scenariusz wydawa┼éby si─Ö niemo┼╝liwy, sta┼éo si─Ö. Lewica obj─Ö┼éa resort polityki spo┼éecznej, a Agnieszka Dziemianowicz-B─ůk zosta┼éa Ministr─ů Pracy, Rodziny i Polityki Spo┼éecznej. Co z tego wyniknie?
Lewicowa polityka społeczna, czyli jaka?
ilustr.: Agnieszka Wi┼Ťniewskia

 

Polityka spo┼éeczna wydaje si─Ö by─ç naturalnym resortem dla lewicy ÔÇô jego obj─Öcie daje realn─ů szans─Ö na rozwi─ůzanie problem├│w, kt├│re do tej pory pozostawa┼éy poza radarem zainteresowania polityk├│w, lub wymaga┼éy kompleksowego i odwa┼╝nego podej┼Ťcia. Rzecz w tym, ┼╝e kwestie polityki spo┼éecznej nie by┼éy w ostatnich latach w centrum lewicowej agendy, a gdy si─Ö w niej pojawia┼éy, mia┼éy reaktywny charakter ÔÇô odnosi┼éy si─Ö do bie┼╝─ůcych wydarze┼ä. Lewica przejmuje resort w trudnym momencie. Z jednej strony mamy za sob─ů osiem lat rz─ůd├│w Zjednoczonej Prawicy, kt├│ra do polityki spo┼éecznej odnosi┼éa si─Ö cz─Östo i (przynajmniej deklaratywnie) m├│wi┼éa o niej w kategoriach priorytetu. Z drugiej, na czele powstaj─ůcego rz─ůdu stoi premier kojarzony z neoliberalnym podej┼Ťciem do wydatk├│w publicznych w sferze spo┼éecznej, kt├│rego lewica wielokrotnie krytykowa┼éa.

Przywi─ůzanie lewicy do warto┼Ťci stoj─ůcych za dobr─ů, sprawn─ů i sprawiedliw─ů polityk─ů spo┼éeczn─ů nie ulega w─ůtpliwo┼Ťci. Na przestrzeni ostatnich lat w lewicowej narracji bardzo mocno wybrzmiewa┼éy kwestie dotycz─ůce spraw i praw pracowniczych czy mieszkalnictwa. Nierzadko te┼╝ pada┼éo ÔÇô akceptowane dzi┼Ť przez ca┼é─ů lewic─Ö ÔÇô przywi─ůzanie do us┼éug publicznych, sprowadzanych jednak domy┼Ťlnie do kilku okre┼Ťlonych obszar├│w ÔÇô sfery edukacji i s┼éu┼╝by zdrowia, ewentualnie transportu publicznego. Na marginesie tej narracji pozostaj─ů jednak wa┼╝ne, a jeszcze bardziej zaniedbane, inne obszary us┼éug wykraczaj─ůce poza domen─Ö powy┼╝szych. Chodzi cho─çby o us┼éugi s┼éu┼╝─ůce integracji i reintegracji spo┼éecznej, us┼éugi prozatrudnieniowe, opieku┼äcze, asystenckie, s┼éu┼╝─ůce towarzyszeniu osobom, rodzinom, grupom mierz─ůcym si─Ö z r├│┼╝nymi kryzysami (np. psychicznymi, mieszkaniowymi, socjalnymi czy zwi─ůzanymi z trudno┼Ťciami w adaptacji spo┼éecznej i pe┼énieniu r├│┼╝nych r├│l w relacjach bliskich i spo┼éecze┼ästwie). S┼éowem ÔÇô od lewicowego Ministerstwa oczekujemy szerokiego spojrzenia na us┼éugi spo┼éeczne, a tak┼╝e odwa┼╝nego dzia┼éania w zakresie ich rozwoju.

Ponadto, gdy mowa z lewej strony o us┼éugach spo┼éecznych, zwykle akcent k┼éadziony jest po prostu na ich publiczny charakter (niejako w tradycyjnie ugruntowanej kontrze do prywatyzacyjnych czy komercjalizacyjnych zap─Öd├│w niekt├│rych ┼Ťrodowisk), a zdecydowanie mniej miejsca po┼Ťwi─Öca si─Ö r├│┼╝nym parametrom tych us┼éug. Takich jak kwestia nier├│wno┼Ťci zar├│wno w dost─Öpie jak i pod wzgl─Ödem jako┼Ťci i trwa┼éo┼Ťci us┼éug z jakich mog─ů korzysta─ç przedstawiciele i przedstawicielki poszczeg├│lnych grup spo┼éecznych, etnicznych, demograficznych. Ilustracj─ů tego rozr├│┼╝nienia jest to to co od lat obserwujemy w s┼éu┼╝bie zdrowia, kt├│ra cho─ç formalnie pozostaje publiczna (i tak┼╝e realnie jest, mimo wszystko bardziej solidarna i w┼é─ůczaj─ůca, ni┼╝ system sprywatyzowany), w praktyce zawiera wiele barier i ogranicze┼ä, spo┼Ťr├│d kt├│rych jedynie cz─Ö┼Ť─ç mo┼╝na zrzuci─ç na niedofinansowanie czy strukturalne wprowadzenie do┼ä mechanizm├│w quasi-rynkowych. Do┼Ť─ç powiedzie─ç, ┼╝e nie dla wszystkich ta opieka jest realnie dost─Öpna, a ponadto niekt├│re grupy s─ů nara┼╝one na nier├│wne i niekiedy niegodne traktowanie (np. osoby z niekt├│rymi niepe┼énosprawno┼Ťciami) ju┼╝ w ramach kontakt├│w z publicznym systemem zdrowotnym.

Od rozwi─ůza┼ä projektowych ku systemowym fundamentom

┼Üwiadomo┼Ť─ç znaczenia us┼éug w polityce spo┼éecznej powoli ro┼Ťnie w spo┼éecze┼ästwie i klasie politycznej. Ten kierunek my┼Ťlenia i dzia┼éania jest te┼╝ wspierany wytycznymi oraz ┼Ťrodkami z poziomu unijnego (cho─ç w ramach tzw. agendy deinstytucjonalizacji). W Polsce owocem powy┼╝szych proces├│w by┼éo przyj─Öcie w ostatnich latach Rz─ůd├│w Zjednoczonej Prawicy Strategii Rozwoju Us┼éug Spo┼éecznych oraz uruchomienie pilota┼╝owych program├│w. Trzeba jednak zainicjowane dzia┼éania prze┼éo┼╝y─ç na poziom systemowy, zapewni─ç stabilno┼Ť─ç, sta┼éo┼Ť─ç i faktyczn─ů dost─Öpno┼Ť─ç us┼éug ÔÇô dopiero systemowe regulacje i odpowiednia dystrybucja zasob├│w (w tym finansowych), wiedzy i kompetencji mo┼╝e zapobiec temu, ┼╝e rozw├│j us┼éug spo┼éecznych, nawet je┼Ťli b─Ödzie, to niezr├│wnowa┼╝ony czy wr─Öcz wyspowy. A w sercu lewicowego my┼Ťlenia powinno le┼╝e─ç w┼éa┼Ťnie przeciwdzia┼éanie wykluczeniu i nieuprawnionej nier├│wno┼Ťci, kt├│ra niestety nadal pozostaje na wielu polach faktem.

Mo┼╝na to pokaza─ç na przyk┼éadzie niekt├│rych program├│w z Funduszu Solidarno┼Ťciowego, jaki od 2019 roku dzia┼éa, np. Opieki wytchnieniowej. Dzi┼Ť odbywa si─Ö on w ramach corocznego konkursu, z wydzielon─ů pul─ů ministerialnych ┼Ťrodk├│w, kt├│re nast─Öpnie za po┼Ťrednictwem wojewod├│w przekazywane jest spo┼éeczno┼Ťciom, w kt├│rych w┼éodarze z sukcesem za aplikowali o ┼Ťrodki w tym┼╝e konkursie. Przy tak okre┼Ťlonych ramach, na obecnym etapie┬á jedynie cz─Ö┼Ť─ç gmin w Polsce realizuje te us┼éugi, a i tam gdzie je wdro┼╝ono, zakres ┼Ťrodk├│w i innych zasob├│w (np. lokalowych) nie pozwala na obj─Öcie pomoc─ů og├│┼éu tych kt├│rzy s─ů w potrzebie. Ponadto rozpisywanie co roku nowego konkursu nie gwarantuje stabilno┼Ťci i ci─ůg┼éo┼Ťci wsparcia. Ten przyk┼éad – a analogie┬á mo┼╝na znale┼║─ç w odniesieniu do wielu innych istniej─ůcych program├│w – pokazuje niewystarczalno┼Ť─ç dotychczasowych mechanizm├│w. Pokazuje te┼╝, ┼╝e poprzednicy zasiali akurat w tej materii pozytywne ziarno, ale czas na po┼éo┼╝enie bardziej stabilnych fundament├│w. Polityka spo┼éeczna nie zawsze musi by─ç budowana w kontrze do dokona┼ä poprzednik├│w, mo┼╝e stanowi─ç ich tw├│rcze rozwini─Öcie i zarazem przekroczenie. Kierunek tego przekroczenia za┼Ť wyznaczaj─ů po cz─Ö┼Ťci w┼éa┼Ťnie lewicowe warto┼Ťci i cele, takie jak d─ů┼╝enie do ┼éagodzenia nier├│wno┼Ťci czy zapewnienie r├│wnego, szerokiego powszechnego dost─Öpu do wsparcia pozwalaj─ůcego na godne, bezpieczne socjalnie ┼╝ycie bez wzgl─Ödu na indywidualny status spo┼éeczno-ekonomiczny, wiek, p┼ée─ç, poziom sprawno┼Ťci czy miejsce zamieszkania danej osoby.

Temat rzeka- prawa człowieka

Na lewicy cz─Östo m├│wi si─Ö o prawach cz┼éowieka ÔÇô i to w┼éa┼Ťnie w kategoriach praw cz┼éowieka nale┼╝y rozpatrywa─ç polityk─Ö spo┼éeczn─ů. W praktyce oznacza to takie kszta┼étowanie us┼éug spo┼éecznych, ┼╝eby szanowa┼éy podmiotowo┼Ť─ç, godno┼Ť─ç i prawo do samostanowienia os├│b, kt├│re z tych us┼éug korzystaj─ů. W centrum konkretnych us┼éug i system├│w wsparcia powinien by─ç cz┼éowiek, a nie ┼Ťwiadcz─ůca wsparcie instytucja. Dobrze wida─ç to na przyk┼éadzie os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami, gdzie system wsparcia jest┬á uprzedmiotawiaj─ůcy, skoncentrowany wok├│┼é instytucji i nieuwzgl─Ödniaj─ůcy faktycznych potrzeb os├│b zainteresowanych. Sam rozw├│j tych us┼éug i zapewnienie ich stabilno┼Ťci, chocia┼╝ niew─ůtpliwie wa┼╝ne, nie rozwi─ů┼╝e wielu problem├│w. Nale┼╝y przemy┼Ťle─ç sam model ÔÇô mo┼╝na rozwija─ç je bez uwzgl─Ödnienia tej perspektywy, na przyk┼éad wzmacniaj─ůc domy pomocy spo┼éecznej, do kt├│rych cz─Ö┼Ť─ç os├│b trafia nie tyle z wyboru, co z braku alternatywy. Albo wzmacnia─ç us┼éugi ┼Ťrodowiskowe, blisko miejsca zamieszkania, tworzy─ç alternatywy dla zamieszkania w ÔÇťinstytucjiÔÇŁ, a tym samym warunki do samodecydowania o swoim ┼╝yciu. A realizacja niekt├│rych praw zwyczajnie nie b─Ödzie mo┼╝liwa bez odwa┼╝nego rozwoju us┼éug ÔÇô chocia┼╝by w przypadku asystencji osobistej os├│b z niepe┼énosprawno┼Ťciami, kt├│ra w duchu praw cz┼éowieka powinna by─ç us┼éug─ů wspieraj─ůc─ů niezale┼╝ne ┼╝ycie, a nie odmian─ů us┼éugi opieku┼äczej.

Nie przeciwstawia─ç us┼éug transferom. Potrzeba my┼Ťlenia pakietowego

Gdy m├│wimy o us┼éugach, lewica nie powinna co do zasady przeciwstawia─ç ich programom transferowym (finansowym), a jedynie m├│wi─ç na tym etapie o potrzebie przesuni─Öcia akcent├│w w stron─Ö dofinansowania us┼éug, instytucji, pracownik├│w i organizacji. Jest wiele grup, kt├│re potrzebuj─ů podwy┼╝szenia ┼Ťwiadcze┼ä bezpo┼Ťrednich ÔÇô cho─çby osoby otrzymuj─ůce najni┼╝sze emerytury lub renty (w tym renty socjalne), osoby korzystaj─ůce ze ┼Ťwiadcze┼ä pieni─Ö┼╝nych z pomocy spo┼éecznej (tu problemem jest nie tylko kwestia wysoko┼Ťci ┼Ťwiadcze┼ä, ale tak┼╝e wci─ů┼╝ niskie progi uprawniaj─ůce do korzystania z nich), cz─Ö┼Ť─ç os├│b opiekuj─ůcych si─Ö bliskimi w doros┼éym ┼╝yciu czy te┼╝ doro┼Ťli wychowankowie opuszczaj─ůcy piecz─Ö zast─Öpcz─ů. Ten katalog grup nale┼╝y widzie─ç jako otwarty. Wa┼╝ne jednak by dalsze zmiany w ┼Ťwiadczeniach finansowych sz┼éy raczej w kierunku odpowiedzi na konkretne problemy i potrzeby grup w trudniejszej sytuacji, podczas gdy dalszy rozw├│j program├│w powszechnych w wi─Ökszym stopniu odbywa┼é si─Ö w segmencie us┼éug spo┼éecznych.

Szczeg├│ln─ů uwag─Ö trzeba skupi─ç na grupach w wyj─ůtkowo trudnej sytuacji ÔÇô na przyk┼éad doros┼éych wychowank├│w pieczy zast─Öpczej, w tym os├│b, kt├│re opu┼Ťci┼éy domy dziecka. Wchodz─ů w doros┼éo┼Ť─ç d┼║wigaj─ůc ci─Ö┼╝ki i du┼╝y baga┼╝,┬á mo┼╝e by─ç si─Ö im trudno┬á odnale┼║─ç w samodzielnym ┼╝yciu, zw┼éaszcza w pocz─ůtkowej fazie, nierzadko potrzebna jest r├│wnoczesna pomoc w znalezieniu, zagospodarowaniu i utrzymaniu mieszkania, w znalezieniu i utrzymaniu pracy, wsparcie emocjonalne i spo┼éeczne. W tym kontek┼Ťcie na start przydatna mo┼╝e by─ç w┼éa┼Ťnie pomoc czysto finansowa (nie jako substytut us┼éug, ale ich uzupe┼énienie), kt├│ra jest obecnie zdecydowanie zbyt niska.

Perspektywa (i pu┼éapki) uniwersalizmu

Lewica z jednej strony ze swej natury powinna by─ç uwra┼╝liwiona na problemy, potrzeby i prawa grup szczeg├│lnie defaworyzowanych, z drugiej strony szczeg├│lnie ┼éatwo mo┼╝e ulec pokusie wygodnego przeoczenia tych spraw w ramach upominania si─Ö o ÔÇťuniwersaln─ůÔÇŁ, powszechn─ů polityk─Ö spo┼éeczn─ů, kt├│rej odbiorc─ů jest og├│┼é spo┼éecze┼ästwa lub ca┼éa mniej zamo┼╝na cz─Ö┼Ť─ç. Cz─Ö┼Ť─ç lewicowych komentator├│w i polityk├│w wpad┼éa w t─Ö pu┼éapk─Ö. Du┼╝o m├│wi si─Ö np. o pa┼ästwowych programach mieszkaniowych i budowaniu mieszka┼ä komunalnych, ale rzadko dodaje si─Ö, cho─çby sygnalizacyjnie, konieczno┼Ť─ç dzia┼éa┼ä dla os├│b w szeroko poj─Ötym kryzysie bezdomno┼Ťci czy kwestie tzw. mieszkalnictwa wspomaganego (dla os├│b, kt├│re trwale lub czasowo nie s─ů w pe┼éni samodzielne funkcjonowa─ç w swoim lokum i potrzebuj─ů w tym zewn─Ötrznej, us┼éugowej pomocy). Innym przyk┼éadem mo┼╝e by─ç sfera pracy i zatrudnienia, w szczeg├│lno┼Ťci praw pracowniczych. Tam te┼╝ brakuje chocia┼╝by wzmianki o sytuacji pracownik├│w znajduj─ůcych si─Ö wyj┼Ťciowo w trudniejszej sytuacji, takich jak np. osoby z niepe┼énosprawno┼Ťci─ů.

W┼éa┼Ťnie praca jest jedn─ů z kluczowych sfer, o kt├│re trzeba zadba─ç ÔÇô nawet w samej sferze us┼éug opieku┼äczych, mamy do czynienia z wysi┼ékiem i synergi─ů pracy przedstawicieli r├│┼╝nych zawod├│w┬á (zw┼éaszcza z sektora medycznego, pomocy spo┼éecznej). Cz─Ö┼Ť─ç z nich nie ma zagwarantowanego godziwego wynagrodzenia, stabilno┼Ťci zawodowej, czytelnych i perspektywicznych ┼Ťcie┼╝ek rozwoju zawodowego czy – nieraz fundamentalnego -wsparcia merytorycznego i psychicznego. Braki kadrowe s─ů ju┼╝ dzi┼Ť powa┼╝nym problemem – zar├│wno og├│lnokrajowym jak i odczuwalnym z perspektywy mniejszych spo┼éeczno┼Ťci i biedniejszych samorz─ůd├│w. Mo┼╝e to wi─Öc prowadzi─ç do nier├│wnego dost─Öpu do us┼éug pomi─Ödzy r├│┼╝nymi spo┼éeczno┼Ťciami – a nier├│wno┼Ťci to co┼Ť, na co lewica szczeg├│lnie powinna by─ç uwra┼╝liwiona.

Kolejnym aspektem jest dobrze dzia┼éaj─ůca infrastruktura instytucjonalna, materialna i organizacyjna, mo┼╝liwie r├│wnomiernie roz┼éo┼╝ona w skali kraju – by te us┼éugi mog┼éy by─ç faktycznie realizowane. Przyk┼éadem jest cho─çby obszar interwencji kryzysowej ÔÇô raport NIK przed ponad dw├│ch lat pokaza┼é, ┼╝e w Polsce przesz┼éo w po┼éowie powiat├│w nie dzia┼éaj─ů centra interwencji kryzysowej, a tam, gdzie s─ů, nieraz pracuj─ů jedynie w okre┼Ťlonych godzinach i maj─ů trudno┼Ťci w zatrudnienia odpowiedniego, dost─Öpnego czasowo zespo┼éu. A m├│wimy przecie┼╝ o sytuacjach kryzysowych! Innym wa┼╝nym – aczkolwiek ideowo wymagaj─ůcym wci─ů┼╝ przepracowania po lewej stronie – jest instrumentarium programu ÔÇťZa ┼╝yciemÔÇŁ (na rzecz kobiet w ci─ů┼╝y, zw┼éaszcza powik┼éanej, rodzin z g┼é─Öboko niepe┼énosprawnymi dzie─çmi i tych rodz─ůcych si─Ö z wad─ů letaln─ů). Realizowany od paru lat program r├│wnie┼╝ przewiduje szereg rozwi─ůza┼ä i instytucji, kt├│re jednak nie dzia┼éaj─ů we wszystkich powiatach (np. o┼Ťrodki koordynacyjno-rehabilitacyjno-opieku┼äcze), a niekiedy brakuje ich w ca┼éych wojew├│dztwach (s─ů wojew├│dztwa bez zakontraktowanych podmiot├│w ┼Ťwiadcz─ůcych perinataln─ů opiek─Ö hospicyjn─ů). W tych i wielu innych obszarach potrzeba rozbudowy stosowanych instytucji, ale te┼╝ zapewnienia odpowiedniej koordynacji oraz przep┼éywu informacji mi─Ödzy nimi. Je┼Ťli lewicow─ů polityk─Ö spo┼éeczn─ů powinno cechowa─ç systemowe, a nie jedynie akcyjne czy oparte na quasi-filatropijnych mechanizmach mierzenie si─Ö z kwestiami spo┼éecznymi, ta systemowo┼Ť─ç powinna zawiera─ç si─Ö r├│wnie┼╝ w tym, ┼╝e patrzy si─Ö na rozmaite us┼éugi, instytucje, profesje nie jako ÔÇťzbi├│r rozrzuconych narz─ÖdziÔÇŁ ale jako kompleksowy aparat dzia┼éa┼ä, kt├│ry wymaga usprawniania i systematycznego przegl─ůdu.

┬áW stron─Ö przysz┼éo┼Ťci

Na koniec warto doda─ç, ┼╝e polityka spo┼éeczna w lewicowym wydaniu nie powinna by─ç wy┼é─ůcznie zorientowana na ┼éagodzenie lub rozwi─ůzywanie bie┼╝─ůcych bol─ůczek spo┼éecznych lub naprawianie b┼é─Öd├│w i zaniecha┼ä poprzednik├│w oraz strukturalnych problem├│w, z kt├│rymi mierzymy si─Ö jako pa┼ästwo i spo┼éecze┼ästwo od dawna. Konieczna jest te┼╝ orientacja na przysz┼éo┼Ť─ç, zar├│wno bli┼╝sz─ů jak i dalsz─ů oraz na przemiany, kt├│re dokonuj─ů si─Ö ju┼╝, a dalej mog─ů si─Ö pog┼é─Öbia─ç. W tym sensie lewicowe podej┼Ťcie musi – tak┼╝e w odniesieniu do polityki spo┼éecznej – by─ç wra┼╝liwe na to co nadchodzi, niekiedy antycypuj─ůc r├│┼╝ne scenariusze oraz je wyprzedzaj─ůco wsp├│┼étworzy─ç. Te ÔÇťnoweÔÇŁ (cho─ç niekiedy ju┼╝ mocno obecne i nie┼║le rozpoznane) trendy to cho─çby zmiana struktury demograficznej wraz z post─Öpuj─ůcym starzeniem si─Ö populacji; ruchy migracyjne, kt├│re w kolejnych latach najpewniej si─Ö nasil─ů, a tak┼╝e coraz cz─Ö┼Ťciej b─Öd─ů obejmowa─ç tak┼╝e ludzi z dalszych geograficznie i kulturowo kr─Ög├│w. Nie spos├│b pomin─ů─ç zmiany komunikacyjno-technologicznej, kt├│re daj─ů nowe mo┼╝liwo┼Ťci tak┼╝e dla podmiot├│w polityki spo┼éecznej (np. w zakresie integracji i przep┼éywu informacji czy mo┼╝liwo┼Ťci niekt├│rych form pomocy w trybie zdalnym) ale te┼╝ wiele nowych zagro┼╝e┼ä, obszar├│w marginalizacji i nier├│wno┼Ťci.┬á To tak┼╝e zmiany kulturowe, zwi─ůzane z tym, ┼╝e normy i modele ┼╝ycia, tak┼╝e rodzinnego, s─ů w praktyce dzi┼Ť du┼╝o bardziej zr├│┼╝nicowane ni┼╝ kiedy┼Ť (a ju┼╝ na pewno du┼╝o szersze ni┼╝ wizja rodziny, kt├│ra le┼╝a┼éa u podstaw polityki spo┼éecznej poprzednik├│w). Nast─Öpnym makro-trendem s─ů zmiany klimatyczne wraz z nieuniknion─ů transformacj─ů energetyczn─ů, o kt├│rej sprawiedliwy i solidarny rozk┼éad koszt├│w i korzy┼Ťci trzeba te┼╝ zabiega─ç. Gorzki przedsmak tych proces├│w i wp┼éywu na grupy wra┼╝liwych, a wi─Öc i polityki spo┼éecznej mieli┼Ťmy cho─çby w ostatnich latach wraz z kryzysem uchod┼║czym z Ukrainy oraz wzrostem cen m.in. energii wraz z og├│ln─ů inflacj─ů generuj─ůcym wzrost ub├│stwa energetycznego. Wszystkie te p┼éaszczyzny zmian nie brzmi─ů dzi┼Ť egzotycznie i niszowo (zw┼éaszcza w lewicowych dyskursie), ale grunt by widzie─ç tak┼╝e ich oddzia┼éywanie na struktur─Ö i skal─Ö wyzwa┼ä dla polityki spo┼éecznej, za┼Ť z drugiej strony polityk─Ö spo┼éeczn─ů jako wa┼╝ny segment mierzenia si─Ö z tymi wyzwaniami.

I wreszcie na koniec warto zaznaczy─ç rzecz z pozoru oczywist─ů- lewicowa polityka spo┼éeczna powinna by─ç tak┼╝e polityk─ů dialogu, w kt├│rej s┼éyszalne s─ů r├│┼╝ne g┼éosy i wybrzmiewaj─ů r├│┼╝ne, niejednokrotnie sprzeczne interesy. Tym, co wydaje si─Ö jednak szczeg├│lne istotne jest wzmacnianie tych g┼éos├│w, kt├│re s─ů z r├│┼╝nych powod├│w s─ů mniej s┼éyszalne – przedstawicieli grup szczeg├│lnie defaworyzowanych, dyskryminowanych czy pomijanych w dotychczasowych dyskusjach. Rozwi─ůzania skierowane do tych grup nie mog─ů powstawa─ç bez ich udzia┼éu, a udzia┼é ten nie powinien si─Ö sprowadza─ç jedynie do pozornych konsultacji.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś