magazyn lewicy katolickiej

Krzy偶 na piersi, drut na granicy

Dzi艣 do naszych drzwi zn贸w pukaj膮 ludzie przera偶eni, g艂odni, zmuszeni opu艣ci膰 swoje domy. Polityczni decydenci maj膮 na ustach wznios艂e has艂a o chrze艣cija艅skiej kulturze i o chrze艣cija艅skiej mi艂o艣ci, a jednocze艣nie buduj膮 kszta艂t Polski z drutu kolczastego.
Krzy偶 na piersi, drut na granicy
ilustr.: Piotr Karski

W odpowiedzi na aktualn膮 sytuacj臋 Magazyn Kontakt og艂osi艂 akcj臋 #KontaktZUchod藕cami. Przez tydzie艅 (23-29 sierpnia) pe艂ne 100% kwot wp艂acanych na prenumerat臋 i poszczeg贸lne numery pisma poprzez sklep internetowy Kontaktu聽trafi do Inicjatywy Chlebem i Sol膮 wspieraj膮cej uchod藕c贸w i uchod藕czynie w Polsce.

鈥11 wrze艣nia鈥 15 lat temu鈥 Pierwszy desant 芦imigrant贸w禄鈥 鈥 wpis Paw艂a Kukiza na Facebooku z 12 wrze艣nia 2016 roku. Ilustracj臋 do posta stanowi zdj臋cie p艂on膮cych wie偶 World Trade Center.

鈥濻膮 ju偶 przecie偶 objawy pojawienia si臋 chor贸b bardzo niebezpiecznych i dawno niewidzianych w Europie: cholera na wyspach greckich, dyzenteria w Wiedniu, niekt贸rzy m贸wi膮 o jeszcze innych, jeszcze ci臋偶szych chorobach. No i s膮 pewne przecie偶 r贸偶nice zwi膮zane z geografi膮 鈥 r贸偶nego rodzaju paso偶yty, pierwotniaki, kt贸re nie s膮 gro藕ne w organizmach tych ludzi, mog膮 tutaj by膰 gro藕ne鈥 鈥 fragment wyst膮pienia Jaros艂awa Kaczy艅skiego podczas kampanii wyborczej w pa藕dzierniku 2015 roku. Wypowiedzi tej broni艂 p贸藕niej prezydent Andrzej Duda:

鈥濬aktem jest, media to og艂asza艂y, 偶e te choroby si臋 pojawi艂y. I jest tutaj burza straszliwa wok贸艂 tych s艂贸w. W odpowiedzialnym pa艅stwie nie tylko prowadzi si臋 tak膮 dyskusj臋, ale przede wszystkim dzia艂a si臋 tak, 偶eby zabezpieczy膰 obywateli i spo艂ecze艅stwo. Ja tej burzy kompletnie nie rozumiem鈥.

鈥濷statnio s艂ysza艂em, 偶e Pa艅stwo Islamskie rekrutuje swoich 偶o艂nierzy, czy szkoli swoich 偶o艂nierzy w ten spos贸b, 偶e oni wysadzaj膮 w powietrze niemowl臋ta. Ot贸偶 od tego jestem polskim politykiem, 偶eby zapobiec lub zmniejszy膰 ryzyko, 偶e kiedykolwiek kto艣 wysadzi w powietrze polskie niemowl臋鈥 鈥 wypowied藕 Jaros艂awa Gowina z wrze艣nia 2015 roku dla dziennik.pl.

鈥濼o, co robi膮 elity pa艅stw zachodniej Europy, jest wst膮pieniem na drog臋 do samozag艂ady Europy. Polska, przynajmniej nasz rz膮d, w tym uczestniczy膰 nie b臋dzie鈥 鈥 Gowin pytany przez Piotra Kra艣k臋 o przyjmowanie uchod藕c贸w w czerwcu 2017 roku.

Czym nas straszono?

W latach 2015-17 Prawo i Sprawiedliwo艣膰 rozp臋ta艂o przy wsparciu medi贸w bodaj najskuteczniejsz膮 w historii Polski po 1989 roku kampani臋 polityczn膮, do kt贸rej (艣wiadomie b膮d藕 nie) przy艂膮czy艂y si臋 inne prawicowe partie i ugrupowania. Kampania ta by艂a podr臋cznikowym przyk艂adem wykorzystania mechanizmu zarz膮dzania strachem. Polega on na wznieceniu, a nast臋pnie skutecznym podtrzymywaniu i nakierowywaniu przez tak zwanych handlarzy strachem spo艂ecznego poczucia l臋ku, dysproporcjonalnego w stosunku do realnego zagro偶enia. PiS w roli straszaka obsadzi艂 uchod藕c贸w. Rzekomo mieli oni stanowi膰 艣miertelne zagro偶enie dla polskiego spo艂ecze艅stwa, przed kt贸rym uchroni膰 Polki i Polak贸w mogli wy艂膮cznie politycy i polityczki Prawa i Sprawiedliwo艣ci.

Ich opowie艣膰 bazowa艂a na kilku podstawowych motywach, przewijaj膮cych si臋 w r贸偶nym nat臋偶eniu w wypowiedziach rozmaitych polityk贸w. Podstawowym toposem by艂a posta膰 uchod藕cy-Araba-muzu艂manina-terrorysty (o kt贸rej pisa艂 na 艂amach Kontaktu Pawe艂 Cywi艅ski). Politycy przekonywali, 偶e wielu muzu艂ma艅skich ekstremist贸w korzysta ze szlak贸w uchod藕czych, by przedosta膰 si臋 do Unii Europejskiej i przeprowadza膰 zamachy terrorystyczne. A skoro raporty nie potwierdzaj膮 powi膮zania mi臋dzy zjawiskami terroryzmu i migracji? To w tej opowie艣ci niczego nie zmienia, bo uchod藕cy, terrory艣ci czy nie, stanowi膮 zagro偶enie dla naszej cywilizacji 鈥 zasady islamu s膮 nie do pogodzenia z panuj膮cymi w Europie normami religii chrze艣cija艅skiej. Jak m贸wi艂 portalowi wp.pl Jaros艂aw Gowin: 鈥濷twarcie na o艣cie偶 drzwi dla milion贸w imigrant贸w z Bliskiego Wschodu i Afryki grozi nie tylko atakami terrorystycznymi, ale utrat膮 to偶samo艣ci europejskiej鈥. O gorzk膮 ironi臋 zakrawa fakt, 偶e Gowin okaza艂 si臋 w tym kontek艣cie zagorza艂ym obro艅c膮 praw kobiet: 鈥濩z臋艣膰 z tych os贸b przejawia postawy agresywne wobec warto艣ci, kt贸rymi kieruj膮 si臋 Polacy, chocia偶by takich jak r贸wno艣膰 kobiety i m臋偶czyzny鈥 przekonywa艂 Piotra Kra艣k臋 na antenie radia TOK FM. 鈥濿 kulturze islamu nie ma r贸wno艣ci kobiety i m臋偶czyzny鈥 鈥 doda艂.

Kolejn膮 strategi膮 by艂o ukazywanie uchod藕c贸w jako m艂odych silnych m臋偶czyzn, kt贸rzy sami uciekaj膮, pozostawiaj膮c za sob膮 najs艂abszych 鈥 kobiety i dzieci. Ten obraz mia艂 ods艂ania膰 przed odbiorcami pewien paradoks: skoro w krajach pochodzenia uchod藕c贸w zostaj膮 kobiety i dzieci, widocznie nie jest tam a偶 tak niebezpiecznie. A je艣li faktycznie 偶ycie migrant贸w jest w ich ojczyznach zagro偶one, a pomimo to zostawiaj膮 najs艂absze jednostki, to s膮 niehonorowymi tch贸rzami. A zatem uchod藕cy albo k艂ami膮 co do rzekomego niebezpiecze艅stwa gro偶膮cego im w krajach pochodzenia, albo s膮 moralnie zdegenerowani. By wzmocni膰 przekaz tej drugiej opcji, politycy powo艂ywali si臋 niekiedy na narodow膮 martyrologi臋 wojenn膮. Jak we wrze艣niu 2015 roku stwierdzi艂 w tym kontek艣cie na antenie radia TOK FM 贸wczesny minister spraw zagranicznych Witold Waszczykowski: 鈥濸olacy nie uciekali przed II wojn膮 艣wiatow膮. Walczyli鈥.

Figura 鈥瀖艂odych silnych m臋偶czyzn鈥 by艂a bardzo istotna dla kolejnego wa偶nego motywu w opowie艣ci 鈥瀐andlarzy strachem鈥 鈥 oddzielenia uchod藕c贸w od 鈥瀖igrant贸w ekonomicznych鈥. O ile wi臋kszo艣膰 polityk贸w by艂a zgodna co do tego, 偶e uchod藕c贸w powinni艣my przyjmowa膰, o tyle nie mia艂o to specjalnego znaczenia w kontek艣cie tak zwanego kryzysu migracyjnego, bo wedle 鈥瀐andlarzy strachem鈥 osoby staraj膮ce si臋 o azyl w Europie to w zdecydowanej wi臋kszo艣ci migranci zarobkowi. 鈥濭dyby walczy艂a w ten spos贸b [Europa z ISIS; skutecznie, przyp. HF], to te ju偶 wielomilionowe rzesze imigrant贸w ekonomicznych, bo uchod藕c贸w jest tam garstka, przyt艂aczaj膮ca wi臋kszo艣膰 to s膮 m艂odzi m臋偶czy藕ni, kt贸rzy s膮 emigrantami ekonomicznymi, ot贸偶 oni by si臋 tutaj na terenie Europy nie pojawili鈥 鈥 m贸wi艂 w 2017 roku Radiu Zet Gowin.

Obraz m艂odych m臋偶czyzn, kt贸rzy przyje偶d偶aj膮 do Unii 鈥瀙rzebrani鈥 za uchod藕c贸w, chc膮c poprawi膰 swoj膮 sytuacj臋 materialn膮 dzi臋ki systemowi europejskich 艣wiadcze艅 socjalnych, odwo艂ywa艂 si臋 do kolejnego mitu silnie zakorzenionego w naszej spo艂ecznej wyobra藕ni. Jest to figura self made mana, kt贸ry ci臋偶ko pracuje na utrzymanie swoje i rodziny, bo doskonale wie, 偶e 鈥瀊ez pracy nie ma ko艂aczy鈥. W opowie艣ci 鈥瀐andlarzy strachem鈥 uchod藕cy stanowi膮 jego przeciwie艅stwo. Pomimo tego, 偶e s膮 m艂odzi, silni i 偶e s膮 m臋偶czyznami 鈥 a zatem maj膮 idealne warunki, 偶eby ci臋偶ko i uczciwie pracowa膰 鈥 jad膮 do Europy, by 偶y膰 dzi臋ki pa艅stwu socjalnemu. Jak wi臋c mo偶e wywnioskowa膰 odbiorca tej opowie艣ci, uchod藕cy posiadaj膮 wszelkie cechy, kt贸re w kapitalistycznym 艣wiecie stanowi膮 niewybaczalne u艂omno艣ci: s膮 leniwi, roszczeniowi, a odpowiedzialno艣膰 za sw贸j los zrzucaj膮 na instytucje pa艅stwowe. 鈥濵uzu艂manie w Polsce b臋d膮 chcieli stworzy膰 swoje getta. Wi臋kszo艣膰 z nich nie b臋dzie pracowa膰. Oni chc膮 偶y膰 dzi臋ki pa艅stwu socjalnemu鈥 鈥 przekonywa艂 Gowin we wrze艣niu 2015 roku w 鈥濳ropce nad i鈥.

Nieprawdziwa opowie艣膰

W opowie艣ci 鈥瀐andlarzy strachem鈥 kluczowy jest r贸wnie偶 j臋zyk. Tak zwany kryzys migracyjny opisywany by艂 przez nich s艂owami, kt贸re przywykli艣my odnosi膰 do katastrof naturalnych, takimi jak 鈥瀎ala鈥 czy 鈥瀦alew鈥. W tej opowie艣ci nie ma miejsca na twarze, historie czy nawet pr贸b臋 zrozumienia tragicznego po艂o偶enia samych uchod藕c贸w oraz powod贸w, dla kt贸rych zdecydowali si臋 na karko艂omn膮 i niewyobra偶alnie dla mieszka艅c贸w Globalnej P贸艂nocy niebezpieczn膮 podr贸偶 do Europy. Nawet samo sformu艂owanie 鈥瀔ryzys migracyjny鈥, powtarzane zar贸wno przez media prawicowe, jak i liberalne, odnosi艂o si臋 do Unii Europejskiej, a nie do samych uchod藕c贸w. To Europ臋 dotyka 鈥瀔ryzys鈥, to Europa musi z nim 鈥瀢alczy膰鈥, to Europa jest w trudnym czy wr臋cz tragicznym po艂o偶eniu. Przy takiej optyce trudno obj膮膰 wzrokiem tragedi臋, kryzys czy katastrof臋, kt贸re sta艂y si臋 udzia艂em samych uchod藕c贸w.

Narracja 鈥瀦arz膮dzania strachem鈥 zbudowana zosta艂a na niedopowiedzeniach, szkodliwych stereotypach i przek艂amaniach. Czy 鈥瀐andlarze strachem鈥 tkali j膮 wiedzeni z艂膮 wol膮, czy mo偶e ideologicznym za艣lepieniem 鈥 trudno stwierdzi膰. Ma艂o prawdopodobne wydaje si臋 jednak, by by艂a ona efektem niewiedzy 鈥 organizacje, ekspertki i eksperci pracuj膮cy z uchod藕cami wielokrotnie dementowali jej 鈥瀖ity za艂o偶ycielskie鈥, a trudno uwierzy膰, by politycy nie mieli dost臋pu do danych czy raport贸w. Bez wzgl臋du jednak na lu藕ny zwi膮zek tej opowie艣ci z rzeczywisto艣ci膮, politykom uda艂o si臋 przekona膰 do niej setki tysi臋cy os贸b. Opowiedzieli im 艣wiat, w kt贸rym toczy si臋 艣miertelna walka cywilizacji. Po 鈥瀋iemnej stronie mocy鈥 stoj膮 uchod藕cy 鈥 przedstawiciele wrogiej kultury, niezdolni do pokojowej koegzystencji z Europejczykami, kt贸rzy w 鈥瀗ajlepszym鈥 wypadku przyjechali, by korzysta膰 z dobrodziejstw pa艅stwa opieku艅czego, w najgorszym za艣 鈥 by 鈥瀒slamizowa膰鈥 Europ臋. Stanowi膮 rzekomo zagro偶enie dla europejskiej to偶samo艣ci, europejskich kobiet, europejskiego prawodawstwa, a nawet, jak przekonywa艂 Jaros艂aw Kaczy艅ski, zagro偶enie epidemiczne. Uchod藕c贸w wspieraj膮 w tej opowie艣ci, ze z艂ej woli czy te偶 wiedzione naiwnym idealizmem, partie opozycyjne oraz 鈥瀊rukselskie elity鈥. Po drugiej stronie barykady stoi partia Kaczy艅skiego i ugrupowania j膮 wspieraj膮ce, kt贸rzy obroni膮 Polsk臋 i ca艂膮 cywilizacj臋 chrze艣cija艅sk膮.

Jak si臋 okaza艂o, opowie艣膰 ta skutecznie przem贸wi艂a do naszej zbiorowej wyobra藕ni, co potwierdzaj膮 nie tylko wyniki wybor贸w parlamentarnych z pa藕dziernika 2015 roku, kt贸re da艂y PiS-owi niekwestionowane zwyci臋stwo, ale tak偶e ankiety Centrum Bada艅 Opinii Spo艂ecznej. W maju 2015 roku 21 procent Polak贸w by艂o przeciwnych przyjmowaniu uchod藕c贸w z kraj贸w obj臋tych konfliktem zbrojnym. Odsetek ten w grudniu 2016 roku wynosi艂 ju偶 52 procent, a gdy w kwietniu 2017 roku spytano respondent贸w i respondentki o stosunek do uchod藕c贸w z Afryki i Bliskiego Wschodu, sprzeciw wobec przyjmowania ich przez Polsk臋 wyrazi艂o a偶 74 procent ankietowanych.

Bezprawne dzia艂ania, nielegalne zmiany prawa

W zesz艂ym tygodniu media obieg艂a informacja, 偶e na granicy polsko-bia艂oruskiej, na wysoko艣ci miejscowo艣ci Usnarz G贸rny, uzbrojeni funkcjonariusze Stra偶y Granicznej pilnuj膮 grupy oko艂o pi臋膰dziesi臋ciu uchod藕c贸w (w tym kobiet z ma艂ymi dzie膰mi). Wbrew prawu mi臋dzynarodowemu nie wpuszczaj膮 ich do Polski. Od tego czasu codziennie pojawiaj膮 si臋 nowe doniesienia: o tym, jak trudne okaza艂o si臋 sprowadzenie pomocy medycznej do uchod藕c贸w, 偶e stra偶nicy zarekwirowali jedzenie, kt贸re przynios艂y uchod藕com mieszkanki pobliskiej miejscowo艣ci, 偶e pr贸by kontaktu przez megafon pogranicznicy zag艂uszaj膮, w艂膮czaj膮c syreny.

Sekretarz stanu MSWiA Maciej W膮sik w reakcji na te doniesienia pochwali艂 si臋 na Twitterze, 偶e wzd艂u偶 polsko-bia艂oruskiej granicy przeci膮gni臋to drut kolczasty na d艂ugo艣ci prawie stu kilometr贸w, a kolejne pi臋膰dziesi膮t kilometr贸w zasiek贸w powstanie lada moment. Stwierdzi艂 r贸wnie偶, 偶e uchod藕cy czekaj膮cy na granicy to g艂贸wnie m艂odzi m臋偶czy藕ni w wieku poborowym i nic nie wskazuje na to, by w krajach pochodzenia grozi艂o im co艣 z艂ego. 鈥濼o jest ci膮g do UE, do luksusu i miejsc, gdzie mo偶na sobie wydostawa膰 zasi艂ki i nie pracowa膰鈥 鈥 uzna艂.

W chwaleniu si臋 drutem kolczastym wt贸rowa艂 W膮sikowi na Twitterze Minister Obrony Narodowej Mariusz B艂aszczak. Dzia艂ania pos艂贸w i pos艂anek opozycji, kt贸rzy pojechali na granic臋, by pomaga膰 uchod藕com i monitorowa膰 dzia艂ania Stra偶y Granicznej, nazwa艂 z kolei 鈥瀐aniebnymi鈥 i 鈥瀏ro藕nymi dla bezpiecze艅stwa Polski鈥. Samych polityk贸w okre艣li艂 za艣 jako 鈥瀙o偶ytecznych idiot贸w鈥.

17 sierpnia na antenie Polsat News wicepremier i minister Piotr Gli艅ski pytany o mo偶liwy wzrost liczby os贸b staraj膮cych si臋 o azyl w Europie w zwi膮zku z zaj臋ciem Afganistanu przez talib贸w, zapewni艂, 偶e: 鈥濸olska obroni艂a si臋 przed fal膮 uchod藕c贸w w 2015 roku i teraz te偶 si臋 obroni. B臋dziemy post臋powali odpowiedzialnie, jeste艣my przygotowani, obronimy Polsk臋鈥.

Jak mo偶na przeczyta膰 na stronie Biuletynu Informacji Publicznej KPRM, do ko艅ca wrze艣nia rz膮d ma przyj膮膰 zmiany w ustawie o cudzoziemcach, ustawie o ochronie granicy pa艅stwowej oraz ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, kt贸re zak艂adaj膮 karanie za nielegalne przekraczanie granicy, nieprzyjmowanie wniosk贸w o ochron臋 mi臋dzynarodow膮 od os贸b, kt贸re granice nielegalnie przekraczaj膮, oraz przyspieszenie i odformalizowanie procedur deportacji. To zmiany nie tylko g艂臋boko niehumanitarne i godz膮ce w prawa cz艂owieka, ale r贸wnie偶 sprzeczne z sygnowan膮 przez Polsk臋 konwencj膮 genewsk膮 鈥 najwa偶niejszym dokumentem prawa mi臋dzynarodowego m贸wi膮cym o uchod藕cach.

W ramach przygotowywania si臋 na przybycie wi臋kszej liczby uchod藕c贸w, Ministerstwo Spraw Wewn臋trznych i Administracji zmieni艂o przepisy, zmniejszaj膮c minimaln膮 powierzchni臋 przypadaj膮c膮 na osob臋 w strze偶onym o艣rodku z czterech metr贸w kwadratowych do dw贸ch metr贸w. To mniej ni偶 standard obowi膮zuj膮cy w wi臋zieniach.

***

Mo偶na by powiedzie膰, 偶e zarz膮dzanie strachem powraca. A przecie偶 tak naprawd臋 od 2015 roku nigdy si臋 nie sko艅czy艂o. Po prostu przez jaki艣 czas, kiedy temat migracji zszed艂 z pierwszych stron gazet, w roli g艂贸wnego bohatera tej opowie艣ci uchod藕c贸w zast膮pi艂y osoby LGBT+. Zarz膮dzanie strachem sta艂o si臋 wa偶nym elementem prawicowej hegemonii w Polsce. A 鈥瀐andlarze strachem鈥 w roli rzekomego wroga publicznego numer jeden obsadzaj膮 grupy najs艂absze, dyskryminowane i pozbawione praw, kt贸re poprzez j臋zyk strachu i pogardy na poziomie dyskursywnym pozbawiaj膮 r贸wnie偶 godno艣ci.

Dzi艣 do naszych drzwi zn贸w pukaj膮 ludzie przera偶eni, g艂odni, zmuszeni opu艣ci膰 swoje domy ze wzgl臋du na meandry mi臋dzynarodowych polityk, na kt贸re najcz臋艣ciej nie mieli 偶adnego wp艂ywu. Polityczni decydenci maj膮 na ustach wznios艂e has艂a o chrze艣cija艅skiej kulturze i o chrze艣cija艅skiej mi艂o艣ci, nieustannie przypominaj膮 o polskich cierpieniach podczas II wojny 艣wiatowej i wspominaj膮 polskich bohater贸w i bohaterki, kt贸rzy ratowali 呕yd贸w, czy tych, kt贸rzy ze wzgl臋du na dzia艂alno艣膰 opozycyjn膮 musieli ucieka膰 z kraju w czasach PRL-u. Jednocze艣nie buduj膮 kszta艂t Polski z drutu kolczastego.

鈥濳rzy偶 mieli艣cie na piersi, a brauning w kieszeni鈥 pisa艂 w 1922 roku Julian Tuwim.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij