fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Dlaczego nie rozmawiam ju┼╝ z rodzicami o polityce

Szczeg├│┼éy program├│w politycznych ÔÇô prawa cz┼éowieka, r├│wno┼Ť─ç, reakcja na kryzys klimatyczny ÔÇô kt├│rych znaczenie umniejszaj─ů nasi rodzice, s─ů dla nas fundamentem polityczno┼Ťci. Bagatelizowanie tych kwestii w imi─Ö zmasowanej walki z PiS-em jawi si─Ö nam jako kr├│tkowzroczna naiwno┼Ť─ç.
Dlaczego nie rozmawiam ju┼╝ z rodzicami o polityce
ilustr.: Marta J├│┼║wiak

ÔÇ×Ostrzegam ci─Ö, ┼╝e to naprawd─Ö ostatni moment, ┼╝eby jako┼Ť zadzia┼éa─ç, powstrzyma─ç ich. Trzeba zrobi─ç wszystko, co mo┼╝liwe. A nie podnieca─ç si─Ö filmem, demonstracj─ů, wystaw─ů. Realnego, zwi─ůzanego z wyborami. I nie m├│wi─Ö tylko o tobie, ale te┼╝ o twoich znajomych. Czy w og├│le ktokolwiek zapisa┼é si─Ö jako m─ů┼╝ zaufania? Ktokolwiek co┼Ť robi?ÔÇŁ.

Kotka poruszy┼éa si─Ö obok mnie niespokojnie pod wp┼éywem podniesionego g┼éosu z telefonu. Zeskoczy┼éa z ┼é├│┼╝ka i odesz┼éa. Mo┼╝e us┼éyszany wyw├│d przekona┼é j─ů i posz┼éa zg┼éosi─ç si─Ö do pracy w komisji wyborczej.

Ta ironia brzmi jak bagatelizowanie sprawy. A to nie tak: problem tego, ┼╝e nie widz─Ö sposob├│w rozmowy z rodzicami o polityce, jest ca┼ékowicie powa┼╝ny. Co wi─Öcej, wiem, ┼╝e nie tylko ja tak mam. Podobne rozmowy tocz─ů si─Ö te┼╝ przez telefony innych dwudziesto- i trzydziestolatk├│w, zbli┼╝one s┼éowa padaj─ů przy niedzielnych obiadach w r├│┼╝nych domach.

To oczywi┼Ťcie konflikt niepor├│wnywalny z tym, kt├│ry dzieli rodziny na zwolennik├│w partii rz─ůdz─ůcej i jej radykalnych przeciwnik├│w. Zdaj─Ö sobie spraw─Ö, jak bolesny potrafi by─ç podzia┼é PiS i anty-PiS, je┼Ťli przebiega przez jedno mieszkanie. Ja tymczasem nie r├│┼╝ni─Ö si─Ö tak bardzo w ocenie rz─ůd├│w Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci od moich rodzic├│w. Ale stawiam jednak na tyle odmienne diagnozy dotycz─ůce rzeczywisto┼Ťci politycznej, ┼╝e nie planuj─Ö ju┼╝ rozmawia─ç z rodzicami o polityce, a tekst ten pisz─Ö pod pseudonimem.

Moi rodzice byli na filmie ÔÇ×Zielona granicaÔÇŁ, a nied┼éugo potem rozmawiali z aktywistami dzia┼éaj─ůcymi na Podlasiu. Mia┼éam cich─ů nadziej─Ö, ┼╝e rozpoznaj─ů si─Ö w postaci granej przez Agat─Ö Kulesz─Ö, kt├│ra do innej bohaterki filmu Holland m├│wi, ┼╝e przecie┼╝ g┼éosowa┼éa na Platform─Ö Obywatelsk─ů i sta┼éa pod s─ůdem ze ┼Ťwieczk─ů, ale po┼╝yczanie w┼éasnego samochodu do dzia┼éa┼ä aktywistycznych to dla niej za wiele. A jednak: wnioskiem, jaki moi rodzice wyci─ůgn─Öli z obu tych do┼Ťwiadcze┼ä zwi─ůzanych z kryzysem na granicy polsko-bia┼éoruskiej, by┼éo to, ┼╝e trzeba pilnowa─ç liczenia g┼éos├│w podczas wybor├│w.

Postulat nie jest kontrowersyjny, na pewno ma znaczenie: przecie┼╝ i mnie, i podobnie my┼Ťl─ůcym moim r├│wie┼Ťnikom te┼╝ zale┼╝y na demokratycznym odsuni─Öciu PiS-u od w┼éadzy. Ale ch├│ralnie zgrzytamy z─Öbami, gdy s┼éyszymy, ┼╝e ca┼éa polityczno┼Ť─ç sprowadza si─Ö tylko do tego.

Zgrzytali┼Ťmy te┼╝ cztery lata temu, gdy jak mantr─Ö powtarzano nam, ┼╝e g┼éosuj─ůc na Lewic─Ö, przyczynili┼Ťmy si─Ö do wygranej PiS-u. ┼╗e to brak lojalno┼Ťci, solidarno┼Ťci, trze┼║wej kalkulacji, ┼╝e to zwyk┼éa g┼éupota i m┼éodzie┼äczy idealizm, kt├│ry nie przystaje do brutalnej rzeczywisto┼Ťci.

Racjonalni, starsi od nas wyborcy Koalicji Obywatelskiej pr├│bowali t┼éumaczy─ç nasz wyb├│r paternalistycznymi diagnozami. Warunkami ┼╝ycia, czynnikami psychologicznymi, pokoleniowymi. I w tym jeste┼Ťmy podobni ÔÇô te┼╝ bardzo chcia┼éabym zrozumie─ç (g┼é─Öboko i na ile to mo┼╝liwe ÔÇô nie bardzo wy┼╝szo┼Ťciowo), dlaczego pokolenie moich rodzic├│w widzi Donalda Tuska jako namaszczonego przez histori─Ö wybawiciela, a program wyborczy, jaki ca┼ékowicie ich przekonuje do postawienia krzy┼╝yka na li┼Ťcie wyborczej KO, to rozliczenie obecnej w┼éadzy z pope┼énionych przest─Öpstw i wprowadzonych reform.

Pokolenia

Zacz─ů─ç mo┼╝na od tej najwyra┼║niejszej r├│┼╝nicy, kusz─ůcej z publicystycznego punktu widzenia: wieku i przynale┼╝no┼Ťci pokoleniowej. Oni ÔÇô boomerzy lub pokolenie X, my ÔÇô milenialsi lub zetki. We wszechobecnych dyskusjach o polaryzacji cz─Östo pojawia si─Ö kontekst r├│┼╝nicy wieku i wynikaj─ůcych z niej nieprzystaj─ůcych podej┼Ť─ç do sfery polityczno-spo┼éecznej. Czy nasz sp├│r jest wi─Öc tylko jedn─ů z ods┼éon odwiecznego konfliktu pokole┼ä?

To poci─ůgaj─ůce, ┼╝eby przyj─ů─ç takie wyt┼éumaczenie, jednak trudno si─Ö nim ca┼ékowicie zadowoli─ç. Jak generalizuj─ůca i cz─Östo b┼é─Ödnie wykorzystywana jest koncepcja pokole┼ä pokazuje w swoim tek┼Ťcie ÔÇ×Wojna pokole┼ä nie istniejeÔÇŁ Louis Menand. Przekonuje on, ┼╝e bardzo trudno udowodni─ç, ┼╝eby osoby urodzone w kt├│rych┼Ť dekadach ┼é─ůczy┼éy pogl─ůdy polityczne. Jego zdaniem ┼Ťwiatopogl─ůd cz─Ö┼Ťciej wynika ze statusu ekonomiczno-spo┼éecznego i ┼Ťrodowiska, w kt├│rym si─Ö funkcjonuje. Na potwierdzenie tej tezy przywo┼éuje badania stosunku os├│b dorastaj─ůcych w Stanach Zjednoczonych w latach 60. do wojny w Wietnamie czy kwestii obyczajowych zwi─ůzanych ze sfer─ů seksualn─ů. Obraz wyzwolonych hipis├│w rozpada si─Ö na kawa┼éki, gdy okazuje si─Ö, ┼╝e w 1967 roku 63% badanych pomi─Ödzy dwudziestym a trzydziestym rokiem ┼╝ycia uwa┼╝a┼éo, ┼╝e para powinna zaczeka─ç z seksem do ┼Ťlubu. Menand dowodzi, ┼╝e to, jak widzimy konkretne pokolenie, jest cz─Ö┼Ťciej ┼╝yczeniowym my┼Ťleniem, kt├│re staramy si─Ö, nawet na si┼é─Ö, potwierdzi─ç empirycznymi dowodami. I tak pewnie w du┼╝ym stopniu jest w tej sytuacji. Oczywi┼Ťcie nie wszyscy sze┼Ť─çdziesi─Öcioletni rodzice s─ů fanami Tuska, tak jak daleko nie wszyscy studenci i m┼éodzi ludzie po studiach s─ů lewicowymi aktywistami ÔÇô wystarczy spojrze─ç do szczeg├│┼éowych sonda┼╝y, ┼╝eby pozby─ç si─Ö tych z┼éudze┼ä.

Jednocze┼Ťnie polskich rodzic├│w urodzonych w latach 50. i 60. XX wieku ┼é─ůcz─ů bardzo specyficzne, wsp├│lne do┼Ťwiadczenia. Dorastanie w PRL, stan wojenny, cz─Östo zaanga┼╝owanie opozycyjne i aktywny udzia┼é w wyborach 4 czerwca 1989 roku. Oni sami wielokrotnie przywo┼éuj─ů przecie┼╝ por├│wnania retoryki polityk├│w PiS-u do przem├│wie┼ä Gomu┼éki, sytuacji Polski w Unii Europejskiej do izolacji ÔÇ×demolud├│wÔÇŁ w stosunku do Europy Zachodniej czy obecnych materia┼é├│w Telewizji Polskiej do Dziennik├│w z lat 80. Ta ci─ůgle powracaj─ůca ÔÇô czasem ┼Ťwiadomie, czasem nie ÔÇô analogia, ma moim zdaniem kluczowe znaczenie.

R├│┼╝nica mi─Ödzy nami polega przecie┼╝ przede wszystkim na tym, ┼╝e dla mnie, opr├│cz niepisowskiego rz─ůdu istotne s─ů mi─Ödzy innymi: polityka uchod┼║cza, redystrybucja, w tym reforma systemu podatkowego, pomys┼é na polityk─Ö mieszkaniow─ů, r├│wno┼Ť─ç ma┼é┼╝e┼äska dla par jednop┼éciowych, dost─Öpno┼Ť─ç do aborcji i antykoncepcji, przemy┼Ťlana polityka klimatyczna, inwestycje w infrastruktur─Ö publiczn─ů i w transport zbiorowy. W┼éa┼Ťciwie ┼╝adnego z tych postulat├│w nawet nie stara┼éa si─Ö realizowa─ç Platforma Obywatelska w latach 2007-2015, kiedy rz─ůdzi┼éa. Jestem na tyle stara, ┼╝eby to pami─Öta─ç, i na tyle m┼éoda, ┼╝eby nie mie─ç ┼╝adnego do┼Ťwiadczenia z rz─ůdami PRL. Z kolei motywacja, kt├│ra kaza┼éa moim rodzicom liczy─ç g┼éosy w ma┼éych miejscowo┼Ťciach pod Piotrkowem Trybunalskim w 1989 roku, sprowadza┼éa si─Ö do pragnienia zmiany rz─ůd├│w na demokratyczne. By─ç mo┼╝e to stwierdzenie na wyrost (cho─ç my┼Ťl─Ö, ┼╝e i tak daleko mniej krzywdz─ůce ni┼╝ sprowadzanie naszych pogl─ůd├│w do m┼éodzie┼äczej naiwno┼Ťci), ale wydaje si─Ö, ┼╝e to wydarzenie ukszta┼étowa┼éo ich spos├│b my┼Ťlenia o polityce.

Warto przypomnie─ç sobie, ┼╝e z list ÔÇ×Solidarno┼ŤciÔÇŁ w tamtym czerwcu startowali zar├│wno Lech Kaczy┼äski, jak i Adam Michnik, Andrzej Wajda czy Ryszard Bugaj. I cho─ç ocena obrad Okr─ůg┼éego Sto┼éu i przeprowadzonej p├│┼║niej transformacji gospodarczej podzieli┼éa ┼Ťrodowisko Solidarno┼Ťci ju┼╝ w latach 90., stawk─ů wybor├│w w 1989 roku by┼éa demokratyzacja kraju. Spos├│b jej osi─ůgni─Öcia i szczeg├│┼éowe pogl─ůdy na kierunek zmian sta┼éy si─Ö dopiero p├│┼║niej widoczn─ů kwesti─ů sporn─ů dla opinii publicznej.

My czy oni, demokracja czy nasze prawa

Jak silne jest to wspomnienie wyborczej mobilizacji sprzed ponad trzydziestu lat, wida─ç chocia┼╝by w postulatach stworzenia teraz wsp├│lnej listy opozycyjnej. Po 2015 roku ka┼╝de kolejne wybory dla moich rodzic├│w s─ů tymi, w kt├│rych ÔÇô jak w 1989 roku ÔÇô decyduje si─Ö mi─Ödzy g┼éosowaniem na nich lub na nas. Sp├│r ideowy ma znaczenie drugorz─Ödne, pierwszorz─Ödnym zadaniem jest oddalenie od siebie scenariusza upadku demokracji. Dopiero, gdy usunie si─Ö to zagro┼╝enie, mo┼╝liwa b─Ödzie debata dotycz─ůca szczeg├│┼é├│w program├│w wyborczych.

I chyba w┼éa┼Ťnie to dla mnie, dla nas jest problemem. Te szczeg├│┼éy, kt├│rych znaczenie umniejszaj─ů nasi rodzice, s─ů dla nas fundamentem polityczno┼Ťci, r├│wnorz─Ödnym do zasad demokratycznych. Chodzi przecie┼╝ o prawa cz┼éowieka, spo┼éeczn─ů r├│wno┼Ť─ç, reakcj─Ö na post─Öpuj─ůcy kryzys klimatyczny. Bagatelizowanie tych kwestii w imi─Ö zmasowanej walki z PiS-em jawi si─Ö nam jako kr├│tkowzroczna naiwno┼Ť─ç.

Gdy wi─Öc moi rodzice po raz kolejny namawiaj─ů mnie do udzia┼éu w marszu organizowanym przez Donalda Tuska, ja mam w pami─Öci g┼é├│wnie filmik opublikowany w lipcu tego roku, na kt├│rym by┼éy przewodnicz─ůcy Rady Europejskiej opowiada o swojej propozycji polityki antyimigracyjnej, kt├│ra ma by─ç bardziej skuteczna ni┼╝ ta prowadzona przez PiS. Oczywi┼Ťcie mog┼éabym mu nie w pe┼éni wierzy─ç, uzna─ç to, jak wiele os├│b zrobi┼éo, za strategiczne zagranie z zakresu realpolitik. Wykorzystywanie wszystkich mo┼╝liwych narz─Ödzi do tego, ┼╝eby zmieni─ç wreszcie obecny rz─ůd. M├│j m┼éodzie┼äczy idealizm i naiwno┼Ť─ç, a mo┼╝e tak┼╝e brak osobistych do┼Ťwiadcze┼ä zwi─ůzanych z latami 80. i wyborami ÔÇś89, ka┼╝─ů mi s─ůdzi─ç, ┼╝e to jednak nie tylko wybory mi─Ödzy demokracj─ů a antyeuropejskim autorytaryzmem, a r├│wnie┼╝ mi─Ödzy konkretnymi wizjami demokracji.

Dlatego, chocia┼╝ teoretycznie bym nawet chcia┼éa, nie rozmawiam ju┼╝ z rodzicami o polityce. Moja kotka po zako┼äczonej rozmowie telefonicznej przypadkiem po┼Ťlizgn─Ö┼éa si─Ö, spaceruj─ůc po kraw─Ödzi wanny i na chwil─Ö wpad┼éa do wody. Wyskoczy┼éa z niej na ponad p├│┼é metra, mokra i zdezorientowana tym, co si─Ö w┼éa┼Ťciwie sta┼éo. To chyba dobra historia do opowiedzenia podczas kolejnej rozmowy telefonicznej.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś