fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

┼üobodzi┼äska: Na g┼éodowych p┼éacach nie da si─Ö zbudowa─ç sprawnego pa┼ästwa

To by┼éa umowa: pa┼ästwo dba o nasze godne warunki pracy i godziwe wynagrodzenia, a my nie strajkujemy i zapewniamy ci─ůg┼éo┼Ť─ç funkcjonowania pa┼ästwa. My si─Ö wywi─ůzujemy. A kolejne rz─ůdy nie.
Łobodzińska: Na głodowych płacach nie da się zbudować sprawnego państwa
Urszula Łobodzińska przemawia na Marszu Gniewu.

Z Urszul─ů ┼üobodzi┼äsk─ů, zwi─ůzkowczyni─ů, rozmawia Hubert Walczy┼äski.

W pi─ůtek 15 wrze┼Ťnia ulicami Warszawy przeszed┼é┬áMarsz Gniewu ÔÇô szacuje si─Ö,┬á┼╝e protestowa┼éo 20 tysi─Öcy pracownic i pracownik├│w bud┼╝et├│wki. Czego si─Ö domagali┼Ťcie?

Od 2020 roku skumulowana inflacja si─Öga ponad 40 procent, przeci─Ötne wynagrodzenie w gospodarce wzros┼éo o 38 procent i nawet ono nie dogoni┼éo wzrostu cen. My mieli┼Ťmy w tym okresie jedn─ů podwy┼╝k─Ö o 7,8 procenta. Domagali┼Ťmy si─Ö wzrostu p┼éac ÔÇô o 20 procent jeszcze w tym roku i o 24 procent w 2024 roku, a w przysz┼éo┼Ťci powi─ůzania wzrostu naszych wynagrodze┼ä z przeci─Ötnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej.

Wy, czyli bud┼╝et├│wka. Kim jeste┼Ťcie?

Na marszu szli rami─Ö w rami─Ö pracownicy s─ůd├│w, prokuratury, ZUS-u, KRUS-u, Pa┼ästwowej Inspekcji Pracy, skarb├│wki, stra┼╝acy, psycholodzy, pracownicy cywilni s┼éu┼╝b mundurowych ÔÇô w tym Policji, Wojska i Stra┼╝y Granicznej, co jest istotne, bo rz─ůdz─ůcy stosuj─ů strategi─Ö┬áÔÇ×dziel i rz─ůd┼║ÔÇŁ ÔÇô daj─ů podwy┼╝ki mundurowym, bo ich potrzebuj─ů, jako ┼╝e oni realizuj─ů monopol pa┼ästwa na przemoc. A w tyle zostawiaj─ů pracownik├│w cywilnych. Byli z nami te┼╝ pracownicy samorz─ůdowi, pracownicy poradni psychologiczno-pedagogicznych, pracownicy komunikacji miejskiej, pracownicy bibliotek, wsparli nas te┼╝ nauczyciele i piel─Ögniarki.

Porozumienie ponad podzia┼éami. Wszystkie te zawody to cz─Ö┼Ť─ç bud┼╝et├│wki?

ÔÇ×Bud┼╝et├│wkaÔÇŁ to bardzo og├│lne i nieostre poj─Öcie ÔÇô cz─Ö┼Ť─ç z nas pracuje bezpo┼Ťrednio w administracji publicznej, cz─Ö┼Ť─ç w jednostkach podlegaj─ůcych pod samorz─ůdy, a cz─Ö┼Ť─ç w sp├│┼ékach publicznych. Szacuje si─Ö, ┼╝e liczba zatrudnionych w sektorach, w kt├│rych wynagrodzenia zale┼╝─ů od decyzji politycznych, to oko┼éo 1,5 miliona os├│b.

Co to znaczy, ┼╝e zale┼╝─ů od decyzji politycznych?

W zwyk┼éej firmie pracownik albo reprezentacja pracownik├│w zrzeszona w zwi─ůzku zawodowym negocjuje z pracodawc─ů. Je┼Ťli negocjacje nie przynosz─ů skutku, mog─ů rozpocz─ů─ç┬ásp├│r zbiorowy, a jak przejd─ů odpowiedni─ů ┼Ťcie┼╝k─Ö ÔÇô strajk. W bud┼╝et├│wce nie do┼Ť─ç, ┼╝e w wielu sektorach nie mamy prawa do strajku, to wynagrodzenie negocjujemy z pracodawc─ů, kt├│ry nie ma na nie niemal┼╝e ┼╝adnego wp┼éywu.

Pracuj─Ö w s─ůdzie ÔÇô moim pracodawc─ů jest s─ůd reprezentowany przez dyrektora i prezesa, ale wszystkie istotne dla naszych wynagrodze┼ä┬ádecyzje zapadaj─ů w ustawie bud┼╝etowej. Co roku czekamy na ten projekt z niecierpliwo┼Ťci─ů, ┼╝eby wiedzie─ç, jakie b─Öd─ů nasze wynagrodzenia. Je┼╝eli rozpoczniemy sp├│r zbiorowy, to na mocy ustawy musimy wyst─ůpi─ç przeciwko jednostce, kt├│ra nas zatrudnia. Ale od naszych pracodawc├│w ma┼éo co zale┼╝y ÔÇô oni kszta┼étuj─ů mniej wi─Öcej, ile kto zarabia czy po jakim czasie dostanie podwy┼╝k─Ö, ale w warunkach bardzo niewielkiego funduszu p┼éac. Nawet warunki awansu s─ů okre┼Ťlone przez to, czy na dan─ů jednostk─Ö przyjd─ů pieni─ůdze z bud┼╝etu.

Głupie prawo?

Prawo, kt├│re nie ma sensu. Dlatego te┼╝ pr├│bowali┼Ťmy je zmieni─ç ÔÇô do tego mia┼éa prowadzi─ç nowelizacja ustawy o rozwi─ůzywaniu spor├│w zbiorowych, ┼╝eby sp├│r wszczyna─ç z g┼é├│wnym decydentem, a nie z pracodawc─ů w jednostce, od kt├│rego nic nie zale┼╝y. Ten absurd ┼Ťwietnie by┼éo wida─ç w przypadku strajku nauczycieli ÔÇô ich ┼╝─ůdania by┼éy skierowane do pa┼ästwa, ale musieli rozpocz─ů─ç tysi─ůce pojedynczych spor├│w zbiorowych, w ka┼╝dej jednej szkole.

M├│wi┼éa┼Ť o p┼éacach w bud┼╝et├│wce ÔÇô to s─ů patologie tego rz─ůdu?

To s─ů patologie naszego kraju. Po kryzysie 2008 roku, kt├│ry Polska przesz┼éa rzekomo obronn─ů r─Ök─ů, zamro┼╝ono p┼éace w bud┼╝et├│wce na dziesi─Ö─ç lat. Ceny ros┼éy ÔÇô wolniej ni┼╝ teraz, ale ros┼éy ÔÇô a p┼éace sta┼éy w miejscu. W 2018 roku by┼éy podwy┼╝ki, ale od tego czasu nie by┼éo ich niemal w og├│le. Niemal, bo to jest polityka ÔÇ×dziel i rz─ůd┼║ÔÇŁ ÔÇô nie ma ┼╝adnego sp├│jnego, zaplanowanego pomys┼éu na p┼éace w bud┼╝et├│wce, raz si─Ö daje jednym pracownikom w tym sektorze, raz innym gdzie indziej, nie wiadomo z czego to wynika. Chodzi o to,┬á┼╝eby rozbi─ç jedno┼Ť─ç i solidarno┼Ť─ç. W tej chwili jest projekt ustawy bud┼╝etowej na przysz┼éy rok, cz─Ö┼Ťci grup zaproponowano 12,3 procenta, innym 6,6 procenta. Dodatkowo ma wzrosn─ů─ç┬áfundusz wynagrodze┼ä o 5,7 procenta ÔÇô i nikt nie wie, jak to ma by─ç dzielone, prawdopodobnie to p├│jdzie na wyr├│wnywanie wynagrodze┼ä do p┼éacy minimalnej.

B─Ödziecie zarabia─ç minimaln─ů?

Je┼Ťli nic si─Ö nie zmieni, to tak. P┼éaca minimalna dogania nasze wynagrodzenia, od stycznia b─Ödzie wynosi─ç 4242 z┼éote brutto. Mam kole┼╝ank─Ö w s─ůdzie w Warszawie ÔÇô gdzie koszty ┼╝ycia i mieszkania s─ů najwy┼╝sze ÔÇô kt├│ra w tej chwili, po 25 latach pracy, zarabia 3800 z┼éotych brutto. W przysz┼éym roku, po 25 latach pracy, b─Ödzie zarabia─ç minimaln─ů, czyli jej wynagrodzenie zasadnicze b─Ödzie r├│wne temu, kt├│re dostanie osoba rozpoczynaj─ůca prac─Ö ÔÇô bo mniej zap┼éaci─ç nie mo┼╝na. Jedyne, co j─ů ratuje, to dodatek sta┼╝owy, ale nie tak powinna wygl─ůda─ç polityka p┼éacowa.

S─ů┬áosoby, kt├│re chc─ů rozpoczyna─ç prac─Ö w s─ůdzie, bior─ůc pod uwag─Ö takie warunki zatrudnienia?

I tu jest kolejny problem. Kwiecie┼ä tego roku, S─ůd Okr─Ögowy w Warszawie. Konkurs na sze┼Ť─çdziesi─ůt stanowisk protokolant├│w. Do pracy przysz┼éo siedem os├│b. Z jednej strony mo┼╝e to by─ç kwestia tego, ┼╝e ma┼éo os├│b do niego przyst─ůpi┼éo, ale mo┼╝e te┼╝ oznacza─ç, ┼╝e osoby przyst─ůpi┼éy, ale si─Ö nie nadawa┼éy ÔÇô co pokazuje, ┼╝e urz─Ödnik jednak musi spe┼énia─ç pewne wymagania. Ostatnio w tym samym s─ůdzie by┼é konkurs na czterdzie┼Ťci stanowisk protokolanckich, zatrudniono dziewi─Ötna┼Ťcie os├│b. Na stronach s─ůd├│w bez przerwy wisz─ů oferty pracy dla specjalist├│w, psycholog├│w, psychiatr├│w, kt├│rzy b─Öd─ů opiniowa─ç osoby doros┼ée i dzieci ÔÇô nikt na te konkursy nie przychodzi.

Dochodzi te┼╝ do takich sytuacji jak w jednej z prokuratur. Samotna matka dw├│jki dzieci, kt├│ra chce dalej pracowa─ç w prokuraturze, lubi t─Ö prac─Ö i stabilno┼Ť─ç┬ázatrudnienia. Ale p┼éaca nie pozwala jej si─Ö┬áutrzyma─ç na godnym poziomie. Zgodnie z ustaw─ů i obowi─ůzuj─ůcym nas prawem wyst─ůpi┼éa do pracodawcy, ┼╝eby mog┼éa po godzinach dorabia─ç w dyskoncie. Prokurator okr─Ögowy odm├│wi┼é, twierdz─ůc, ┼╝e ÔÇ×ur─ůga to godno┼Ťci i powadze sprawowanego urz─ÖduÔÇŁ. Nie wiem, co pan prokurator ma do pracownik├│w dyskont├│w ÔÇô pandemia pokaza┼éa nam, ┼╝e to jedna z bardziej potrzebnych grup zawodowych, wykonuj─ůca wa┼╝n─ů prac─Ö. Ale, jak rozumiem, prokuratorowi ur─ůga powadze urz─Ödu ÔÇô w przeciwie┼ästwie do p┼éac, kt├│re nie pozwalaj─ů na godne ┼╝ycie.

A jak sprawa wygl─ůda w mniejszych miastach, gdzie koszty utrzymania s─ů ni┼╝sze?

Najwi─Ökszy problem jest w du┼╝ych miastach, bo koszty mieszkania s─ů najwy┼╝sze. Wynagrodzenia w bud┼╝et├│wce s─ů podobne w ca┼éym kraju, wi─Öc w mniejszych miastach jest nieco lepiej, ale nieznacznie. Kiedy┼Ť praca w administracji publicznej by┼éa ceniona, bo dawa┼éa stabilno┼Ť─ç. Ale nie jeste┼Ťmy ju┼╝ w latach 90., wi─Ökszo┼Ť─ç firm nie ryzykuje bankructwem, bezrobocie jest niskie, to przestaje by─ç tak istotna kwestia. Poza tym powinni┼Ťmy d─ů┼╝y─ç do tego, ┼╝eby stabilne zatrudnienie mia┼é ka┼╝dy pracuj─ůcy, a nie ┼╝eby do wyboru by┼éa godna p┼éaca albo stabilno┼Ť─ç.

A jakie s─ů problemy poza p┼éacami?

Problemy to stres, ogrom pracy, brak szkole┼ä, obci─ů┼╝enie psychiczne, gdy┼╝ zajmujemy si─Ö trudnymi sprawami, zdarza si─Ö mobbing. Spraw─Ö pogarszaj─ů wakaty, wynikaj─ůca z nich rotacja ÔÇô w s─ůdach potrzebujemy stabilnej kadry: sprawdzonych, wykwalifikowanych, do┼Ťwiadczonych ludzi. Przyk┼éad: w jednym z wydzia┼é├│w cywilnych w du┼╝ym s─ůdzie okr─Ögowym w mie┼Ťcie wojew├│dzkim w ci─ůgu ostatnich trzech lat zrezygnowa┼éo z pracy 35 pracownik├│w sekretariatu. A ca┼éy zesp├│┼é jest pi─Ötnastoosobowy. To oznacza, ┼╝e w ci─ůgu tych trzech lat na niekt├│rych stanowiskach dosz┼éo do trzykrotnej wymiany pracownik├│w. To nie ma prawa dzia┼éa─ç.

Inne problemy, z kt├│rymi si─Ö mierzymy, to warunki lokalowe i sprz─Ötowe. By┼éam jaki┼Ť┬áczas temu na komisariacie, w charakterze ┼Ťwiadka. Pracownice mia┼éy tam pozas┼éaniane okna kocami, bo by┼é ponad trzydziestostopniowy upa┼é, a na komisariacie nie ma klimatyzacji. Policjantki mia┼éy te┼╝ jedn─ů drukark─Ö na ca┼éym pi─Ötrze. Gdy przyniesiono mi wydrukowane zeznania, a chcia┼éam co┼Ť w nich poprawi─ç, musia┼éy i┼Ť─ç cztery pokoje dalej drukowa─ç jeszcze raz. Zim─ů obieg┼éy internet historie o zabieraniu pracownikom instytucji publicznych czajnik├│w elektrycznych, gdzieniegdzie zabierano lod├│wki albo znacz─ůco ograniczano ich liczb─Ö. Jak rozumiem, z powag─ů urz─Ödu licuje trzymanie drugiego ┼Ťniadania czy mleka do kawy na parapecie za oknem.

Jednocze┼Ťnie bud┼╝et├│wka jest lepiej uzwi─ůzkowiona ni┼╝ sektor prywatny. Dlaczego mimo to zmagacie si─Ö z takimi problemami?

Bo nie mamy prawa do strajku. Artyku┼é 19 ustawy o rozwi─ůzywaniu spor├│w zbiorowych m├│wi, ┼╝e prawo do strajku nie przys┼éuguje pracownikom zatrudnionym w organach w┼éadzy pa┼ästwowej, administracji rz─ůdowej i samorz─ůdowej, s─ůdach oraz prokuraturze. A nawet tam, gdzie mo┼╝na i teoretycznie nie jest to zakazane, mamy do czynienia z trudnymi moralnie decyzjami ÔÇô piel─Ögniarki mog─ů strajkowa─ç, ale ich zaprzestanie pracy zagra┼╝a ┼╝yciu i zdrowiu pacjent├│w. Tak samo by┼éo z nauczycielami, kt├│rzy si─Ö ostatecznie ugi─Öli, bo od tego zale┼╝a┼éa przysz┼éo┼Ť─ç ich uczni├│w. Ten zakaz strajku te┼╝ pokazuje, ┼╝e wykonujemy prac─Ö, kt├│ra jest wa┼╝na. To by┼éa umowa spo┼éeczna, za┼éo┼╝enie by┼éo takie, ┼╝e pa┼ästwo dba o nasze godne warunki pracy i godziwe wynagrodzenia, a my nie strajkujemy i zapewniamy ci─ůg┼éo┼Ť─ç funkcjonowania pa┼ästwa. My si─Ö z tej umowy wywi─ůzujemy, niestety nie mo┼╝emy tego samego powiedzie─ç o kolejnych rz─ůdach. Uwa┼╝am, ┼╝e powinni┼Ťmy zyska─ç prawo do strajku, w├│wczas sprawdziliby┼Ťmy, czy faktycznie rz─ůdz─ůcy wywi─ůzuj─ů si─Ö z tej umowy. Je┼Ťli tak jest, to nie powinno by─ç ┼╝adnych obaw. To by┼éby dobry sprawdzian.

W takim razie jak si─Ö protestuje w bud┼╝et├│wce?

By┼éy akcje dbania o zdrowie, na przyk┼éad w policji czy w s─ůdach.

Dbania o zdrowie, czyli skoordynowanego przechodzenia na zwolnienia chorobowe.

Dbania o zdrowie, czyli dbania o zdrowie. Na pracownik├│w by┼éy nasy┼éane kontrole ZUS, ale nie s┼éysza┼éam o ┼╝adnym przypadku, w kt├│rym kontrola wykaza┼éaby, ┼╝e zwolnienia by┼éy wystawiane nies┼éusznie. I rzeczywi┼Ťcie po tej akcji uda┼éo si─Ö uzyska─ç podwy┼╝ki.

Poza tym s─ů to g┼é├│wnie akcje symboliczne, bo nie mamy legalnej mo┼╝liwo┼Ťci przerwania pracy. W s─ůdach przychodzili┼Ťmy ubrani na czarno albo w koszulkach z ┼╝─ůdaniami. Oflagowali┼Ťmy i plakatowali┼Ťmy ┼╝─ůdaniami nasze zak┼éady pracy. Podczas przys┼éuguj─ůcych nam w kodeksie pracy 15 minut przerwy wychodzili┼Ťmy przed budynki s─ůd├│w, robili┼Ťmy sobie zdj─Öcia i wrzucali┼Ťmy je do internetu, ┼╝eby nag┼éo┼Ťni─ç nasz─ů sytuacj─Ö. By┼éy demonstracje i dwa miasteczka pracownik├│w s─ůd├│w ÔÇô pracownicy w swoim czasie wolnym rozbijali namioty, brali wolne, nocowali pod ministerstwem sprawiedliwo┼Ťci.

Jak to wszystko wp┼éywa┼éo na wasz─ů prac─Ö?

Przede wszystkim by┼éo bardzo m─Öcz─ůce ÔÇô dlatego te┼╝ ┼╝─ůdamy rozwi─ůza┼ä┬ásystemowych, czyli procentowego powi─ůzania naszych p┼éac z przeci─Ötnym wynagrodzeniem w gospodarce narodowej. Zaoszcz─Ödzi┼éoby nam to wielu konflikt├│w, da┼éoby pracowa─ç w spokoju, bez martwienia si─Ö o projekty ustawy bud┼╝etowej i ich nowelizacje. Odk─ůd pracuj─Ö w s─ůdzie, by┼éy mo┼╝e dwa lata, kiedy nie by┼éo protest├│w i to by┼éy lata pandemii. W takiej atmosferze si─Ö ┼║le pracuje, my naprawd─Ö chcieliby┼Ťmy w spokoju pracowa─ç i sw├│j czas wolny po┼Ťwi─Öca─ç rodzinie, przyjacio┼éom i naszym zainteresowaniom, a nie ┼╝ebraniu o to, ┼╝eby godziwie nas traktowano.

A jednak w spo┼éecze┼ästwie istnieje przekonanie, ┼╝e w bud┼╝et├│wce pracownicy si─Ö obijaj─ů.

Oczywi┼Ťcie, faktem jest, ┼╝e w Polsce urz─Ödy i s─ůdy cz─Östo dzia┼éaj─ů┬áwolno. Ale nie mo┼╝e by─ç inaczej, skoro pracy jest du┼╝o, pracownik├│w jest za ma┼éo, a pa┼ästwo polskie wydaje na administracj─Ö publiczn─ů 4,2 procenta PKB, ┼Ťrednia europejska to 5,8 procenta, a najbardziej rozwini─Öte kraje wydaj─ů 7-8 procent. A je┼Ťli spojrze─ç na wysoko┼Ť─ç wydatk├│w w przeliczeniu na ka┼╝de 100 tysi─Öcy mieszka┼äc├│w, to jeste┼Ťmy trzeci od ko┼äca ÔÇô za nami jest tylko Rumunia i Bu┼égaria. W takich warunkach administracja publiczna nie ma prawa dzia┼éa─ç dobrze. To b┼é─Ödne ko┼éo. Ludzie s─ů niezadowoleni z tego, jak dzia┼éa administracja publiczna, a politycy chc─ů wygra─ç wybory, wi─Öc obiecuj─ů, ┼╝e zetn─ů wydatki publiczne.

My┼Ťlisz, ┼╝e Marsz Gniewu co┼Ť w tym zakresie zmieni?

Frekwencja by┼éa bardzo wysoka, przekroczy┼éa oczekiwania wszystkich. By┼é szeroki odd┼║wi─Ök medialny, a naszym celem jest to, ┼╝eby nag┼éo┼Ťni─ç nasz─ů sytuacj─Ö, ┼╝eby media podchwyci┼éy temat i pyta┼éy polityk├│w przed wyborami o to, jaki maj─ů┬áplan na administracj─Ö publiczn─ů, co zrobi─ç, ┼╝eby nasze pa┼ästwo sprawnie funkcjonowa┼éo. I to wysz┼éo ÔÇô takie pytania pad┼éy na przyk┼éad podczas ostatniej debaty Super Expressu, politycy si─Ö do tego odnosz─ů.

A wasz postulat podwy┼╝ki wynagrodze┼ä o 20 procent popar┼éa nawet Konfederacja Lewiatan.

Tak, poparli to ju┼╝ w Radzie Dialogu Spo┼éecznego. To mo┼╝e by─ç zaskakuj─ůce, ┼╝e popiera nas organizacja pracodawc├│w, ale wydaje mi si─Ö,┬á┼╝e ka┼╝dy przytomny cz┼éowiek, kt├│ry chce prowadzi─ç w tym kraju firm─Ö, wie, ┼╝e sprawne pa┼ästwo jest do tego niezb─Ödne. Uzyskanie zezwole┼ä, rozliczenie podatk├│w, rozwi─ůzywanie spor├│w z pa┼ästwem czy z kontrahentami ÔÇô to wszystko wymaga sprawnego dzia┼éania urz─Öd├│w, s─ůd├│w czy prokuratury.

Jakie widzisz perspektywy na przysz┼éo┼Ť─ç po marszu?

Naszym najwi─Ökszym sukcesem, dobrze wr├│┼╝─ůcym na przysz┼éo┼Ť─ç, jest to, ┼╝e pierwszy raz od dawna tyle organizacji zwi─ůzkowych si─Ö porozumia┼éo i sz┼éo rami─Ö w rami─Ö. Ca┼éy czas wsp├│┼épracujemy i mamy ju┼╝ dalsze plany dzia┼éania. Najbardziej buduj─ůce by┼éo to, co m├│wi┼éy mi r├│┼╝ne osoby po marszu ÔÇô ┼╝e wreszcie zobaczyli, ile ich jest i jaka jest w nich si┼éa.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś