fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Problemy Polski przegl膮darkowej

Je艣li na pi臋膰 partii szykuj膮cych si臋 do wej艣cia do Sejmu tylko dwie maj膮 co艣 do powiedzenia w tematach cyfrowych, to nie wr贸偶y to Polsce dobrze. Internet to te偶 prawdziwe 偶ycie.
Problemy Polski przegl膮darkowej
ilustr.: Julia Benedyktowicz

Wybor贸w nie wygrywa si臋 ani w Wilanowie, ani w Ko艅skich, ale w internecie. Tak przynajmniej zdaje si臋 s膮dzi膰 Prawo i Sprawiedliwo艣膰, kt贸re na reklamy w internecie przez nieca艂e p贸艂tora miesi膮ca kampanii wyborczej wyda艂o prawie 3 miliony z艂otych 鈥 wi臋cej ni偶 wszystkie pozosta艂e komitety 艂膮cznie. Stawka walki o uwag臋 internaut贸w i internautek jest wysoka. Wed艂ug najnowszych danych GUS, w 2022 roku z internetu korzysta艂o regularnie ponad 85% os贸b w wieku 16-74 lat. Nawet w艣r贸d senior贸w, kt贸rzy masowo migrowali do sieci na pocz膮tku pandemii, odsetek ten wynosi ponad 50%. Wi臋kszo艣膰 Polski na sta艂e zalogowa艂a si臋 do 偶ycia.

Jak wygl膮da ich internetowa codzienno艣膰? Dobrze oddaje j膮 reklama fikcyjnego portalu VLOP powsta艂a w ramach niedawnej kampanii spo艂ecznej Fundacji Panoptykon. Algorytmy medi贸w spo艂eczno艣ciowych staraj膮 si臋 uzale偶ni膰 u偶ytkownik贸w i u偶ytkowniczki od dostarczanych im tre艣ci. 艢ledz膮ce reklamy 偶eruj膮 na negatywnych emocjach. Wsz臋dzie pleni si臋聽zorganizowana dezinformacja. Parafrazuj膮c znane has艂o: internet w ruinie.

Ten kryzys polityczki i politycy mogliby potraktowa膰 jako szans臋, by przedstawi膰 wizj臋 dobrej zmiany. W ko艅cu 偶yj膮 w sieci na co dzie艅, nie odwiedzaj膮 jej tylko przy okazji wybor贸w, powinni wi臋c dobrze orientowa膰 si臋 w problemach Polski przegl膮darkowej. Dla niekt贸rych, jak S艂awomir Mentzen czy Roman Giertych, intensywny posting i polowanie na wirale sta艂y si臋 wr臋cz domy艣lnym sposobem uprawiania polityki. Co wi臋c do powiedzenia o internecie maj膮 ugrupowania startuj膮ce w tegorocznych wyborach?

PiS: wiele pomys艂贸w, ma艂o ambicji

Cyfryzacja to jeden z czternastu obszar贸w, kt贸rych 鈥瀙erspektyw臋 do 2031 roku鈥 odmalowuje w swoim programie Prawo i Sprawiedliwo艣膰. Obraz ten sk艂ada si臋 z czterech cz臋艣ci, zatytu艂owanych kolejno 鈥濺ozw贸j spo艂ecze艅stwa cyfrowego鈥, 鈥濩yfryzacja us艂ug publicznych 鈥 pa艅stwo w telefonie鈥, 鈥濼echnologia w s艂u偶bie polskiej gospodarki鈥 i 鈥濨ezpiecze艅stwo w sieci鈥. Za tymi has艂ami, sugeruj膮cymi szeroki program reform, kryj膮 si臋 jednak g艂贸wnie pomys艂y na konkretne dzia艂ania w lokalnej skali.

Spo艂ecze艅stwo cyfrowe PiS chce rozwija膰, tworz膮c cyfrowe kluby seniora, a szko艂om funduj膮c lekcje kodowania i raz do roku wyjazd do Pracowni Aktywnego Korzystania z Technologii, kt贸re powsta膰 maj膮 w ka偶dym mie艣cie powiatowym. Opr贸cz tego ka偶dy produkt spo偶ywczy w sklepach posiada膰 ma cyfrowy paszport, co jest pomys艂em ciekawym, ale doklejonym do pozosta艂ych na si艂臋.

By艂by to by膰 mo偶e niez艂y plan w roku 2015, ale w 2023 brzmi ma艂o ambitnie. Brak cyfrowych kompetencji to powa偶ny problem spo艂eczny 鈥 w grupie wiekowej 16-74 lat na poziomie podstawowym posiada je jedynie 43% os贸b, co jest wynikiem znacznie poni偶ej unijnej 艣redniej. Nauka programowania czy kursy 鈥瀔ompetencji niezb臋dnych do pracy w bran偶y nowych technologii鈥 tworzone we wsp贸艂pracy z przedsi臋biorstwami 鈥 a w praktyce zapewne na ich potrzeby 鈥 nie odwr贸c膮 lat zaniedba艅. Przygotowanie do 偶ycia w internecie to nie materia艂 na jeden szkolny przedmiot i pojedyncz膮 wycieczk臋, ale zadanie ca艂ego systemu edukacji. Tymczasem w sekcji po艣wi臋conej o艣wiacie PiS jako przyk艂ad 鈥瀢yposa偶ania m艂odych ludzi w kompetencje cyfrowe鈥 wskazuje laptopy dla czwartoklasist贸w. To niezrozumienie potrzeb edukacyjnych dzieci i m艂odzie偶y 鈥 zjawisko symptomatyczne dla rz膮d贸w Prawa i Sprawiedliwo艣ci.

Lideruj膮ca w sonda偶ach partia chce cyfryzowa膰 nie tylko spo艂ecze艅stwo, ale tak偶e us艂ugi publiczne. Do realizacji tego s艂usznego postulatu ma si臋 przyczyni膰 aplikacja mObywatel, kt贸ra zaktualizowana zosta艂a niedawno do wersji 2.0. W przysz艂o艣ci ma si臋聽w niej pojawi膰 pe艂en pakiet e-us艂ug, kt贸rych jako艣膰 b臋dzie mo偶na zdalnie ocenia膰, a tak偶e udogodnienia pokroju powiadomie艅 o terminach urz臋dowych.

Wreszcie mObywatel ma si臋聽wzbogaci膰 o dwa dodatkowe modu艂y wewn膮trz aplikacji. mBiznes u艂atwi zak艂adanie i prowadzenie jednoosobowej dzia艂alno艣ci gospodarczej niezatrudniaj膮cej pracowniczek, za to mTV da dost臋p do serwisu typu wideo na 偶膮danie z archiwami kinematografii czy te偶 streamingiem mecz贸w polskich reprezentacji w sportach zespo艂owych. Ta ostatnia zapowied藕 wywo艂a艂a sporo kontrowersji 鈥 przede wszystkim dlatego, 偶e minister Janusz Cieszy艅ski przedstawi艂 j膮 przed, jak si臋 potem okaza艂o, przegranym wyst臋pem pi艂karskiej kadry. Sam膮 ide臋 postrzegam jednak jako przejaw s艂usznego my艣lenia o pa艅stwie jako dostarczycielu dost臋pu do cyfrowej kultury. Publiczny, darmowy serwis VOD nie powinien szokowa膰, tak jak nie szokuje publiczna telewizja 鈥 co innego jej obecny stan. Z kolei mBiznes mo偶e odci膮偶y膰 rosn膮c膮 grup臋 os贸b prowadz膮cych jednoosobowe, niezatrudniaj膮ce nikogo przedsi臋biorstwa. Problem w tym, 偶e zapotrzebowanie na tak膮 us艂ug臋 to w du偶ej mierze efekt patologii 鈥瀢ypychania鈥 pracownik贸w na JDG. Patologii, kt贸rych nie rozwi膮偶e si臋 apk膮.

Program PiS 鈥 nie tylko w obszarze cyfryzacji 鈥 przywo艂uje na my艣l has艂o: 鈥瀙rzeci臋tne cele w 偶yciu鈥. Mo偶e nie naprawimy systemu ochrony zdrowia, ale za to posi艂ki w szpitalach b臋d膮 smaczniejsze. Mo偶e nie podniesiemy p艂ac w bud偶et贸wce, ale za to damy mo偶liwo艣膰 wystawienia urz臋dowi pi臋ciu gwiazdek w aplikacji. Podobnie zachowawczo rz膮d podchodzi do cyfrowych gigant贸w. Gdy Parlament Europejski przeg艂osowa艂 kolejn膮 (po aktach o cyfrowych us艂ugach i rynkach) prze艂omow膮 regulacj臋 big techu, akt w sprawie sztucznej inteligencji, minister Cieszy艅ski skomentowa艂 to s艂owami: 鈥濸olityka bycia 芦pierwszym w regulacjach禄 jest wg mnie naiwna鈥. Ewidentnie Polska liczy, 偶e, zgodnie z biblijn膮 zasad膮, laur pierwsze艅stwa w tej dziedzinie otrzyma za bycie ostatni膮, tote偶 merytoryczn膮 dyskusj臋 na temat implementacji unijnych rozporz膮dze艅 Ministerstwo Cyfryzacji planuje na 鈥瀙o wyborach鈥. W programie PiS znalaz艂o si臋 za to miejsce na adekwatnie przeci臋tny plan ingerencji w dzia艂alno艣膰 wielkich platform: stworzenie mo偶liwo艣ci logowania do nich za po艣rednictwem mObywatela.

Koalicja Obywatelska i Trzecia Droga: iTornister i鈥 tyle

Je艣li chodzi o pomys艂y dotycz膮ce sfery cyfrowej, w dokumencie 鈥濨ezpieczna Przysz艂o艣膰 Polak贸w鈥 jest co krytykowa膰. Postulaty programowe z analogicznego obszaru autorstwa partii centrowych, Koalicji Obywatelskiej i Trzeciej Drogi, budz膮 o wiele mniej w膮tpliwo艣ci. Bo ich nie ma.

W 鈥100 konkretach鈥 Koalicji Obywatelskiej s艂owa 鈥瀋yfryzacja鈥, 鈥瀒nternet鈥 czy nawet 鈥瀟echnologia鈥 nie padaj膮. Pada za to propozycja, by ka偶dy podr臋cznik mia艂 wersj臋 elektroniczn膮. Nieco dalej idzie PSL, kt贸ry w swoim programie 鈥 odr臋bnym od 鈥12 gwarancji鈥 Trzeciej Drogi 鈥 proponuje iTornister: 鈥瀟ablet z internetem i wszystkimi niezb臋dnymi podr臋cznikami dla ka偶dego dziecka na wsi i w ma艂ych miejscowo艣ciach鈥. Koalicji Ludowc贸w i Polski 2050 trzeba te偶 odda膰, 偶e nie poprzestaj膮 na dosprz臋towieniu uczni贸w i uczennic 鈥 w ramach reformy podstawy programowej chc膮 鈥瀠czy膰 kompetencji przysz艂o艣ci, zwi膮zanych z rozwojem nowych technologii鈥. Koalicja Obywatelska o kompetencjach cyfrowych nie wspomina w og贸le 鈥 wiadomo jedynie, 偶e chce wprowadzi膰 鈥瀙raktyczne, a nie ideologiczne podstawy programowe鈥.

Druga i trzecia si艂a sonda偶owa (na podstawie 艣redniej z ostatnich 14 dni) oszcz臋dnie dawkuj膮 pomys艂y na Polsk臋 po wyborach, a co dopiero na Polsk臋 internetow膮. Oczywi艣cie mo偶na spekulowa膰 na temat ich przysz艂ych dzia艂a艅 na podstawie dokument贸w wypuszczanych przez zwi膮zane z nimi think-tanki, przesz艂ych inicjatyw pokroju nies艂awnej Ja艣miny, czy te偶 aktywno艣ci w europarlamencie. Jednak sytuacja, w kt贸rej wyborczynie i wyborcy, zamiast zapoznawa膰 si臋 z jasnymi stanowiskami, musz膮 bawi膰 si臋 w domys艂y i 艂膮czenie kropek, nie jest zdrowa.

Konfederacja: po prostu dajcie nam postowa膰

鈥濨runatna Konfederacja鈥 tak偶e stroni w programie od temat贸w cyfrowych. Mo偶e i dobrze, bo jej propozycje nie odbiega艂yby zapewne poziomem od linkowanego w 鈥濳onstytucji Wolno艣ci鈥 projektu ustawy o ochronie demokratycznej debaty publicznej. Ten prawniczy bubel, cho膰 ma tylko stron臋 d艂ugo艣ci, pe艂en jest kwiatk贸w pokroju kary administracyjnej w wysoko艣ci do 50 milion贸w z艂otych nak艂adanej ka偶dorazowo na w艂a艣ciciela serwisu spo艂eczno艣ciowego, kt贸ry usuwa jakiekolwiek tre艣ci umieszczone w owym serwisie przez organizacj臋 polityczn膮. To priorytet Konfederacji: wolno艣膰 postowania. Zamiast stara膰 si臋 wej艣膰 do parlamentu, by膰 mo偶e powinna spr贸bowa膰 wej艣膰 na Karachan.

Lewica: du偶o pracy i du偶o o pracy

Lewica zdecydowanie najpowa偶niej spo艣r贸d wszystkich omawianych partii podesz艂a do temat贸w cyfrowych. Nie tylko po艣wi臋ci艂a im sporo miejsca w programie, lecz tak偶e przedstawi艂a niedawno raport 鈥濩yfrowe pa艅stwo. Strategia dla Polski鈥.

Gros lewicowych postulat贸w dotycz膮cych sfery cyfrowej skupia si臋 na pracy. Jak pisz膮 w raporcie jego autorzy, Krzysztof Gawkowski i Dariusz Standerski, 鈥濼ransformacja cyfrowa nie mo偶e (鈥) wi膮za膰 si臋 z nawet przej艣ciowym pogorszeniem sytuacji jakiejkolwiek grupy zawodowej. Dlatego strategie inwestycyjne i dzia艂ania pa艅stwa powinny uwzgl臋dnia膰 cele sprawiedliwej transformacji cyfrowej i bie偶膮co monitorowa膰 zmian臋 struktury rynku pracy鈥. Id膮c za t膮 my艣l膮, Lewica nie zapomnia艂a o rzeczywisto艣ci cyfrowej, formu艂uj膮c postulaty dotycz膮ce 鈥瀌obrej pracy鈥. Proponuje mi臋dzy innymi pe艂ni臋 praw pracowniczych dla os贸b pracuj膮cych na rzecz platform cyfrowych, dofinansowanie Pa艅stwowej Inspekcji Pracy, obowi膮zkowe konsultacje algorytm贸w zarz膮dzaj膮cych prac膮 z zatrudnionymi, zakaz cyfrowej inwigilacji miejsc pracy czy te偶 reform臋 prawa sp贸艂dzielczego, by odpowiada艂o na wyzwania i potrzeby zwi膮zane z rozwojem gospodarki cyfrowej.

Wydaje si臋, 偶e tym podej艣ciem dobrze uchwyci艂a moment dziejowy. Tradycyjne podej艣cie lewicy dopytuj膮cej ci膮gle 鈥濩o z prawami pracowniczymi? Co z pracownikami i pracownicami?鈥 staje si臋 awangard膮 w my艣leniu o nowych technologiach. Nies艂usznie utracone dobre imi臋 odzyskuj膮 luddy艣ci, a na li艣cie najbardziej wp艂ywowych ludzi w 艣wiecie sztucznej inteligencji znajduje si臋 miejsce dla kenijskiego dzia艂acza zwi膮zkowego. Wp艂yw na 艣wiat pracy nie jest mo偶e g艂贸wnym pryzmatem, przez kt贸ry polityczki, dziennikarze czy naukowczynie patrz膮 na nowe technologie, ale perspektywa ta z pewno艣ci膮 zyskuje na znaczeniu. Lewica s艂usznie k艂adzie na ni膮 nacisk.

W samym programie partii pojawia si臋 jeszcze kilka w膮tk贸w cyfrowych. Pada mi臋dzy innymi postulat opodatkowania wielkich korporacji, o co Lewica walczy od ponad trzech lat. Inny, skromniejszy postulat dotyczy utworzenia wewn膮trz mObywatela cyfrowej wypo偶yczalni Biblioteki Narodowej. Istotne dla Lewicy jest tak偶e cyberbezpiecze艅stwo. Planuje powo艂anie Agencji Cyberbezpiecze艅stwa, kt贸ra skoordynuje rozproszone obecnie dzia艂ania r贸偶nych s艂u偶b. Z kolei w sekcji po艣wi臋conej edukacji pojawia si臋 has艂o w艂膮czenia w program edukacji podstaw cyberbezpiecze艅stwa. Znacznie wi臋cej konkretnych plan贸w i propozycji zawiera raport 鈥濩yfrowe pa艅stwo鈥. Z jakich艣 wzgl臋d贸w jednak nie znalaz艂y si臋 one w programie partii. Szkoda, bo ten dokument to raczej niszowa publikacja, wi臋c pomys艂y takie jak zapewnienie szko艂om Chief Digital Officera pozostan膮 ciekawostk膮 dla koneser贸w.

E-tatyzm

Je艣li na pi臋膰 partii szykuj膮cych si臋 do wej艣cia do Sejmu tylko dwie maj膮 co艣 do powiedzenia w tematach cyfrowych, to nie wr贸偶y to dobrze cyfrowej Polsce. Tymczasem kolejny rz膮d ju偶 na starcie swojej kadencji stanie przed wa偶nym testem: wdro偶eniem w kraju rozwi膮za艅 zawartych w akcie o us艂ugach cyfrowych. A z biegiem lat takich wyzwa艅 b臋dzie wi臋cej, bo post臋p technologiczny i nap臋dzaj膮ce go korporacje nie ogl膮daj膮 si臋 na opiesza艂o艣膰 polityk贸w. Zadaniem nowej w艂adzy b臋dzie w pierwszej kolejno艣ci chronienie obywatelek i obywateli przed negatywnymi konsekwencjami rozwoju nowych narz臋dzi cyfrowych czy dzia艂a艅 w艂a艣cicieli wielkich platform. Dbanie o szanowanie w Polsce europejskich praw i zasad cyfrowych.

Gra w defensywie to jednak plan minimum. Coraz wi臋cej m贸wi si臋 o potrzebie nie tylko regulowania zewn臋trznych podmiot贸w, lecz tak偶e tworzenia przez pa艅stwa czy Uni臋 cyfrowej przestrzeni publicznej. Splatformizowany internet sk艂ada si臋 dzi艣 g艂贸wnie z prywatnych ogrod贸w, kt贸rych w艂a艣ciciele daj膮 nam wzgl臋dne poczucie swobody. Przez swoje rozmiary i bogactwo atrakcji pozornie z powodzeniem zast臋puj膮 nam publiczne parki 鈥 do czasu. Wystarczy, 偶e zmieni si臋聽w艂a艣ciciel, regulamin albo po prostu zarz膮dca postanowi wycisn膮膰 z odwiedzaj膮cych wi臋ksze zyski, i ko艅czy si臋 bukolika, a my orientujemy si臋, 偶e nie mamy gdzie si臋 spotyka膰, spacerowa膰 czy ustawi膰 stoisko z lemoniad膮.

Zal膮偶ki my艣lenia o pa艅stwie jako sile, kt贸ra mo偶e wsp贸艂tworzy膰 przestrze艅 cyfrow膮, oferowa膰 co艣 od siebie, znale藕膰 mo偶na jedynie w programach PiS i Lewicy. Czy wyro艣nie z nich co艣 wi臋cej ni偶 streamowanie Roberta Lewandowskiego przez mObywatela? Szanse s膮 niewielkie 鈥 nie tylko przez braki wyobra藕ni, ale przede wszystkim przez zwichni臋te zaufanie do pa艅stwa. Nie b臋dzie e-tatyzmu bez etatyzmu, a na razie nie zanosi si臋 nawet i na to. Pozostaje liczy膰 na plan minimum, 偶e Polska przegl膮darkowa stanie si臋聽cho膰 troch臋 bardziej komfortowym i bezpieczniejszym miejscem do 偶ycia.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij