fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Przy wsp├│lnym stole

M├│j m─ů┼╝ nazywa te spotkania ÔÇ×klubem weso┼éych kobietÔÇŁ. Nam, Ukrai┼äcom, bardzo jest potrzebny taki pozytywny o┼Ťrodek; cz┼éowiek wtedy odzyskuje nadziej─Ö, ┼╝e jeszcze b─Ödzie dobrze. A jak kto┼Ť przy okazji jeszcze pochwali jego prac─Ö, to w og├│le wraca do domu na skrzyd┼éach.
Przy wsp├│lnym stole
fot. Alicja Szulc

Olena i Aleksander pochodz─ů z Kijowa. Kiedy wybuch┼éa wojna, przyjechali do Polski, do syna, kt├│ry kilka lat wcze┼Ťniej przeprowadzi┼é si─Ö do Gda┼äska za prac─ů.

M─ů┼╝ z wykszta┼écenia jest in┼╝ynierem elektrykiem, ja uko┼äczy┼éam Akademi─Ö Kultury w Charkowie ÔÇô m├│wi Olena. ÔÇô Ponad trzydzie┼Ťci lat pracowa┼éam jako bibliotekarka. Przed emerytur─ů by┼éam kierowniczk─ů dziewi─Öciu oddzia┼é├│w w gminach pod Kijowem, mi─Ödzy innymi w Buczy i Irpieniu. Niekt├│rzy m├│wi─ů, ┼╝e to nudna praca, ale ja sw├│j zaw├│d uwielbia┼éam. Bibliotekarz musi mie─ç wszystko zorganizowane: sze┼Ť─çdziesi─ůt tysi─Öcy ksi─ů┼╝ek na p├│┼ékach, a jak kto┼Ť zapyta┼é o konkretny tytu┼é, to potrafi┼éam wskaza─ç nie tylko, gdzie stoi, ale jaki ma kolor ok┼éadki. Raz przynios┼éam do biblioteki akwarium. Na drzwiach wywiesi┼éam kartk─Ö, o kt├│rej b─Ödzie karmienie rybek, i jak dzieci przychodzi┼éy popatrze─ç, to na stole rozk┼éada┼éam te┼╝ r├│┼╝ne ciekawe ksi─ů┼╝eczki. Bo dobry bibliotekarz powinien te┼╝ zach─Öca─ç do czytania. Jak upad┼é ZSRR, to jedna pisarka za┼╝artowa┼éa, ┼╝e jedyna elita, kt├│ra nam si─Ö w Ukrainie osta┼éa, to bibliotekarze.

┼╗eby przybli┼╝a─ç czytelnikom ukrai┼äsk─ů kultur─Ö, robi┼éam wystawy naszych tradycyjnych wyszywanek. Sama te┼╝ lubi─Ö haftowa─ç. Najbardziej ÔÇô obrazy z koralik├│w. To technika, kt├│ra wymaga du┼╝o cierpliwo┼Ťci: kupuje si─Ö wz├│r, dobiera kolory, a potem naszywa ka┼╝dy koralik osobno.

Kiedy mi ci─Ö┼╝ko na sercu, siadam i wyszywam ÔÇô kwiaty, widoczki, obrazy dawnych mistrz├│w. Czasem nad jednym obrazem siedz─Ö trzy tygodnie. Jeden z moich ulubionych, ÔÇ×Park jesiennyÔÇŁ, wymaga┼é naszycia pi─Ö─çdziesi─Öciu sze┼Ťciu tysi─Öcy koralik├│w. Lubi─Ö te┼╝ ikony, chocia┼╝ przy nich g┼éowa musi by─ç spokojna, inaczej nitka si─Ö pl─ůcze i robota nie idzie.

Na pierwsz─ů domivk─Ö przywi├│z┼é mnie m─ů┼╝. Na internetowej grupie dla Ukrai┼äc├│w w Gda┼äsku znalaz┼é og┼éoszenie, ┼╝e dom kultury organizuje spotkanie dla senior├│w po┼é─ůczone z warsztatami z r─Ökodzie┼éa. A ja nie do┼Ť─ç, ┼╝e zawsze lubi┼éam robi─ç co┼Ť tw├│rczego, to bardzo chcia┼éam pozna─ç jakie┼Ť Polki. By┼éam ciekawa nie tylko polskiej kultury, ale i ludzi ÔÇô jak─ů maj─ů mentalno┼Ť─ç, czym ┼╝yj─ů, czy s─ů podobni do nas. Przyj─Öto nas bardzo serdecznie. Nikt si─Ö nie przejmowa┼é, ┼╝e nie m├│wimy po polsku; jak brakowa┼éo nam s┼éowa, to ka┼╝dy stara┼é si─Ö wyja┼Ťni─ç.

fot. Alicja Szulc

Aleksander, m─ů┼╝ Oleny: Na pierwszym spotkaniu by┼éy prawie same panie, wi─Öc zapyta┼éem, czy nie b─Öd─Ö przeszkadza┼é. Okaza┼éo si─Ö, ┼╝e przeciwnie, jeszcze mog─Ö si─Ö przyda─ç, bo akurat w kuchni by┼éa jaka┼Ť instalacja do naprawy, a ja z wykszta┼écenia jestem in┼╝ynier elektryk. Spodoba┼éa mi si─Ö ta domowa atmosfera. ┼╗e mo┼╝na sobie zrobi─ç kaw─Ö, herbat─Ö, kto┼Ť przyniesie ciasto, ludzie rozmawiaj─ů, ┼╝artuj─ů.

Olena: W Kijowie chodzi┼éam na zaj─Öcia Uniwersytetu Trzeciego Wieku, tylko tam atmosfera by┼éa powa┼╝na, a u nas jest weso┼éo, du┼╝o si─Ö ┼Ťmiejemy. M├│j m─ů┼╝ nazywa te spotkania ÔÇ×klubem weso┼éych kobietÔÇŁ. Nam, Ukrai┼äcom, bardzo jest potrzebny taki pozytywny o┼Ťrodek; cz┼éowiek wtedy odzyskuje nadziej─Ö, ┼╝e jeszcze b─Ödzie dobrze. A jak kto┼Ť przy okazji jeszcze pochwali jego prac─Ö, to w og├│le wraca do domu na skrzyd┼éach.

Ju┼╝ w Polsce m─ů┼╝ za┼éo┼╝y┼é mi stron─Ö internetow─ů, gdzie pokazuj─Ö swoje obrazy z koralik├│w. Dwa zam├│wili Ukrai┼äcy, na prezent dla polskich rodzin, kt├│re pomog┼éy im odnale┼║─ç si─Ö w nowym kraju.

Ja ju┼╝ polskim kole┼╝ankom z domivek zapowiedzia┼éam, ┼╝e jak tylko sko┼äczy si─Ö wojna, zapraszam je wszystkie na wycieczk─Ö do Kijowa. Najbardziej zaprzyja┼║ni┼éam si─Ö z Iren─ů i Halin─ů. Kiedy zaproponowa┼éy, ┼╝eby┼Ťmy m├│wi┼éy sobie po imieniu, pomy┼Ťla┼éam: to chyba znak, ┼╝e my ju┼╝ jeste┼Ťmy ÔÇ×swoiÔÇŁ.

fot. Alicja Szulc

Domivka to po ukrai┼äsku spotkanie ÔÇô m├│wi Anna Karasi┼äska, kierowniczka domu kultury Stacja Orunia ÔÇô takie, na kt├│re zaprasza si─Ö znajomych i s─ůsiad├│w, ┼╝eby razem poby─ç i porozmawia─ç. W ramach programu ÔÇ×Nowe RelacjeÔÇŁ organizujemy takie spotkania dla senior├│w i seniorek z Polski i Ukrainy.

Pomys┼é wyszed┼é od Lucyny Korytowskiej, animatorki zwi─ůzanej z oru┼äskim domem kultury. Kiedy wybuch┼éa wojna w Ukrainie, a w Gda┼äsku zacz─Ö┼éo przybywa─ç uchod┼║czy┼ä i uchod┼║c├│w, pomy┼Ťla┼éa, ┼╝e potrzebne jest miejsce, w kt├│rym seniorki z Ukrainy mog┼éyby pozna─ç si─Ö z polskimi kole┼╝ankami. ÔÇô Wymy┼Ťli┼éy┼Ťmy wi─Öc spotkania po┼é─ůczone z warsztatami, na kt├│rych mo┼╝na mi┼éo i tw├│rczo sp─Ödzi─ç czas, a przy okazji nawi─ůza─ç nowe znajomo┼Ťci ÔÇô m├│wi Anna.

Przy oru┼äskim domu kultury dzia┼éa┼éa ju┼╝ grupa polskich seniorek. Pozna┼éy si─Ö przy wcze┼Ťniejszym projekcie, ÔÇ×ZDolna OruniaÔÇŁ. ÔÇô Szukali┼Ťmy wtedy os├│b z naszej dzielnicy, kt├│re maj─ů artystyczne pasje albo zainteresowania. A te panie tak si─Ö polubi┼éy, ┼╝e zacz─Ö┼éy spotyka─ç si─Ö co ┼Ťrod─Ö, tworz─ůc tak─ů s─ůsiedzk─ů grup─Ö wsparcia. Teraz w┼é─ůczy┼éy si─Ö aktywnie w nasze dzia┼éania integracyjne.

Spotkania w ramach programu ÔÇ×Nowe RelacjeÔÇŁ odbywaj─ů si─Ö dwa razy w miesi─ůcu w jednym z gda┼äskich dom├│w kultury. Po┼é─ůczone s─ů z warsztatami artystycznymi albo kulinarnymi. ÔÇô Gotowali┼Ťmy ju┼╝ razem ros├│┼é, robili┼Ťmy ozdoby choinkowe ÔÇô m├│wi Anna Karasi┼äska. ÔÇô Czasem przychodzi dziesi─Ö─ç, a czasem czterdzie┼Ťci os├│b. Przewa┼╝aj─ů osoby 50+, ale zdarzaj─ů si─Ö te┼╝ kobiety z dzie─çmi, m┼éode dziewczyny. Na spotkaniu zawsze obecna jest t┼éumaczka z j─Özyka ukrai┼äskiego, chocia┼╝ i bez jej pomocy udaje si─Ö nam porozumie─ç. Powoli wy┼éania si─Ö sta┼éa grupa os├│b, kt├│re do nas wracaj─ů. Naszym marzeniem jest stworzenie dla nich miejsca, gdzie b─Öd─ů mog┼éy zawsze przyj┼Ť─ç, sp─Ödzi─ç czas, gdzie b─Öd─ů czu┼éy si─Ö u siebie.

Walentina do Polski przyjecha┼éa ze Lwowa:

Uko┼äczy┼éam politechnik─Ö, pracowa┼éam najpierw jako in┼╝ynier, a potem, po upadku ZSRR, w najr├│┼╝niejszych zawodach. Przed sam─ů emerytur─ů by┼éam technologiem piekarni.

Kiedy wybuch┼éa wojna, uciekli┼Ťmy ca┼é─ů rodzin─ů: c├│rka, zi─Ö─ç i wnuczka. M├│j m─ů┼╝ nie ┼╝yje, od dziesi─Öciu lat jestem wdow─ů. Trafili┼Ťmy najpierw do Szczecinka. Nigdy nie widzia┼éam pi─Ökniejszego miasteczka: rzeka, jeziora. Tylko z prac─ů dla zi─Öcia by┼éo ci─Ö┼╝ko. Wnuczka, kt├│ra ma dwadzie┼Ťcia dziewi─Ö─ç lat i pracuje w bran┼╝y IT, te┼╝ uzna┼éa, ┼╝e w du┼╝ym mie┼Ťcie b─Ödzie mia┼éa wi─Öcej mo┼╝liwo┼Ťci, ┼╝eby si─Ö rozwija─ç. I tak po p├│┼é roku przeprowadzili┼Ťmy si─Ö do Gda┼äska.

Mieszkamy niedaleko Starego Miasta. Gda┼äsk te┼╝ jest pi─Ökny, ale w du┼╝ym mie┼Ťcie trudniej jest kogo┼Ť pozna─ç. M┼éodzi chodz─ů do pracy i tam nawi─ůzuj─ů kontakty; nam, emerytom, brakuje okazji, ┼╝eby si─Ö z kim┼Ť zaprzyja┼║ni─ç. Raz przytrzyma┼éam jednej pani drzwi przy wchodzeniu do klatki; jak odpowiedzia┼éa ÔÇ×DziakujuÔÇŁ, zorientowa┼éam si─Ö, ┼╝e ona te┼╝ Ukrainka, i zacz─Ö┼éy┼Ťmy rozmawia─ç.

O programie ÔÇ×Nowe RelacjeÔÇŁ powiedzia┼éa mi c├│rka. Na pierwsze spotkanie posz┼éam przed ┼Ťwi─Ötami. Przygotowywali┼Ťmy ozdoby choinkowe, ale dla mnie najwa┼╝niejsze by┼éo to, ┼╝e mog┼éam poby─ç w┼Ťr├│d ludzi, porozmawia─ç. Pozna┼éam tam grup─Ö pa┼ä, polskich emerytek, kt├│re co tydzie┼ä spotykaj─ů si─Ö w domu kultury w dzielnicy Orunia. Zaproponowa┼éy, ┼╝e mog─Ö do nich do┼é─ůczy─ç. Na pierwszym spotkaniu g┼é├│wnie s┼éucha┼éam. By┼éam ciekawa, jak tutaj si─Ö w Polsce ┼╝yje, jak wygl─ůdaj─ů relacje rodzinne, jak rozwi─ůzuje si─Ö r├│┼╝ne problemy.

fot. Alicja Szulc

Moja najlepsza przyjaci├│┼éka ze Lwowa wyjecha┼éa do Niemiec. Rozmawiamy przez telefon, ale to nie to samo, co spotka─ç si─Ö z kim┼Ť na kaw─Ö. A jak dzwoni─Ö do znajomych z Ukrainy, to rozmowa zawsze jest o wojnie ÔÇô ┼╝e nie ma pr─ůdu, zimno, ┼╝e syn w armii. I cz┼éowiekowi jeszcze ci─Ö┼╝ej na sercu.

Dlatego lubi─Ö spotyka─ç si─Ö z Polkami. Widz─Ö wtedy, ┼╝e obok biegnie inne ┼╝ycie, normalne, spokojne, takie, jakie my mia┼éy┼Ťmy przed wojn─ů. To mnie nastraja pozytywnie. A przy okazji ucz─Ö si─Ö ┼╝ycia tutaj: gdzie jest najbli┼╝sza przychodnia, kt├│rym autobusem tam dojecha─ç, poznaj─Ö j─Özyk.

Jak przesz┼éam na emerytur─Ö, jeszcze we Lwowie, zacz─Ö┼éam malowa─ç. Tutaj wnuczka te┼╝ kupi┼éa mi album z obrazami i farbki, ┼╝ebym mia┼éa zaj─Öcie. Od c├│rki dosta┼éam elektroniczny czytnik z ksi─ů┼╝kami. Wszystkie ju┼╝ przeczyta┼éam, ale na szcz─Ö┼Ťcie okaza┼éo si─Ö, ┼╝e jest biblioteka, w kt├│rej mo┼╝na wypo┼╝ycza─ç ksi─ů┼╝ki po ukrai┼äsku.

Codziennie staram si─Ö wychodzi─ç, spaceruj─Ö. Cz┼éowiek potrzebuje zmiany otoczenia, kontaktu z innymi lud┼║mi. Moja kole┼╝anka z Ukrainy, ta, kt├│r─ů pozna┼éam przy wej┼Ťciu do naszego budynku, jest w Polsce trzy miesi─ůce, a jeszcze nie ma tu ┼╝adnych znajomych. Obieca┼éam jej, ┼╝e zabior─Ö j─ů na nast─Öpn─ů domivk─Ö. B─Ödziemy gotowa─ç dania kuchni tatarskiej.

Agnieszka Haponiuk, blogerka i recenzentka kulinarna, prowadzi w ramach programu ÔÇ×Nowe RelacjeÔÇŁ warsztaty kulinarne, chocia┼╝ sama woli nazywa─ç je ÔÇ×spotkaniami przy wsp├│lnym stole wielonarodowych da┼äÔÇŁ:

Nawi─ůzuj─Ö do historii Gda┼äska, kt├│ry kiedy┼Ť by┼é miastem wielu kultur, i teraz znowu si─Ö takim staje. Ka┼╝de spotkanie po┼Ťwi─Öcone jest jednej lub kilku potrawom. Na pocz─ůtku zawsze opowiadam histori─Ö kulinarn─ů zwi─ůzan─ů z proponowanymi daniami, a potem uczestnicy dziel─ů si─Ö swoimi opowie┼Ťciami. I zaczynamy razem gotowa─ç. Dzielimy zadania ÔÇô jedna osoba obiera ziemniaki, inna kroi warzywa, jeszcze inna zmywa naczynia. Ale bez przymusu; je┼Ťli kto┼Ť nie ma ochoty, mo┼╝e po prostu posiedzie─ç przy herbacie.

fot. Alicja Szulc

fot. Alicja Szulc

Gotowali┼Ťmy ju┼╝ barszcz ukrai┼äski, kt├│ry z naszym polskim barszczem nie ma wiele wsp├│lnego, bo Ukrai┼äcy dodaj─ů do niego pomidory, du┼╝o mi─Ösa, przysma┼╝on─ů kapustk─Ö. W grudniu robili┼Ťmy ros├│┼é; to z kolei nasza narodowa potrawa, kt├│ra w Ukrainie nie jest zbyt znana. Zapyta┼éam wtedy naszych go┼Ťci, co chcieliby przyrz─ůdzi─ç na nast─Öpnym spotkaniu, i pad┼éo na placki ziemniaczane ÔÇô te nasze, polskie, bardzo Ukrainkom i Ukrai┼äcom smakuj─ů. Na to spotkanie przysz┼éo ponad czterdzie┼Ťci os├│b. Zjedli┼Ťmy razem osiem kilo ziemniak├│w! Ale ca┼ée to gotowanie jest tak naprawd─Ö pretekstem, ┼╝eby si─Ö pozna─ç.

Starszym osobom trudniej jest zaadoptowa─ç si─Ö do ┼╝ycia w nowym kraju. Nigdy nie planowa┼éy emigracji, zostawi┼éy za sob─ů ca┼ée ┼╝ycie. Nie chodz─ů do pracy, wi─Öc trudniej im znale┼║─ç przyjaci├│┼é, bardziej t─Öskni─ů. Cz─Östo nie znaj─ů dobrze j─Özyka i s─ů przez to bardziej onie┼Ťmielone w kontaktach. A wiadomo, ┼╝e przy stole ┼éatwiej si─Ö otworzy─ç. Kto┼Ť przy barszczu wspomni, ┼╝e jego babcia zawsze dodawa┼éa koncentrat pomidorowy, a kto┼Ť ÔÇô ┼╝e u niego dawa┼éo si─Ö ┼Ťwie┼╝e pomidory. I ju┼╝ jest temat do rozmowy, zaczyna si─Ö dyskusja, p┼éyn─ů rodzinne historie i opowie┼Ťci.

Powoli nawi─ůzuj─ů si─Ö znajomo┼Ťci i przyja┼║nie: polsko-polskie, polsko-ukrai┼äskie, ukrai┼äsko-ukrai┼äskie. I mi─Ödzypokoleniowe. Niedawno na nasze gotowanie przysz┼éa m┼éoda dziewczyna. Zastanawia┼éam si─Ö, czy nie b─Ödzie si─Ö nudzi─ç, bo wi─Ökszo┼Ť─ç uczestnik├│w to osoby 50+. A jej si─Ö tak spodoba┼éo, ┼╝e ju┼╝ zapowiedzia┼éa, ┼╝e chce bra─ç udzia┼é w kolejnych spotkaniach.

Realizatorem programu ÔÇ×Nowe RelacjeÔÇŁ jest Towarzystwo Inicjatyw Tw├│rczych ÔÇ×─Ö”. Program finansowany jest przez Help Age International ze ┼Ťrodk├│w Fundacji Conrada N. Hiltona. Partnerem programu jest Polskie Forum Migracyjne.

Katarzyna Brejwo

Reporterka zwi─ůzana z ÔÇ×Du┼╝ym FormatemÔÇŁ, magazynem ÔÇ×Gazety WyborczejÔÇŁ. Nominowana m.in┬ádo Nagrody Grand Press, True Story Award, Nagrody PAP im. Ryszarda Kapu┼Ťci┼äskiego i Polsko-Niemieckiej Nagrody...
Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś