fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Kim s膮 Huti? Rozmowa z Helen Lackner

Huti s膮 bardzo wyra藕nie antyameryka艅scy i antyizraelscy. Antyamerykanizm by艂 wzgl臋dny i jedynie werbalny do ostatnich kilku dni, ale z pewno艣ci膮 antyizraelskie stanowisko by艂o bardzo silne i od pa藕dziernika mieli okazj臋 je zamanifestowa膰.
Kim s膮 Huti? Rozmowa z Helen Lackner
ilustr.: Magdalena Kupiec

Z Helen Lackner rozmawia Krzysztof Katkowski

Jak opisa艂aby艣 to, co dzieje si臋 obecnie w Jemenie?

Pierwsz膮 rzecz膮, o kt贸rej nale偶y pami臋ta膰, jest to, dlaczego Huti robi膮 to, co robi膮 – pow贸d jest bardzo wyra藕ny: jest to wsparcie dla Palestyny i przeciwko izraelskim atakom na Gaz臋. Gdy tylko wojna w Strefie Gazy ustanie, a pomoc humanitarna zostanie do niej wpuszczona, Huti zaprzestan膮 swoich dzia艂a艅. Bardzo wyra藕nie podkre艣lili r贸wnie偶, 偶e ich cele s膮 zwi膮zane z Izraelem, atakuj膮c g艂贸wnie transport morski, kt贸ry ma jakikolwiek zwi膮zek z Izraelem, niezale偶nie od tego, czy jest to tranzyt, czy dostawa towar贸w do Izraela. Bez tego kontekstu nie mo偶na zrozumie膰 tego, co si臋 tam teraz dzieje.

Tak, ale Huti to organizacja fundamentalist贸w – popierana przez Iran. To wszystko brzmi jak ruch po to, 偶eby pokaza膰 si臋 鈥渮 lepszej strony鈥…

Huti z pewno艣ci膮 zdobywaj膮 teraz popularno艣膰 w ca艂ym Jemenie i daleko poza nim. Miliony ludzi na ca艂ym 艣wiecie, kt贸rzy jeszcze rok temu nigdy o nich nie s艂yszeli, teraz chwal膮 ich za dzia艂ania wspieraj膮ce Palestyn臋.

Demonstracje wspieraj膮ce Palestyn臋 rutynowo wspominaj膮 r贸wnie偶 o Huti w Jemenie 鈥 a zw艂aszcza teraz, gdy USA i Wielka Brytania rozpocz臋艂y naloty na ten kraj. Jest ma艂o prawdopodobne, by oficjalne stanowisko Iranu uleg艂o zmianie, poniewa偶 wspiera on Huti politycznie i praktycznie poprzez dostarczanie zaawansowanej technologii do bardziej zaawansowanych pocisk贸w, kt贸rych u偶ywaj膮.

Kim s膮 Huti?

S膮 oni religijnym ruchem fundamentalistycznym od艂amu szyizmu – zajdyzmu. Nie s膮 wi臋c tym samym, co ira艅scy szyici. Mimo to maj膮 zwi膮zek z Iranem, kt贸ry sta艂 si臋 silniejszy w ci膮gu ostatnich kilku lat, odk膮d w 2015 r. rozpocz臋艂a si臋 wojna w Jemenie.

G艂贸wnym stanowiskiem ideologicznym Hutich jest to, 偶e potomkowie Mahometa, znani w Jemenie jako sada [sg sayyed], a gdzie indziej jako Szariaowie lub Haszymidzi, posiadaj膮 naturalne prawo do rz膮dzenia – 偶e s膮 prawowit膮 grup膮, kt贸ra powinna rz膮dzi膰 krajem, a nie ktokolwiek inny. Jest to wi臋c ga艂膮藕 szyizmu. Nie trzeba dodawa膰, 偶e Houthi s膮 sayyidami, wi臋c uwa偶aj膮 si臋 w ten spos贸b za uprawnionych do rz膮dzenia.

Je艣li chodzi o ich polityk臋 mi臋dzynarodow膮, s膮 oni bardzo wyra藕nie antyameryka艅scy i antyizraelscy. Antyamerykanizm by艂 wzgl臋dny i jedynie werbalny do ostatnich kilku dni, ale z pewno艣ci膮 antyizraelskie stanowisko by艂o bardzo silne i od pa藕dziernika mieli okazj臋 je zamanifestowa膰.

A wcze艣niej? Jakie s膮 ich pocz膮tki?

Byli ruchem rebelianckim pod rz膮dami re偶imu Alego Abd Allaha Saliha. Nast臋pnie, po Arabskiej Wio艣nie w 2011 roku – kt贸ra, podobnie jak w wielu krajach arabskich, w Jemenie by艂a bardzo post臋powa – ustalono dwuletni okres przej艣ciowy, w kt贸rym Salih zrezygnowa艂 z prezydentury, ale zachowa艂 kontrol臋 nad swoj膮 parti膮.聽 W tym okresie sprzymierzyli si臋 z Alim Abdullahem Salihem. Jest to jeden z g艂贸wnych powod贸w, dla kt贸rych byli w stanie przej膮膰 kontrol臋 nad stolic膮 w 2014 roku i w zasadzie zacz膮膰 rz膮dzi膰 du偶膮 cz臋艣ci膮 kraju od 2015 roku. Ich relacje z Salihem pogorszy艂y si臋, gdy r贸wnowaga si艂 zmieni艂a si臋 znacz膮co na korzy艣膰 Huti. W grudniu 2017 r. Saleh pr贸bowa艂 zmieni膰 swoje sojusze, a oni go zabili.

Obecnie kontroluj膮 jedn膮 trzeci膮 powierzchni kraju i prawie 2/3 jego populacji. Ich system rz膮dzenia jest niezwykle autorytarny i represyjny: nie s膮 grup膮, pod kt贸rej rz膮dami chcia艂oby si臋 偶y膰. Nie wierz膮 w wolno艣膰 s艂owa, s膮 bardzo represyjni wobec kobiet i ka偶dego, kto w jakikolwiek spos贸b si臋 z nimi nie zgadza.

Nast臋pnie wybuch艂a wojna domowa w Jemenie: mi臋dzy si艂ami mi臋dzynarodowo uznanego rz膮du, wspieranym na przyk艂ad przez Arabi臋 Saudyjsk膮, a fundamentalistycznymi grupami Huti.

Umi臋dzynarodowiona wojna rozpocz臋艂a si臋 w marcu 2015 roku. Patrz膮c wstecz na rok 2022, nale偶y pami臋ta膰 o dw贸ch elementach. Pierwszym z nich by艂 rozejm mi臋dzy walcz膮cymi frakcjami, z jednej strony Huti, a z drugiej strony uznanym na scenie mi臋dzynarodowej rz膮dem wspieranym przez Saudyjczyk贸w i Emiratczyk贸w. Rozejm ten obowi膮zywa艂 oficjalnie tylko do pa藕dziernika 2022 r., ale przez ca艂y okres od tego czasu walki nie zosta艂y wznowione na 偶adn膮 znacz膮c膮 skal臋. Walki toczy艂y si臋 na r贸偶nych frontach, ale nigdy nie na zbyt intensywnym poziomie.

Jednocze艣nie, pod koniec 2022 r. rozpocz臋艂y si臋 bardzo wa偶ne bezpo艣rednie negocjacje mi臋dzy Huti a Saudyjczykami, maj膮ce na celu zako艅czenie wojny. Nale偶y wi臋c pami臋ta膰, 偶e wojna domowa w Jemenie sk艂ada si臋 z wielu element贸w, kt贸re trzeba zrozumie膰. Z jednej strony mamy Huti, a z drugiej – tak zwany rz膮d uznany przez spo艂eczno艣膰 mi臋dzynarodow膮, kt贸ry by艂 najpierw kierowany przez prezydenta Hadiego i kt贸ry zosta艂 zast膮piony w 2022 r. przez tak zwan膮 „Prezydenck膮 Rad臋 Przyw贸dcz膮” z艂o偶on膮 z o艣miu m臋偶czyzn (nie ma tam kobiet). Grupa ta zosta艂a zasadniczo wybrana i mianowana przez Saudyjczyk贸w we wsp贸艂pracy z Emiratami i reprezentuje bardzo r贸偶ne rywalizuj膮ce ze sob膮 frakcje.

S膮 wi臋c bardzo podzieleni i w konsekwencji bardzo s艂abi. Dlatego te偶 bezpo艣rednie negocjacje mi臋dzy Saudyjczykami a Huti w 2023 r. charakteryzowa艂y si臋 zasadniczo dwiema wa偶nymi wizytami: z jednej strony oficjalna delegacja saudyjska uda艂a si臋 do Sany w kwietniu, a oficjalna delegacja Huti uda艂a si臋 do Arabii Saudyjskiej we wrze艣niu i wi臋kszo艣膰 ludzi spodziewa艂a si臋, 偶e osi膮gn膮 porozumienie, kt贸re zostanie podpisane do ko艅ca roku, a przynajmniej kr膮偶y艂o wiele plotek na ten temat.

Wojna w Strefie Gazy to przerwa艂a.

Jaki jest zwi膮zek mi臋dzy sytuacj膮 w Jemenie i w Strefie Gazy?

Huti dzia艂aj膮 na rzecz Palestyny. Jednocze艣nie Saudyjczycy nie mog膮 otwarcie sprzeciwia膰 si臋 jakimkolwiek dzia艂aniom w sprawie Palestyny, bior膮c pod uwag臋 ich w艂asny brak dzia艂a艅 wspieraj膮cych Palestyn臋, kt贸ry jest powszechnie zauwa偶any w艣r贸d ludno艣ci saudyjskiej.

Ale fakt, 偶e Huti co艣 robi膮, ogromnie poprawi艂 ich reputacj臋 w Jemenie w ca艂ym kraju, poniewa偶 Jeme艅czycy zdecydowanie popieraj膮 wspieranie Palestyny. Ich zwi臋kszona popularno艣膰 wykracza jednak daleko poza Jemen. Niedawno, podczas jednej z demonstracji poparcia dla Palestyny w Londynie, widzia艂am ludzi opowiadaj膮cych si臋 za Huti.

Zyska艂y one du偶e poparcie ludzi. We藕my na przyk艂ad przypadek uznanego przez spo艂eczno艣膰 mi臋dzynarodow膮 rz膮du Jemenu. Wydali tylko kilka oficjalnych i ma艂o stanowczych o艣wiadcze艅… Sp贸jrzmy na polityk臋 najwa偶niejszych kraj贸w arabskich w kontek艣cie Izraela. Emiraty uzna艂y Izrael i nie zrobi艂y nawet nic tak minimalnego, jak wycofanie swojego ambasadora, nie m贸wi膮c ju偶 o anulowaniu uznania. A Saudyjczycy rzekomo prowadzili rozmowy i mieli zawrze膰 umow臋 uznaj膮c膮 Izrael.

Tak wi臋c Huti mog膮 zebra膰 du偶e poparcie spo艂eczne dla rzeczy, kt贸re robi膮 – czyli atak贸w, podczas gdy inni nic nie zrobili.

 

Co sta艂o si臋 z osi膮gni臋ciami post臋powych arabskich manifestacji, arabskiej wiosny?

W Jemenie pocz膮tkowo ruch z 2011 r. by艂 bardzo rozpowszechniony i popularny. Kluczowym wydarzeniem, kt贸re wp艂yn臋艂o na wk艂ad rewolucyjny, by艂a z pewno艣ci膮 masakra 18-ego marca 2013 r., kiedy rz膮dowi snajperzy strzelali do protestuj膮cych. Doprowadzi艂o to do roz艂amu w grupie rz膮dz膮cej, kt贸rej cz臋艣膰 od艂膮czy艂a si臋 od Saleha i popar艂a protestuj膮cych, zmieniaj膮c tym samym sw贸j charakter.

Sytuacja pogorszy艂a si臋 z powszechnego ruchu z pewnymi 偶膮daniami, kt贸re by艂y stosunkowo jasne, ale pozbawione jakiejkolwiek organizacji. Nast臋pnie Huti byli cz臋艣ci膮 ruchu protestu, walcz膮c z re偶imem Alego Abd Allaha Saliha (kt贸ry rz膮dzi艂 w Jemenie przez prawie 30 lat).

Jest jeden element, kt贸ry uwa偶am za nieco przygn臋biaj膮cy w 2011 roku. Jest to fakt, 偶e nikt nigdzie tak naprawd臋 nie sprzeciwia艂 si臋 neoliberalnej ideologii. My艣lano g艂贸wnie o obaleniu re偶imu Alego Abd Allaha Saliha. Nie zaproponowano 偶adnej alternatywnej polityki.

Wi臋kszo艣膰 Jeme艅czyk贸w ma mniej ni偶 35 lat – wi臋kszo艣膰 z nich pochodzi z plemiennych obszar贸w wiejskich. Obecnie s膮 oni przekszta艂cani w klasy, co mo偶e spowodowa膰 ich silny sprzeciw wobec re偶imu. Jest to z艂o偶ony proces, kt贸ry trwa od dziesi臋cioleci.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij