fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ry┼Ť kardyna┼éem? Nie po czapkach ich poznacie

Biskupi w Polsce wci─ů┼╝ w jakim┼Ť stopniu wierz─ů w hierarchi─Ö tytu┼é├│w i kolor├│w czapek. Wierni nie powinni. Nominacja Rysia ma pewne znaczenie, ale sama w sobie ÔÇô ostatecznie si├│dmorz─Ödne.
Ry┼Ť kardyna┼éem? Nie po czapkach ich poznacie
ilustr.: Anna Krztoń

Decyzja papie┼╝a Franciszka, by nominowa─ç arcybiskupa Grzegorza Rysia kardyna┼éem, jest znacz─ůca. To oczywisty sygna┼é ze strony Watykanu, jaki rodzaj przepowiadania i dzia┼éania jest przez Stolic─Ö Apostolsk─ů popierany, a jaki nie. To tak┼╝e wzmocnienie pozycji hierarchy, kt├│ry jest w mniejszo┼Ťci w polskim episkopacie oraz kt├│ry ostatnio przegrywa┼é i obrywa┼é, a nie forsowa┼é swoje. To przy okazji uznanie, ┼╝e miejsce Polski na mapie Ko┼Ťcio┼éa ┼Ťwiatowego si─Ö nie zmienia ÔÇô jego znaczenie ani nie ro┼Ťnie, ani nie maleje.

Ale dla kluczowych pyta┼ä, kt├│re stoj─ů przed Ko┼Ťcio┼éem w Polsce, to, jaki kolor czapki b─Ödzie nosi┼é Ry┼Ť, ma znaczenie si├│dmorz─Ödne.

Smutny dzie┼ä w domu J─Ödraszewskiego

9 lipca Franciszek og┼éosi┼é 21 nowych kardyna┼é├│w, kt├│rzy zostan─ů nimi oficjalnie 30 wrze┼Ťnia podczas konsystorza w Rzymie. Si┼é─ů rzeczy najwi─Ökszym echem w Polsce odbi┼éa si─Ö decyzja, by kapelusz kardynalski otrzyma┼é arcybiskup Grzegorz Ry┼Ť, metropolita ┼é├│dzki.

To czytelny znak ze strony papie┼╝a odno┼Ťnie do kierunku, w kt├│rym wed┼éug niego powinien i┼Ť─ç Ko┼Ťci├│┼é w Polsce. W tym sensie to te┼╝, parafrazuj─ůc ┼╝art zwi─ůzany z ceremoniami noblowskimi, kolejny bardzo smutny dzie┼ä w domu Marka J─Ödraszewskiego. Nie jest tajemnic─ů, ┼╝e hierarcha ten od dawna marzy┼é o kardynalstwie. Pewno┼Ťci, ┼╝e kapelusz jest mu pisany, nabra┼é, gdy zamienia┼é ┼ü├│d┼║ na archidiecezj─Ö krakowsk─ů, a wi─Öc stolic─Ö ÔÇ×tradycyjnieÔÇŁ kardynalsk─ů. Co prawda przez dziesi─Ö─ç lat Franciszek wiele razy pokaza┼é, ┼╝e owe tradycje ma w powa┼╝aniu, niemniej J─Ödraszewski liczy┼é na nominacj─Ö. Nie tylko si─Ö za┼Ť przeliczy┼é, ale tak┼╝e obserwowa─ç b─Ödzie, jak kardyna┼éem zostaje Ry┼Ť, kt├│ry przeby┼é drog─Ö w przeciwnym kierunku: z Krakowa, gdzie by┼é biskupem pomocniczym, do ┼üodzi. Ten sam Ry┼Ť, kt├│ry jest w opozycji do wsp├│┼ézarz─ůdzaj─ůcego polskim episkopatem J─Ödraszewskiego.

Kardyna┼éem zosta┼é wi─Öc nie J─Ödraszewski ÔÇô hierarcha walcz─ůcy z ca┼éym ┼Ťwiatem, ultra-konserwatywny nawet jak na katolickiego biskupa, uwik┼éany politycznie, niepublikuj─ůcy wynik├│w diecezjalnego namys┼éu organizowanego w ramach Synodu, ewidentnie polemiczny wobec linii Franciszka. Zosta┼é nim Ry┼Ť ÔÇô biskup skupiony na ewangelizacji, g┼éoszeniu S┼éowa i na dzia┼éaniu w swojej diecezji, od lat obiektywnie ÔÇ×trudnejÔÇŁ dla Ko┼Ťcio┼éa instytucjonalnego. Owszem, nieszczeg├│lnie zaanga┼╝owany w debat─Ö publiczn─ů, niekrytykuj─ůcy koleg├│w z episkopatu, ale z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů mniej konfrontacyjny w postawie i s┼éowach od arcybiskupa Marka. No i taki, kt├│rego nauczanie zdecydowanie lepiej wsp├│┼ébrzmi z tym, kt├│re formu┼éuje obecny papie┼╝.

Nauczanie Rysia w wi─Ökszo┼Ťci spraw ÔÇô co do tre┼Ťci, a nie formy ÔÇô mniej dzieli od J─Ödraszewskiego ni┼╝ od wielu liberalniejszych i bardziej progresywnych biskup├│w w Europie i na ┼Ťwiecie. W tym sensie to nominacja nierewolucyjna. Ale symbolicznie? Znacz─ůca.

Mniejszo┼Ť─ç wzmocniona z zewn─ůtrz

To r├│wnie┼╝ znak, ┼╝e Watykan chce pewnego przesuni─Öcia w obr─Öbie Ko┼Ťcio┼éa w Polsce jako takiego. Ry┼Ť nale┼╝y bowiem do mniejszo┼Ťciowej frakcji w episkopacie. Raz zosta┼é wybrany cz┼éonkiem Rady Sta┼éej Episkopatu, ale dwukrotnie przepad┼é w wyborach. Raz jeszcze jako biskup pomocniczy, gdy hierarchowie poszli za wskazaniem S┼éawoja Leszka G┼éodzia, kt├│ry wcisn─ů┼é do Rady maj─ůcego emerytur─Ö za rogiem biskupa Adama Lep─Ö. I drugi raz, gdy w 2022 roku nie zosta┼é wybrany na kolejn─ů kadencj─Ö.

Teraz cz┼éonkiem Rady Sta┼éej b─Ödzie z urz─Ödu ÔÇô jako metropolita w randze kardyna┼éa. W tym sensie Watykan z zewn─ůtrz wzmocni┼é pozycj─Ö Rysia, wy┼é─ůczaj─ůc go w tej kwestii z procedur wyborczych. A biskupi w Polsce wci─ů┼╝ w jakim┼Ť stopniu wierz─ů w hierarchi─Ö tytu┼é├│w i kolor├│w czapek. Czy pomo┼╝e mu to jednak przy wyborach nowego prezydium, gdy w 2024 roku swoje funkcje przestan─ů pe┼éni─ç przewodnicz─ůcy Stanis┼éaw G─ůdecki, wiceprzewodnicz─ůcy J─Ödraszewski i sekretarz Artur Mizi┼äski? Nikt tego nie wie. Z jednej strony kardynalstwo nie wystarcza┼éo, by pom├│c Kazimierzowi Nyczowi, gdy ten pr├│bowa┼é zosta─ç przewodnicz─ůcym episkopatu, ale przegrywa┼é. Z drugiej ÔÇô sytuacja wewn─ůtrz episkopatu si─Ö zmienia, a czytelny sygna┼é z Watykanu jest jak wiatr: cz─Ö┼Ť─ç biskup├│w zada sobie pytanie, czy lepiej, by wia┼é im w plecy, czy w twarz.

To model funkcjonowania Ko┼Ťcio┼éa uosabiany przez J─Ödraszewskiego wci─ů┼╝ ma w┼Ťr├│d polskich biskup├│w wi─Ökszo┼Ť─ç. Ale przysz┼éo┼Ť─ç w wi─Ökszym stopniu nale┼╝y do takich jak Ry┼Ť. J─Ödraszewski za rok przestanie by─ç wiceprzewodnicz─ůcym, w tym samym roku osi─ůgnie wiek emerytalny i przestanie by─ç ordynariuszem. Znajdzie si─Ö na aucie episkopalnej polityki, co najwy┼╝ej korzystaj─ůc z zebranych przez dekady kontakt├│w, wp┼éyw├│w (tak┼╝e politycznych) i poparcia w┼Ťr├│d cz─Ö┼Ťci wiernych. Ry┼Ť za┼Ť nie tylko zosta┼é kardyna┼éem, ale pozostaje tak┼╝e w znakomitych relacjach z papieskim ja┼ému┼╝nikiem, kardyna┼éem Konradem Krajewskim, oraz jest cz┼éonkiem rzymskiej Kongregacji ds. Biskup├│w, kt├│ra ma znacz─ůcy wp┼éyw na nowe nominacje.

B─Ödzie mia┼é wi─Öc wszelkie narz─Ödzia, by sta─ç si─Ö zakulisowym rozgrywaj─ůcym polskiego Ko┼Ťcio┼éa. A to ju┼╝ bardzo du┼╝o.

Status quo Polski na ┼Ťwiecie

Z punktu widzenia miejsca Polski w Ko┼Ťciele na ┼Ťwiecie nie zmienia si─Ö nic. Decyzja Franciszka w zasadzie utrzymuje status quo. Owszem, przez chwil─Ö w Polsce b─Ödzie sprawowa┼éo funkcje dw├│ch kardyna┼é├│w ÔÇô Ry┼Ť i Nycz ÔÇô ale ten drugi ju┼╝ w 2025 roku przejdzie na emerytur─Ö (chyba ┼╝e zrobi to wcze┼Ťniej z przyczyn zdrowotnych). A by┼éoby dziwne, gdyby w kraju takim jak Polska ÔÇô du┼╝ym i z du┼╝─ů wci─ů┼╝ liczb─ů wiernych ÔÇô nie by┼éo ani jednego kardyna┼éa w roli ordynariusza diecezji.

W skali Ko┼Ťcio┼éa powszechnego to jednak bez znaczenia. Franciszek konsekwentnie przemeblowuje kolegium kardynalskie, zmniejszaj─ůc w nim wp┼éywy Globalnej P├│┼énocy, a coraz wi─Öcej miejsc zapewniaj─ůc przedstawicielom Globalnego Po┼éudnia. W┼Ťr├│d nowych nominat├│w maj─ůcych prawo g┼éosu na konklawe znajdziemy jednego Amerykanina (pracuj─ůcego w Rzymie), dw├│ch W┼éoch├│w (te┼╝ kurialista oraz ┼éaci┼äski patriarcha Jerozolimy) czy dw├│ch europejskich nuncjuszy. Poza nimi tak┼╝e Polaka, dw├│ch Hiszpan├│w (jednego bez sakry biskupiej ÔÇô prze┼éo┼╝onego zakonu salezjan├│w), Francuza i Portugalczyka. Towarzysz─ů im za┼Ť kardyna┼éowie-nominaci z RPA, Kolumbii, Argentyny (dw├│ch ÔÇô z czego jeden pracuje w Rzymie), Hong Kongu, Malezji, Tanzanii i Sudanu Po┼éudniowego.

Ten kierunek nie ulegnie zmianie za pontyfikatu Franciszka, kt├│ry poprzez wyb├│r tych, kt├│rzy wybior─ů jego nast─Öpc─Ö, stara si─Ö zapewni─ç trwa┼éo┼Ť─ç kierunku, kt├│ry obra┼é. Polska w tych rachubach jest nieistotna. Raczej wi─Öc pr─Ödko ÔÇô o ile kiedykolwiek ÔÇô nie wr├│ci do najwy┼╝szego ÔÇ×kardynalskiego stanu posiadaniaÔÇŁ.

Co zmieni kolor piuski?

Sygna┼é jest czytelny, wp┼éynie w jakim┼Ť (w jakim ÔÇô trudno wyrokowa─ç) stopniu na polityk─Ö wewn─ůtrz polskiego episkopatu, na pozycj─Ö polskiego Ko┼Ťcio┼éa na ┼Ťwiecie ÔÇô w og├│le.

Jaki wi─Öc ostatecznie wp┼éyw ma nominacja Rysia dla przysz┼éo┼Ťci Ko┼Ťcio┼éa i ÔÇô szerzej ÔÇô chrze┼Ťcija┼ästwa w Polsce? Ot├│┼╝ sama w sobie ┼╝aden. Tarcia mi─Ödzy frakcjami w obr─Öbie episkopatu maj─ů niewielkie prze┼éo┼╝enie na funkcjonowanie Ko┼Ťcio┼éa jako instytucji, a ju┼╝ tym bardziej wsp├│lnoty. To iluzja, ┼╝e od stanowiska prezydium czy episkopatu tak wiele zale┼╝y. Nie s─ůdz─Ö, by wielu katolik├│w i katoliczek w Polsce zauwa┼╝y┼éo, ┼╝e Ry┼Ť najpierw zosta┼é wybrany do Rady Sta┼éej, potem z niej wypad┼é, a teraz do niej wr├│ci.

Znacznie wi─Öksza ich liczba zauwa┼╝y┼éaby, gdyby Ry┼Ť wyra┼║niej zabiera┼é g┼éos w sprawach spo┼éecznych, w wewn─ůtrzko┼Ťcielnych dyskusjach czy przy ocenie zachowa┼ä i s┼é├│w swoich koleg├│w z episkopatu. Gdyby zdecydowa┼é si─Ö wy┼éama─ç z episkopalnej polityki niezgody na odszkodowania dla os├│b krzywdzonych seksualnie przez duchownych i stworzy┼é system zado┼Ť─çuczynie┼ä podobny tym, jakie dzia┼éaj─ů w niekt├│rych krajach na ┼Ťwiecie. Gdyby wykona┼é cho─çby kilka realnych gest├│w w obronie rozmaitych grup dyskryminowanych w spo┼éecze┼ästwie i Ko┼Ťciele.

Ale czy dzi─Öki innemu kolorowi piuski zacznie to robi─ç? Nie wiem, ale si─Ö nie spodziewam. Podejrzewam raczej, ┼╝e coraz cz─Ö┼Ťciej wybrzmiewaj─ůce i dla wielu coraz bardziej dojmuj─ůce pytanie o to, ÔÇ×czemu arcybiskup Ry┼Ť milczyÔÇŁ, zamieni si─Ö po prostu w to samo pytanie z innym tytu┼éem przed nazwiskiem.

Jestem otwarty na zaskoczenie, ┼╝e w kt├│rym┼Ť z polskich biskup├│w, po kt├│rych si─Ö tego nie spodziewam, obudzi si─Ö odwa┼╝ny obro┼äca sprawiedliwo┼Ťci, krzywdzonych, s┼éabszych. Kto┼Ť, kto nazwie stan Ko┼Ťcio┼éa w Polsce po imieniu. Kto nazwie z┼éo z┼éem, niezale┼╝nie od tego, kto je kry┼é i w imi─Ö czego. Kto dokona realnych strukturalnych reform cho─çby tylko w swojej diecezji. Kto┼Ť, kto nie b─Ödzie si─Ö ogl─ůda┼é na korporacyjne lojalno┼Ťci, ÔÇ×dobroÔÇŁ instytucji, niem─ůdr─ů zasad─Ö, by nie dyskutowa─ç publicznie z kolegami. Kto┼Ť, kto b─Ödzie w stanie nie tylko pi─Öknie ÔÇ×┼éama─ç si─Ö S┼éowemÔÇŁ, ale te┼╝ ┼Ťwiadczy─ç o Ewangelii czynem w dynamicznych czasach.

Cokolwiek by to mia┼éo znaczy─ç, pewnie si─Ö zorientujemy, ┼╝e do tego dosz┼éo. Ale nie po czapkach ich poznacie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś