Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Pracownicze plany kapita艂owe nie uratuj膮 naszych emerytur

Propozycja rz膮du ca艂kiem nie藕le broni si臋 przed zarzutami, kt贸re stawiano otwartym funduszom emerytalnym. Pracownicze plany kapita艂owe nie s膮 jednak odpowiedzi膮 na g艂odowe emerytury, niskie stopy zast膮pienia i wiele innych bol膮czek polskiego systemu emerytalnego.
Pracownicze plany kapita艂owe nie uratuj膮 naszych emerytur
ilustr.: Dominika Hoyle

Pracownicze plany kapita艂owe (PPK) to jedna z reform obecnego rz膮du, kt贸ra ma wspom贸c polski system emerytalny, oferuj膮c obywatelom now膮, dobrowoln膮 form臋 d艂ugoterminowego oszcz臋dzania. Ich wprowadzenie zbiega si臋 w czasie z wygaszeniem otwartych funduszy emerytalnych (OFE), kt贸re by艂o coraz mniej wygodne dla kolejnych ekip rz膮dz膮cych, a tak偶e ze stworzeniem jednorazowego 艣wiadczenia emerytalnego w postaci trzynastej emerytury. Nale偶y jednak pami臋ta膰, 偶e PPK to nie reforma dotychczasowego systemu emerytalnego, lecz ca艂kowicie osobny system, kt贸ry funkcjonowa膰 b臋dzie w ramach trzeciego filaru 鈥 niezale偶nie od zarz膮dzanych przez ZUS funduszy. Oznacza to, 偶e nie ma co liczy膰 ani na spe艂nienie si臋 katastroficznych wizji 鈥瀙owt贸rki z OFE鈥, ani (niestety) na znacz膮c膮 popraw臋 sytuacji polskich emeryt贸w.

Mitologia emerytalna

Je偶eli w聽polskim systemie emerytalnym cokolwiek jest pewne, to jedynie to, 偶e nic nie jest do ko艅ca pewne. Przyk艂ady? W聽1999 roku rz膮d Jerzego Buzka stworzy艂 OFE, kt贸re przedstawiane by艂y jako panaceum na wszelkie bol膮czki polskich emeryt贸w. W聽2013 roku cz臋艣膰 sk艂adki otwartych funduszy zosta艂a przeniesiona do ZUS, a聽dzisiaj po OFE nie ma ju偶 艣ladu. R贸wnie偶 w聽2013 roku rz膮d Donalda Tuska podj膮艂 trudn膮 decyzj臋 o聽stopniowym wyd艂u偶aniu wieku emerytalnego do 67 lat dla obydwu p艂ci. Cztery lata p贸藕niej decyzja ta zosta艂a cofni臋ta przez kolejn膮 w艂adz臋. Poddawany licznym reformom polski system emerytalny stanowi jeden z聽najbardziej niestabilnych element贸w architektury polskiego pa艅stwa opieku艅czego. Nie powinno wi臋c nikogo dziwi膰, 偶e 艣wiadomo艣膰 emerytalna oraz zaufanie do systemu utrzymuj膮 si臋 na tragicznie niskim poziomie. Wi臋kszo艣膰 z聽nas zadaje sobie pytanie: po co mam uczestniczy膰 w聽czym艣, czego jutro mo偶e ju偶 nie by膰?

I聽tak oto oko艂o聽68 procent Polak贸w w聽wieku 18鈥24 lat w聽og贸le nie my艣li o聽emeryturze, a聽ponad po艂owa ocenia dzia艂alno艣膰 ZUS 藕le lub bardzo 藕le. W聽naszym spo艂ecze艅stwie porzucono dyskusj臋 na temat emerytur oraz stworzono szkodliw膮 mitologi臋 emerytaln膮. Mit贸w dotycz膮cych polskiego systemu emerytalnego jest bardzo du偶o. Wi臋kszo艣膰 wynika ze zwyczajnej niewiedzy, kt贸ra stanowi jednak efekt wieloletniego spadku jako艣ci debaty publicznej 鈥 powtarzanych przez polityk贸w i聽publicyst贸w p贸艂prawd, 膰wier膰fakt贸w lub po prostu k艂amstw. Najwi臋kszy mit to przewidywane ju偶 od jakiego艣 czasu rych艂e bankructwo ZUS i聽jego ca艂kowita niewyp艂acalno艣膰. Wi臋kszo艣膰 z聽nas na my艣l o聽systemie emerytalnym ma w聽g艂owach wy艂膮cznie obraz zbli偶aj膮cej si臋 emerytalnej katastrofy, wynikaj膮cej z聽rabunkowej i聽nieodpowiedzialnej polityki pa艅stwa.

Dlaczego to wszystko jest takie wa偶ne? Po pierwsze, 艣wiadomo艣膰 potrzeby oszcz臋dzania to najwa偶niejszy czynnik wp艂ywaj膮cy na funkcjonalno艣膰 systemu emerytalnego, czyli ostateczn膮 wysoko艣膰 naszych 艣wiadcze艅. Po drugie, bez stabilno艣ci systemu emerytalnego nie b臋dziemy w聽stanie zbudowa膰 w聽spo艂ecze艅stwie odpowiedzialno艣ci za nasze w艂asne emerytury. Rzeczowa ocena PPK wymaga od nas zatem zrozumienia podstawowych bol膮czek polskiego systemu emerytalnego, a聽w聽tym szczeg贸lnie oddzielenia tego, co w聽艣wiadomo艣ci spo艂ecznej za problemy uchodzi, od tego, co nimi w聽rzeczywisto艣ci jest. W聽tym celu musimy cofn膮膰 si臋 w聽czasie r贸wno o聽dwadzie艣cia lat.

Stan polskich emerytur

鈥濷d 1 stycznia 1999 b臋dziemy mie膰 nowy i聽sprawiedliwy system emerytalny [鈥, nad jego wprowadzeniem pracowa艂o wielu specjalist贸w, reprezentuj膮cych r贸偶ne opcje polityczne鈥 鈥 takimi s艂owami nadchodz膮c膮 reform臋 emerytaln膮 zapowiada艂 w聽1998 roku 贸wczesny premier Jerzy Buzek. Do ko艅ca 1998 roku ZUS nie prowadzi艂 indywidualnych kont emerytalnych. Emerytura wyliczana by艂a na podstawie dziesi臋ciu lub dwudziestu najlepszych lat pracy z聽uwzgl臋dnieniem 艣redniego wynagrodzenia w聽gospodarce narodowej. System taki, nazywany systemem zdefiniowanego 艣wiadczenia, z聽czasem stawa艂 si臋 coraz bardziej problematyczny 鈥 zniech臋ca艂 do aktywno艣ci zawodowej, zwi臋ksza艂 deficyt Funduszu Ubezpiecze艅 Spo艂ecznych (FUS) oraz komplikowa艂 wyliczanie 艣wiadcze艅.

W聽zwi膮zku z聽tym na pocz膮tku 1999 roku przeszli艣my do systemu zdefiniowanej sk艂adki, kt贸ry urealni艂 oraz upro艣ci艂 wz贸r wyliczania 艣wiadcze艅. Dzisiaj wysoko艣膰 naszej emerytury okre艣la si臋 w聽bardzo prosty spos贸b. Wystarczy podzieli膰 sum臋 wp艂aconych na nasze konto sk艂adek przez przewidywan膮 dalsz膮 d艂ugo艣膰 trwania 偶ycia (szacowan膮 przez GUS i聽jednakow膮 dla obydwu p艂ci). Dla os贸b, kt贸re uczestniczy艂y jeszcze w聽poprzednim systemie, przy wyliczaniu emerytur dodatkowo uwzgl臋dniany jest kapita艂 pocz膮tkowy, zale偶ny od sta偶u pracy oraz zarobk贸w przed 1999 rokiem. Nowe zasady s膮 zatem wyj膮tkowo transparentne i聽sprawiedliwe. W聽dodatku s膮 ca艂kiem korzystne dla 艣wiadczeniobiorc贸w, poniewa偶 emerytura podlega corocznej waloryzacji, kt贸ra uwzgl臋dnia wzrost 艣redniego wynagrodzenia, stop臋 inflacji oraz nie mo偶e by膰 ujemna. Wska藕nik waloryzacji emerytur i聽rent w聽roku 2018 wyni贸s艂 ponad 8 procent, czyli ka偶dy emeryt zarobi艂 prawie osiem razy tyle, ile obecnie wynosi 艣rednia stopa zwrotu z聽lokaty bankowej.

Tak wi臋c wsp贸艂cze艣nie wielko艣膰 naszej emerytury zale偶y wy艂膮cznie od d艂ugo艣ci sta偶u pracy, to jest sumy sk艂adek odprowadzonych do ZUS. Ile uzbierasz, tyle b臋dziesz mie膰 鈥 to podstawowa zasada rz膮dz膮c膮 wsp贸艂czesn膮 ekonomi膮 emerytaln膮, kt贸r膮 nale偶y mie膰 zawsze w聽pami臋ci. Dlaczego w聽takim razie nadal dosy膰 powszechne jest przekonanie o聽tym, 偶e emerytur z聽ZUS nie b臋dzie? To efekt ca艂kiem sensownej kalkulacji. Je偶eli system repartycyjny oparty jest na za艂o偶eniu, 偶e obecne 艣wiadczenia emerytalne finansowane s膮 ze sk艂adek op艂acanych przez osoby pracuj膮ce, to dynamicznie starzej膮ce si臋 spo艂ecze艅stwo powinno doprowadzi膰 do sytuacji, w聽kt贸rej rosn膮膰 zaczn膮 pasywa (zobowi膮zania emerytalne), a聽male膰 鈥 aktywa (sk艂adki). W聽konsekwencji system przestanie si臋 bilansowa膰. Jak w聽takiej sytuacji utrzymamy jego stabilno艣膰? Jedynie poprzez drastyczn膮 redukcj臋 przysz艂ych 艣wiadcze艅 emerytalnych. System poradzi sobie z聽niekorzystn膮 struktur膮 demograficzn膮 dzi臋ki zmianom, do kt贸rych dosz艂o w聽1999 roku.

Reforma rz膮du AWS-UW zracjonalizowa艂a wydatki ZUS i聽zapobieg艂a powstaniu wysokich zobowi膮za艅, kt贸re mog艂yby okaza膰 si臋 niesp艂acalne. Nowy system zosta艂 zaprojektowany tak, aby dzia艂a膰 stabilizuj膮co na wydatki emerytalne i聽z聽biegiem czasu redukowa膰 deficyt FUS. Wed艂ug wi臋kszo艣ci prognoz polski system emerytalny nie zbankrutuje, a聽wr臋cz b臋dzie mia艂 si臋 coraz lepiej.聽Komisja Europejska wylicza, 偶e do 2060 roku wydatki na emerytury utrzymywa膰 b臋d膮 si臋 na stabilnym poziomie, a聽w聽pewnym momencie zmniejsz膮 si臋 o聽0,1 punktu procentowego. Z聽kolei聽analizy Zak艂adu Ubezpiecze艅 Spo艂ecznych聽pokazuj膮, 偶e kondycja FUS b臋dzie si臋 regularnie poprawia艂a. W聽najbardziej optymistycznym scenariuszu w聽2080 roku w聽Funduszu mo偶e pojawi膰 si臋 nadwy偶ka. Wszystko to jednak kosztem 艣wiadcze艅 emerytalnych.聽Wed艂ug OECD聽osoby wchodz膮ce w艂a艣nie na rynek pracy czeka w聽przysz艂o艣ci g艂odowa emerytura na staro艣膰 鈥 oko艂o 32 procent wcze艣niejszej pensji. To najgorszy wynik w聽Europie, a聽na 艣wiecie gorzej b臋dzie tylko w聽Meksyku.

Najwi臋kszym wyzwaniem przysz艂o艣ci nie b臋dzie zatem bankructwo ZUS, a聽wzgl臋dne ub贸stwo w艣r贸d emeryt贸w, kt贸re doprowadzi do wzrostu presji politycznej na administracyjne zwi臋kszanie 艣wiadcze艅. Je偶eli polski system emerytalny stanie si臋 g艂贸wnym polem rozgrywki politycznej, to wszelkie jego reformy przeprowadzane b臋d膮聽ad hoc聽鈥 wy艂膮cznie po to, aby przypodoba膰 si臋 wyborcom w聽wieku oko艂oemerytalnym. Przyk艂ad na dzi艣? Wprowadzona przez PiS trzynasta emerytura, sprawdzaj膮ca si臋 jako narz臋dzie polityczne, ale absurdalna z聽punktu widzenia d艂ugoterminowej polityki emerytalnej. W聽takich okoliczno艣ciach budowanie zaufania spo艂ecznego do systemu emerytalnego oka偶e si臋 niemo偶liwe, poniewa偶 jego stabilno艣膰 b臋dzie jeszcze mniejsza ni偶 do tej pory.

Na ratunek pracownicze plany kapita艂owe?

Odpowiedzi na prognozowan膮 nisk膮 艣redni膮 stop臋 zast膮pienia (relacj臋 艣wiadczenia emerytalnego do ostatniego wynagrodzenia) jest wiele. Jedn膮 z聽nich s膮 rz膮dowe PPK, kt贸re jako element dywersyfikacji portfela emerytalnego zapewni膰 maj膮 polskiemu spo艂ecze艅stwu bezpiecze艅stwo finansowe na staro艣膰. Czym jest PPK? To program dobrowolnego, d艂ugoterminowego oszcz臋dzania, kt贸ry dzieli odpowiedzialno艣膰 za gromadzenie sk艂adek pomi臋dzy trzy podmioty: pracownika (2鈥4 procent pensji brutto), pracodawc臋 (1,5鈥4 procent pensji brutto) oraz pa艅stwo (250 z艂 na powitanie oraz kolejne 240 z艂 co roku). Do programu mo偶e przyst膮pi膰 ka偶da pracuj膮ca osoba, kt贸ra podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu.

Zebrane sk艂adki odprowadzane b臋d膮 przez pracodawc臋 do wybranej wsp贸lnie z聽pracownikami instytucji finansowej. Wi臋kszo艣膰 z聽nich ostatecznie trafi do funduszy zdefiniowanej daty. Inwestuj膮 one zgromadzone 艣rodki zachowawczo: na pocz膮tku w聽bardziej ryzykowne instrumenty udzia艂owe (na przyk艂ad akcje sp贸艂ek), a聽bli偶ej osi膮gni臋cia wieku emerytalnego 鈥 w聽mniej ryzykowne instrumenty d艂u偶ne (na przyk艂ad obligacje). Rozwi膮zanie to zapobiec ma ryzyku znanemu z聽OFE, to jest utracie wi臋kszo艣ci oszcz臋dno艣ci emerytalnych tu偶 przed przej艣ciem na emerytur臋, na przyk艂ad w聽wyniku krachu gie艂dowego. Oczywi艣cie nic za darmo. Instytucje finansowe b臋d膮 pobiera膰 prowizj臋 od zarz膮dzania aktywami. Ustawowo okre艣lono jednak, 偶e nie mo偶e ona wynie艣膰 wi臋cej ni偶 0,6 procent (w tym dodatkowe 0,1 procent za dobre wyniki inwestycyjne). Pod tym wzgl臋dem PPK wypadaj膮 zdecydowanie lepiej ni偶 OFE, gdzie rekordowe op艂aty si臋ga艂y nawet 10 procent.

PPK zasil膮 zatem nie tylko portfele emeryt贸w, ale r贸wnie偶 polsk膮 gie艂d臋, czyli d艂ugookresowo wspiera膰 mog膮 wzrost gospodarczy. To zreszt膮 drugi cel programu, o聽kt贸rym mo偶emy przeczyta膰 na oficjalnej stronie odpowiedzialnego za jego realizacj臋 Polskiego Funduszu Rozwoju. Wed艂ug prezesa PFR Paw艂a Borysa na gie艂d臋 mo偶e trafia膰 nawet 6鈥7 mld z艂 rocznie. Taka kwota stanowi膰 b臋dzie cz臋艣ciow膮 rekompensat臋 ca艂kowitego wygaszenia OFE, a聽zatem przeniesienia oko艂o 160 miliard贸w z艂otych ulokowanych w聽akcjach polskich sp贸艂ek do zarz膮dzanego przez ZUS funduszu rezerwy demograficznej oraz nale偶膮cego do trzeciego filaru IKE. Oczywi艣cie to wszystko przy dosy膰 optymistycznych za艂o偶eniach dotycz膮cych uczestnictwa w聽programie (przyj臋to, 偶e stopa partycypacji osi膮gnie poziom 50鈥60 procent).

PPK nie s膮 jednak reform膮 systemu emerytalnego, a聽raczej czym艣 w聽rodzaju dodatkowego konta oszcz臋dno艣ciowego, wspieranego finansowo przez pa艅stwo i聽pracodawc臋. Gromadzone na indywidualnych kontach 艣rodki nie maj膮 wp艂ywu na kondycj臋 FUS i聽wysoko艣膰 sk艂adek emerytalnych. Oddzia艂ywa膰 b臋d膮 za to na stop臋 oszcz臋dno艣ci (stosunek oszcz臋dno艣ci do dochod贸w do dyspozycji), z聽kt贸r膮 w聽Polsce od dawna mamy problem.聽Zgodnie z聽prognozami聽w聽2019 roku ma ona wynie艣膰 oko艂o 4 procent. Dla por贸wnania: w聽Szwecji waha si臋 od lat w聽okolicach 16 procent. Wzrost oszcz臋dno艣ci b臋dzie jednak zale偶a艂 g艂贸wnie od tego, z聽czego zostanie sfinansowana sk艂adka do PPK, kt贸ra mo偶e wypchn膮膰 inne formy oszcz臋dzania, a聽w聽efekcie nie wp艂yn膮膰 w聽og贸le 鈥 lub wp艂yn膮膰 w聽niewielkim stopniu 鈥 na stop臋 oszcz臋dno艣ci.聽Wed艂ug analizy Artura Rutkowskiego z聽GRAPE聽w聽przypadku PPK b臋dziemy mieli do czynienia z聽relatywnie silnym efektem wypychania: jedynie oko艂o 8鈥9 groszy z聽ka偶dej z艂ot贸wki wp艂aconej do PPK b臋dzie nowymi oszcz臋dno艣ciami.

Interes 偶ycia? Zale偶y dla kogo

Wed艂ug wiceprezesa PFR Bartosza Marczuka PPK to interes 偶ycia. Na poziomie indywidualnym mo偶e i聽tak 鈥 ka偶dy uczestnik skorzysta na dodatkowych dop艂atach pa艅stwa i聽pracodawcy. W聽skali makro ci臋偶ko jednak oczekiwa膰, 偶e rozwi膮偶膮 one podstawowe problemy polskiego systemu emerytalnego, czyli prognozowane niskie 艣wiadczenia i聽rosn膮c膮 presj臋 polityczn膮 na ich administracyjne zwi臋kszanie. Chocia偶 PPK na tle OFE wypadaj膮 bardzo dobrze, to korzy艣ci z聽ich wprowadzenia s膮 nik艂e. Bilans strat i聽zysk贸w mo偶na rozpatrywa膰 na trzech p艂aszczyznach: pa艅stwa, spo艂ecze艅stwa oraz gie艂dy. Dla pa艅stwa PPK jest g艂贸wnie obci膮偶eniem fiskalnym, dla gie艂dy 鈥 zastrzykiem dodatkowej got贸wki, a聽dla spo艂ecze艅stwa 鈥 w聽zasadzie wy艂膮cznie marnym pocieszeniem w聽obliczu pesymistycznych prognoz. Wobec PPK mam trzy g艂贸wne zarzuty:

(1) PPK nie gwarantuj膮 likwidacji g艂odowych emerytur

Wed艂ug Instytutu Bada艅 Strukturalnych聽w聽2060 roku prawie 70 procent emerytur b臋d膮 stanowi艂y emerytury minimalne lub ni偶sze. Problem ub贸stwa na staro艣膰 b臋dzie dotyczy艂 przede wszystkim os贸b, kt贸re w聽przesz艂o艣ci mia艂y d艂ugie okresy niesk艂adkowe, na przyk艂ad zatrudnionych na umowach cywilnoprawnych czy nieaktywnych zawodowo. Co mog膮 zaoferowa膰 im PPK? Dla os贸b nieaktywnych zawodowo sprawa jest prosta 鈥 PPK zupe艂nie ich nie dotycz膮. Co z聽zatrudnionymi na umowach cywilnoprawnych? Wed艂ug ustawy pracodawca ma obowi膮zek stworzy膰 pracownicze plany kapita艂owe wy艂膮cznie dla os贸b, kt贸re podlegaj膮 ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu. W聽przypadku um贸w zlecenia to pracownik sam podejmuje decyzje o聽p艂aceniu takich sk艂adek. W聽Polsce jednak wiele os贸b z聽r贸偶nych wzgl臋d贸w z聽tego rezygnuje 鈥 w聽2017 roku na 15,38 mln ubezpieczonych w聽ZUS聽tylko 1,04 mln by艂o ubezpieczonych z聽tytu艂u umowy zlecenia. Od um贸w o聽dzie艂o op艂aca si臋 jedynie podatek dochodowy, a聽nie sk艂adki na ubezpieczenie spo艂eczne. PPK pomin膮 zatem najbardziej zagro偶on膮 g艂odowymi emeryturami grup臋 spo艂eczn膮, czyli prekariat.

Wed艂ug GUS-u w聽2017 roku聽na umowach cywilnoprawnych (umowach zlecenia w聽jedynym miejscu pracy oraz umowach o聽dzie艂o) pracowa艂o oko艂o 7 procent os贸b aktywnych zawodowo. To niewiele. Jednak聽wed艂ug Eurostatu os贸b zatrudnionych聽na umowach czasowych w聽Polsce w聽zesz艂ym roku by艂o ju偶聽oko艂o 26 procent. Pod tym wzgl臋dem jeste艣my liderami w聽Europie 鈥 przed nami wy艂膮cznie Hiszpania. Umowy czasowe nie gwarantuj膮聽stabilno艣ci zatrudnienia, wi臋c stwarzaj膮 ryzyko nag艂ego wypadni臋cia z聽rynku pracy lub przej艣cia na mniej korzystn膮聽form臋聽zatrudnienia (na przyk艂ad z聽umowy o聽prac臋 na czas okre艣lony na umow臋聽zlecenia), czyli ryzyko skr贸cenia okresu sk艂adkowego i聽zmniejszenia ostatecznej wysoko艣ci emerytury.

PPK nie gwarantuj膮 zatem likwidacji najwi臋kszego problemu polskiego systemu emerytalnego, czyli g艂odowych emerytur du偶ej cz臋艣ci spo艂ecze艅stwa.

(2) PPK to nie OFE, ale鈥

Jednym z聽najcz臋艣ciej podnoszonych przeciwko PPK argument贸w jest to, 偶e pr臋dzej czy p贸藕niej podziel膮 los OFE, kt贸re dosy膰 zgodnie uznawane s膮 za niezbyt udany program 鈥 zar贸wno przez opini臋 publiczn膮, jak i聽ekspert贸w. Krytyka otwartych funduszy przybiera zwykle trzy formy. Po pierwsze, zarzuca si臋 im stworzenie deficytu FUS. To efekt zmniejszenia sk艂adki emerytalnej a偶 o聽7,3 procent, co skutkowa艂o wp艂ywami do FUS mniejszymi o聽prawie jedn膮 trzeci膮, przy wydatkach na niezmienionym poziomie. Po drugie, cz臋sto, szczeg贸lnie z聽lewej strony, s艂yszymy argument o聽鈥瀞przeda偶y emerytur banksterom鈥. Instytucje finansowe pobiera艂y bowiem przez d艂ugi czas absurdalnie wysokie prowizje od zarz膮dzania aktywami, zmniejszaj膮ce stop臋 zwrotu z聽OFE oraz oszcz臋dno艣ci polskich emeryt贸w. Po trzecie, krytykuje si臋 to, jak ostatecznie sko艅czy艂y OFE, a聽wi臋c nacjonalizacj臋 po艂owy zgromadzonych w聽nich 艣rodk贸w przez rz膮d Donalda Tuska w聽2013 roku oraz p贸藕niejsze dzia艂ania kolejnej w艂adzy.

Jak przed tymi wszystkimi zarzutami broni膮 si臋 PPK? Ca艂kiem nie藕le. S膮 zupe艂nie niezale偶ne od pierwszego filaru, przez co nie wp艂ywaj膮 na deficyt FUS, a聽ponadto ustawowo ograniczaj膮 wysoko艣膰 op艂at od zarz膮dzania aktywami oraz teoretycznie nie mog膮 zosta膰 znacjonalizowane, poniewa偶 gromadzone w聽nich 艣rodki nie pochodz膮 ze sk艂adek do ZUS. Ich konstrukcja nie jest jednak idealna.聽Wed艂ug profesora Andrzeja S艂awi艅skiego聽w聽przypadku PPK emeryci b臋d膮 p艂aci膰 za zupe艂nie niepotrzebn膮 im us艂ug臋 鈥瀉ktywnego zarz膮dzania aktywami鈥. W聽1990 roku Wiliam Sharpe otrzyma艂 Nagrod臋 Nobla za przedstawienie dowodu na to, 偶e w聽d艂ugim okresie najlepsz膮 relacj臋 zysku do ryzyka gwarantuje pasywnie zarz膮dzany portfel rynkowy. Dzisiaj 艣wiat finans贸w prze偶ywa rewolucj臋 indeksow膮 鈥 w聽Stanach Zjednoczonych聽trzeci膮 cz臋艣膰 rynku produkt贸w inwestycyjnych聽stanowi膮 w艂a艣nie pasywnie zarz膮dzane fundusze indeksowe. Pobieraj膮 one oko艂o dwukrotnie ni偶sze op艂aty za zarz膮dzanie i聽w聽d艂ugim okresie zapewniaj膮 najwy偶sze zyski. W聽Polsce jednak s膮 nadal ma艂o popularne, a聽emerytom oferuje si臋 drogie i聽bardziej ryzykowne fundusze zarz膮dzane aktywnie.

(3) PPK tylko nieznacznie zwi臋ksz膮 stopy zast膮pienia

Zgodnie z聽szacunkami Forum Obywatelskiego Rozwoju聽wprowadzenie PPK podniesie obecne stopy zast膮pienia u聽kobiet o聽oko艂o 9 punkt贸w procentowych, a聽u聽m臋偶czyzn o聽12 punkt贸w procentowych. W聽obliczu prognoz dotycz膮cych spadku st贸p o聽oko艂o 20鈥30 punkt贸w procentowych na przestrzeni czterdziestu lat to niewielka zmiana. Powy偶sze szacunki dotycz膮 jednak renty do偶ywotniej, czyli 艣wiadczenia wyp艂acanego od przej艣cia na emerytur臋 a偶 do 艣mierci, a聽ustawa o聽PPK okre艣la, 偶e 艣rodki wyp艂acane b臋d膮 po osi膮gni臋ciu wieku emerytalnego w聽domy艣lnym wariancie: 25 procent od razu i聽75 procent przez kolejne dziesi臋膰 lat roz艂o偶one na minimum 120 rat.聽Wed艂ug GUS聽statystyczna sze艣膰dziesi臋ciolatka ma przed sob膮 jeszcze oko艂o 21,75 lat 偶ycia 鈥 ponad dwa razy wi臋cej! PPK oferuj膮 zatem jedynie cz臋艣ciowe zabezpieczenie przed ub贸stwem na staro艣膰. Stopa zast膮pienia b臋dzie wy偶sza przez pierwsze dziesi臋膰 lat pobierania emerytury, a聽potem znacz膮co spadnie. Kr贸tki okres wyp艂at doprowadzi do sytuacji, w聽kt贸rej przyszli emeryci doznaj膮 przeskoku w聽jako艣ci 偶ycia a偶 dwa razy. Najpierw po osi膮gni臋ciu wieku emerytalnego, a聽kolejny raz, gdy sko艅cz膮 si臋 艣rodki z聽PPK.

Emerytury bior膮 si臋 z聽pracy

Efekty wprowadzenia PPK dla systemu emerytalnego i聽gospodarki b臋d膮 umiarkowane. Oczywi艣cie to nadal dobre rozwi膮zanie dla ka偶dej osoby, kt贸ra chce zaoszcz臋dzi膰 wi臋cej pieni臋dzy na staro艣膰, poniewa偶 koszty uruchomienia PPK mo偶na uzna膰 za utopione 鈥 nasza decyzja odno艣nie do uczestnictwa w聽programie nie ma na nie wp艂ywu. Jednak same PPK nie s膮 odpowiedzi膮 na g艂odowe emerytury, niskie stopy zast膮pienia i聽wiele innych bol膮czek polskiego systemu emerytalnego. Dlaczego? Poniewa偶 nie wp艂ywaj膮 na podstawowy parametr, od kt贸rego zale偶膮 emerytury w聽systemie zdefiniowanej sk艂adki, czyli sta偶 pracy. To w艂a艣nie od niego zale偶y suma zgromadzonych na koncie emerytalnym sk艂adek, kt贸re podzielone przez przewidywan膮 dalsz膮 d艂ugo艣膰 trwania 偶ycia okre艣laj膮 wysoko艣膰 naszych 艣wiadcze艅. 鈥濪艂u偶ej pracujesz, wi臋ksz膮 emerytur臋 otrzymujesz鈥 鈥 tak w聽przybli偶eniu brzmi umowa spo艂eczna, kt贸r膮 podpisali艣my w聽1999 roku.

Jak w聽takim razie zwi臋kszy膰 nasze emerytury? Propozycji jest sporo. Jedn膮 z聽nich jest podwy偶szenie wieku emerytalnego. Gdyby ka偶dy z聽nas pracowa艂 do 67. roku 偶ycia, w聽2060 roku odsetek emerytur minimalnych i聽mniejszych wyni贸s艂by jedynie oko艂o 20 procent. To聽trzy i聽p贸艂 razy mniej聽ni偶 przy obecnym wieku emerytalnym! Oczywi艣cie r贸wnolegle nale偶a艂oby poczyni膰 szereg dzia艂a艅, kt贸re umo偶liwi膮 nam d艂u偶sz膮 aktywno艣膰 zawodow膮, na przyk艂ad sfinansowa膰 powstanie nowych 偶艂obk贸w, zwi臋kszy膰 wydatki na ochron臋 i聽profilaktyk臋 zdrowia czy promowa膰 polityki zarz膮dzania wiekiem w聽przedsi臋biorstwach. Do tego doda膰 nale偶y r贸wnie偶 ucywilizowanie stosunk贸w pracy w聽Polsce: wzmocnienie strony zwi膮zkowej w聽dialogu tr贸jstronnym, eliminowanie 艣mieciowych form zatrudnienia i聽zwi臋kszenie finansowania instytucji odpowiadaj膮cych za ochron臋 praw pracowniczych.

Wiek emerytalny nale偶y r贸wnie偶 ustawowo powi膮za膰 ze 艣redni膮 dalsz膮 przewidywan膮 d艂ugo艣ci膮 偶ycia, aby w聽d艂ugim okresie odbudowa膰 spo艂eczne zaufanie do systemu emerytalnego. Ostatecznie jednak nie ma co liczy膰 na to, 偶e pojedyncz膮 ustaw膮 rozwi膮偶emy wszystkie jego problemy. To zbyt z艂o偶ony system. Jego reforma wymaga kompleksowych dzia艂a艅 na wielu p艂aszczyznach.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij