Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

PESEL i co dalej?

Pocz─ůtkowo 60 dni, a po nowelizacji przepis├│w 90 ÔÇô tyle czasu na uzyskanie numeru PESEL maj─ů Ukrai┼äcy, kt├│rzy w zwi─ůzku z wojn─ů uciekli do Polski. Dla wi─Ökszo┼Ťci z nich to jednak dopiero pocz─ůtek pyta┼ä o przepisy pozwalaj─ůce u┼éo┼╝y─ç sobie ┼╝ycie w nowej rzeczywisto┼Ťci.
PESEL i co dalej?
ilustr.: Arina Bo┼╝ok

Numer PESEL to jedenastocyfrowy symbol numeryczny, kt├│ry pozwala na ┼éatw─ů identyfikacj─Ö osoby, kt├│ra go posiada. Zawiera si─Ö w nim dat─Ö urodzenia, numer porz─ůdkowy, oznaczenie p┼éci oraz liczb─Ö kontroln─ů. Dla ka┼╝dego i ka┼╝dej z nas to podstawowy spos├│b potwierdzania to┼╝samo┼Ťci w szkole, przychodni, miejscu pracy czy w banku. Aby zalegalizowa─ç sw├│j przyjazd do Polski Ukrai┼äcy musz─ů z┼éo┼╝y─ç w urz─Ödzie gminy, do kt├│rej przybyli, wniosek, na podstawie kt├│rego zostanie nadanym im PESEL. Numer ma stanowi─ç klucz do rozwi─ůzywania wielu codziennych spraw.

Jak musz─Ö zarejestrowa─ç m├│j przyjazd?

Krystyna mieszka w Polsce od dziewi─Öciu lat. Przyjecha┼éa z R├│wnego, miasta w p├│┼énocno-zachodniej Ukrainie. Ju┼╝ w Polsce uko┼äczy┼éa kulturoznawstwo na Wydziale Humanistycznym AGH. Pracuje w bran┼╝y medialno-reklamowej. W momencie wybuchu wojny stwierdzi┼éa, ┼╝e chce jak najszybciej sprowadzi─ç do Polski mam─Ö i babci─Ö. Gdy bezpiecznie dotar┼éy do Krakowa, z pomoc─ů znajomych uda┼éo si─Ö zorganizowa─ç mieszkanie. Pierwsze lokum na okres dw├│ch tygodni. Nast─Öpne na d┼éu┼╝ej ÔÇô dwa miesi─ůce. Po przyje┼║dzie i zadbaniu o najpilniejsze potrzeby trzeba by┼éo zatroszczy─ç si─Ö o kwestie prawne zwi─ůzane z pobytem w Polsce.

ÔÇô Jak ju┼╝ uda┼éo si─Ö zorganizowa─ç mieszkanie, to zacz─Ö┼éa si─Ö organizacja wszystkich prawnych rzeczy. Moja mama przyjecha┼éa z paszportem biometrycznym, kt├│ry uprawnia do bezwizowego wjazdu do Polski, a babcia ze zwyk┼éym ukrai┼äskim paszportem (wewn─Ötrznym), w dodatku by┼é on w starszej wersji ÔÇô opowiada Krystyna. T┼éumaczy, ┼╝e chcia┼éa jak najszybciej za┼éatwi─ç wszystkie formalno┼Ťci, ┼╝eby nie by┼éo za p├│┼║no: ÔÇô Najpierw zacz─Ö┼éam szuka─ç informacji w internecie. Natomiast tam jest ci─Ö┼╝ko znale┼║─ç sprawdzon─ů informacj─Ö, bo ka┼╝da osoba pisze co innego: ┼╝e jak kto┼Ť przyjecha┼é po 24 lutego, to nie musi nic robi─ç, drudzy pisz─ů, ┼╝e trzeba sk┼éada─ç wniosek o status uchod┼║cy, trzeci, ┼╝e trzeba wyrobi─ç wiz─Ö, kart─Ö pobytu.

Ze sprzecznymi informacjami Krystyna rusza wyrobi─ç PESEL dla swojej mamy i babci. Pierwsze kroki kieruje do punktu recepcyjnego na dworcu. Okazuje si─Ö, ┼╝e tutaj udzielana jest tylko najpilniejsza pomoc: jedzenie, nocleg, ubrania. Nast─Öpnie odwiedza punkt porad prawnych. Od prawnik├│w dowiaduje si─Ö, na razie trzeba czeka─ç na uchwalenie odpowiedniej ustawy. Telefonuje do urz─Ödu ÔÇô pierwszy, drugi, trzeci razÔÇŽ Zazwyczaj nie mo┼╝na si─Ö dodzwoni─ç. Gdy wreszcie si─Ö to udaje, urz─Ödniczka m├│wi jej, ┼╝e mo┼╝e ten numer widnieje na stronie jako infolinia, ale tutaj takich spraw si─Ö nie za┼éatwia. W ko┼äcu, w jednym z urz─Öd├│w, uzyskuje informacj─Ö, ┼╝e gdy kto┼Ť, tak jak babcia Krystyny, wjecha┼é do Polski na podstawie paszportu wewn─Ötrznego, trzeba uda─ç si─Ö do konsulatu Ukrainy po za┼Ťwiadczenie potwierdzaj─ůce to┼╝samo┼Ť─ç. Pierwszy raz przychodzi rano, ale kolejka i tak jest ogromna. Dwadzie┼Ťcia minut przed szesnast─ů, o kt├│rej zamykaj─ů urz─ůd, przed Krystyn─ů znajduje si─Ö jeszcze 50 os├│b. Dzisiaj si─Ö nie uda. Nazajutrz zjawia si─Ö o 3 w nocy i ustawia si─Ö w kolejce ÔÇô przed ni─ů jest 160 os├│b. Tym razem si─Ö udaje ÔÇô babcia otrzymuje odpowiednie za┼Ťwiadczenie. B─Ödzie ono pomocne, cho─ç wcale nie niezb─Ödne, by uzyska─ç numer PESEL, ale to oka┼╝e si─Ö ju┼╝ p├│┼║niej. Kilka dni potem zostaje uchwalona specjalna ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w zwi─ůzku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego pa┼ästwa. Zostaj─ů uruchomione punkty rejestracji. Trzeba stawi─ç si─Ö w nich osobi┼Ťcie mi─Ödzy innymi ze wzgl─Ödu na obowi─ůzek zostawienia odcisk├│w palc├│w. Mama Krystyny zaraz po przyje┼║dzie znalaz┼éa now─ů prac─Ö. Zmian─Ö zaczyna o 6 rano, ko┼äczy o godzinie 14. Zaraz po pracy jedzie do pod Tauron Aren─Ö, gdzie w Krakowie mo┼╝na z┼éo┼╝y─ç wniosek o nadanie numeru PESEL.

ÔÇô Jak przyje┼╝d┼╝a si─Ö o 14, to nie ma ju┼╝ numerk├│w na ten dzie┼ä, wydaj─ů oko┼éo 300 numerk├│w dziennie ÔÇô opisuje sytuacj─Ö na miejscu Krystyna. ÔÇô Wi─Öc stwierdzi┼éy┼Ťmy, ┼╝e poczekamy tydzie┼ä, a┼╝ b─Ödzie wi─Öcej numerk├│w, wi─Öcej stanowisk. Po tygodniu mama przyjecha┼éa pod Tauron jeszcze raz i okaza┼éo si─Ö, ┼╝e jest lista, ┼╝e najbli┼╝sze terminy s─ů na kwiecie┼ä. To by┼éo pod koniec marca ÔÇô dodaje.

Po namy┼Ťle dochodz─ů do wniosku, ┼╝e wobec tego warto spr├│bowa─ç poza Krakowem. Umawiaj─ů wizyt─Ö na konkretn─ů godzin─Ö w urz─Ödzie w Kamienicy ko┼éo Limanowej. Krystyna zabiera mam─Ö i babci─Ö do swojego auta i jad─ů. Podr├│┼╝ w jedn─ů stron─Ö trwa oko┼éo p├│┼étorej godziny. Na miejscu wszystko udaje si─Ö za┼éatwi─ç sprawnie i bezproblemowo. Po ponad 3 tygodniach legalizuj─ů sw├│j pobyt w Polsce. Cho─ç z czasem nadawanie numer├│w PESEL idzie coraz sprawniej, to jednak dalej dla wielu os├│b, kt├│re przyjecha┼éy do Polski, nie jest to prosta sprawa. Warto r├│wnie┼╝ pami─Öta─ç, ┼╝e w tym przypadku mama i babcia mog┼éy liczy─ç na wsparcie c├│rki, kt├│ra mieszka w Polsce od kilku lat, ┼Ťwietnie pos┼éuguje si─Ö j─Özykiem i zna realia ┼╝ycia w Krakowie.

Punkt porad prawnych

Daszy┼äskiego 16, 19, 22 ÔÇô w tym tr├│jk─ůcie, zakre┼Ťlonym przez trzy pobliskie adresy, po przyje┼║dzie do Krakowa mo┼╝na uzyska─ç kompleksow─ů pomoc. Pod numerem 22. dzia┼éa Punkt Informacyjny dla Obcokrajowc├│w. Pod numerem 16. pr─Ö┼╝nie funkcjonuje magazyn Centrum Wielokulturowego. Codziennie ustawia si─Ö pod nim d┼éuga kolejka. Ka┼╝dy mo┼╝e zaopatrzy─ç si─Ö w podstawowe artyku┼éy: ┼╝ywno┼Ť─ç, chemi─Ö, kosmetyki oraz rzeczy do spania. Po drugiej stronie plant Daszy┼äskiego znajduje si─Ö punkt porad prawnych. To tam uchod┼║cy mog─ů uzyska─ç odpowied┼║ na pytania i w─ůtpliwo┼Ťci zwi─ůzane z pobytem w Polsce oraz codziennymi sprawami. Pyta┼ä i w─ůtpliwo┼Ťci nie brakuje.

Obecnie mo┼╝na wskaza─ç kilka g┼é├│wnych obszar├│w zainteresowania Ukrai┼äc├│w, kt├│rzy zg┼éaszaj─ů si─Ö do punktu porad prawnych. Mo┼╝liwo┼Ť─ç podj─Öcia pracy, za┼éo┼╝enia w┼éasnej dzia┼éalno┼Ťci gospodarczej w Polsce czy kontynuowanie dzia┼éalno┼Ťci w┼éasnej firmy prowadzonej w Ukrainie. Spos├│b ustanowienia opieki tymczasowej dla dzieci, kt├│re przyjecha┼éy do Polski bez swoich rodzic├│w i znajduj─ů si─Ö pod opiek─ů doros┼éego rodze┼ästwa, babci czy s─ůsiad├│w. Mo┼╝liwo┼Ť─ç wyjazdu z Polski po nadaniu numeru PESEL. Wiele os├│b chcia┼éoby wr├│ci─ç na Ukrain─Ö, ┼╝eby za┼éatwi─ç najpotrzebniejsze sprawy lub te┼╝ zastanawiaj─ů si─Ö nad powrotem na d┼éu┼╝ej, ale chcia┼éyby mie─ç te┼╝ pewno┼Ť─ç, ┼╝e w przypadku, gdyby zasz┼éa taka konieczno┼Ť─ç, b─Öd─ů mog┼éy ponownie znale┼║─ç w Polsce schronienie. Wiele pyta┼ä pojawia si─Ö r├│wnie┼╝ w zwi─ůzku z praktyk─ů stosowania przepis├│w przez r├│┼╝ne instytucje w Polsce takich jak: ZUS, banki czy przychodnie. Cz─Östo dopiero ucz─ů si─Ö one stosowa─ç nowe przepisy. Pomimo prawid┼éowej rejestracji i otrzymania numeru PESEL przez Ukrai┼äc├│w, kt├│ry stanowi podstaw─Ö uzyskania konkretnych ┼Ťwiadcze┼ä, odmawiaj─ů ich realizacji.

Na Daszy┼äskiego 19 porad prawnych regularnie udziela mi─Ödzy innymi radczyni prawna Natalia Rutkowska. Rozmawiamy o tym, z jakimi problemami przychodz─ů ludzie i jak ich potrzeby zmienia┼éy si─Ö w czasie.

ÔÇô Z biegiem czasu, gdy sytuacja zacz─Ö┼éa si─Ö prostowa─ç, pojawi┼éa si─Ö specustawa, profil os├│b przychodz─ůcych troch─Ö si─Ö zmieni┼é. To s─ů osoby, kt├│re maj─ů w miar─Ö czyst─ů sytuacj─Ö legalizacyjn─ů i pytaj─ů o zapisanie dziecka do szko┼éy, kwestie ubezpiecze┼ä, o przer├│┼╝ne rzeczy, ale mniej dotycz─ůce legalizacji pobytu.

Tak przedstawia si─Ö w wi─Ökszo┼Ťci sytuacja os├│b obj─Ötych wcze┼Ťniej wspomnian─ů ustaw─ů, czyli Ukrai┼äc├│w i os├│b z Kart─ů Polaka wraz z cz┼éonkami najbli┼╝szej rodziny. Inaczej przedstawia si─Ö sytuacja os├│b o narodowo┼Ťci innej ni┼╝ ukrai┼äska. W tej grupie znajduj─ů si─Ö mi─Ödzy innymi: Bia┼éorusini, Ormianie, Rosjanie, Gruzini, osoby z Afryki, a nawet z Ameryki Po┼éudniowej czy Azji mieszkaj─ůce na co dzie┼ä w Ukrainie i r├│wnie┼╝ zmuszone do ucieczki przed wojn─ů. W ich przypadku pytania dotycz─ů przede wszystkim legalizacji pobytu w Polsce. Uchwalona specustawa nie u┼éatwia rozwi─ůzania ich sytuacji, a dotykaj─ůce ich problemy s─ů niezwykle z┼éo┼╝one.

Aby przekona─ç si─Ö, z jakimi problemami prawnymi przychodz─ů aktualnie do punktu Ukrai┼äcy, odwiedzam go w jedno kwietniowe popo┼éudnie. Olena, kt├│ra przyjecha┼éa do Krakowa z obwodu kijowskiego, w┼éa┼Ťnie wysz┼éa z konsultacji z prawniczk─ů. ÔÇô Przysz┼éam do punktu, poniewa┼╝ mam przeterminowan─ů kart─Ö bankow─ů i potrzebowa┼éam pomocy w napisaniu upowa┼╝nienia dla kogo┼Ť z Ukrainy, ┼╝eby m├│g┼é mi przes┼éa─ç now─ů kart─Ö do Polski poczt─ů ÔÇô m├│wi Olena. Mam ┼Ťrodki na koncie, ale bez karty nie mam do nich dost─Öpu.

Opowiada r├│wnie┼╝ o tym, ┼╝e pomimo nadanego numeru PESEL nie mo┼╝e otworzy─ç konta w banku. Posiada bowiem ze sob─ů jedynie paszport wewn─Ötrzny, kt├│rego jednak nie uznaje bank w Polsce. Cho─ç paszport jest wa┼╝ny, bank oczekuje przedstawienia paszportu biometrycznego. Bez konta w banku Olena nie mo┼╝e ubiega─ç si─Ö o ┼Ťwiadczenia przys┼éuguj─ůce jej zgodnie z ustaw─ů na tr├│jk─Ö dzieci. Potrzeba wsparcia finansowego jest tym bardziej nagl─ůca wobec braku dost─Öpu do oszcz─Ödno┼Ťci.

W punkcie spotykam r├│wnie┼╝ Katarzyn─Ö. Mieszka w Polsce od 6 lat. Do punktu przysz┼éa ze swoj─ů mam─ů, kt├│ra przedwczoraj przyjecha┼éa do niej z bratem. Chc─ů zapyta─ç si─Ö jak mog─ů ustanowi─ç dla niej opiek─Ö nad bratem.

ÔÇôMama przyjecha┼éa z bratem i chce wraca─ç do Ukrainy. Ja z nim zostan─Ö tutaj. Nie wiemy jak dalej post─Öpowa─ç w tym temacie, st─ůd moja wizyta ÔÇô t┼éumaczy Katarzyna.

Gdy pytam, czy uda┼éo si─Ö ju┼╝ im zarejestrowa─ç i otrzyma─ç numery PESEL, odpowiada, ┼╝e jeszcze nie, ale s┼éysza┼éa, ┼╝e w tym momencie idzie to bardzo sprawnie i to jej nie martwi. Wa┼╝ne jest, ┼╝eby 15-letni brat m├│g┼é zosta─ç bezpiecznie pod jej opiek─ů, gdy trwa wojny.

Z prawniczego na polski, z polskiego na ukrai┼äski

Obywatele Ukrainy, kt├│rzy przyjechali do Polski, musz─ů zmierzy─ç si─Ö nie tylko z zawi┼éo┼Ťciami nowo uchwalonych przepis├│w. Wyzwaniem w odnalezieniu si─Ö w sferze prawnej jest r├│wnie┼╝ bariera j─Özykowa. Cz─Östo to nie tylko potrzeba przet┼éumaczenia kluczowych kwestii z polskiego na ukrai┼äski czy rosyjski, ale r├│wnie┼╝ wcze┼Ťniej z ÔÇ×prawniczegoÔÇŁ na polski. W udzielaniu porad prawnych niezwykle wa┼╝n─ů rol─Ö pe┼éni─ů t┼éumacze, kt├│rzy zg┼éaszaj─ů si─Ö do punktu porad jako wolontariusze.

Mecenas Rutkowska o swoich do┼Ťwiadczeniach z pracy z t┼éumaczami opowiada nast─Öpuj─ůco:ÔÇôZawsze odbywa┼éo si─Ö to bardzo p┼éynnie. Mo┼╝e wynika to z og├│lnej dobrej woli wszystkich zaanga┼╝owanych. Mojej dobrej woli, dobrej woli t┼éumacza, os├│b z kt├│rymi si─Ö spotykamy i kt├│rym doradzamy. Moje odczucie jest takie, ┼╝e osoby, kt├│re zg┼éaszaj─ů si─Ö do tej roli, s─ů bardzo kompetentne i potrafi─ů dobrze t┼éumaczy─ç. To dobre t┼éumaczenie polega te┼╝ na tym, ┼╝e gdy pojawia si─Ö problem komunikacyjny, gdziekolwiek na tej linii: ja ÔÇô t┼éumacz, t┼éumacz ÔÇô klient, ja ÔÇô klient to ┼éatwo wychodzi, ┼╝e jest jakie┼Ť niezrozumienie tematu. Ja mia┼éam taki problem, ┼╝e na pocz─ůtku nie mog┼éam kompletnie zrozumie─ç r├│┼╝nicy pomi─Ödzy ukrai┼äskimi paszportami. To zosta┼éo do┼Ť─ç szybko wy┼éapane w trakcie rozmowy i wyja┼Ťnione.

Paszporty s─ů dobr─ů ilustracj─ů trudno┼Ťci w ┼Ťwiadczeniu pomocy prawnej dla os├│b z Ukrainy. Na co dzie┼ä pos┼éuguj─ů si─Ö oni trzema rodzajami dokument├│w. Ka┼╝dy z nich daje nieco inne uprawnienia i jest inaczej traktowany. Pierwszym z nich jest paszport biometryczny. Odpowiednik naszego polskiego paszportu. Drugim ÔÇô zwyk┼éy paszport ÔÇô paszport wewn─Ötrzny, kt├│ry nie uprawnia do korzystania z ruchu bezwizowego z Polsk─ů. Trzecim jest dow├│d osobisty, r├│wnie┼╝ cz─Östo nazywany przez Ukrai┼äc├│w paszportem wewn─Ötrznym, podobnie jak nasz w formie kawa┼éka plastiku, na kt├│ry r├│wnie┼╝ zwyczajowo Ukrai┼äcy m├│wi─ů paszport. Zrozumienie tej specyfiki, w szczeg├│lno┼Ťci w pierwszych dniach po przyje┼║dzie, mia┼éa kluczowe znaczenie w udzielaniu trafnej i najlepszej porady prawnej. Nie mo┼╝na przy tym zapomina─ç, ┼╝e wszystkie te dokumenty s─ů zapisane cyrylic─ů. Pomoc t┼éumacza jest wi─Öc nieodzowna.

Jedn─ů z t┼éumaczek, kt├│ra wspiera punkt pomocy prawnej przy Daszy┼äskiego, jest Olga. Do Krakowa przyjecha┼éa z Dniepra na studia magisterskie z socjologii. Nauk─Ö j─Özyka polskiego zacz─Ö┼éa troch─Ö przypadkiem. Bardzo chcia┼éa nauczy─ç si─Ö j─Özyka hiszpa┼äskiego, ale akurat rozpoczyna┼é si─Ö kurs polskiego i stwierdzi┼éa, ┼╝e spr├│buje. Rozmawiamy o barierze j─Özykowej i zwi─ůzanymi z tym trudno┼Ťciami. Pytam, czy osoby przybywaj─ůce w zwi─ůzku z wojn─ů pos┼éuguj─ů si─Ö j─Özykiem polskim.

ÔÇôZdecydowanie nie, bo teraz przyje┼╝d┼╝aj─ů osoby przede wszystkim z po┼éudnia, p├│┼énocy i ze wschodu. To s─ů osoby, kt├│re nigdy wcze┼Ťniej nie mia┼éy do czynienia z j─Özykiem polskim. Starsze pokolenia nie pos┼éuguj─ů si─Ö te┼╝ j─Özykiem angielskim. Gdyby to by┼éy osoby z zachodu Ukrainy, to ju┼╝ pr─Ödzej by┼éaby szansa, ┼╝e b─Öd─ů zna┼éy na podstawowym poziomie j─Özyk polski. ÔÇô wyja┼Ťnia Olga.

Pytam Olgi tak┼╝e o to, jak ocenia potrzeb─Ö wsparcia prawnego dla os├│b przyje┼╝d┼╝aj─ůcych w d┼éu┼╝szej perspektywie czasowej.

ÔÇô- Nie wiem, na jak d┼éugo b─Ödzie taka potrzeba ÔÇô zastanawia si─Ö na g┼éos i szybko zauwa┼╝a ÔÇô obawiam si─Ö, ┼╝e nadal b─Ödzie taka potrzeba, bo teraz b─Ödzie ofensywa na wsch├│d Ukrainy, b─Öd─ů kolejne fale migracyjne, tak mi si─Ö wydaje. ÔÇô martwi si─Ö Olga.

Im d┼éu┼╝ej trwa wojna, tym potrzeba uporz─ůdkowania kwestii prawnych reguluj─ůcych pobyt Ukrai┼äc├│w w Polsce ro┼Ťnie. We wszystkich wcze┼Ťniej opisanych rozmowach pod punktem porad prawnych pomaga mi t┼éumacz─ůc w┼éa┼Ťnie Olga.

Kolejn─ů osob─ů, kt├│r─ů spotykamy, jest Roksana ze Lwowa. Przychodzi do punktu z w├│zkiem, z kt├│rego z zaciekawieniem przygl─ůda si─Ö nam oko┼éo dwuletni synek. Roksana najpierw zerka, jak d┼éuga jest kolejka. Czeka w niej kilka os├│b. Mimo tego, ┼╝e inni ch─Ötnie j─ů przepuszcz─ů, nie chce wchodzi─ç poza kolejk─ů. Po zrobieniu okr─ů┼╝enia wok├│┼é pobliskiego parku zagl─ůda do punktu raz jeszcze. Pytam, o co chcia┼éaby si─Ö zapyta─ç prawnika.

ÔÇô Na pocz─ůtku przyjechali┼Ťmy do Polski z Ukrainy przez S┼éowacj─Ö. P├│┼║niej pojechali┼Ťmy do W┼éoch na kilka tygodni, my┼Ťl─ůc, ┼╝e ta sytuacja w miar─Ö szybko si─Ö rozwi─ů┼╝e i b─Ödziemy mogli do siebie wr├│ci─ç, ale niestety si─Ö nie rozwi─ůzuje. Musimy wybra─ç miejsce, w kt├│rym b─Ödziemy mogli zosta─ç na d┼éu┼╝ej ÔÇô m├│wi Roksana

Przede wszystkim chcia┼éaby zapyta─ç si─Ö o szczeg├│┼éy zwi─ůzane z prowadzeniem firmy. Na Ukrainie prowadzi dzia┼éalno┼Ť─ç gospodarcz─ů w bran┼╝y IT. Zastanawia si─Ö, czy mo┼╝e kontynuowa─ç j─ů w Polsce i odprowadza─ç podatki w Ukrainie lub cz─Ö┼Ť─ç tutaj, a cz─Ö┼Ť─ç we Lwowie. Ma r├│wnie┼╝ kilka drobniejszych pyta┼ä.

ÔÇô Czy na przyk┼éad za p├│┼é roku b─Ödziemy musieli przerejestrowa─ç nasze auto w Polsce i zmieni─ç numery tablic rejestracyjnych? Moja kole┼╝anka otrzyma┼éa ochron─Ö mi─Ödzynarodow─ů w Niemczech, ale zastanawia si─Ö, czy mo┼╝e przeprowadzi─ç si─Ö Polski. Chcia┼éam zapyta─ç, co si─Ö z tym wi─ů┼╝e i jakie dokumenty musia┼éaby przygotowa─ç. A i te┼╝ jak wygl─ůda sprawa ubezpieczenia medycznego dla mojego synka ÔÇô wylicza Roksana.

W kolejce dalej oczekuje kilka os├│b. Roksana stwierdza, ┼╝e przyjdzie jutro, na um├│wion─ů godzin─Ö. Gdy ko┼äczymy rozmawia─ç, odwraca przodem do nas w├│zek, kt├│ry do tej pory spokojnie buja┼éa prz├│d-ty┼é i zaciska d┼éo┼ä w ge┼Ťcie triumfu. Ch┼éopiec zasn─ů┼é. ┼╗egna si─Ö z nami z szerokim u┼Ťmiechem na my┼Ťl o kilkunastu minutach spokoju.

***

Pierwszy ciep┼éy dzie┼ä w roku. Na bulwarach nad Wis┼é─ů t┼éum ludzi. Mieszka┼äcy Krakowa wracaj─ůcy z pracy. Ukrai┼äskie mamy ze spaceruj─ůcymi dzie─çmi. Cz─Östo ubrane jeszcze w ci─Ö┼╝kie, puchowe kurtki, w kt├│rych przyjecha┼éy. Liceali┼Ťci siedz─ůcy w niedu┼╝ych grupkach po sko┼äczonych lekcjach. Ameryka┼äscy ┼╝o┼énierze na przepustce. W powietrzu unosi si─Ö rado┼Ť─ç p┼éyn─ůca z wiosennych promieni s┼éo┼äca. Cho─ç czu─ç napi─Öcie zwi─ůzane z tocz─ůc─ů si─Ö tu┼╝ obok wojn─ů, to wsp├│lna przestrze┼ä, w kt├│rej wszyscy jeste┼Ťmy, daje nadziej─Ö.

***

Tekst został ukończony 18 kwietnia

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś