Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Kto przegra艂 w Kolumbii

W niedziel臋 17 czerwca po raz pierwszy w historii demokratycznej Kolumbii lewicowy kandydat, unikaj膮cy jakiegokolwiek flirtu z neoliberalizmem, przeszed艂 do drugiej tury wybor贸w. Gustav Petro zmierzy艂 si臋 z ultraprawicowym Ivanem Duque o stanowisko prezydenta. Neolibera艂 wygra艂 z wynikiem 55 procent, Petro popar艂o 41 procent g艂osuj膮cych.

ilustr.: Zuzanna Wicha

ilustr.: Zuzanna Wicha


Ivan Duque, popierany przez jednego z najbardziej wp艂ywowych polityk贸w Kolumbii, Alvaro Uribe, wygra艂 wybory. Jednak sam fakt, 偶e do drugiej tury przeszed艂 kandydat otwarcie lewicowy, jest dla Kolumbijczyk贸w wydarzeniem historycznym, trudno bowiem o wizje na rozw贸j kraju bardziej odleg艂e ni偶 te, kt贸re mieli dwaj rywale.
Cho膰 wyborcy Duque chc膮 wierzy膰 w samodzielno艣膰 kandydata, nawet oni nie maj膮 z艂udze艅, 偶e nowy prezydent zako艅czy prze艣ladowania przeciwnik贸w politycznych i aktywist贸w, z kt贸rych zas艂yn臋艂y rz膮dy Uribe (2002鈥2006 i 2006鈥2010). Ten ostatni znany jest ze skandali zwi膮zanych z powa偶nymi naruszeniami praw cz艂owieka i prze艣ladowaniem opozycji. Priorytetem jego rz膮d贸w by艂a walka z Rewolucyjnymi Si艂ami Zbrojnymi Kolumbii (FARC)聽鈥 najwi臋ksz膮 kolumbijsk膮 grup膮 rebelianck膮, uznawan膮 r贸wnie偶 za najbogatsz膮 partyzantk臋 na 艣wiecie. W tym celu zalegalizowa艂 grupy paramilitarne, dzi臋ki czemu mog艂y one korzysta膰 ze 艣rodk贸w przeznaczonych dla wojska kolumbijskiego. Wi膮偶膮 si臋 z tym skandale z pozajurysdykcyjnymi egzekucjami os贸b niemaj膮cych z FARC nic wsp贸lnego, opisane mi臋dzy innymi przez Artura Domos艂awskiego w 鈥濿ykluczonych鈥. 艢rodki zagraniczne na walk臋 o pok贸j zosta艂y wtedy wykorzystane do op艂acenia eliminowania domniemanych rebeliant贸w. Za zamordowanie cz艂onka FARC wojsko otrzymywa艂o zap艂at臋. Degeneruj膮ca polityka doprowadzi艂a do zab贸jstw niewinnych 鈥瀢ykluczonych鈥: os贸b ubogich, bezdomnych, ch艂opc贸w ze wsi聽鈥 tych, o kt贸rych nikt by si臋 i tak nie upomnia艂. Wojskowi przebierali ich w partyzanckie mundury, mordowali i otrzymywali pieni膮dze za skuteczn膮 walk臋 z FARC. Skandal ujrza艂 艣wiat艂o dzienne dzi臋ki jednej z matek zamordowanych, kt贸ra udowodni艂a, 偶e jej syn nie m贸g艂 by膰 szefem gangu, poniewa偶 by艂 niepe艂nosprawny i wymaga艂 opieki specjalistycznej.
Uribe to polityk skrajnie neoliberalny. Rozw贸j kraju promuje, skupiaj膮c si臋 na statystykach ekonomicznych i wzro艣cie produktu krajowego brutto, pomijaj膮c zupe艂nie kwesti臋 nier贸wno艣ci spo艂ecznych. Jednym z silnie forsowanych przez niego projekt贸w by艂a budowa najwi臋kszej tamy w Kolumbii 鈥 Hidroituango. Jest to projekt, kt贸ry od pocz膮tku budzi艂 ogromne kontrowersje, zar贸wno ze wzgl臋d贸w 艣rodowiskowych i wp艂ywu na spo艂eczno艣ci, jak i historii tego obszaru, na kt贸rym w wyniku wojny domowej znajduje si臋 wiele niezidentyfikowanych cia艂. O wspomnianych kontrowersjach pisano nawet w prasie zagranicznej, na przyk艂ad w Le Monde Diplomatique (鈥濱nna wojna w Kolumbii鈥, sierpie艅 2017). W tym roku tama Hidroituango wr贸ci艂a na pierwsze strony gazet z powodu najwi臋kszej w historii Kolumbii tragedii na zaporze wodnej, z powodu kt贸rej ewakuowanych zosta艂o 16 tysi臋cy os贸b. Uribe oraz firma odpowiedzialna za budow臋 do tej pory przedstawia informacje na temat domniemanego zbawiennego wp艂ywu tej inwestycji na gospodark臋 kraju. Notowane s膮 zastraszenia i morderstwa cz艂onk贸w ruchu Rios Vivos, sprzeciwiaj膮cego si臋 budowie elektrowni wodnych i nag艂a艣niaj膮cych tragiczne skutki realizacji tej i podobnych inwestycji. Wed艂ug aktywist贸w zapotrzebowanie Kolumbii na energi臋 jest zaspokojone i to popyt na energi臋 na rynkach zagranicznych i ch臋膰 sprzeda偶y jest powodem budowy elektrowni wodnych.
Cie艅 wojny
Kwesti膮 silnie niepokoj膮c膮 przeciwnik贸w nowo wybranego prezydenta s膮 jego zastrze偶enia do procesu pokojowego podpisanego z FARC. Pr贸by zmian w umowie mog艂yby doprowadzi膰 do zerwania traktatu pokojowego, ko艅cz膮cego 52 lata wojny domowej. Wed艂ug oficjalnych danych聽konflikt ten poch艂on膮艂 200 tysi臋cy ofiar i spowodowa艂 jedne z najwi臋kszych na 艣wiecie przesiedle艅, kt贸re przekroczy艂y 6,5 miliona os贸b. Wojna domowa doprowadzi艂a te偶 do ogromnych podzia艂贸w 鈥 cz臋艣膰 spo艂ecze艅stwa straumatyzowana jest przez dzia艂ania lewicowych guerilli, kolejna przez grupy paramilitarne walcz膮ce z guerill膮, a jeszcze inni przez pozosta艂e strony konfliktu. Patow膮 sytuacj臋 dodatkowo komplikuje kwestia wzrostu popytu na eksport kokainy do kraj贸w zachodnich. FARC sta艂o si臋 najbogatsz膮 partyzantk膮 na 艣wiecie, przejmuj膮c kontrol臋 nad plantacjami w celu uzyskania 艣rodk贸w na dalsz膮 walk臋. Rabowane by艂y tereny pod uprawy, ludno艣膰 rdzenna i wiejska pozbawiona zosta艂a 偶yznych teren贸w. Cz臋艣膰 rdzennych mieszka艅c贸w uciek艂a do las贸w, za艣 rolnicy cz臋sto osiedlali si臋 w miastach, tworz膮c nowe dzielnice, zamieszka艂e przez osoby naznaczone traum膮 powojenn膮, bez pracy i bez perspektyw.
Sprawa traktatu pokojowego od pocz膮tku by艂a chwiejna. Obecny prezydent, Juan Manuel Santos, kt贸rego kadencja trwa do 7 wrze艣nia, b臋d膮c pewny g艂os贸w 鈥瀦a pokojem鈥, w pa藕dzierniku 2016 zorganizowa艂 w tej sprawie referendum. Ku jego zaskoczeniu, Kolumbijczycy zag艂osowali przeciw. Powodami takiego obrotu sprawy by艂y mi臋dzy innymi obawy przed w艂膮czeniem FARC w legalne 偶ycie polityczne, a tak偶e negatywna kampania prowadzona przez Alvaro Uribe, kt贸remu Santos niejako ukrad艂 s艂aw臋 zwi膮zan膮 z podpisaniem traktatu. Nied艂ugo po fiasku g艂osowania Juan Manuel Santos dzi臋ki kontrowersyjnej decyzji Komitetu otrzyma艂 pokojow膮 Nagrod臋 Nobla, o kt贸rej m贸wi si臋, 偶e mia艂a go zmotywowa膰 do utworzenia drugiej wersji traktatu 鈥 i faktycznie zosta艂 on podpisany jeszcze w grudniu tego samego roku. Niezale偶nie od dyskusji o braku drugiego referendum pewne jest, 偶e cho膰 oficjalnie konflikt si臋 zako艅czy艂, przemoc w kraju jest wci膮偶 obecna. 艢wiadczy o tym聽zg艂oszona niedawno w ONZ liczba 261 zamordowanych od tego czasu aktywist贸w, w tym wielu lider贸w pochodz膮cych z ludno艣ci rdzennej. Jest to wynik daj膮cy Kolumbii niechlubne drugie miejsce w Ameryce 艁aci艅skiej pod wzgl臋dem zab贸jstw aktywist贸w politycznych.
Lewicowa utopia w drugiej turze
Cho膰 Petro przegra艂 drug膮 tur臋 wybor贸w, jego kampania polityczna niew膮tpliwie by艂a sukcesem ze wzgl臋du na znacz膮c膮 liczb臋 g艂os贸w, kt贸re uda艂o mu si臋 uzyska膰. Jest to wynik wielu czynnik贸w, ale najwa偶niejszym wydaje si臋 zm臋czenie spo艂ecze艅stwa skostnia艂膮, skorumpowan膮 i oligarchiczn膮 elit膮 polityczn膮 oraz partiami tradycyjnymi, od dawna niezmiennie obecnymi na kolumbijskiej scenie politycznej. Wykszta艂cony na Zachodzie Gustaw Petro, ze sztandarem 鈥濩olombia Humana鈥 (Ludzka Kolumbia) wyszed艂 do marginalizowanych przez lata spo艂eczno艣ci afro i grup rdzennych, postuluj膮c darmow膮 edukacj臋 i decentralizacj臋 w艂adzy. Jako jedyny spo艣r贸d kandydat贸w sprzeciwia艂 si臋 wielkim projektom wydobywczym (ogromnie korzystnym dla mniejszo艣ci rz膮dz膮cej, a cz臋sto niszcz膮cym ca艂kowicie 艣rodowisko lokalnych spo艂eczno艣ci), zamiast m贸wi膰 o wzro艣cie ekonomicznym m贸wi艂 o ludziach i d膮偶eniu do sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej.
Petro zbudowa艂 utopijny obraz przysz艂o艣ci i przywr贸ci艂 nadziej臋, kt贸r膮 wielu ju偶 straci艂o. Trudno oceni膰, kt贸re postulaty z mn贸stwa rzuconych w t艂um hase艂 贸w kandydat faktycznie by zrealizowa艂. Cho膰 Petro jest od kilkunastu lat senatorem, by艂 tak偶e burmistrzem Bogoty, zaprezentowa艂 si臋 w kampanii jako posta膰 sprzeciwiaj膮ca si臋 elitom. Kolumbia to kolejny przyk艂ad kraju, w kt贸rym wykreowanie si臋 na posta膰 spoza establishmentu przynosi polityczne efekty. W tych wyborach kandydat贸w by艂o wielu i wielu 鈥 tych, kt贸rzy nie uzyskali rozg艂osu medialnego 鈥 odnios艂o pora偶k臋. Przyk艂adem jest cho膰by Umberto de la Calle, lewicowy polityk, kt贸ry mimo rzetelnego programu otrzyma艂 jedynie 2 procent poparcia. Nie m贸g艂 sta膰 si臋 ulubie艅cem t艂um贸w, gdy偶 zbyt wiele lat pracowa艂 w strukturach pa艅stwowych. Nie uzyska艂 tak偶e rozg艂osu ani w mediach spo艂eczno艣ciowych (co znakomicie uda艂o si臋 Petro), ani w mediach tradycyjnych.
Wielkim pytaniem by艂o, jak siedemnastego czerwca zag艂osuj膮 ci, kt贸rzy nie chcieli g艂osowa膰 radykalnie. W ostatnich dniach wa偶y艂y si臋 przede wszystkim g艂osy grupy wyborc贸w Sergio Fajardo 鈥 kandydata centrowego, kt贸ry w pierwszej turze uzyska艂 23 procent poparcia. Na czas wybor贸w zawar艂 on koalicj臋 z Claudi膮 Lopez, kt贸ra w przypadku jego wygranej mia艂aby otrzyma膰 stanowisko wiceprezydenta. W ostatnich dniach przed drug膮 tur膮 reprezentanci uznawanej w Kolumbii (pomimo nazwy) za parti臋 centrow膮聽Partido Verde 鈥 Claudia Lopez i Antanas Mockus 鈥 publicznie og艂osili, 偶e nie u偶yj膮 鈥瀏艂osu niewa偶nego鈥, a zag艂osuj膮 w艂a艣nie na Gustava Petro. Ta deklaracja to znacz膮ca zmiana, bo w wielu kwestiach Gustav Petro i nadmienieni politycy zupe艂nie si臋 nie zgadzaj膮. Z pewno艣ci膮 w Kolumbii zrodzi艂a si臋 nowa si艂a polityczna, nie b臋dzie ona jednak jak na razie widoczna w艣r贸d rz膮dz膮cych. Kraj stoi teraz przed wieloma pytaniami: na ile rz膮dy Ivana Duque b臋d膮 sterowane przez przez Alvaro Uribe? Jakie zmiany nowy prezydent wprowadzi w traktacie pokojowym i jak wp艂yn膮 one na bezpiecze艅stwo? Czy podczas rz膮d贸w Duque zginie tyle samo aktywist贸w, co podczas prezydentury Alvaro Uribe? Realizacje ilu z wydanych przez Uribe koncesji umo偶liwi nowy rz膮d i czy b臋d膮 one tak samo tragiczne w skutkach jak promowana przez Uribe budowa tamy Hidroituango? Wreszcie: jak b臋dzie dzia艂a膰 opozycja i czy zjednoczy si臋 na tyle, aby wygra膰 kolejne wybory?

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

聽***

Polecamy tak偶e:

Dzienniki nie-motocyklowe. Z ziemi polskiej do kolumbijskiej

Wenezuelska uk艂adanka


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij