fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Krucjata ÔÇ×tradycyjnych warto┼ŤciÔÇŁ ÔÇô do ostatniego Ukrai┼äca

Rosyjski Ko┼Ťci├│┼é ÔÇô wraz z sam─ů Rosj─ů ÔÇô tak uwierzy┼é w swoj─ů misj─Ö, ┼╝e geopolityczne interesy pa┼ästwa zosta┼éy w umys┼éach przyw├│dc├│w uto┼╝samione z dzie┼éem zbawienia. Cen─Ö za to maj─ů zap┼éaci─ç inni. W 2022 roku Rosja wystawi┼éa rachunek Ukrai┼äcom i Ukrainkom.
Krucjata ÔÇ×tradycyjnych warto┼ŤciÔÇŁ ÔÇô do ostatniego Ukrai┼äca
ilustr.: Anna Koszałka

6 marca 2022 roku. Jedenasty dzie┼ä pe┼énoskalowej inwazji Rosji na Ukrain─Ö. Mniej ni┼╝ dob─Ö wcze┼Ťniej rosyjskie wojska zaj─Ö┼éy Bucz─Ö. Wed┼éug kalendarza liturgicznego Ko┼Ťcio┼éa prawos┼éawnego ÔÇô Niedziela przebaczenia win, bezpo┼Ťrednio po kt├│rej rozpoczyna si─Ö Wielki Post. W katedrze Chrystusa Zbawiciela w Moskwie patriarcha Cyryl g┼éosi kazanie. Oto jego centralna cz─Ö┼Ť─ç:

ÔÇ×Od o┼Ťmiu lat trwaj─ů pr├│by zniszczenia tego, co istnieje na Donbasie. A na Donbasie istnieje odrzucenie, fundamentalne odrzucenie tak zwanych warto┼Ťci, proponowanych dzisiaj przez tych, kt├│rzy roszcz─ů sobie prawo do w┼éadzy ┼Ťwiatowej. Dzisiaj istnieje test lojalno┼Ťci wobec tej w┼éadzy, rodzaj przepustki do tego ┬źszcz─Ö┼Ťliwego┬╗ ┼Ťwiata, ┼Ťwiata nadmiernej konsumpcji, ┼Ťwiata pozornej ┬źwolno┼Ťci┬╗. Czy wiecie, co to za test? Jest bardzo prosty i jednocze┼Ťnie przera┼╝aj─ůcy ÔÇô to parada gejowska. Wym├│g przeprowadzenia parady gej├│w jest testem lojalno┼Ťci wobec tego najbardziej pot─Ö┼╝nego ┼Ťwiata; a wiemy, ┼╝e je┼Ťli ludzie lub kraje odrzucaj─ů te ┼╝─ůdania, nie staj─ů si─Ö cz─Ö┼Ťci─ů tego ┼Ťwiata, staj─ů si─Ö dla niego obcy.

Wiemy jednak, czym jest ten grzech, kt├│ry jest propagowany poprzez tak zwane marsze godno┼Ťci. Jest to grzech, kt├│ry jest pot─Öpiony przez S┼éowo Bo┼╝e ÔÇô zar├│wno Stary, jak i Nowy Testament. A B├│g, pot─Öpiaj─ůc grzech, nie pot─Öpia grzesznika. Wzywa go jedynie do pokuty, ale w ┼╝aden spos├│b nie czyni z grzechu normy ┼╝ycia (ÔÇŽ).

Je┼Ťli ludzko┼Ť─ç przyjmie, ┼╝e grzech nie jest naruszeniem prawa Bo┼╝ego, je┼Ťli ludzko┼Ť─ç przyjmie, ┼╝e grzech jest odmian─ů ludzkiego zachowania, to b─Ödzie to koniec ludzkiej cywilizacji. A parady gej├│w maj─ů pokaza─ç, ┼╝e grzech jest jedn─ů z odmian ludzkiego zachowania. Dlatego, ┼╝eby dosta─ç si─Ö do klubu tych pa┼ästw, trzeba mie─ç parad─Ö gej├│w. Nie z┼éo┼╝y─ç polityczn─ů deklaracj─Ö ┬źjeste┼Ťmy z wami┬╗, nie podpisa─ç jakie┼Ť umowy, ale zorganizowa─ç parad─Ö gejowsk─ů. Wiemy, jak ludzie opieraj─ů si─Ö tym ┼╝─ůdaniom i jak ten op├│r jest t┼éumiony si┼é─ů. Chodzi wi─Öc o narzucanie si┼é─ů grzechu, kt├│ry jest pot─Öpiony przez prawo Bo┼╝e, czyli o narzucanie si┼é─ů ludziom negacji Boga i Jego prawdy.

Dlatego to, co dzieje si─Ö dzi┼Ť w sferze stosunk├│w mi─Ödzynarodowych, nie dotyczy tylko polityki. Chodzi o co┼Ť innego i o wiele wa┼╝niejszego ni┼╝ polityka. Chodzi o zbawienie cz┼éowieka, o to, czy ludzko┼Ť─ç znajdzie si─Ö po prawej lub po lewej stronie Boga Zbawiciela, kt├│ry przychodzi na ┼Ťwiat jako S─Ödzia i M┼Ťciciel. Wielu dzi┼Ť z powodu s┼éabo┼Ťci, g┼éupoty, niewiedzy, a najcz─Ö┼Ťciej dlatego, ┼╝e nie chce si─Ö przeciwstawi─ç, idzie tam, na lew─ů stron─Ö. A wszystko to, co ma zwi─ůzek z usprawiedliwianiem grzechu pot─Öpionego w Biblii, jest dzisiaj sprawdzianem naszej wierno┼Ťci Panu, naszej zdolno┼Ťci do wyznawania wiary w naszego Zbawiciela.

Wszystko to, co m├│wi─Ö, ma wi─Öcej ni┼╝ jakie┼Ť teoretyczne znaczenie i wi─Öcej ni┼╝ duchowe. Wok├│┼é tego tematu toczy si─Ö dzisiaj prawdziwa wojna. Kto dzisiaj atakuje Ukrain─Ö, gdzie od o┼Ťmiu lat trwa t┼éumienie i eksterminacja ludzi Donbasu? Osiem lat cierpienia, a ca┼éy ┼Ťwiat milczy ÔÇô co to znaczy? Ale wiemy, ┼╝e nasi bracia i siostry naprawd─Ö cierpi─ů; co wi─Öcej, mog─ů cierpie─ç za swoj─ů wierno┼Ť─ç Ko┼Ťcio┼éowi. I dlatego dzisiaj, w Niedziel─Ö przebaczenia, ja z jednej strony, jako wasz pasterz, wzywam wszystkich do przebaczania grzech├│w i przewinie┼ä, tak┼╝e tam, gdzie jest to bardzo trudne, gdzie ludzie walcz─ů ze sob─ů. Ale przebaczenie bez sprawiedliwo┼Ťci jest poddaniem si─Ö i s┼éabo┼Ťci─ů. Przebaczeniu musi wi─Öc towarzyszy─ç nieodzowne prawo stani─Öcia po stronie ┼Ťwiat┼éa, po stronie Bo┼╝ej prawdy, po stronie Bo┼╝ych przykaza┼ä, po stronie tego, co objawia nam ┼Ťwiat┼éo Chrystusa, Jego S┼éowo, Jego Ewangelia, Jego najwi─Öksze nakazy dane rodzajowi ludzkiemu.

Wszystko to m├│wi, ┼╝e jeste┼Ťmy zaanga┼╝owani w walk─Ö, kt├│ra ma znaczenie nie fizyczne, ale metafizyczne. Wiem, jak, niestety, prawos┼éawni, wierz─ůcy, wybieraj─ůc w tej wojnie drog─Ö najmniejszego oporu, nie zastanawiaj─ů si─Ö nad tym wszystkim, nad czym my si─Ö dzisiaj zastanawiamy, ale pos┼éusznie id─ů drog─ů, kt├│r─ů wskazuj─ů im si┼éy sprawuj─ůce w┼éadz─Ö. Nikogo nie pot─Öpiamy, nikogo nie zapraszamy na krzy┼╝, tylko m├│wimy sobie: b─Ödziemy wierni s┼éowu Bo┼╝emu, b─Ödziemy wierni Jego prawu, b─Ödziemy wierni prawu mi┼éo┼Ťci i sprawiedliwo┼Ťci, a je┼Ťli widzimy ┼éamanie tego prawa, to nigdy nie b─Ödziemy znosi─ç tych, kt├│rzy to prawo niszcz─ů, zacieraj─ůc granic─Ö mi─Ödzy ┼Ťwi─Öto┼Ťci─ů a grzechem, a zw┼éaszcza tych, kt├│rzy promuj─ů grzech jako model czy wz├│r ludzkiego post─ÖpowaniaÔÇŁ.

Niezale┼╝nie od ceny

Wed┼éug oficjalnych ┼║r├│de┼é, na dzie┼ä 6 marca 1,755,972 osoby musia┼éy opu┼Ťci─ç Ukrain─Ö w zwi─ůzku z inwazj─ů, a liczba cywilnych ofiar trwaj─ůcej jedena┼Ťcie dni napa┼Ťci zbli┼╝a┼éa si─Ö ju┼╝ do tysi─ůca. Ale nie to martwi patriarch─Ö Moskwy. Jego zdaniem prawdziwa wojna (a nie jaka┼Ť tam specjalna operacja wojskowa, jak t─Ö inwazj─Ö do tej pory nazywaj─ů w┼éadze rosyjskie) toczy si─Ö wok├│┼é ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ ÔÇô tych prawdziwych i tych rzekomych. Ws┼éuchajmy si─Ö w te s┼éowa: pasterza milion├│w prawos┼éawnych interesuj─ů nie losy ludzkie, tylko ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ. Owszem, patriarcha t┼éumaczy, ┼╝e jego troska dotyczy zbawienia dusz, ale ÔÇô jak to cz─Östo zdarza si─Ö przyw├│dcom z ┼éatwo┼Ťci─ů operuj─ůcym z bezpiecznych komnat i bunkr├│w wielkimi liczbami podw┼éadnych ÔÇô niezale┼╝nie od ceny, kt├│r─ů musz─ů zap┼éaci─ç ju┼╝ w tym ┼Ťwiecie posiadacze tych┼╝e dusz. Wydawa┼éoby si─Ö, ┼╝e chrze┼Ťcija┼ästwo rozprawi┼éo si─Ö z herezj─ů deprecjonowania ┼╝ycia doczesnego jeszcze gdzie┼Ť na etapie walk z gnostycyzmem, kt├│ry wyra┼║nie przedk┼éada┼é to, co duchowe, nad to, co fizyczne, de facto podwa┼╝aj─ůc sens wcielenia Boga. A jednak pokusa, kt├│rej do┼Ťwiadcza, kaznodzieja, by patrze─ç ponad zap┼éakanymi twarzami s┼éuchaj─ůcych go os├│b, jest nadal bardzo silna: abstrakcyjne warto┼Ťci s─ů materi─ů znacznie ÔÇ×przyjemniejsz─ůÔÇŁ i bezpieczniejsz─ů ni┼╝ wymagaj─ůce aktywnej empatii i przyzwoito┼Ťci b├│l i cierpienie. Wcielony, ┼╝ywy, obecny w┼Ťr├│d nas B├│g zostaje zast─ůpiony poj─Öciem. Realizuje si─Ö podstawowa definicja ba┼éwochwalstwa: czci si─Ö skutek zamiast przyczyny ÔÇô stworzenie zamiast Stw├│rcy.

┼Üwiadomo┼Ť─ç tej podmiany by┼éa powodem opublikowania 15 marca, czyli dziewi─Ö─ç dni p├│┼║niej, deklaracji setek prawos┼éawnych teolog├│w z ca┼éego ┼Ťwiata przeciwko tak zwanej ideologii ÔÇ×ruskiego miraÔÇŁ. Jej autorzy nazwali t─Ö narracj─Ö herezj─ů, antycypuj─ůc jej powszechne uznanie za takow─ů przy pomocy ko┼Ťcielnych narz─Ödzi synodalnych. ┼Ümiem jednak twierdzi─ç, i┼╝ ÔÇô mimo ┼╝e uwa┼╝am j─ů za bardzo potrzebn─ů w tamtym momencie i sam r├│wnie┼╝ j─ů podpisa┼éem ÔÇô deklaracja oparta zosta┼éa na skr├│cie my┼Ťlowym i uproszczeniu, poniewa┼╝ jako winnego wskazuje wy┼é─ůcznie rosyjski ultrafundamentalizm i imperializm. W istocie problem tej fa┼észywej nauki, podmieniaj─ůcej Chrystusa na ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ, jest du┼╝o szerszy. Wina za to zdecydowanie spoczywa na ca┼éym chrze┼Ťcija┼äskim ┼Ťwiecie, a przynajmniej na tych, kt├│rzy od lat obserwowali, jak rozwija si─Ö ta aberracja w narracji Ko┼Ťcio┼éa rosyjskiego, i nie tylko niczego z tym nie zrobili, ale nawet cieszyli si─Ö, ┼╝e kto┼Ť ÔÇ×odwa┼╝a si─ÖÔÇŁ na tak─ů form─Ö sprawowania i definiowania chrze┼Ťcija┼äskiej misji we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie. Dla patriarchy Cyryla temat prawdziwych (ÔÇ×tradycyjnychÔÇŁ) ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ jest przecie┼╝ kluczowym elementem jego teologii od wielu lat.

ÔÇ×Warto┼ŤciÔÇŁ bez znaczenia

Mimo ┼╝e samo poj─Öcie ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ zosta┼éo wprowadzone do filozofii jeszcze przez stoik├│w, za jego rozw├│j odpowiadaj─ů Friedrich Nietzsche, Rudolf Lotze i neokantowska szko┼éa bade┼äska. Jego ÔÇ×tradycyjnaÔÇŁ odmiana pojawia si─Ö natomiast wed┼éug korpus├│w angielskich w latach 60. XX wieku i zdobywa ┼Ťwiatowe uznanie w ostatniej dekadzie stulecia, kiedy to ameryka┼äskie wojny kulturowe rozlewaj─ů si─Ö na inne regiony ┼Ťwiata. Poszczeg├│lne u┼╝ycia poj─Öcia w artyku┼éach rosyjskich da si─Ö znale┼║─ç jeszcze w latach 90., jednak w pe┼énej okaza┼éo┼Ťci pojawia si─Ö ono w dyskursie rosyjskim na pocz─ůtku ┬áXXI wieku. Politycy, publicy┼Ťci i przyw├│dcy duchowi u┼╝ywaj─ů go, twierdz─ůc, ┼╝e rosyjskie ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ s─ů unikalne, niemal wiekuiste (ÔÇ×Na tym ┼Ťwiat stoi!ÔÇŁ), kszta┼étuj─ůce mentalno┼Ť─ç i ÔÇ×matrix kulturowyÔÇŁ i w zwi─ůzku z tym niespotykane u innych narod├│w.

Problem polega na tym, ┼╝e poj─Öcie to nie ma precyzyjnej definicji. Co wi─Öcej, w┼éa┼Ťnie dlatego, ┼╝e ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ nie podlegaj─ů ostatecznemu, dok┼éadnemu okre┼Ťleniu, dzia┼éaj─ů jak has┼éo-kameleon, a nawet symulakr lub mit. Je┼Ťli poj─Öcie jest ┼Ťwiadomie pozostawione jako otwarty ÔÇ×kontenerÔÇŁ, nieuchronnie staje si─Ö narz─Ödziem propagandowym: kto┼Ť bowiem ma w┼éadz─Ö do tego ÔÇ×konteneraÔÇŁ wk┼éada─ç potrzebne mu w danym momencie i w konkretnym celu znaczenia. Poprzez odwo┼éanie do tradycji i przesz┼éo┼Ťci taki ÔÇ×w┼éa┼Ťciciel konteneraÔÇŁ legitymizuje swoj─ů narracj─Ö w oczach du┼╝ej cz─Ö┼Ťci spo┼éecze┼ästwa. A przecie┼╝ samo has┼éo brzmi powa┼╝nie i przypomina termin naukowy czy prawny. Dlatego ma┼éo kto odwa┼╝a si─Ö zapyta─ç, czy rzeczywi┼Ťcie to ÔÇ×co┼ŤÔÇŁ, co w danym momencie jest podk┼éadane pod poj─Öcie ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ, istnieje od ÔÇ×zarania dziej├│wÔÇŁ i czy rzeczywi┼Ťcie ma jak─ůkolwiek warto┼Ť─ç. Na manipulacyjny charakter tego poj─Öcia rzuca ┼Ťwiat┼éo brytyjski historyk Eric Hobsbawm, kt├│ry w swojej pracy ÔÇ×Tradycja wynalezionaÔÇŁ t┼éumaczy, ┼╝e wi─Ö┼║ tego rodzaju wynalezionych tradycji z przesz┼éo┼Ťci─ů najcz─Ö┼Ťciej jest fikcj─ů: s─ů raczej tworzeniem przesz┼éo┼Ťci pod wyzwania nowej sytuacji. Jako przyk┼éad kreowanej tradycyjno┼Ťci w Rosji mo┼╝e pos┼éu┼╝y─ç masowo obchodzony w przestrzeni ko┼Ťcielno-spo┼éecznej od ko┼äca lat 2000. dzie┼ä ┼Ťwi─Ötych ksi─ů┼╝─ůt Piotra i Fiewronii jako patron├│w rodziny, mimo ┼╝e nie posiadali oni dzieci, ┼╝ywot zako┼äczyli jako zakonnicy, a ich ┼Ťwi─Öto zawsze przypada w trakcie Wielkiego Postu, kiedy sakrament ma┼é┼╝e┼ästwa nie jest sprawowany.

Tak samo sztucznie, wr─Öcz absurdalnie, wygl─ůdaj─ů pr├│by rekonstrukcji tradycyjnych ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ. U┼╝ywaj─ůc s┼é├│w konserwator├│w sztuki, mo┼╝na zapyta─ç: ÔÇ×Kt├│r─ů epok─Ö b─Ödziemy przywraca─ç?ÔÇŁ. Nawi─ůzuj─ůc do ÔÇ×tradycyjnych rosyjskich warto┼ŤciÔÇŁ, niekt├│rzy m├│wi─ů o przywi─ůzaniu do pa┼ästwa jako instytucji, a inni o wsp├│lnotowo┼Ťci i soborowo┼Ťci. Jedni o potrzebie silnej r─Öki, a inni o zami┼éowaniu do wolno┼Ťci i buntu. Obie wersje wype┼énienia tego ÔÇ×konteneraÔÇŁ brzmi─ů tak samo wiarygodnie i organicznie ÔÇô wszystko zale┼╝y od tego, kto pos┼éuguje si─Ö poj─Öciem ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ. Gdy pos┼éowie rosyjscy tak┼╝e ÔÇ×tradycyjnymi warto┼ŤciamiÔÇŁ uzasadniaj─ů wprowadzane ograniczenia wolno┼Ťci s┼éowa, pozostaje tylko pytanie: cenzur─Ö kt├│rych czas├│w, carskich czy sowieckich, maj─ů na my┼Ťli?

Zamiast proponowania pozytywnego programu, tacy ÔÇ×neokonserwaty┼ŤciÔÇŁ ┼╝al─ů si─Ö na to, jak zepsuty jest obecny ┼Ťwiat i jak to dobrze by┼éo w przesz┼éo┼Ťci. Mentalno┼Ť─ç typu: ÔÇ×Kiedy┼Ť to by┼éy czasy!ÔÇŁ, kt├│ra stoi w sprzeczno┼Ťci z chrze┼Ťcija┼äsk─ů wiar─ů: ÔÇ×Jezus Chrystus wczoraj i dzi┼Ť, ten sam tak┼╝e na wiekiÔÇŁ (Hebr 13:8), charakteryzuje si─Ö przywi─ůzaniem do hierarchicznych struktur i zaniedbania interes├│w jednostki na rzecz w┼éadzy, grup i donios┼éych hase┼é. O ile ten obraz mo┼╝e wydawa─ç si─Ö kusz─ůc─ů utopi─ů, beneficjentami tak zbudowanego ┼Ťwiata s─ů nieliczni ÔÇô ci, kt├│rzy sprawuj─ů w┼éadz─Ö. Historia za┼Ť raz za razem udowodnia, ┼╝e utrzymanie takiego stanu rzeczy ko┼äczy si─Ö pora┼╝k─ů, poniewa┼╝ nie pozwala na zapewnienie prawdziwego rozwoju i satysfakcji spo┼éecze┼ästwa. Tyn niemniej populistyczni politycy na ca┼éym ┼Ťwiecie, od Rosji do USA (ÔÇ×Make America great againÔÇŁ r├│wnie┼╝ jest odwo┼éaniem do przesz┼éo┼Ťci), od W─Ögier do Brazylii, powo┼éuj─ů si─Ö na ÔÇ×tradycyjne warto┼ŤciÔÇŁ, zwo┼éuj─ůc zwolennik├│w pod sztandary swoich ulubionych mit├│w i ÔÇô obecnie ÔÇô wygodnych koncepcji.

Kto zas┼éuguje na prawa?

Cyryl i jego otoczenie odpowiada za zakorzenienie koncepcji ÔÇ×tradycyjnych warto┼ŤciÔÇŁ w narracji Rosyjskiego Ko┼Ťcio┼éa Prawos┼éawnego (RKP) jeszcze sprzed czas├│w obj─Öcia przez niego tronu patriarszego w 2009 roku. Rozwijaj─ůc swoje idee, wyg┼éoszone w 2006 roku na konferencji w Strasburgu, Cyryl doprowadzi┼é do zatwierdzenia na Soborze biskup├│w RKP w 2008 roku ÔÇ×Podstaw nauki RKP o godno┼Ťci, wolno┼Ťci i prawach cz┼éowiekaÔÇŁ. Dokument ten wi─ů┼╝e prawa cz┼éowieka z moralno┼Ťci─ů jednostek: im bardziej grzeszne jest zachowanie cz┼éowieka (kt├│re rzekomo ÔÇ×zaciemniaÔÇŁ w nim podobie┼ästwo Bo┼╝e), tym mniej godne poszanowania s─ů jego prawa. Ten ÔÇ×fiko┼éek logicznyÔÇŁ stoi w sprzeczno┼Ťci zar├│wno z sam─ů teori─ů praw cz┼éowieka jako nieodzownych, jak i z dot─ůd przyj─Ötym w chrze┼Ťcija┼ästwie rozumieniem, ┼╝e godno┼Ť─ç cz┼éowieka wynika z bycia stworzonym na obraz i podobie┼ästwo Bo┼╝e i nie jest mo┼╝liwa do podwa┼╝enia przez czyny. Dokument RKP oddziela pierwsze od drugiego i przez to uzale┼╝nia prawa od poj─Öcia grzechu ÔÇô poj─Öcia, kt├│rym nie musi i nie powinno pos┼éugiwa─ç si─Ö ┼Ťwieckie, humanistyczne pa┼ästwo XXI wieku przestrzegaj─ůce podstawowych i nieodzownych praw nawet najwi─Ökszych przest─Öpc├│w.

Ponadto: ÔÇ×grzechÔÇŁ to poj─Öcie, kt├│rego ÔÇ×w┼éa┼ŤcicielemÔÇŁ i interpretatorem widzi siebie w┼éa┼Ťnie RKP. Podaj─ůc do tego za ┼║r├│d┼éo swojej w┼éadzy samego Boga, czyni t─Ö w┼éadz─Ö sakraln─ů i zarazem nieweryfikowaln─ů dla os├│b niepodzielaj─ůcych pogl─ůd├│w Ko┼Ťcio┼éa. To koncepcja oparta na twierdzeniu, ┼╝e prawa cz┼éowieka nie mog─ů sta─ç wy┼╝ej od ÔÇ×warto┼Ťci moralnychÔÇŁ: indywidualne prawa nie powinny sta─ç w sprzeczno┼Ťci z ÔÇ×warto┼ŤciamiÔÇŁ ojczyzny, wsp├│lnoty, rodziny. Podobne przeniesienie akcentu z jednostki na grup─Ö znowu stawia pytanie o to, kto definiuje ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ tych wi─Ökszych byt├│w ÔÇô a wi─Öc kto ma w r─Öce ÔÇ×konteneryÔÇŁ. Do┼Ťwiadczenie wskazuje, ┼╝e interesy narodu s─ů definiowane przez wi─Ökszo┼Ť─ç przewa┼╝nie kosztem mniejszo┼Ťci, os├│b na marginesie, wyj─ůtk├│w ÔÇô owieczek o numerach 100 i wy┼╝ej. Jak wskazuj─ů w swoich badaniach Kristina Stoeckl, Kseniya Medvedeva oraz Aaron Rhodes, takie pojmowanie praw nacji jako nadrz─Ödnych w odniesieniu do praw jednostek, b─Öd─ůce cz─Ö┼Ťci─ů narracji o ÔÇ×tradycyjnych warto┼ŤciachÔÇŁ, Federacja Rosyjska usilnie lobbowa┼éa w Genewie w Radzie Praw Cz┼éowieka ONZ ju┼╝ od 2009 roku przy ca┼ékiem du┼╝ym zainteresowaniu ze strony kraj├│w, kt├│rym r├│wnie┼╝ zale┼╝y na utrzymaniu kontrolowalnego ÔÇ×tradycyjnegoÔÇŁ porz─ůdku (Chiny, Arabia Saudyjska, Kuba, Libia i inne). W 2014 roku do arsena┼éu hase┼é u┼╝ywanych w tej kampanii dosz┼éa ÔÇ×obrona rodzinyÔÇŁ, co tylko podkre┼Ťla polemiczny i antagonistyczny charakter tej narracji.

W maju 2011 roku ┼Üwiatowy Rosyjski Sob├│r Narodowy ÔÇô cia┼éo stworzone przez Patriarchat Moskiewski w latach 90. XX wieku przy wsparciu w┼éadz rosyjskich roku jako platforma do szerzenia koncepcji spo┼éecznoreligijnych w symfonicznej wsp├│┼épracy mi─Ödzy Ko┼Ťcio┼éem a pa┼ästwem ÔÇô przyj─ů┼é deklaracj─Ö ÔÇ×Fundamentalne warto┼Ťci jako podstawa nacjonalnej to┼╝samo┼ŤciÔÇŁ. Dokument zawiera list─Ö szesnastu punkt├│w, kt├│re w wi─Ökszo┼Ťci nie budz─ů ┼╝adnych kontrowersji (wiara, sprawiedliwo┼Ť─ç, jedno┼Ť─ç, pok├│j, wolno┼Ť─ç, godno┼Ť─ç, solidarno┼Ť─ç, dobro cz┼éowieka, rodzina, kultura narodowa i tak dalej). Nie wiemy dok┼éadnie, dlaczego w┼éa┼Ťnie te warto┼Ťci zosta┼éy wybrane (a inne, na przyk┼éad go┼Ťcinno┼Ť─ç, wolno┼Ť─ç wyznania lub jego braku czy troska o ┼Ťrodowisko ÔÇô nie), ale nawet je┼Ťli przyj─ů─ç, ┼╝e sta┼éa za tym jak najbardziej szlachetna motywacja, to jednak nie sko┼äczy┼éo si─Ö na pozytywnie sformu┼éowanym programie. W swoim wyst─ůpieniu podsumowuj─ůcym obrady Soboru Cyryl powiedzia┼é wprost, ┼╝e problemem wsp├│┼éczesnego spo┼éecze┼ästwa jest ÔÇ×pr├│┼╝nia warto┼ŤciÔÇŁ, kt├│rej nie da si─Ö zape┼éni─ç warto┼Ťciami materialistycznymi. I doda┼é: ÔÇ×Nikt nie ruszy do ataku za zwi─Ökszeniem PKBÔÇŁ (te s┼éowa wyj─ůtkowo strasznie brzmi─ů po 24 lutego 2022 roku). Najbli┼╝szy ├│wczesny wsp├│┼épracownik Cyryla metropolita Hilarion nada┼é swojemu programowemu wyst─ůpieniu na tak zwanych Bo┼╝onarodzeniowych Cztienijach (dorocznej du┼╝ej konferencji, organizowanej przez RKP) w styczniu 2013 roku tytu┼é: ÔÇ×Tradycyjne warto┼Ťci wyzwaniem dla sekularnego ┼Ťwiatopogl─ůduÔÇŁ i zawar┼é w niej d┼éug─ů ÔÇ×litani─ÖÔÇŁ, wyliczaj─ůc─ů ÔÇ×niemoralneÔÇŁ warto┼Ťci Zachodu i nieprawos┼éawnych wyzna┼ä, kt├│re jednocze┼Ťnie, wed┼éug Hilariona, odrzucaj─ů samo poj─Öcie ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁÔÇŽ

ÔÇ×Moralistyczny internacjona┼éÔÇŁ

Niestety, ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ natychmiast zostaj─ů przekute na narz─Ödzie walki cywilizacyjnej, a oponent ÔÇô oskar┼╝ony o niepodzielanie jedynego s┼éusznego systemu aksjologicznego i zaburzenie podstaw cywilizacji. Takie ods─ůdzenie przeciwnika od czci, wiary i warto┼Ťci jest o tyle owocn─ů manipulacj─ů, ┼╝e wci─ůga dyskutanta w pr├│b─Ö udowodnienia, ┼╝e ÔÇ×nie jest wielb┼é─ůdemÔÇŁ. Demonizacja zgni┼éego, rozpustnego, indywidualistycznego, skupionego na konsumpcji, abstrakcyjnego Zachodu okazuje si─Ö bardzo skuteczn─ů metod─ů nie tylko utrzymywania dyscypliny wewn─ůtrz wsp├│lnoty ko┼Ťcielnej, ale r├│wnie┼╝ ÔÇô w r─Ökach w┼éadz pa┼ästwowych ÔÇô niesamowicie mocnym instrumentem do zjednoczenia spo┼éecze┼ästwa (a nawet grupy sojusznik├│w na arenie mi─Ödzynarodowej) przeciwko zewn─Ötrznym wrogom.

W r├│┼╝nych momentach pod p┼éaszczykiem obrony ÔÇ×tradycyjnych warto┼Ťci chrze┼Ťcija┼äskiej cywilizacjiÔÇŁ walczono ze spo┼éeczno┼Ťci─ů LGBT+, z feministkami, ze zwolennikami reprodukcyjnych praw kobiet, z Konwencj─ů Stambulsk─ů i przeciwnikami przemocy domowej, z wierz─ůcymi inaczej (ÔÇ×sektamiÔÇŁ), a nawet podwa┼╝ano humanitarne podej┼Ťcie kraj├│w Europy do uchod┼║c├│w z kraj├│w spoza europejskiego kr─Ögu kulturowego ÔÇô co w warunkach wielonarodowej Rosji brzmi szczeg├│lnie zdumiewaj─ůco i niebezpiecznie. Ta przyprawiaj─ůca o b├│l z─Öb├│w lista jest wsp├│lna dla wielu re┼╝im├│w populistycznych. I niestety, to na podstawie listy wsp├│lnych wrog├│w, a nie wsp├│lnych pozytywnych warto┼Ťci, Rosja i RKP od lat budowa┼éy i wci─ů┼╝ buduj─ů, wed┼éug definicji Kristiny Stoeckl i innych badaczy z Uniwersytetu w Innsbrucku, ÔÇ×moralistyczny internacjona┼éÔÇŁ.

Lista przyk┼éad├│w analizowanych w tej publikacji jest obszerna i bardzo przygn─Öbiaj─ůca. RKP u┼╝ywa┼é wszystkich swoich kontakt├│w mi─Ödzynarodowych ÔÇô jawnych i nie ÔÇô do promowania swojej wizji ┼Ťwiata i swojej roli jako jego moralnego przyw├│dcy. Poza ┼Üwiatowym Rosyjskim Soborem Narodowym, tematem zaj─Ö┼éy si─Ö mi─Ödzy innymi Mi─Ödzynarodowa Spo┼éeczna Fundacja Jedno┼Ťci Prawos┼éawnych Narod├│w, Europejska Rada Przyw├│dc├│w Religijnych i inne gremia. Powi─ůzania Ko┼Ťcio┼éa Rosyjskiego (i wspieraj─ůcych go oligarch├│w, przede wszystkim Konstantina Ma┼éofiejewa) z fundamentalistycznymi grupami na ca┼éym ┼Ťwiecie by┼éy (i s─ů) tworzone pod przykryciem pozytywnie sformu┼éowanych ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ, ale ich podstawowym spoiwem jest zaci─Öta walka z organizacjami i ruchami, kt├│re w odmienny spos├│b wyobra┼╝aj─ů sobie i kszta┼étuj─ů przysz┼éo┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa, trzymaj─ůc si─Ö klasycznego (a mo┼╝e, o ironio, tradycyjnego?) rozumienia praw cz┼éowieka. W kontek┼Ťcie polskim warto wspomnie─ç o kontaktach z Rosj─ů ┼Üwiatowego Kongresu Rodzin czy jednego z g┼é├│wnych uczestnik├│w tak zwanej Agenda Europe, a wi─Öc think tanku Ordo Iuris. Czy przypadkiem s─ů k┼éopoty finansowe, kt├│re spotka┼éy go pod koniec 2022 ÔÇô roku, kiedy w wyniku sankcji na┼éo┼╝onych na Rosj─Ö zosta┼éy przerwane przep┼éywy finansowe mi─Ödzy Rosj─ů a Europ─ů?

Omamieni kopu┼éami i frazesami

W Polsce RKP pr├│bowa┼é ÔÇ×namiesza─çÔÇŁ r├│wnie┼╝ w spos├│b bardziej bezpo┼Ťredni: w lipcu 2012 roku patriarcha Cyryl odwiedzi┼é Polsk─Ö, a kulminacj─ů tej wizyty sta┼éo si─Ö podpisanie przez Cyryla i przewodnicz─ůcego Konferencji Episkopatu Polski arcybiskupa J├│zefa Michalika ÔÇ×Wsp├│lnego Przes┼éania do Narod├│w Polski i RosjiÔÇŁ. Dokument sk┼éada┼é si─Ö z trzech cz─Ö┼Ťci. Pierwsze dwie odnosz─ů si─Ö do problematyki relacji rosyjsko-polskich. Wed┼éug wspomnie┼ä uczestnik├│w wielomiesi─Öcznych przygotowa┼ä, to jednak trzecia cz─Ö┼Ť─ç, zatytu┼éowana ÔÇ×Wsp├│lnie wobec nowych wyzwa┼äÔÇŁ, mia┼éa pierwszorz─Ödne znaczenie dla RKP. Polskiemu Ko┼Ťcio┼éowi uda┼éo si─Ö znacz─ůco z┼éagodzi─ç jej brzmienie, poniewa┼╝ stopie┼ä ofensywno┼Ťci i polemiczno┼Ťci zaproponowanej przez Rosjan wersji okaza┼é si─Ö pono─ç szokuj─ůcy nawet dla polskich hierarch├│w, kt├│rym narracja o tak zwanej ÔÇ×cywilizacji ┼ŤmierciÔÇŁ jest og├│lnie bardzo bliska.

Niestety, chc─ůc podtrzymywa─ç przyjazne stosunki z rzekomo najwi─Ökszym Ko┼Ťcio┼éem prawos┼éawnym na ┼Ťwiecie, wiele chrze┼Ťcija┼äskich wsp├│lnot i przyw├│dc├│w ┼Ťwiata zgadza┼éo si─Ö na autopromocj─Ö RKP jako niemal ostatniego obro┼äcy chrze┼Ťcija┼äskich, rodzinnych, tradycyjnych warto┼Ťci. Z ┼╝alem trzeba przyzna─ç, ┼╝e g┼éosy wo┼éaj─ůcych na pustyni, kt├│rzy od lat b┼éagali o niepoddawanie si─Ö urokowi ÔÇ×z┼éotych kopu┼éÔÇŁ i pi─Öknych frazes├│w p┼éyn─ůcych z Rosji, uton─Ö┼éy w ha┼éasie potrz─ůsania broni─ů zbieraj─ůcego si─Ö ┼Ťwiatowego ideologicznego wojska pod przyw├│dztwem Rosji i jej Ko┼Ťcio┼éa. Badania pokazuj─ů, ┼╝e w tej ÔÇ×symfoniiÔÇŁ rol─Ö odgrywa┼é r├│wnie┼╝ d┼║wi─Ök deszczu monetÔÇŽ Wyczuwaj─ůc trwaj─ůce przez lata tch├│rzliwe milczenie, przyzwolenie lub wr─Öcz wsparcie ze strony ┼Ťwiata (czy to w dialogu prawos┼éawno-katolickim, czy w ramach ┼Üwiatowej Rady Ko┼Ťcio┼é├│w, czy w innych relacjach), RKP ÔÇô wraz z sam─ů Rosj─ů ÔÇô tak g┼é─Öboko uwierzy┼é w swoj─ů unikaln─ů misj─Ö i jej legitymacj─Ö, ┼╝e geopolityczne interesy pa┼ästwa rosyjskiego zosta┼éy w umys┼éach przyw├│dc├│w uto┼╝samione z dzie┼éem zbawienia. Jak zwykle, cen─Ö tego przedsi─Öwzi─Öcia maj─ů wzi─ů─ç na siebie inni: w 2022 roku Rosja wystawi┼éa rachunek Ukrai┼äcom i Ukrainkom, cynicznie t┼éumacz─ůc ustami Cyryla i innych spiker├│w, ┼╝e robi to dla ich dobra i zbawienia.

Kolejny poziom cynizmu zosta┼é osi─ůgni─Öty poprzez decyzj─Ö podj─Öt─ů ju┼╝ w trakcie wojny, w listopadzie 2022 roku, przez prezydenta Putina, kt├│ry zatwierdzi┼é ÔÇ×Podstawy polityki pa┼ästwowej w zakresie zachowania i wzmocnienia tradycyjnych rosyjskich duchowych i moralnych warto┼ŤciÔÇŁ. To kolejny dokument, kt├│ry bardzo arbitralnie wylicza ÔÇ×warto┼Ťci w┼éa┼ŤciweÔÇŁ, ÔÇ×warto┼Ťci obceÔÇŁ oraz zagro┼╝enia dla tych prawdziwych. W┼Ťr├│d zagro┼╝e┼ä s─ů wymienione bardzo og├│lnie organizacje ekstremistyczne, terrorystyczne, niekt├│re media, USA i inne wrogie zagraniczne pa┼ästwa, korporacje i organizacje pozarz─ůdowe oraz ÔÇ×niekt├│re organizacje i osobyÔÇŁ dzia┼éaj─ůce na terenie Rosji. (Obawiam si─Ö przy tym, ┼╝e brak bezpo┼Ťredniego wspomnienia Ukrainy jest nie tyle zaniedbaniem, co oznak─ů odwiecznego rosyjskiego imperializmu i paternalizmu, wed┼éug kt├│rego Ukraina nie jest podmiotem ÔÇô przyjaznym lub nie ÔÇô lecz obiektem wp┼éywu ze strony wrog├│w i troski ze strony Rosji).

Pa┼ästwo, kt├│re znajduje si─Ö w stanie wojny, mo┼╝e zatwierdzi─ç taki programowy dokument tylko i wy┼é─ůcznie jako narz─Ödzie do usprawiedliwienia swoich czyn├│w. Wed┼éug Rosji to ÔÇ×wojna warto┼ŤciÔÇŁ, a ona sama jest swoistym ÔÇ×wojownikiem ┼Ťwiat┼éaÔÇŁ. Paradoksalnie musimy chyba przyzna─ç Rosji cz─Ö┼Ťciow─ů racj─Ö: to jest wojna warto┼Ťci. To starcie pomi─Ödzy wizjami ┼Ťwiata, gdzie po jednej stronie proponowany jest ┼Ťwiat jednobiegunowy, daj─ůcy miejsce tylko jednemu, bezlito┼Ťnie narzucanemu zestawowi ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ, a po drugiej zostaje nadzieja na wsp├│┼éistnienie i r├│┼╝norodno┼Ť─ç. Jest to r├│wnie┼╝ konflikt pomi─Ödzy dwiema wizjami Ko┼Ťcio┼éa: wed┼éug jednej z nich Ko┼Ťci├│┼é wybiera s┼éu┼╝enie bo┼╝kowi ÔÇ×warto┼ŤciÔÇŁ zamiast Bogu, wed┼éug drugiej ÔÇô ma szans─Ö rzeczywi┼Ťcie szerzy─ç dobre warto┼Ťci, je┼Ťli pozostanie wierny Chrystusowi i nie b─Ödzie ulega┼é pokusie w┼éadzy, wp┼éywu, du┼╝ych liczb i dbania wy┼é─ůcznie o 99 owieczek.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś