fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Calcio i Pier Paolo Pasolini

Pi艂ka no偶na w oczach Pasoliniego nie by艂a zwyk艂膮 rozrywk膮, a 艣wi臋tym przedstawieniem. Rytua艂em, wsp贸lnotowym spoiwem w coraz bardziej zindywidualizowanym 艣wiecie.
Calcio i Pier Paolo Pasolini
ilustr.: Agata Sta艅czak

Jego 偶ycie sk艂ada艂o si臋 z kontrowersji, dramat贸w i walki. By艂 jednym z najbardziej rozpoznawalnych w艂oskich komunist贸w, uznanym re偶yserem w czasach 艣wietno艣ci w艂oskiego kina, wreszcie tw贸rc膮 g艂o艣nego filmu Salo czyi 120 dni Sodomy, kt贸ry jak 偶aden inny wywo艂a艂 mi臋dzynarodowe oburzenie i krytyk臋, swoj膮 do przesady perwersyjn膮, pornograficzn膮 form膮. Opr贸cz tego, by艂 to r贸wnie偶 wielki mi艂o艣nik futbolu 鈥 Pier Paolo Pasolini i calcio to brudne podw贸rka, walka klas, a nawet rewolucja seksualna, wszystko uj臋te w zgrabnej, poetyckiej formie.

Futbol i sztuka zdaj膮 si臋 pochodzi膰 z zupe艂nie r贸偶nych 艣wiat贸w. Prymitywno艣膰 sportu nie przystaje do kultury wysokiej, ur膮ga poezji czy malarstwu. Przynajmniej pozornie. I niemal ignorancko powierzchownie. Eric Cantona, legenda boisk angielskiej Premier League, potrafi艂 powiedzie膰: – Artyst膮 w moich oczach jest cz艂owiek, kt贸ry potrafi rozja艣ni膰 ciemny pok贸j. Nigdy nie widzia艂em i prawdopodobnie nie zobacz臋 r贸偶nicy pomi臋dzy podaniem Pele do Carlosa Alberto podczas fina艂u Mistrzostw 艢wiata w 1970 roku, a poezj膮 m艂odego Rimbauda, kt贸ry zachwyca si臋 ka偶d膮 rzecz膮. Ka偶dy z tych ludzi na sw贸j spos贸b wyra偶a pi臋kno, kt贸re daje ci poczucie wieczno艣ci.

Tak w艂a艣nie by艂o z futbolow膮 gor膮czk膮 naszego bohatera. W艂oski re偶yser, poeta, scenarzysta, pisarz, komunista, pi艂karz amator, jawny homoseksualista w czasach, gdy rz膮dz膮ca w Italii chadecja zabroni艂a nawet rozwod贸w. Zajad艂y marksista, wychowany w czasie rz膮d贸w Mussoliniego, syn faszystowskiego dzia艂acza 鈥 zawsze w kontrze do otaczaj膮cej go rzeczywisto艣ci. I tylko calcio, jedyna sta艂a, prawdziwa mi艂o艣膰 towarzyszy艂a mu zawsze, bez wzgl臋du na okoliczno艣ci. Pi艂ka pozwoli艂a przetrwa膰 czas 鈥瀢ygnania鈥, kiedy to rodzina z powodu grzech贸w ojca wyjecha艂a do prowincjonalnej Friuli, a i w czasach studenckich, nawet po zrobieniu artystycznej kariery, futbol, futbol, futbol 鈥 zawsze kr臋ci艂 si臋 w 偶yciu Pasoliniego nadaj膮c mu sens i przywracaj膮c autentyczn膮 rado艣膰.

Dzieci臋ca kraina mitu

Wychowany w艣r贸d zielonych pag贸rk贸w wiejskiej Friuli Pasolini, pozna艂 tam swoje dwie wielkie nami臋tno艣ci 鈥 opr贸cz wspomnianej pi艂ki, wa偶n膮 rol臋 w jego 偶yciu odgrywa艂 lud. Ch艂opak zafascynowany prostot膮 rustykalnego 偶ycia, a tak偶e odr臋bn膮 kultur膮, kt贸ra w贸wczas nie da艂a si臋 po偶re膰 konsumpcjonistycznym, globalnym wzorcom. Wsp贸艂czu艂 przy okazji mieszka艅com, czerpi膮cym z powodu ekonomicznych nier贸wno艣ci. Mi艂o艣膰 do proletariatu, plebsu, nizin spo艂eczny czy jakkolwiek inaczej nazwiemy przedstawicieli tej klasy, mia艂a ju偶 zawsze nadawa膰 ton wszystkim dzie艂om tego wszechstronnego tw贸rcy.

Spokojne, wiejskie, sielskie dzieci艅stwo, opr贸cz obserwacji natury socjologicznej, pozwoli艂o dorastaj膮cemu Pasoliniemu ca艂ymi dniami biega膰 za pi艂k膮. Ch艂opak gra艂 zawsze, kiedy tylko m贸g艂, wesp贸艂 z r贸wie艣nikami, samotnie, w lokalnym klubie, przypominaj膮cym nasze A-klasowe twory. Wszystko po to, by gra膰. Mimo szczerych ch臋ci nie prze艂o偶y艂o si臋 to na szersz膮 karier臋. Lokalsi po czasie 鈥瀘dpalili鈥 Pasoliniego 鈥 natura intelektualisty poety i patykowata sylwetka, niestety, a mo偶e i na szcz臋艣cie 鈥 patrz膮c na artystyczny dorobek naszego bohatera 鈥 uniemo偶liwi艂y mu co艣 wi臋cej ni偶 towarzyskie kopanie. Jednak nawet odrzucenie nie naruszy艂o tej mi艂o艣ci.

Studia i Bolonia

Kolejnym wa偶nym etapem kszta艂tuj膮cym osobowo艣膰 Pier Paolo Pasoliniego by艂y studia. Przysz艂y poeta wybra艂 Boloni臋, gdzie studiowa艂 na wydziale filologii roma艅skiej i historii sztuki. Wst膮pi艂 w szeregi w艂oskich komunist贸w w ramach buntu przeciwko pogl膮dom i samej figurze swojego ojca, ale te偶 przez fascynacj臋 dzie艂ami wybitnego w艂oskiego marksistowskiego filozofa Antonio Gramsciego. Tym sposobem Pier Paolo Pasolini wybra艂 ideologi臋, stoj膮c膮 po stronie tak umi艂owanego przez niego ludu.

Polityczne sympatie oznacza艂y konkretne wybory sportowe, a w przypadku Pasoliniego ich kontynuacj臋. W klasowej rzeczywisto艣ci 贸wczesnej Bolonii, nawet sport wymaga艂 ideologicznej i grupowej identyfikacji. Miasto by艂o w贸wczas podzielona mi臋dzy dwie dyscypliny. Tenis uprawiali przedstawiciele elit, podczas gdy pi艂ka no偶na przeznaczona by艂a dla proletariatu. Pasolini zakochany w calcio, a tak偶e kulturze 鈥瀦wyk艂ych鈥 ludzi, by艂 skazany na futbol. Do wspomnie艅 z tych czas贸w wraca艂 po latach:

Popo艂udnia, kt贸re sp臋dza艂em graj膮c w pi艂k臋 no偶na na Prati di Caprara (gra艂em nawet sze艣膰 鈥 siedem godzin, bez przerwy, jako prawoskrzyd艂owy, razem z moimi przyjaci贸艂mi, nazywali mnie 鈥濻tukas鈥: s艂odko z艂owrogie wspomnienie) by艂y bez w膮tpienia najlepszymi w moim 偶yciu. 艢ciska mnie w gardle kiedy o nich my艣l臋. Bolonia by艂a w贸wczas najpot臋偶niejsz膮 Boloni膮 w swojej historii: Biavati i Sansone, Reguzzoni i Andreolo (kr贸l pola), Marchesi, Fedullo i Pagotto. Nigdy nie widzia艂em ni膰 pi臋kniejszego ni偶 wymiana ni偶 wymiana pi艂ki mi臋dzy Biavatim i Sansone. Co za niedziela na stadionie miejskim!

Pi艂ka wype艂nia艂a wi臋c du偶膮 cz臋艣膰 偶ycia przysz艂ego artysty, jednocze艣nie daj膮c mu tak wa偶n膮 namiastk臋 normalno艣ci. To zrozumia艂e, w kontek艣cie totalitarnej faszystowskiej w艂adzy, rozpostartej nad ca艂膮 Itali膮, a nawet wspomnianych 鈥瀞ztukas贸w鈥 czyli niemieckich bombowc贸w, kt贸re jeszcze przed wybuchem II wojny 艣wiatowej sia艂y zniszczenie w czasie wojny domowej w Hiszpanii. Dla m艂odego komunisty musia艂o by膰 to ca艂kiem gorzkie por贸wnanie, cho膰 jednocze艣nie w pe艂ni naturalne dla m艂odzie艅czego sztubackiego humoru. P贸ki pi艂ka by艂a w grze wszystkie te zmartwienia nik艂y.

Do tego Bologna F.C., ukochany klub Pasoliniego, z kt贸rym ten zwi膮zany by艂 tak偶e po wojnie. Ju偶 w latach dwudziestych ekipa odnosi艂a pierwsze og贸lnokrajowe sukcesy, 艣wi臋tuj膮c chocia偶by tytu艂 mistrza kraju. Wielu z wymienionych w powy偶szym cytacie zawodnik贸w by艂o mistrzami 艣wiata z 1938 roku, inni pi艂karze graj膮cy w barwach Rossobl霉 wygrywali mundial tak偶e cztery lata wcze艣niej.

Pasolini od dzieciaka szala艂 na punkcie ekipy ze stolicy regionu Emilia-Romania, zar贸wno z powodu uczucia do futbolu, ale tak偶e sympatii do samego miasta: Jestem fanem Bolonii. Nie tyle dlatego, 偶e urodzi艂em si臋 w Bolonii, co dlatego, 偶e wr贸ci艂em do Bolonii, […] wr贸ci艂em, gdy mia艂em czterna艣cie lat i zacz膮艂em gra膰 w pi艂k臋 no偶n膮. Nic nie mog艂o stan膮膰 mu na drodze, by 艣wi臋towa膰 sukcesy ulubionej ekipy. Gdy w 1937 roku pi艂karze bolo艅skiej ekipy wygrali mi臋dzynarodowy turniej Paris Expo (w finale pokonali londy艅sk膮 Chelsea 4:1), przysz艂y poeta zerwa艂 si臋 z zaj臋膰, by uczestniczy膰 w powitaniu zawodnik贸w powracaj膮cych do miasta kolej膮.

Pi艂ka i film

Po wojnie Pasolini zacz膮艂 tworzy膰 jako literat, a tak偶e re偶yser. W swoich utworach oddawa艂 g艂os przedstawicielom nizin spo艂ecznych. biedakom, odrzuconym, uci艣nionym. Wszystkim tym, dla kt贸rych zazwyczaj nie by艂o miejsca w przestrzeni publicznej.

W tej artystycznej misji nie zapomina艂 o mi艂o艣ci do pi艂ki. Wiele jego dzie艂, mimo 偶e tematycznie kompletnie niezwi膮zanych z calcio w jaki艣 spos贸b przemyca艂o obrazy z pi艂karskiego boiska. Najcz臋艣ciej by艂y to sceny z 偶ycia codziennego, przypadkowe boiska i grupka podrostk贸w, ciesz膮cych si臋 t膮 pi臋kn膮 gr膮. Takie motywy pojawiaj膮 si臋 chocia偶by w Ulicznikach, jednej z pierwszych powie艣ci autorstwa Pasoliniego, po艣wi臋conej rzymskim ch艂opakom z marginesu spo艂ecznego:

Pewnej soboty, kiedy ch艂opcom znudzi艂a si臋 ju偶 gra, kilku starszych m艂odzik贸w usiad艂o w kole pod bramk膮. Podawali do siebie pi艂k臋 precyzyjnymi, szybkimi uderzeniami nasad膮 stopy, tak 偶eby g艂adko, bez podskok贸w toczy艂a si臋 po ziemi. Po jakim艣 czasie wszyscy byli zlani potem, nie zamierzali jednak zdj膮膰 od艣wi臋tnych marynarek ani sweterk贸w z niebieskiej we艂ny w czarno 鈥 偶贸艂te pasy, bo zabawa zrodzi艂a si臋 spontanicznie i nie na powa偶nie. Kto艣 m贸g艂by pomy艣le膰, 偶e to szale艅stwo, by gra膰 w pe艂nym s艂o艅cu w takim ubraniu, dlatego 艣miali si臋 i drwili z siebie nawzajem, aby innych nie nasz艂a ochota na 偶arty Wymianie pi艂ki towarzyszy艂a rozmowa.

– Ale z ciebie dzisiaj flak, Alva 鈥 krzykn膮艂 brunet z w艂osami wysmarowanymi brylantyn膮. Panienki 鈥 doda艂 po chwili, uderzaj膮c z przewrotki.

– Spier鈥 odparowa艂 Alvaro. (鈥) Zamierza艂 pokaza膰 sztuczk臋 i odbi膰 pi艂k臋 pi臋t膮, ale zamiast tego pu艣ci艂 szczura, a futbol贸wka potoczy艂a si臋 daleko鈥

Pi艂ka na kartach tej ksi膮偶ki staje si臋 wi臋c po raz kolejny domen膮 ubogich, proletariuszom. Ca艂o艣膰 zosta艂a podlana wulgarnym j臋zykiem i prawdziwie w艂oskim temperamentem, bez niepotrzebnych ug艂adze艅 鈥 te boiska takie w贸wczas by艂y. Czasem kto艣 kogo艣 skroi艂, kogo艣 innego pobi艂, wszyscy klepali bied臋 i bawili si臋 pi艂k膮, 偶eby o tym zapomnie膰.

Opr贸cz cierpie艅 materialnych, futbol 鈥 tym razem w filmowym uj臋ciu Pasoliniego 鈥 jest te偶 przeciwwag膮 dla b贸lu egzystencjalnego. W g艂臋boko dojmuj膮cej ekranizacji klasycznej sztuki Sofoklesa 鈥 Kr贸la Edypa zamykaj膮ca dzie艂o scena, przedstawia grupk臋 ch艂opc贸w, kt贸rzy beztrosko kopi膮 pi艂k臋, niejako w opozycji do postaci cierpi膮cego, tytu艂owego bohatera. Fotosy te cz臋sto symbolizuj膮 rado艣膰 偶ycia, s膮 prostym przeniesieniem pasji, kt贸ra dla tego cz艂owieka znaczy艂a wiele i kt贸ry rozumia艂 jej uniwersaln膮 symbolik臋.

Poza amatorskimi wstawkami, tak偶e profesjonalni pi艂karze pojawili si臋 w tw贸rczo艣ci filmowej Pasoliniego. Film Zgromadzenie mi艂osne to rodzaj sondy ulicznej, w trakcie kt贸rej re偶yser zadaje pytania mniej i bardziej przypadkowym przechodniom, na temat ich podej艣cia do seksualno艣ci i p艂ciowo艣ci. W zebranej mieszance r贸偶nych przedstawicieli w艂oskiego spo艂ecze艅stwa byli pi艂karze zespo艂u Bologna F.C. 鈥 gracze ukochanej dru偶yny w艂oskiego re偶ysera.

Nieco zmieszani, zawstydzeni zawodnicy odpowiadaj膮 w nim na pytanie zupe艂nie nieprzystaj膮ce do klasycznie rozumianej rozmowy 鈥 wywiadu z pi艂karzami.聽 Zaskoczeni, zdziwieni bohaterowie boisk musieli mierzy膰 si臋 z takimi zagadnieniami:

  • Czy my艣l o twoim 偶yciu seksualnym daje Ci uczucie przyjemno艣ci czy niepokoju
  • S膮dzisz, 偶e katolickie wychowanie ma wp艂yw na mieszka艅c贸w twojego regionu?
  • Czujesz si臋 wolny w swoich mi艂osnych podbojach? (鈥) nie mam na my艣li tylko wolno艣ci do seksu z kimkolwiek masz ochot臋, mam na my艣li tak偶e intelektualn膮 wolno艣膰 w ocenie innych
  • Czy s膮dzisz, 偶e ta samokontrola, o kt贸r膮 Ci臋 pyta艂em wynika z przyczyn fizycznych, czy te偶 moralnych? (鈥) Uwa偶asz, 偶e udaje Ci si臋 prze艂o偶y膰 t臋 postaw臋 na boisku?

Wielu z zawodnik贸w by艂o skonsternowanych takim doborem pyta艅. Zazwyczaj udzielali odpowiedzi 鈥瀟ak鈥 lub 鈥瀗ie鈥, a 贸wczesny bramkarz ekipy z Bolonii po prostu odm贸wi艂 jakiejkolwiek opinii. Wyj膮tkiem wartym docenienia s膮 s艂owa Giacomo Bulgarelliego 鈥 pomocnika Bolo艅czyk贸w, ten na pytanie dotycz膮ce katolickiego wychowania, odpowiedzia艂: wi臋kszo艣膰 z nas jako dziecko bra艂o udzia艂 w lekcjach religii, ucz臋szcza艂a na salki katechetyczne i ma gdzie艣 w sobie zakodowan膮 te represje, daj膮c niez艂y przyk艂ad 艣wiadomo艣ci roli wychowania i jego wp艂ywu na postrzeganie rzeczywisto艣ci.

Ostatnie pytanie Pasoliniego, szukaj膮ce analogii w seksualnej samokontroli i jej prze艂o偶eniu na boiskowe poczynania zostaje skierowane do obro艅cy 鈥 Carlo Furlanisa, kt贸ry niestety chyba nie w pe艂ni zrozumia艂 jego sens i powag臋, i lakonicznie wskazywa艂 na kwestie fizyczne, jako odpowiedzialne za samokontrol臋 i boiskow膮 agresj臋.

Re偶yser wci膮偶 w grze

Sam Pasolini zabiera艂 si臋 za gr臋 w pi艂k臋 niemal偶e z dzieci臋c膮 rado艣ci膮. Na planach filmowych tylko w臋szy艂 okazje, 偶eby m贸c pokopa膰, nawet w najbardziej niezobowi膮zuj膮cym antura偶u. Zdarza艂o si臋, 偶e b臋d膮c ju偶 po 40, zwiedzaj膮c brudne dzielnice Wiecznego Miasta, potrafi艂 przy艂膮czy膰 si臋 do przypadkowej grupy dzieciak贸w i wraz z nimi cieszy膰 si臋 pi艂k膮, nawet je艣li wraz z re偶yserem porusza艂a si臋 cz臋艣膰 ekipy filmowej. Wspomina艂 to chocia偶by Ninetto Davoli, jedne z ulubionych aktor贸w Pasoliniego i prywatne jego przyjaciel:

Za ka偶dym razem, gdy s艂yszeli艣my d藕wi臋ki pi艂ki, zatrzymywali艣cie si臋 i zaczynali艣my gra膰, zawsze ch臋tni i pe艂ni entuzjazmu, by艂 to rodzaj przyjemnej nagl膮cej potrzeby, kt贸rej bardzo 艂atwo by艂o si臋 podda膰. W miasteczku pi艂ka no偶na to ci膮g艂a 鈥瀒mprowizacja鈥, kilka poda艅 i klika sprint贸w, piski, 艣miechy i przekle艅stwa. Ka偶dy kto przyjdzie, mo偶e si臋 przy艂膮czy膰.

Dlatego te偶 nie mo偶e dziwi膰 fragment wywiadu i odpowied藕 jakiej udzieli艂 re偶yser:

– Bez kina, bez pisania, kim chcia艂by艣 zosta膰?

– Dobrym pi艂karzem. Po literaturze i nami臋tno艣ci, pi艂ka no偶na jest dla mnie jedn膮 z najwi臋kszych przyjemno艣ci.

To si臋 nie sta艂o, ale praktycznie do ko艅ca swojego przedwcze艣nie zako艅czonego 偶ycia, Pasolini bawi艂 si臋 pi艂k膮, Niemal legend膮 obr贸s艂 mecz z 1975 roku, kiedy to ekipa re偶ysera 鈥 poety zmierzy艂a si臋 z dru偶yn膮 pod batut膮 Bertolucciego, w sk艂ad kt贸rej wszed艂 chocia偶by m艂ody Robert de Niro. Co wa偶ne, zesp贸艂 prowadzony przez Pasoliniego wyst臋powa艂 鈥 a jak偶e 鈥 w strojach Bolonii, po raz kolejny daj膮c przyk艂ad przywi膮zania re偶ysera do ukochanego klubu. Ekipa naszego bohatera odnios艂a w tym spotkaniu pora偶k臋, a niezadowolony Pasolini mia艂 w trybie natychmiastowym opu艣ci膰 boisko. Chorobliwa ambicja cechowa艂a go zar贸wno w sporcie jak i w sztuce.

Poetyka calcio

Poza faktyczn膮 gr膮, Pasolini ch臋tnie wypowiada艂 si臋 na temat futbolu, kiedy o niej m贸wi艂, przestawa艂a by膰 bez艂adn膮 kopanin膮, wy艣miewanym 鈥22 ch艂opa biega za sk贸rzan膮 pi艂k膮鈥 czy czymkolwiek podobnym. W wypowiedziach Piero Paolo stawa艂a si臋 prawdziw膮 sztuk膮, jedenast膮 muz膮:

W pi艂ce no偶nej s膮 momenty, kt贸re s膮 wy艂膮cznie poetyckie: s膮 to momenty 鈥瀊ramki鈥. Ka偶dy gol jest zawsze wynalazkiem, zawsze jest wytworem kodu: ka偶dy gol to nieuchronno艣膰, pora偶enie pr膮dem, zdumienie, nieodwracalno艣膰. Podobnie jak poezja. Kr贸l strzelc贸w zawod贸w jest zawsze najlepszym poet膮 roku. W tej chwili jest to Savoldi. Pi艂ka no偶na, kt贸ra wyra偶a najwi臋cej bramek, jest najbardziej poetyck膮 pi艂k膮 no偶n膮.

Nawet 鈥瀌rybling鈥 jest sam w sobie poetycki (cho膰 nie 鈥瀦awsze鈥 jako akcja bramkowa). W rzeczywisto艣ci marzeniem ka偶dego gracza (dzielonym przez ka偶dego widza) jest wystartowa膰 ze 艣rodka pola, omin膮膰 wszystkich i strzeli膰 gola. Je艣li w dozwolonych granicach mo偶na sobie wyobrazi膰 jedn膮 wznios艂膮 rzecz w pi艂ce no偶nej, to jest to.

W innym wywiadzie opublikowanym w magazynie Europe 31 grudnia 1970 roku, m贸wi艂 o niej tak:

Pi艂ka no偶na jest ostatnim 艣wi臋tym przedstawieniem naszych czas贸w. Zasadniczo jest to rytua艂, nawet je艣li jest ucieczk膮. Podczas gdy inne 艣wi臋te przedstawienia, nawet masowe, podupadaj膮, pi艂ka no偶a jest jedyn膮, kt贸ra pozosta艂a. Pi艂ka no偶na to widowisko, kt贸re zast膮pi艂o teatr.

S艂owa te by艂y tym bardziej znamienne, gdy偶 pad艂y z ust tw贸rcy dzie艂 dramatycznych, o najwy偶szym poziomie, si臋gaj膮cego do najlepszych w艂oskich wzorc贸w. Zr贸wnanie calcio do 艣wi臋tego przedstawienia, m贸wi r贸wnie偶 wiele o sposobie postrzegania pi艂ki przez Pasoliniego, nie jako zwyk艂ej rozrywki, ale wa偶nego symbolicznie wydarzenia, spajaj膮cego spo艂eczno艣膰 zbieraj膮c膮 si臋 by podziwia膰 pi艂k臋, kt贸ra staje si臋 w jego interpretacji systemem znak贸w i symboli.

Co wa偶ne symbol ten wci膮偶 trzyma艂 si臋 swoich proletariackich korzeni, 艂膮cz膮c ludzi, kt贸rych kultura 鈥瀏in臋艂a鈥 wok贸艂 zalewaj膮cego Itali臋 indywidualizmu, b臋d膮cego pok艂osiem rozprzestrzeniaj膮cej si臋 kultury masowej. Tak o tym zjawisku pisa艂 Pasolini:

Mi臋dzy 1961 a 1975 rokiem zmieni艂o si臋 co艣 zasadniczego: dokona艂o si臋 ludob贸jstwo. Nast膮pi艂o kulturowe zniszczenie grupy ludno艣ci. Chodzi dok艂adnie o taki rodzaj kulturowego ludob贸jstwa, jaki poprzedza艂 fizyczne ludob贸jstwo Hitlera. Gdybym odby艂 d艂ug膮 podr贸偶 i wr贸ci艂 po kilku latach, kr膮偶膮c po 鈥瀢ielkiej plebejskiej metropolii鈥, odni贸s艂bym wra偶enie, 偶e wszyscy jej mieszka艅cy zostali deportowani i zg艂adzeni, a na ulicach i podw贸rzach zast膮pi艂y ich poblad艂e, dzikie, nieszcz臋艣liwe upiory. W艂a艣nie hitlerowscy esesmani. M艂odzi ludzie 鈥 odarci z warto艣ci i wzorc贸w, jakby spuszczono z nich krew 鈥 kt贸rzy stali si臋 larwalnymi kalkami innego sposobu bycia oraz jego pojmowania: typowo drobnomieszcza艅skiego.

To ludob贸jstwo mia艂o oczywi艣cie znaczenie symboliczne i odnosi艂o si臋 do przemian jakie zasz艂y we W艂oszech. Po II wojnie 艣wiatowej dosz艂o do zatarcia ludowej i proletariackiej kultury, kt贸re zosta艂y zast膮pione konsumpcjonistycznymi wzorcami. Mimo to, pi艂ka wci膮偶 zawiera艂a to co tak nieuchwytne, a jednocze艣nie coraz mniej obecne 鈥 wsp贸lnot臋, konkretn膮 zwart膮 zbiorowo艣膰 w coraz bardziej zindywidualizowanym 艣wiecie.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij