fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Znale藕膰 i zgubi膰 na OFF-ie

Na OFF je藕dzi si臋 dla kilku koncert贸w 鈥瀕egendarnych artyst贸w鈥 oraz odkrywania w sobie upodobania do dziwnych zjawisk muzycznych. To drugie dzieje si臋 za spraw膮 nieszczeg贸lnie znanych zespo艂贸w, kt贸rych wyst臋py w innych okoliczno艣ciach mog艂yby uchodzi膰 za rodzaj tortury.
fot.: Jan Binczycki

fot.: Jan Bi艅czycki

Je艣li cykliczny letni festiwal z regu艂y ma dobry repertuar i znacz膮c膮 mark臋, trudno napisa膰 o nim notk臋, kt贸ra nie b臋dzie przypomina膰 tekstu sponsorowanego. A OFF Festival 2018 zapowiada si臋 przyzwoicie i zaczyna ju偶 w najbli偶szy weekend (3鈥5 sierpnia). Mimo tego ryzyka podejm臋 pr贸b臋 wskazania, czym katowicki przegl膮d tak zwanej 艣wiatowej i polskiej alternatywy r贸偶ni si臋 od podobnych wydarze艅, i stworzenia roboczej strategii korzystania z offowych atrakcji.

Zanim przejd臋 do rzeczy, pozwol臋 sobie na uwag臋 na marginesie. Dotyczy niezno艣nej maniery, w kt贸r膮 popada wi臋kszo艣膰 dziennikarek i dziennikarzy sprawozdaj膮cych z festiwali muzycznych, ze szczeg贸lnym wskazaniem na m臋偶czyzn w okolicach wieku 艣redniego. Maniera owa polega na tym, 偶e pracuj膮c nad tekstem, w kt贸rym z regu艂y jest ma艂o o muzyce, fastryguje si臋 brak merytorycznych tre艣ci niezbyt celnymi spostrze偶eniami dotycz膮cymi 鈥瀙okoleniowych do艣wiadcze艅鈥, 鈥瀖艂odych urodzonych i wychowanych w wolnej Polsce鈥, 鈥瀏eneracji czego艣tam鈥. Je偶d偶臋 na OFF-a od lat, ale nie uda艂o mi si臋 jak dot膮d dokona膰 wiekopomnych obserwacji i uchwyci膰 ducha wsp贸艂czesnej m艂odzie偶y. Nosz膮 japonki (nie popieram), pij膮 zdecydowanie mniej alkoholu od rodzic贸w (to chyba dobrze). Po kilkuletniej modzie na weganizm nasta艂 czas fetyszyzowania mi臋sa. W ci膮gu kilku ostatnich lat wielkim powodzeniem w 鈥瀞ferze gastro鈥 cieszy艂y si臋 stoiska oferuj膮ce tak niestandardowe fragmenty zwierz臋cych truche艂ek w perwersyjnej oprawie (pudding z nerek, cynaderki rozmaito艣ci). Nie wiem, czy te nawyki co艣 m贸wi膮 o duszach m艂odych Polek i Polak贸w, ale przecie偶 nie b臋d臋 nagabywa艂 wsp贸艂festiwalowicz贸w, by pyta膰 ich o autorytety lub o to, czy chodz膮 na demonstracje pod s膮dami. Tego typu rozwa偶ania zostawmy 鈥瀌u偶ym mediom鈥.

Hipsteryzacja zamiast gentryfikacji

OFF jest niepolityczny. Trzy lata temu, wskutek zawirowa艅 wok贸艂 finansowania festiwalu i nowego kursu w Instytucie Ksi膮偶ki, wetkni臋to w program towarzysz膮cej koncertom Kawiarni Literackiej spotkania z autorami ksi膮偶ek na tematy istotne dla prawicy. Publiczno艣膰 nie dopisa艂a, nawet 鈥瀌la beki鈥 i w czasie m偶awki. Ten brak politycznego klimatu czy ideologicznych deklaracji uczestnik贸w (kt贸re pojawiaj膮 si臋 co najwy偶ej poprzez obecno艣膰 plakietek Razem na pojedynczych sztukach odzie偶y) prze艂ama艂 rok temu osza艂amiaj膮cy wyst臋p duetu Siksa. Pod scen膮 zaroi艂o si臋 od dziewcz膮t w koszulkach z has艂ami 鈥瀝iot girl鈥 czy w politycznie nieoboj臋tnej od pewnego czasu czerni, a ostry, anarchofeministyczny przekaz bulwersowa艂 niekt贸rych wielkomiejskich dandys贸w, kt贸rzy poukrywali si臋 w tylnych rz臋dach. Potem rozgorza艂a hejterska burza w komentarzach pod portalowymi artyku艂ami. I to by艂 najmocniejszy dot膮d punkt politycznego przekazu na festiwalowej scenie. Udany, nie tylko pod wzgl臋dem wybijania z kolein my艣lowych, ale i w warstwie artystycznej.

Festiwal, pomimo corocznej obecno艣ci legend o kontrkulturowej proweniencji, jest te偶 zupe艂nie daleki od dawnego, rockowego etosu. I chyba wychodzi mu to na dobre. W艣r贸d t艂um贸w przewalaj膮cych si臋 przez p艂yt臋 katowickiego lotniska trudno wypatrze膰 epigon贸w kultu grupy D偶em albo podtatusia艂ych punkowc贸w, kt贸rzy w艂a艣nie sobie przypomnieli, 偶e trzydzie艣ci lat temu trz臋艣li ca艂ym Jarocinem. Partner贸w do muzycznych smalltalk贸w identyfikuje si臋 raczej po nadrukach na t-shirtach ni偶 przynale偶no艣ci subkulturowej. Panuje atmosfera uprzejmej oboj臋tno艣ci wobec wsp贸艂festiwalowicz贸w. To chyba dobrze. Na OFF-ie obcuje si臋 z muzyk膮, przyje偶d偶a si臋 dla wyst臋p贸w, nie dla praktykowania lajfstajlu lub zabawy postrzeganej przez pryzmat 鈥瀖elan偶u鈥.

Interesuj膮ce jest te偶 zderzenie formu艂y 艣wi臋ta alternatywy z kontekstem kulturowym Katowic i ca艂ego 艢l膮ska. Z jednej strony Artur Rojek wraz ze wsp贸艂pracownikami wspiera nim has艂a 鈥濳atowice miasto ogrod贸w鈥 i 鈥濵iasto muzyki鈥, kt贸re po instytucjonalizacji oraz wpisaniu w miejsk膮 polityk臋 kulturaln膮 (kt贸ra w 2015 roku zaowocowa艂a presti偶owym tytu艂em Miasta Muzyki UNESCO) zyska艂y wymierne kszta艂ty. Z drugiej聽鈥 obserwowanie weekendowych odwiedzin kilkunastotysi臋cznego t艂umu, kt贸ry prze偶ywa letnie dolce vita w dekoracjach z艂o偶onych z wci膮偶 widocznych 鈥瀔oszt贸w transformacji ustrojowej鈥, mo偶e sk艂ania膰 do etycznych rozterek. O ile centrum Katowic, dzi臋ki konsekwentnej rewitalizacji, nabra艂o zdrowych i 偶ywych kolor贸w, o tyle po drodze do Doliny Trzech Staw贸w mija si臋 do艣膰 zaniedbane bloki, kt贸rych mieszka艅cy przez kilka dni musz膮 znosi膰 wynikaj膮ce z festiwalu niedogodno艣ci. Nie wydaje mi si臋, by sta膰 ich by艂o na kosztuj膮ce kilkaset z艂otych karnety i by mieli okazj臋 bli偶ej zetkn膮膰 si臋 z muzyk膮, kt贸rej echa wprawiaj膮 w dr偶enie ich szyby przez kilka sierpniowych nocy. Trudno stawia膰 postulaty w ich imieniu, ale bardzo chcia艂bym, by OFF mia艂 jakie艣 dodatkowe, 鈥瀙opulistyczne鈥 i darmowe pasmo stworzone z my艣l膮 o s膮siadach festiwalu. Taka propozycja pozwoli艂aby im cieszy膰 si臋 walorami, w imi臋 kt贸rych w po艂owie lata musz膮 znosi膰 obl臋偶enie, t艂ok i kolejki. Hipsteryzacja spo艂ecze艅stwa mog艂aby sta膰 si臋 alternatyw膮 dla gentryfikacji przestrzeni miasta.

Super lajnap, prawie nikogo nie znam

Na OFF je藕dzi si臋 dla kilku koncert贸w 鈥瀕egendarnych artyst贸w鈥 oraz odkrywania w sobie upodobania do dziwnych zjawisk muzycznych. To drugie dzieje si臋 za spraw膮 nieszczeg贸lnie znanych zespo艂贸w, kt贸rych wyst臋py w innych okoliczno艣ciach mog艂yby uchodzi膰 za rodzaj tortury. A w pierwszej kategorii mieszcz膮 si臋 zw艂aszcza wykonawcy, kt贸rzy trwale zapisali si臋 w historii 艣wiatowego rocka, a w Polsce zna ich w膮skie grono wtajemniczonych. Nawet je艣li legenda ma produktywne lata daleko za sob膮, to jej pojawienie si臋 na 艣l膮skim festiwalu pe艂ni bardzo wa偶n膮 funkcj臋 edukacyjn膮. Rodzimi dziennikarze muzyczni mog膮 si臋 zapozna膰 z histori膮 muzyki. Dzi臋ki pobytom na OFF-ie przestaj膮 ignorowa膰 nowe p艂yty wa偶nych zespo艂贸w i w kilka miesi臋cy po festiwalu, gdy ukazuj膮 si臋 kolejne nagrania wa偶nych dla alternatywnego rocka grup, pisz膮 o nich w tonie, kt贸ry ma wskazywa膰, 偶e zjedli z臋by na tym brzmieniu. Tak by艂o w przypadku pierwszych polskich wyst臋p贸w Wire i The Fall. Scenariusz by膰 mo偶e powt贸rzy si臋 w tym rocku, po pierwszym polskim wyst臋pie Turbonegro, cho膰 trzeba przyzna膰, 偶e norweskich prowokator贸w dostrze偶ono ju偶 przy okazji ostatniej p艂yty 鈥濺ock and Roll Machine鈥, kiedy ostatecznie porzucili wykreowany przez siebie deathpunk na rzecz brzmie艅 kojarz膮cych si臋 z Twisted Sister i reszt膮 glam metalu z lat 80. Przyda艂oby si臋 odkrycie po latach The Brian Jonestown Massacre, chocia偶 pewnie sko艅czy si臋 na lokalnym mainstreamingu Ox Bow.

O tych powszechnie znanych w tym roku szkoda si臋 rozpisywa膰. MIA ma w Polsce spore grono oddanych fan贸w, podobnie jak Coals, Charlotte Gainsbourg, Zola Jesus czy Ariel Pink. Ich wyst臋py przynios膮 przyjemno艣膰 zwolennikom i by膰 mo偶e powi臋ksz膮 grono nowych. Cieszy tak偶e pierwszy polski koncert Turbonegro, cho膰 obecna formu艂a zespo艂u, ogrywaj膮cego w ironicznym sosie patenty z najbardziej 鈥瀞leazy鈥 rejon贸w rocka, to nie to samo, co dawna dziko艣膰 i obrazoburczo艣膰. Bez oryginalnego wokalisty, niezapomnianego kr贸la oblech贸w Hanka von Helvete, przestali by膰 鈥瀦espo艂em zb贸jeckim鈥, a stali si臋 rockowymi trefnisiami na miar臋 wyst臋puj膮cego par臋 lat temu na OFF-ie, Andrew WK. Tegoroczna edycja przynosi spore grono koncertowych pewniak贸w. Jednym przypadnie do gustu wyst臋p Adama Struga odkrywaj膮cego w rodzimym folklorze nieznane dot膮d rejony pi臋kna, innych ucieszy Furia, kt贸rej muzycy robi膮 co艣 podobnego, tyle 偶e w black metalowym emploi. Przewidywalnych, nieszczeg贸lnie wysublimowanych przyjemno艣ci mo偶na si臋 spodziewa膰 po wyst臋pie duetu Skalpel, rozbudowanego do rozmiar贸w big bandu, i rockowych wiarus贸w z Kultu, kt贸rzy odegraj膮 鈥濻pokojnie鈥, jeden ze swoich najlepszych album贸w.

Trudno wyrokowa膰, kto oka偶e si臋 czarnym koniem turnieju, kt贸rego stawk膮 jest miejsce w sercach (czy raczej: w uszach oraz smartfonach) fanek i fan贸w alternatywy. Gdyby przewidywano zak艂ady bukmacherskie, stawia艂bym na petersburskich post punkowc贸w z Shortparis, elektroniczno-popow膮 Auror臋 Aksne z Norwegii czy rodzimy ARRM, kt贸ry muzycznie i personalnie wpisuje si臋 w gusta bardziej poszukuj膮cej cz臋艣ci widowni. Egyptian Lover, weteran elektro i hip hopu, ma z kolei paradoksaln膮 szans臋 spodoba膰 si臋 wszystkim: nostalgikom i poszukiwaczom, mi艂o艣nikom prza艣nej zabawy i muzycznym nerdom. Tym, dla kt贸rych OFF jest 藕r贸d艂em inspiracji na kolejny rok, polecam ws艂ucha膰 si臋 w to, co na scenie eksperymentalnej odstawi Harry Merry, holenderski ekscentryk, kt贸ry jako bodaj jedyny z grona duchowych spadkobierc贸w dekonstrukcyjnej pasji The Residents ma szans臋 powt贸rzy膰 ich sukcesy na polu walki z konwencjami muzyki pop.

Uzdrowisko Katowice

Zaliczanie kolejnych koncert贸w na OFF-ie nie powinno jednak przebiega膰 wedle wcze艣niej ustalonego planu. Najlepiej odda膰 si臋 przypadkowi i bada膰 wytrzyma艂o艣膰 receptor贸w za pomoc膮 zestawionych kontrastowo, przypadkowych do艣wiadcze艅. Wiem to z autopsji. Od wielu lat je偶d偶臋 do Katowic jak do sanatorium w celu udro偶nienia prywatnych playlist. Po wielu latach m艂odzie艅czych zachwyt贸w i doros艂ych pr贸b bycia na czasie trudno odkry膰 co艣, co wytr膮ci z codziennych przyzwyczaje艅 i poszerzy muzyczn膮 艣wiadomo艣膰. Kolejne edycje OFF Festivalu stanowi膮 jedn膮 z rzadkich okazji do prze艂amania w艂asnych nawyk贸w. Je艣li stolica 艢l膮ska mo偶e pod jakimkolwiek wzgl臋dem pretendowa膰 do miana uzdrowiska, to w艂a艣nie poprzez zbawienny wp艂yw na aparat s艂uchowy kuracjuszy. Terapia odbywa si臋 za pomoc膮 beat贸w, chwytliwych refren贸w i gitarowego ha艂asu.

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽聽tutaj

***

Polecamy tak偶e:

Acta Bryleviana

1976: Space Oddysey 鈥 powroty i przewroty / Gdzie waszych p膮s贸w luba gratka?

“Telegaz”

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij