Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Znale┼║─ç i zgubi─ç na OFF-ie

Na OFF je┼║dzi si─Ö dla kilku koncert├│w ÔÇ×legendarnych artyst├│wÔÇŁ oraz odkrywania w sobie upodobania do dziwnych zjawisk muzycznych. To drugie dzieje si─Ö za spraw─ů nieszczeg├│lnie znanych zespo┼é├│w, kt├│rych wyst─Öpy w innych okoliczno┼Ťciach mog┼éyby uchodzi─ç za rodzaj tortury.
fot.: Jan Binczycki

fot.: Jan Bińczycki

Je┼Ťli cykliczny letni festiwal z regu┼éy ma dobry repertuar i znacz─ůc─ů mark─Ö, trudno napisa─ç o nim notk─Ö, kt├│ra nie b─Ödzie przypomina─ç tekstu sponsorowanego. A OFF Festival 2018 zapowiada si─Ö przyzwoicie i zaczyna ju┼╝ w najbli┼╝szy weekend (3ÔÇô5 sierpnia). Mimo tego ryzyka podejm─Ö pr├│b─Ö wskazania, czym katowicki przegl─ůd tak zwanej ┼Ťwiatowej i polskiej alternatywy r├│┼╝ni si─Ö od podobnych wydarze┼ä, i stworzenia roboczej strategii korzystania z offowych atrakcji.

Zanim przejd─Ö do rzeczy, pozwol─Ö sobie na uwag─Ö na marginesie. Dotyczy niezno┼Ťnej maniery, w kt├│r─ů popada wi─Ökszo┼Ť─ç dziennikarek i dziennikarzy sprawozdaj─ůcych z festiwali muzycznych, ze szczeg├│lnym wskazaniem na m─Ö┼╝czyzn w okolicach wieku ┼Ťredniego. Maniera owa polega na tym, ┼╝e pracuj─ůc nad tekstem, w kt├│rym z regu┼éy jest ma┼éo o muzyce, fastryguje si─Ö brak merytorycznych tre┼Ťci niezbyt celnymi spostrze┼╝eniami dotycz─ůcymi ÔÇ×pokoleniowych do┼Ťwiadcze┼äÔÇŁ, ÔÇ×m┼éodych urodzonych i wychowanych w wolnej PolsceÔÇŁ, ÔÇ×generacji czego┼ŤtamÔÇŁ. Je┼╝d┼╝─Ö na OFF-a od lat, ale nie uda┼éo mi si─Ö jak dot─ůd dokona─ç wiekopomnych obserwacji i uchwyci─ç ducha wsp├│┼éczesnej m┼éodzie┼╝y. Nosz─ů japonki (nie popieram), pij─ů zdecydowanie mniej alkoholu od rodzic├│w (to chyba dobrze). Po kilkuletniej modzie na weganizm nasta┼é czas fetyszyzowania mi─Ösa. W ci─ůgu kilku ostatnich lat wielkim powodzeniem w ÔÇ×sferze gastroÔÇŁ cieszy┼éy si─Ö stoiska oferuj─ůce tak niestandardowe fragmenty zwierz─Öcych truche┼éek w perwersyjnej oprawie (pudding z nerek, cynaderki rozmaito┼Ťci). Nie wiem, czy te nawyki co┼Ť m├│wi─ů o duszach m┼éodych Polek i Polak├│w, ale przecie┼╝ nie b─Öd─Ö nagabywa┼é wsp├│┼éfestiwalowicz├│w, by pyta─ç ich o autorytety lub o to, czy chodz─ů na demonstracje pod s─ůdami. Tego typu rozwa┼╝ania zostawmy ÔÇ×du┼╝ym mediomÔÇŁ.

Hipsteryzacja zamiast gentryfikacji

OFF jest niepolityczny. Trzy lata temu, wskutek zawirowa┼ä wok├│┼é finansowania festiwalu i nowego kursu w Instytucie Ksi─ů┼╝ki, wetkni─Öto w program towarzysz─ůcej koncertom Kawiarni Literackiej spotkania z autorami ksi─ů┼╝ek na tematy istotne dla prawicy. Publiczno┼Ť─ç nie dopisa┼éa, nawet ÔÇ×dla bekiÔÇŁ i w czasie m┼╝awki. Ten brak politycznego klimatu czy ideologicznych deklaracji uczestnik├│w (kt├│re pojawiaj─ů si─Ö co najwy┼╝ej poprzez obecno┼Ť─ç plakietek Razem na pojedynczych sztukach odzie┼╝y) prze┼éama┼é rok temu osza┼éamiaj─ůcy wyst─Öp duetu Siksa. Pod scen─ů zaroi┼éo si─Ö od dziewcz─ůt w koszulkach z has┼éami ÔÇ×riot girlÔÇŁ czy w politycznie nieoboj─Ötnej od pewnego czasu czerni, a ostry, anarchofeministyczny przekaz bulwersowa┼é niekt├│rych wielkomiejskich dandys├│w, kt├│rzy poukrywali si─Ö w tylnych rz─Ödach. Potem rozgorza┼éa hejterska burza w komentarzach pod portalowymi artyku┼éami. I to by┼é najmocniejszy dot─ůd punkt politycznego przekazu na festiwalowej scenie. Udany, nie tylko pod wzgl─Ödem wybijania z kolein my┼Ťlowych, ale i w warstwie artystycznej.

Festiwal, pomimo corocznej obecno┼Ťci legend o kontrkulturowej proweniencji, jest te┼╝ zupe┼énie daleki od dawnego, rockowego etosu. I chyba wychodzi mu to na dobre. W┼Ťr├│d t┼éum├│w przewalaj─ůcych si─Ö przez p┼éyt─Ö katowickiego lotniska trudno wypatrze─ç epigon├│w kultu grupy D┼╝em albo podtatusia┼éych punkowc├│w, kt├│rzy w┼éa┼Ťnie sobie przypomnieli, ┼╝e trzydzie┼Ťci lat temu trz─Ö┼Ťli ca┼éym Jarocinem. Partner├│w do muzycznych smalltalk├│w identyfikuje si─Ö raczej po nadrukach na t-shirtach ni┼╝ przynale┼╝no┼Ťci subkulturowej. Panuje atmosfera uprzejmej oboj─Ötno┼Ťci wobec wsp├│┼éfestiwalowicz├│w. To chyba dobrze. Na OFF-ie obcuje si─Ö z muzyk─ů, przyje┼╝d┼╝a si─Ö dla wyst─Öp├│w, nie dla praktykowania lajfstajlu lub zabawy postrzeganej przez pryzmat ÔÇ×melan┼╝uÔÇŁ.

Interesuj─ůce jest te┼╝ zderzenie formu┼éy ┼Ťwi─Öta alternatywy z kontekstem kulturowym Katowic i ca┼éego ┼Ül─ůska. Z jednej strony Artur Rojek wraz ze wsp├│┼épracownikami wspiera nim has┼éa ÔÇ×Katowice miasto ogrod├│wÔÇŁ i ÔÇ×Miasto muzykiÔÇŁ, kt├│re po instytucjonalizacji oraz wpisaniu w miejsk─ů polityk─Ö kulturaln─ů (kt├│ra w 2015 roku zaowocowa┼éa presti┼╝owym tytu┼éem Miasta Muzyki UNESCO) zyska┼éy wymierne kszta┼éty. Z drugiej┬áÔÇô obserwowanie weekendowych odwiedzin kilkunastotysi─Öcznego t┼éumu, kt├│ry prze┼╝ywa letnie dolce vita w dekoracjach z┼éo┼╝onych z wci─ů┼╝ widocznych ÔÇ×koszt├│w transformacji ustrojowejÔÇŁ, mo┼╝e sk┼éania─ç do etycznych rozterek. O ile centrum Katowic, dzi─Öki konsekwentnej rewitalizacji, nabra┼éo zdrowych i ┼╝ywych kolor├│w, o tyle po drodze do Doliny Trzech Staw├│w mija si─Ö do┼Ť─ç zaniedbane bloki, kt├│rych mieszka┼äcy przez kilka dni musz─ů znosi─ç wynikaj─ůce z festiwalu niedogodno┼Ťci. Nie wydaje mi si─Ö, by sta─ç ich by┼éo na kosztuj─ůce kilkaset z┼éotych karnety i by mieli okazj─Ö bli┼╝ej zetkn─ů─ç si─Ö z muzyk─ů, kt├│rej echa wprawiaj─ů w dr┼╝enie ich szyby przez kilka sierpniowych nocy. Trudno stawia─ç postulaty w ich imieniu, ale bardzo chcia┼ébym, by OFF mia┼é jakie┼Ť dodatkowe, ÔÇ×populistyczneÔÇŁ i darmowe pasmo stworzone z my┼Ťl─ů o s─ůsiadach festiwalu. Taka propozycja pozwoli┼éaby im cieszy─ç si─Ö walorami, w imi─Ö kt├│rych w po┼éowie lata musz─ů znosi─ç obl─Ö┼╝enie, t┼éok i kolejki. Hipsteryzacja spo┼éecze┼ästwa mog┼éaby sta─ç si─Ö alternatyw─ů dla gentryfikacji przestrzeni miasta.

Super lajnap, prawie nikogo nie znam

Na OFF je┼║dzi si─Ö dla kilku koncert├│w ÔÇ×legendarnych artyst├│wÔÇŁ oraz odkrywania w sobie upodobania do dziwnych zjawisk muzycznych. To drugie dzieje si─Ö za spraw─ů nieszczeg├│lnie znanych zespo┼é├│w, kt├│rych wyst─Öpy w innych okoliczno┼Ťciach mog┼éyby uchodzi─ç za rodzaj tortury. A w pierwszej kategorii mieszcz─ů si─Ö zw┼éaszcza wykonawcy, kt├│rzy trwale zapisali si─Ö w historii ┼Ťwiatowego rocka, a w Polsce zna ich w─ůskie grono wtajemniczonych. Nawet je┼Ťli legenda ma produktywne lata daleko za sob─ů, to jej pojawienie si─Ö na ┼Ťl─ůskim festiwalu pe┼éni bardzo wa┼╝n─ů funkcj─Ö edukacyjn─ů. Rodzimi dziennikarze muzyczni mog─ů si─Ö zapozna─ç z histori─ů muzyki. Dzi─Öki pobytom na OFF-ie przestaj─ů ignorowa─ç nowe p┼éyty wa┼╝nych zespo┼é├│w i w kilka miesi─Öcy po festiwalu, gdy ukazuj─ů si─Ö kolejne nagrania wa┼╝nych dla alternatywnego rocka grup, pisz─ů o nich w tonie, kt├│ry ma wskazywa─ç, ┼╝e zjedli z─Öby na tym brzmieniu. Tak by┼éo w przypadku pierwszych polskich wyst─Öp├│w Wire i The Fall. Scenariusz by─ç mo┼╝e powt├│rzy si─Ö w tym rocku, po pierwszym polskim wyst─Öpie Turbonegro, cho─ç trzeba przyzna─ç, ┼╝e norweskich prowokator├│w dostrze┼╝ono ju┼╝ przy okazji ostatniej p┼éyty ÔÇ×Rock and Roll MachineÔÇŁ, kiedy ostatecznie porzucili wykreowany przez siebie deathpunk na rzecz brzmie┼ä kojarz─ůcych si─Ö z Twisted Sister i reszt─ů glam metalu z lat 80. Przyda┼éoby si─Ö odkrycie po latach The Brian Jonestown Massacre, chocia┼╝ pewnie sko┼äczy si─Ö na lokalnym mainstreamingu Ox Bow.

O tych powszechnie znanych w tym roku szkoda si─Ö rozpisywa─ç. MIA ma w Polsce spore grono oddanych fan├│w, podobnie jak Coals, Charlotte Gainsbourg, Zola Jesus czy Ariel Pink. Ich wyst─Öpy przynios─ů przyjemno┼Ť─ç zwolennikom i by─ç mo┼╝e powi─Öksz─ů grono nowych. Cieszy tak┼╝e pierwszy polski koncert Turbonegro, cho─ç obecna formu┼éa zespo┼éu, ogrywaj─ůcego w ironicznym sosie patenty z najbardziej ÔÇ×sleazyÔÇŁ rejon├│w rocka, to nie to samo, co dawna dziko┼Ť─ç i obrazoburczo┼Ť─ç. Bez oryginalnego wokalisty, niezapomnianego kr├│la oblech├│w Hanka von Helvete, przestali by─ç ÔÇ×zespo┼éem zb├│jeckimÔÇŁ, a stali si─Ö rockowymi trefnisiami na miar─Ö wyst─Öpuj─ůcego par─Ö lat temu na OFF-ie, Andrew WK. Tegoroczna edycja przynosi spore grono koncertowych pewniak├│w. Jednym przypadnie do gustu wyst─Öp Adama Struga odkrywaj─ůcego w rodzimym folklorze nieznane dot─ůd rejony pi─Ökna, innych ucieszy Furia, kt├│rej muzycy robi─ů co┼Ť podobnego, tyle ┼╝e w black metalowym emploi. Przewidywalnych, nieszczeg├│lnie wysublimowanych przyjemno┼Ťci mo┼╝na si─Ö spodziewa─ç po wyst─Öpie duetu Skalpel, rozbudowanego do rozmiar├│w big bandu, i rockowych wiarus├│w z Kultu, kt├│rzy odegraj─ů ÔÇ×SpokojnieÔÇŁ, jeden ze swoich najlepszych album├│w.

Trudno wyrokowa─ç, kto oka┼╝e si─Ö czarnym koniem turnieju, kt├│rego stawk─ů jest miejsce w sercach (czy raczej: w uszach oraz smartfonach) fanek i fan├│w alternatywy. Gdyby przewidywano zak┼éady bukmacherskie, stawia┼ébym na petersburskich post punkowc├│w z Shortparis, elektroniczno-popow─ů Auror─Ö Aksne z Norwegii czy rodzimy ARRM, kt├│ry muzycznie i personalnie wpisuje si─Ö w gusta bardziej poszukuj─ůcej cz─Ö┼Ťci widowni. Egyptian Lover, weteran elektro i hip hopu, ma z kolei paradoksaln─ů szans─Ö spodoba─ç si─Ö wszystkim: nostalgikom i poszukiwaczom, mi┼éo┼Ťnikom prza┼Ťnej zabawy i muzycznym nerdom. Tym, dla kt├│rych OFF jest ┼║r├│d┼éem inspiracji na kolejny rok, polecam ws┼éucha─ç si─Ö w to, co na scenie eksperymentalnej odstawi Harry Merry, holenderski ekscentryk, kt├│ry jako bodaj jedyny z grona duchowych spadkobierc├│w dekonstrukcyjnej pasji The Residents ma szans─Ö powt├│rzy─ç ich sukcesy na polu walki z konwencjami muzyki pop.

Uzdrowisko Katowice

Zaliczanie kolejnych koncert├│w na OFF-ie nie powinno jednak przebiega─ç wedle wcze┼Ťniej ustalonego planu. Najlepiej odda─ç si─Ö przypadkowi i bada─ç wytrzyma┼éo┼Ť─ç receptor├│w za pomoc─ů zestawionych kontrastowo, przypadkowych do┼Ťwiadcze┼ä. Wiem to z autopsji. Od wielu lat je┼╝d┼╝─Ö do Katowic jak do sanatorium w celu udro┼╝nienia prywatnych playlist. Po wielu latach m┼éodzie┼äczych zachwyt├│w i doros┼éych pr├│b bycia na czasie trudno odkry─ç co┼Ť, co wytr─ůci z codziennych przyzwyczaje┼ä i poszerzy muzyczn─ů ┼Ťwiadomo┼Ť─ç. Kolejne edycje OFF Festivalu stanowi─ů jedn─ů z rzadkich okazji do prze┼éamania w┼éasnych nawyk├│w. Je┼Ťli stolica ┼Ül─ůska mo┼╝e pod jakimkolwiek wzgl─Ödem pretendowa─ç do miana uzdrowiska, to w┼éa┼Ťnie poprzez zbawienny wp┼éyw na aparat s┼éuchowy kuracjuszy. Terapia odbywa si─Ö za pomoc─ů beat├│w, chwytliwych refren├│w i gitarowego ha┼éasu.

***

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬á┬átutaj

***

Polecamy tak┼╝e:

Acta Bryleviana

1976: Space Oddysey ÔÇô powroty i przewroty / Gdzie waszych p─ůs├│w luba gratka?

“Telegaz”

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś