fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Ukryte w tre┼Ťci, zapomniane w oczach Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô zwierz─Öta. Wok├│┼é adhortacji ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ

Liczy┼éam, ┼╝e nareszcie papie┼╝ poruszy spraw─Ö okrucie┼ästwa w przemys┼éowych hodowlach, transportach, rozrywkach; jasno powie, jaki udzia┼é w zmianach klimatycznych ma produkcja zwierz─Öca. Niestety, zn├│w nie doczekali┼Ťmy si─Ö od Franciszka prostej mowy i nagiej prawdy.
Ukryte w tre┼Ťci, zapomniane w oczach Ko┼Ťcio┼éa ÔÇô zwierz─Öta. Wok├│┼é adhortacji ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ
ilustr.: Zofia R├│┼╝ycka

Dziesi─Ö─ç dni temu poznali┼Ťmy now─ů ekologiczn─ů adhortacj─Ö papie┼╝a Franciszka ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ, kontynuacj─Ö spo┼éeczno-ekologicznej encykliki ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ. S┼éyszymy w niej tony apokaliptyczne. Mi─Ödzynarodowe uzgodnienia, deklaracje i zobowi─ůzania okazuj─ů si─Ö nie powstrzymywa─ç dewastacji ┼Ťrodowiska Ziemi i klimatu. ┼Üwiatowe emisje gaz├│w cieplarnianych rosn─ů, konieczne transformacje tocz─ů si─Ö za wolno, ┼╝adne cele nie zosta┼éy zrealizowane. By─ç mo┼╝e ju┼╝ za kilka lat zbli┼╝ymy si─Ö do granicznego ocieplenia o 1,5╦ÜC (a nie, jak za┼éo┼╝ono w 2018 roku w celu klimatycznym, oko┼éo roku 2050), i je┼╝eli radykalnie i szybko nie zmienimy naszego gospodarowania, zaczniemy bez ratunku osuwa─ç si─Ö w gor─ůc─ů przepa┼Ť─ç.

Franciszek wo┼éa i domaga si─Ö od ka┼╝dego cz┼éowieka zmiany indywidualnego stylu ┼╝ycia. Skoro zawodz─ů wielkie mocarstwa i ekonomiczne si┼éy, musimy zatrzyma─ç kryzys od do┼éu, zacz─ů─ç od siebie i od ma┼éych oddolnych ruch├│w, i w ten spos├│b wywiera─ç presj─Ö na wielkich decydent├│w. W─ůtpi─ůcych w kryzys klimatyczny uwa┼╝a za nieuk├│w: ÔÇ×Jestem zmuszony dokona─ç tych wyja┼Ťnie┼ä, kt├│re mog─ů wydawa─ç si─Ö oczywisteÔÇŁ ÔÇô pisze delikatnie ÔÇô ÔÇ×z powodu pewnych lekcewa┼╝─ůcych i nierozs─ůdnych opinii, kt├│re znajduj─Ö nawet w Ko┼Ťciele katolickimÔÇŁ. Faktycznie, wiedzy, dowod├│w, rzetelnych analiz naukowych gremi├│w mamy ju┼╝ tyle, ┼╝e ewentualne spory fachowc├│w tocz─ů si─Ö jedynie o szczeg├│┼éy dramatycznie z┼éych prognoz. A w ko┼Ťcielnych do┼éach przez te osiem lat od ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ o wezwaniach encykliki nadal prawie si─Ö nie m├│wi┼éo albo m├│wi┼éo o niebezpiecznym ÔÇ×ekologizmieÔÇŁ.

Nadzieja, kt├│r─ů strach mie─ç

Adhortacja ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ nie pozostawia ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci, ┼╝e to cz┼éowiek stoi za kryzysem. Powiedzia┼éabym, ┼╝e ten dokument jest znacznie wyra┼║niej anty-antropocentryczny ni┼╝ encyklika ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ. Wprawdzie, gdy mowa jest o godno┼Ťci, nadal jest to wy┼é─ůcznie ludzka godno┼Ť─ç, ale papie┼╝ m├│wi te┼╝, ┼╝e ÔÇ×ludzkie ┼╝ycie jest niezrozumia┼ée i niemo┼╝liwe do utrzymania bez innych stworze┼äÔÇŁ.

My ÔÇô ludzie, kt├│rzy naprawd─Ö uwa┼╝aj─ů zwierz─Öta za swoich braci i siostry, za dzieci tego samego Ojca ÔÇô czekali┼Ťmy z wielkim niepokojem na ten dokument. Ale i z nadziej─ů. Z tak─ů nadziej─ů, kt├│r─ů a┼╝ boimy si─Ö mie─ç, ┼╝eby kolejny raz si─Ö nie rozczarowa─ç i nie zosta─ç z my┼Ťl─ů, ┼╝e straszna krzywda zwierz─ůt w ka┼╝dej chwili trwa i nie ma ko┼äca. Tak bardzo chcieliby┼Ťmy, aby Urz─ůd Nauczycielski obudzi┼é nasz Ko┼Ťci├│┼é w tej sprawie, ┼╝eby papie┼╝ otwarcie powiedzia┼é o tym, co robimy zwierz─Ötom, i ┼╝e nie jest to godne nas ludzi. Tym bardziej nie jest godne nas ÔÇô chrze┼Ťcijan. A tak┼╝e o tym, ┼╝e jest to dla nas wszystkich ┼Ťmiertelnie niebezpieczne.

Przemys┼é oparty na eksploatacji zwierz─ůt jest nie tylko nieetyczny, ale szacuje si─Ö, ┼╝e odpowiada za wielk─ů cz─Ö┼Ť─ç emisji gaz├│w cieplarnianych. Raport IPCC z 2023 roku m├│wi, ┼╝e obecnie systemy produkcji ┼╝ywno┼Ťci s─ů odpowiedzialne za a┼╝ jedn─ů trzeci─ů wszystkich emisji i s─ů g┼é├│wn─ů przyczyn─ů utraty r├│┼╝norodno┼Ťci biologicznej. Wed┼éug wielu naukowc├│w wycofywanie si─Ö z hodowli zwierz─ůt na rzecz produkcji ro┼Ťlinnej stanowi najbardziej bezpo┼Ťredni─ů szans─Ö na odwr├│cenie trendu zmian klimatycznych.

Papie┼╝ przemilcza┼é t─Ö spraw─Ö w ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ. Mieli┼Ťmy nadziej─Ö, ┼╝e teraz jej nie pominie i wyrazili┼Ťmy to w li┼Ťcie do Franciszka podpisanym przez ponad pi─Ö─çdziesi─ůt organizacji o religijnych fundamentach, kt├│re walcz─ů o prawa zwierz─ůt do godnego ┼╝ycia i ┼Ťmierci, a tak┼╝e przez Plan Based Treaty, kt├│ra ze wzgl─Öd├│w ekologicznych domaga si─Ö radykalnych zmian w produkcji i dystrybucji ┼╝ywno┼Ťci.

S┼éowa, kt├│re parz─ů

Adhortacja ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ zaczyna si─Ö obiecuj─ůco. Czytaj─ůc pierwsze zdania o ÔÇ×wra┼╝liwo┼Ťci Jezusa na stworzenia swego OjcaÔÇŁ, o wr├│blach, z kt├│rych ÔÇ×┼╝aden nie jest zapomniany w oczach Bo┼╝ychÔÇŁ, pomy┼Ťla┼éam: nareszcie! Nareszcie papie┼╝ poruszy spraw─Ö okrucie┼ästwa w przemys┼éowych hodowlach, transportach, rozrywkach; jasno powie, jaki udzia┼é w zmianach klimatycznych ma rozbuchana produkcja zwierz─Öca; ┼╝e powie o tym, jak nieposkromione apetyty na mi─Öso bogatych spo┼éecze┼ästw przyczyniaj─ů si─Ö do g┼éodu ludzi w wielu miejscach na Ziemi i o tym, jak bezpowrotnie gin─ů z tego powodu gatunki l─ůdowych i morskich zwierz─ůt.

Niestety, nie doczekali┼Ťmy si─Ö w nowym ekologicznym pouczeniu Franciszka otwartej, prostej mowy i nagiej prawdy. Znowu w dokumencie nie pad┼éo ani raz s┼éowo ÔÇ×zwierz─ÖtaÔÇŁ. Musimy ich szuka─ç, domy┼Ťla─ç si─Ö z tre┼Ťci.

W kilku miejscach adhortacji my ÔÇô ludzie zajmuj─ůcy si─Ö co dzie┼ä tymi sprawami ÔÇô potrafimy jednak odczyta─ç sygna┼éy, ┼╝e relacje cz┼éowiek ÔÇô zwierz─Ö s─ů z┼ée i niebezpieczne dla wszystkich. Ale czy ka┼╝dy potrafi to zrobi─ç?! Prawda nadal jest zawoalowana, niejasna, niedopowiedziana. Tak jakby s┼éowa: ÔÇ×zwierz─ÖtaÔÇŁ, ÔÇ×hodowleÔÇŁ, ÔÇ×emisje z produkcji zwierz─ÖcejÔÇŁ czy ÔÇ×okrucie┼ästwoÔÇŁ parzy┼éy i nie mog┼éy przej┼Ť─ç przez usta watyka┼äskim ekologom.

W ÔÇ×Laudate DeumÔÇŁ brakuje konkret├│w i szczeg├│┼é├│w dotycz─ůcych konsekwencji eksploatacji zwierz─ůt, co jest w pewnym stopniu usprawiedliwione przez koncepcj─Ö i rozmiar dokumentu. Ale ÔÇô tak jak w przypadku encykliki ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ ÔÇô absolutnie niezrozumia┼ée jest, ┼╝e mo┼╝na, wyliczaj─ůc ┼║r├│d┼éa emisji gaz├│w cieplarnianych, nie wymieni─ç produkcji zwierz─Öcej, ┼╝e mo┼╝na, wzywaj─ůc do skutecznej transformacji energetycznej, nie wezwa─ç na jednym oddechu do reformy produkcji ┼╝ywno┼Ťci i redukcji spo┼╝ywania produkt├│w pochodzenia zwierz─Öcego. To przecie┼╝ pot─Ö┼╝na cz─Ö┼Ť─ç odpowiedzi na kryzys klimatyczny.

Mi─Ödzy niewiedz─ů a odpowiedzialno┼Ťci─ů

Franciszek m├│wi wprawdzie o tym, ┼╝e ÔÇ×inne stworzenia tego ┼Ťwiata przesta┼éy by─ç naszymi towarzyszami podr├│┼╝y i sta┼éy si─Ö naszymi ofiaramiÔÇŁ; ┼╝e z┼éa jest w┼éadza cz┼éowieka, dla kt├│rego ÔÇ×nieludzka rzeczywisto┼Ť─ç jest jedynie zasobem na jego us┼éugachÔÇŁ; powtarza te┼╝ to, co m├│wi od lat: ÔÇ×wszystkie byty wszech┼Ťwiata, b─Öd─ůc stworzonymi przez tego samego Ojca, s─ů zjednoczone niewidzialnymi wi─Özami i tworz─ů rodzaj uniwersalnej rodzinyÔÇŁ. Ale, co to znaczy, ┼╝e ÔÇ×nieludzka rzeczywisto┼Ť─ç jest jedynie zasobem na us┼éugach cz┼éowiekaÔÇŁ? Praktycznie, ÔÇ×w realuÔÇŁ, co to znaczy? I co mamy zrobi─ç, aby naprawi─ç relacje w ÔÇ×uniwersalnej rodzinieÔÇŁ? Dla wi─Ökszo┼Ťci czytelnik├│w b─Ödzie to nadal niejasne. Wi─Özy pozostaj─ů niewidzialne.

Wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi nie chce wiedzie─ç, co dzieje si─Ö za murami hodowli, rze┼║ni, bo musieliby radzi─ç sobie z wyrzutami sumienia. Wielu tak skutecznie odsuwa od siebie t─Ö wiedz─Ö, ┼╝e ÔÇ×naprawd─Ö nie wieÔÇŁ. Cz─Ö┼Ť─ç nie chce wierzy─ç raportom, reporta┼╝om, bo przecie┼╝ to niemo┼╝liwe, aby┼Ťmy my ÔÇô cywilizowani ludzie ÔÇô byli tak okrutni. W wielu z nas gatunkowy i kulturowy egocentryzm i egoizm s─ů tak g┼é─Öboko zakorzenione, ┼╝e jeste┼Ťmy naprawd─Ö oboj─Ötni na krzywd─Ö zwierz─ůt. I nie zastanawiamy si─Ö, jak ┼╝yli cz┼éonkowie ÔÇ×uniwersalnej rodzinyÔÇŁ, kt├│rych mamy na talerzach. S─ů przecie┼╝ rzeczami przeznaczonymi do u┼╝ycia przez cz┼éowieka. Wa┼╝ne, ┼╝eby te rzeczy by┼éy jak najta┼äsze.

Co bardzo wa┼╝ne, w adhortacji papie┼╝ m├│wi, ┼╝e nie wystarczy tylko akceptowa─ç wiedz─Ö o tym, ┼╝e niszczymy Ziemi─Ö i martwi─ç si─Ö o przysz┼éo┼Ť─ç. Je┼╝eli ju┼╝ wiemy, ┼╝e z┼éo si─Ö dzieje, i nic z tym nie robimy, brak dzia┼éania jest nasz─ů win─ů, grzechem. Wiedza o tym, jak wygl─ůdaj─ů hodowle ÔÇô obozy ┼Ťmierci dla bilion├│w zwierz─ůt ÔÇô jest ┼éatwo dost─Öpna. Jak wygl─ůda ich ┼╝ycie absolutnie niezgodne z natur─ů i przyrodzon─ů im godno┼Ťci─ů ÔÇô tak┼╝e. Nie mo┼╝emy powiedzie─ç, ┼╝e nie wiemy. Brak konkretnych reakcji jest win─ů.

Wi─Ökszo┼Ť─ç spo┼éecze┼ästwa nie zdaje sobie jednak wci─ů┼╝ sprawy z tego, jakie konsekwencje niesie dla nich samych i dla ┼Ťrodowiska ekspansja produkcji i konsumpcji produkt├│w pochodzenia zwierz─Öcego.

***

Obecny kryzys klimatyczny i ┼Ťrodowiskowy to wielki problem nie tylko dla ludzi, a moralno┼Ť─ç odnosi si─Ö nie tylko do relacji mi─Ödzyludzkich, ale te┼╝ do relacji z wszystkimi innymi zwierz─Ötami, stanowi─ůcymi 60% czuj─ůcego ┼╝ycia na Ziemi. Ka┼╝de z nich jest osobnym, warto┼Ťciowym bytem i podobnie jak biedni ludzie tego ┼Ťwiata, nie ponosi odpowiedzialno┼Ťci za kryzys klimatyczny. B├│g wie nie tylko o ka┼╝dym wr├│blu, ale i o ka┼╝dej ┼Ťwini, krowie czy kurczaku. Zapomniane s─ů w oczachÔÇŽ Ko┼Ťcio┼éa.

Je┼╝eli papie┼╝ pisze, ┼╝e wiara powinna ÔÇ×przekszta┼éca─ç ca┼ée ┼╝ycie, przeobra┼╝a─ç cele osobiste i o┼Ťwieca─ç relacje z innymi i wi─Özi z ca┼éym stworzeniemÔÇŁ, to obejmuje to tak┼╝e relacje ze zwierz─Ötami. Bez naprawienia tych relacji nie b─Ödzie pojednania ze ┼Ťwiatem, do kt├│rego wzywa Franciszek. Bez tego nie powstrzymamy zmian klimatycznych.

Oczekujemy i stanowczo prosimy o osobne nauczanie Stolicy Apostolskiej w sprawie moralno┼Ťci w relacjach cz┼éowiek ÔÇô zwierz─Ö. Oczekujemy jasnej, szczeg├│┼éowej oceny etycznej wsp├│┼éczesnych praktyk przemys┼éu eksploatuj─ůcego zwierz─Öta i innych praktyk, kt├│re gwa┼éc─ů zwierz─Öc─ů natur─Ö, s─ů zgubne dla ┼Ťrodowiska i s─ů ha┼äb─ů dla cz┼éowieka. Oczekujemy encykliki ÔÇ×Animalia DeiÔÇŁ!

Tekst pierwotnie ukaza┼é si─Ö na blogu Autorki ÔÇ×Opowiedz zwierz─ÖÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś