fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

┼Ümiertelnie chory w─Ögierski konstytucjonalista walczy o prawo do eutanazji

Ponad p├│┼é roku temu 46-letni doktor D├íniel Karsai by┼é ci─Ö┼╝szy o 30 kilogram├│w. Rok temu utyka┼é, dzi┼Ť nie jest w stanie zadba─ç o siebie. ÔÇ×Jestem kalek─ů. Choroba nie zwalnia ani na minut─ÖÔÇŁ ÔÇô powiedzia┼é mi podczas wywiadu.
Śmiertelnie chory węgierski konstytucjonalista walczy o prawo do eutanazji
ilustr.: Aleksandra Lamart

Tekst Cintii Krajnyik przybli┼╝a walk─Ö doktora D├íniela Karsaiego o prawo do samob├│jstwa wspomaganego na W─Ögrzech i stanowi punkt wyj┼Ťcia do innych artyku┼é├│w na ten temat. W dyskusji g┼éos zabrali tak┼╝e: Kinga DuninIgnacy Dudkiewicz.

***

W 2023 roku 46-letni konstytucjonalista dr D├íniel Karsai, kt├│ry cierpi na nieuleczalne stwardnienie zanikowe boczne, zwr├│ci┼é si─Ö do Europejskiego Trybuna┼éu Praw Cz┼éowieka w Strasburgu z wnioskiem o zmian─Ö przez rz─ůd w─Ögierski obecnie obowi─ůzuj─ůcych przepis├│w i umo┼╝liwienie dokonywania samob├│jstwa wspomaganego, co w my┼Ťl obecnie istniej─ůcego na W─Ögrzech ustawodawstwa nie jest mo┼╝liwe. D├íniel Karsai wcale nie chcia┼éby jeszcze dzisiaj ko┼äczy─ç swego ┼╝ycia, ale uwa┼╝a, ┼╝e ÔÇőÔÇőw─Ögierskie przepisy dotycz─ůce decyzji o zako┼äczeniu ┼╝ycia naruszaj─ů godno┼Ť─ç cz┼éowieka.

Przepisy w─Ögierskie

Obowi─ůzuj─ůce obecnie ustawodawstwo w─Ögierskie nie zezwala ani na czynn─ů eutanazj─Ö, ani na samob├│jstwo wspomagane, co wi─Öcej, je┼╝eli ktokolwiek dopom├│g┼éby nie mog─ůcemu ju┼╝ samodzielnie egzystowa─ç D├ínielowi Karsaiemu, chocia┼╝by pomagaj─ůc mu wyjecha─ç za granic─Ö, mo┼╝e zosta─ç pozbawiony wolno┼Ťci od roku do pi─Öciu lat, podobnie, jak zagraniczni lekarze, kt├│rzy przyczyniliby si─Ö do samob├│jstwa konstytucjonalisty.

Na W─Ögrzech dozwolona jest jedynie eutanazja bierna. Mo┼╝e by─ç dobrowolna, kiedy pacjent nie godzi si─Ö na interwencj─Ö medyczn─ů ratuj─ůc─ů ┼╝ycie lub domaga si─Ö przerwania terapii niezb─Ödnej do prze┼╝ycia; lub niedobrowolna, je┼╝eli pacjent nie jest w stanie wyrazi─ç swojej woli, a wi─Öc decyduje za niego na przyk┼éad jego krewny.

Wniosek o referendum

11 grudnia ubieg┼éego roku P├ęter Karsai (m┼éodszy brat D├íniela) wyst─ůpi┼é z wnioskiem o przeprowadzenie krajowego referendum ze zg┼éoszonymi do Komisji Wyborczej dwoma pytaniami. Obydwa porusza┼éy kwesti─Ö, czy nale┼╝y zmieni─ç w kodeksie karnym przepis, okre┼Ťlaj─ůcy wsp├│┼éudzia┼é w samob├│jstwie jako przest─Öpstwo, w zale┼╝no┼Ťci od tego, kogo dotyczy.

W obu przypadkach Komisja Wyborcza zdecydowa┼éa o odrzuceniu przedstawionych pyta┼ä referendalnych.

Karsai z┼éo┼╝y┼é odwo┼éanie, na rozpatrzenie kt├│rego S─ůd Najwy┼╝szy ma 90 dni.

Wbrew decyzji Komisji ÔÇ×wi─Ökszo┼Ť─ç W─Ögr├│w, ponad dwie trzecie, popar┼éaby mo┼╝liwo┼Ť─ç korzystania na W─Ögrzech z lito┼Ťciwej ┼Ťmierci i prawie po┼éowa obywateli akceptowa┼éaby aktywn─ů eutanazj─ÖÔÇŁ ÔÇô wynika z sonda┼╝u Median opublikowanego przez HVG.

Sprawa Karsaiego wyra┼║nie spotyka si─Ö du┼╝ym zainteresowaniem W─Ögr├│w. Pod postami i wywiadami z konstytucjonalist─ů jest wiele tysi─Öcy wpis├│w i komentarzy, wi─Ökszo┼Ť─ç ludzi z uznaniem wyra┼╝a si─Ö o postawie Karsaiego jako cz┼éowieka, ┼╝ycz─ů mu wytrwa┼éo┼Ťci i uwa┼╝aj─ů go za wz├│r godny do na┼Ťladowania. R├│wnie┼╝ media ze wzmo┼╝on─ů uwag─ů ┼Ťledz─ů jego zmagania, najwi─Öksze portale informacyjne i stacje telewizyjne donosz─ů o rozwoju wydarze┼ä i prowadz─ů wywiady z konstytucjonalist─ů, kt├│ry w ostatnich miesi─ůcach wielokrotnie by┼é zapraszany do udzia┼éu w rozmowach przy okr─ůg┼éym stole. W┼Ťr├│d ┼Ťledz─ůcych media W─Ögr├│w nie ma prawie nikogo, kto w ci─ůgu ostatnich sze┼Ťciu miesi─Öcy nie zetkn─ů┼éby si─Ö w nich z nazwiskiem D├íniela Karsaiego i tematyk─ů decyzji o zako┼äczeniu ┼╝ycia.

Ekskluzywny wywiad wideo

W styczniu 2024 roku uda┼éo mi si─Ö osobi┼Ťcie porozmawia─ç z D├ínielem Karsaim w jego w domu, gdzie udzieli┼é mi godzinnego wywiadu wideo, pomimo i┼╝ mia┼é powa┼╝n─ů infekcj─Ö ┼╝o┼é─ůdka, kt├│ra go bardzo os┼éabi┼éa.

B─Öd─Ö pami─Öta┼éa t─Ö rozmow─Ö do ko┼äca ┼╝ycia i w chwili jej publikacji prosi┼éam widz├│w, ┼╝eby obejrzeli j─ů do ko┼äca. We wst─Öpie powiedzia┼éam: ÔÇ×To nie b─Ödzie ┼éatwe, a nawet b─Ödzie szokuj─ůce i pora┼╝aj─ůce, ale ty w ka┼╝dej chwili mo┼╝esz zatrzyma─ç wideo. Dla D├íniela Karsaiego natomiast ÔÇô podobnie jak dla wielu innych nieuleczalnie chorych ludzi, jest to codzienno┼Ť─ç bez klawisza stop. Ka┼╝da minuta tego wywiadu jest szczera do b├│lu, jednocze┼Ťnie pokazuje cz┼éowieka wielkiego formatu i o niezwyk┼éej sile, co mo┼╝e by─ç wzorem dla ka┼╝dego z nas. Pod koniec 63 minuty warto si─Ö zastanowi─ç, czy naprawd─Ö op┼éaca si─Ö po┼Ťwi─Öca─ç tyle uwagi na co dzie┼ä tym wszystkim rzeczom, kt├│re nas z┼éoszcz─ů oraz czy ktokolwiek ma prawo decydowa─ç za chorego cz┼éowieka, kiedy i jak mo┼╝e zako┼äczy─ç swoje ┼╝ycie, je┼╝eli on sam zdecyduje, ┼╝e nadszed┼é moment, w kt├│rym chce je zako┼äczy─ç z godno┼Ťci─ů. Wyrazy szacunku i najlepsze ┼╝yczenia dla ciebie Danielu, spotkanie z tob─ů by┼éo pod ka┼╝dym wzgl─Ödem najwa┼╝niejsze w mojej karierze dziennikarskiejÔÇŁ.

ÔÇ×Teraz ludzie mog─ů zobaczy─ç moj─ů drug─ů, s┼éabsz─ů stron─Ö. Nie tylko sypi─ůcego dowcipami, u┼éo┼╝onego inteligenta w koszuli, eleganckich spodniach, w okr─ůg┼éych okularach, kt├│ry dowcipkuje na temat ┼ŤmierciÔÇŁ ÔÇô rozpocz─ů┼é rozmow─Ö konstytucjonalista.

Jedno z najwa┼╝niejszych przes┼éa┼ä, kt├│re przekaza┼é w rozmowie Karsai, to ┼╝e chory cz┼éowiek nigdy nie powinien si─Ö wstydzi─ç: ÔÇ×Choroba nie jest powodem do wstydu. Tak, mam kaczkowat─ů r─Ök─Ö, ledwo mog─Ö j─ů podnie┼Ť─ç. Tak, okulary zsun─Ö┼éy mi si─Ö z nosa. Tak, poc─Ö si─Ö. (…) I co z tego? To straszne rzeczy, ale nie pow├│d do wstydu. I ja nie czuj─Ö wstydu. B├│l i ca┼ée to g├│wno, owszem. Ale wstydzi─ç si─Ö nie b─Öd─ÖÔÇŁ.

Karsai szczerze opowiedzia┼é o tym, jak po otrzymaniu diagnozy przez cztery miesi─ůce zmaga┼é si─Ö z atakami paniki i depresj─ů. Zwr├│ci┼é si─Ö o pomoc do specjalisty i od tego czasu regularnie przyjmuje leki antydepresyjne, ale jak twierdzi, to nie one pomog┼éy mu wyj┼Ť─ç z otch┼éani, ale jaka┼Ť obecna duchowa si┼éa, kt├│rej nie umie nazwa─ç.

Przed p├│┼étora rokiem 46-letni prawnik mia┼é o 30 kilogram├│w wi─Öcej mi─Ö┼Ťni, rok temu jeszcze tylko utyka┼é, dzi┼Ť nie jest ju┼╝ w stanie zadba─ç o siebie. ÔÇ×Jestem kalek─ů. Choroba nie zwalnia i nie zatrzyma┼éa si─Ö ani na minut─ÖÔÇŁ.

Uwa┼╝a, ┼╝e jest szcz─Ö┼Ťciarzem, poniewa┼╝ ÔÇőÔÇőjako intelektualista czerpie zadowolenie s┼éuchaj─ůc na YouTubie wyk┼éad├│w z filozofii prawa, ogl─ůdaj─ůc seriale, filmy, mo┼╝e czyta─ç i praktykowa─ç jako adwokat, do dzi┼Ť ma tak─ů mo┼╝liwo┼Ť─ç. Gdyby natomiast by┼é aktorem, baletnic─ů, przedszkolank─ů lub dziadkiem, dla kt├│rego najwi─Ökszym szcz─Ö┼Ťciem jest zabawa z wnukami, to sytuacja by┼éaby zupe┼énie inna.

Jeszcze nie chce umiera─ç, bo jak m├│wi, dop├│ki mo┼╝e si─Ö porozumiewa─ç i to nie ┼é─ůczy si─Ö z permanentnym b├│lem, to jego ┼╝ycie ma sens. Ale dodaje: ÔÇ×Ten cholerny zegar ca┼éy czas tyka i nic nie zwalniaÔÇŁ.

Publiczna walka o zmian─Ö przepis├│w prawnych wymaga od niego du┼╝o energii, ale jednocze┼Ťnie nape┼énia go.

ÔÇ×To pierwszy wywiad, kt├│rego udzielam w tak z┼éym stanie. Ale to jest moje ┼╝ycie. Robi─ç prawo konstytucyjne, debatowa─ç nad konstytucyjnymi kwestiami. Czuj─Ö ÔÇô i nie potrafi─Ö tego wyrazi─ç w spos├│b skromny ÔÇ×┼╝e jeszcze nigdy nie by┼éem tak dobry. Nasz wniosek z┼éo┼╝ony w Strasburgu jest jednym z moich, chyba najlepszych rezultat├│w. R├│wnie┼╝ przem├│wienie w Strasburgu. To daje mi nieprawdopodobnie du┼╝o si┼éy. (…) Ale nie pomaga mi, po prostu daje sensÔÇŁ.

Karsai powiedzia┼é podczas wywiadu, ┼╝e coraz wi─Öksz─ů trudno┼Ť─ç sprawia mu prze┼éykanie i dlatego poprosi swojego lekarza o za┼éo┼╝enie sondy ┼╝o┼é─ůdkowej. To ju┼╝ si─Ö wydarzy┼éo i prawnik na swojej stronie facebookowej opisa┼é w┼éasne do┼Ťwiadczenia: ÔÇ×(…) Prze┼╝y┼éem mn├│stwo sytuacji odbieraj─ůcych cz┼éowiekowi godno┼Ť─ç, jak trafnie uj─Ö┼éa to jedna z piel─Ögniarek, niewa┼╝ne, czy publiczna, czy prywatna, opieka zdrowotna wsz─Ödzie dogorywa. Nawet w prywatnym szpitalu pieluchy by┼éy artyku┼éem deficytowym. Poniewa┼╝ (r├│wnie┼╝) oddzia┼é, na kt├│rym przebywa┼éem, cierpi na chroniczny brak personelu, cz─Östo by┼éem pozostawiany sam sobie na d┼éugie godziny. W moim przypadku by┼éy to sytuacje szczeg├│lnie upokarzaj─ůce i odbieraj─ůce poczucie bezpiecze┼ästwa. Rzadkie zmienianie pieluch, podawanie jedzenia i picia to jedno. Ale ja nie mog─Ö ju┼╝ utrzyma─ç tabletu ani go w┼é─ůczy─ç. Mog┼éem wi─Öc godzinami tylko gapi─ç si─Ö przed siebie i s┼éucha─ç, jak w innej sali pacjenci ogl─ůdaj─ů seriale. M├│g┼ébym wymienia─ç tak jeszcze d┼éugo, ale nie chc─Ö by─ç zbyt naturalistyczny.

(…) Zgodnie z artyku┼éem II Konstytucji godno┼Ť─ç cz┼éowieka jest nienaruszalna. Ka┼╝dy, kto zdany jest dzisiaj na w─Ögiersk─ů s┼éu┼╝b─Ö zdrowia, do┼Ťwiadcza sytuacji naruszania godno┼Ťci cz┼éowieka, daleko przekraczaj─ůcej to, co jest konsekwencj─ů ci─Ö┼╝kiej choroby. W─Ögierski system opieki zdrowotnej ┼éami─ůc konstytucj─Ö, narusza godno┼Ť─ç wszystkich os├│b, kt├│re do niego trafiaj─ů.

Sytuacja ta natychmiast wymaga podj─Öcia dialogu spo┼éecznego i rozwi─ůzania. Reforma s┼éu┼╝by zdrowia jest kwesti─ů niezwykle z┼éo┼╝on─ů. Natomiast jej pierwszy krok ÔÇô zapewnienie odpowiedniej liczby wykwalifikowanego personelu ÔÇô jest tylko spraw─ů dobrej woliÔÇŁ.

Wydaje si─Ö, ┼╝e dialog powoli, ale jednak rusza z miejsca.

W dniu poprzedzaj─ůcym wywiad Karsai odwiedzi┼é w Pa┼éacu Prezydenckim prezydent Katalin Nov├ík ÔÇô kt├│ra od tego czasu ust─ůpi┼éa ju┼╝ ze stanowiska ÔÇô aby przedstawi─ç swoj─ů spraw─Ö, kt├│rej szczeg├│┼é├│w nie m├│g┼é wtedy ujawni─ç. Na razie nie wiadomo, czy nowy prezydent W─Ögier Tam├ís Sulyok b─Ödzie otwarty na dialog z Karsaim.

Pomimo wst─Öpnej obietnicy 26 lutego w parlamencie nie odby┼éa si─Ö debata na temat poszanowania godno┼Ťci cz┼éowieka, ale pos┼éowie Rebeka Szab├│, D├ívid Bed┼Ĺ, T├şmea Szab├│ i ├ügnes Kunhalmi wyg┼éosili wspieraj─ůce przem├│wienia w obronie Karsaiego. D├ívid Bed┼Ĺ i T├şmea Szab├│ odczytali skierowane do parlamentu przes┼éania Karsaiego, w kt├│rych prosi pos┼é├│w z rz─ůdu i opozycji mi─Ödzy innymi o podanie definicji, czym jest poszanowanie godno┼Ťci cz┼éowieka, skoro sytuacja kompletnego braku wsparcia i ochrony, w jakiej si─Ö znajduje, nie kwalifikuje si─Ö do tego. A przecie┼╝ ÔÇô jak wskazuje prawnik ÔÇô wg II artyku┼éu Konstytucji prawo do poszanowania godno┼Ťci cz┼éowieka jest nienaruszalne.

Wed┼éug wst─Öpnych prognoz decyzja w Strasburgu najwcze┼Ťniej mo┼╝e zapa┼Ť─ç w marcu. W przypadku przychylnego dla Karsaiego wyroku rz─ůd w─Ögierski b─Ödzie zobowi─ůzany do zmiany aktualnie istniej─ůcych przepis├│w prawnych, natomiast nie b─Ödzie zobligowany ┼╝adnym terminem. Dlatego nadal w sferze pyta┼ä pozostaje, czy D├íniel Karsai ÔÇô kt├│ry obecnie, nawet gdyby to by┼éo legalne, nie skorzysta┼éby z mo┼╝liwo┼Ťci wspomaganego samob├│jstwa ÔÇô jeszcze za swojego ┼╝ycia doczeka zmiany przepis├│w, o kt├│re tak zaci─Öcie walczy, aby on i podobni do niego chorzy na nieuleczalne choroby mogli z godno┼Ťci─ů i wed┼éug w┼éasnej woli zako┼äczy─ç swoje ┼╝ycie.

Tłumaczenie: Marianna Boros | Voxeurop

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś