fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Rekolekcje na Wielki Post 2. Mi─Ödzy inicjacj─ů a religijno┼Ťci─ů

Sensem ludzkiego ┼╝ycia jest samo ┼╝ycie, do┼Ťwiadczanie tego, co nas tworzy, rozwija i zmienia nas. Inaczej: droga powstaje, kiedy zaczynasz i┼Ť─ç.
Rekolekcje na Wielki Post 2. Mi─Ödzy inicjacj─ů a religijno┼Ťci─ů
Ilustr.: Marta Basak

ÔÇ×Je┼Ťli nie jestem dla siebie, kto b─Ödzie dla mnie? A je┼Ťli jestem tylko dla siebie, to kim jestem? A je┼Ťli nie teraz, to kiedy?ÔÇŁ

Hiller the Elder

S┼éowo ÔÇ×inicjacjaÔÇŁ sugeruje nam okazj─Ö, nowe spotkanie, poznawanie ÔÇô pocz─ůtek czego┼Ť, co wprawia w ruch wydarzenia lub rozpoczyna nowy etap w ┼╝yciu. Rumu┼äski historyk religii Mircea Eliade stwierdza, ┼╝e w trakcie inicjacji cz┼éowiek ma prze┼╝y─ç (chocia┼╝ przez kr├│tki moment) swoj─ů liminaln─ů przestrze┼ä*. Psychologia okre┼Ťla podobne stany jako prze┼╝ycia graniczne ÔÇô moment, w kt├│rym przesz┼ée jest ju┼╝ pozostawione, a nowe jeszcze nie nast─ůpi┼éo. W takim momencie i w takiej wewn─Ötrznej przestrzeni cz┼éowiek nie mo┼╝e niczego kontrolowa─ç, niczego poznawa─ç rozumem, nie mo┼╝e niczego wiedzie─ç. Eliade podkre┼Ťla, ┼╝e nie jest to przyjemne do┼Ťwiadczenie, ale owocne. Innymi s┼éowy: nowe nie pojawia si─Ö natychmiast, kiedy wiesz, co masz robi─ç. Nowe przychodzi wtedy, kiedy tego nie oczekujesz rozumowo i ┼Ťwiadomie.

Juris Rubenis w swojej ksi─ů┼╝ce podaje pi─Ökny przyk┼éad labiryntu z katedry w Chartres jako symbolu inicjacji, czyli pocz─ůtku prawdziwego, pe┼éniejszego ludzkiego ┼╝ycia. Wed┼éug niego labirynt obrazuje ide─Ö, ┼╝e sensem ludzkiego ┼╝ycia jest samo ┼╝ycie, do┼Ťwiadczanie tego, co nas tworzy, rozwija i zmienia nas. Inaczej: droga powstaje, kiedy zaczynasz i┼Ť─ç. Id─ůc tak─ů drog─ů-labiryntem do celu, miewam takie momenty, kiedy znajduj─Ö si─Ö bardzo blisko niego, ale s─ů i takie, kiedy si─Ö od celu oddalam, mimo pozornego post─Öpu. Labirynt jest obrazem ludzkiego ┼╝ycia: s─ů jasne, proste odcinki daj─ůce rado┼Ť─ç pi─Öknych chwil, ale s─ů tak┼╝e ┼Ťlepe zau┼éki rozczarowa┼ä, zmartwie┼ä ÔÇô tego, co symbolika chrze┼Ťcija┼äskiej duchowo┼Ťci nazywa pustyni─ů.

Dwa podstawowe do┼Ťwiadczenia: sukces i pora┼╝ka wzmacniaj─ů nas, tak┼╝e poprzez to, ┼╝e s─ů swoistym dowodem na realno┼Ť─ç ┼Ťwiata zewn─Ötrznego i wyj─ůtkowo┼Ť─ç nas samych, naszego indywidualnego ┼╝ycia.

Co to ma wsp├│lnego z rozwa┼╝aniami na Wielki Post?

Jest pewien wsp├│lny obszar antropologii kultury, religii, psychologii, historii i duchowo┼Ťci. Wsp├│lny, ale nie to┼╝samy: duchowo┼Ť─ç to nie psychologia, wiara to nie religia, relacja z Bogiem/Bogini─ů/Duchem/Absolutem to nie przynale┼╝no┼Ť─ç wyznaniowa.

Wsp├│lne i kluczowe jest to, ┼╝e ÔÇô jak pisze Richard Rohr ÔÇô zadaniem ÔÇ×dobrejÔÇŁ religii jest zmienianie cz┼éowieka, jednostki, i prowadzenie do wolno┼Ťci, nawet od samej religii, je┼╝eli jest to potrzebne. Simone Weil z kolei twierdzi┼éa, ┼╝e ÔÇ×o wiele ┼éatwiej jest uczyni─ç niechrze┼Ťcijan chrze┼Ťcijanami ni┼╝ chrze┼Ťcijan ÔÇô chrze┼ŤcijanamiÔÇŁ. Religia, jakkolwiek w pierwszym odruchu mo┼╝na to uzna─ç za paradoks, mo┼╝e w najbardziej subtelny spos├│b odbiega─ç od autentycznej relacji z Bogiem (Richard Rohr). Bywa wszak tak, ┼╝e najwi─Öksze nieszcz─Ö┼Ťcia maj─ů ┼║r├│d┼éa w przynale┼╝no┼Ťciach religijnych, zaspokajaj─ůcych potrzeb─Ö bycia we wsp├│lnocie ÔÇô ale niekoniecznie opartej na osobistych relacjach z Absolutem. Osoba ÔÇ×religijnaÔÇŁ nie my┼Ťli, ┼╝e jej w┼éasne przekonania mog─ů prowadzi─ç do nienawi┼Ťci, nawet ÔÇô dos┼éownie ÔÇô zabija─ç. Kiedy w┼éasne, indywidualne czy zbiorowe ego przyodziewa ÔÇ×szaty religijno┼ŤciÔÇŁ, mo┼╝e stawa─ç si─Ö ÔÇ×bezdyskusyjnie ┼Ťwi─ÖtymÔÇŁ ÔÇô rzekomo dzi─Öki ÔÇ×automatycznemuÔÇŁ b┼éogos┼éawie┼ästwu Boga. Zapewne wielu z nas pomy┼Ťli teraz o ha┼Ťle na klamrach pas├│w nazist├│w ÔÇô ale nawet bez tego skojarzenia mo┼╝na twierdzi─ç, ┼╝e tego typu duchowo┼Ť─ç jest bardzo niebezpieczna, tak┼╝e dlatego, ┼╝e nie jest wynikiem prawdziwej inicjacji i dialogu w bezpiecznej przestrzeni. S─ů sytuacje, kiedy religia mo┼╝e by─ç tylko pozorem, wzmacniaj─ůcym projekcje ego.

Je┼Ťli religia staje si─Ö powodem nienawi┼Ťci innych, wtedy trzeba ┼Ťmia┼éo powiedzie─ç, ┼╝e taka forma religijno┼Ťci jest niepotrzebna (Rubenis). Mi┼éo┼Ť─ç w swojej istocie jest ┼╝yciem duchowym, a bez niej wszystkie inne praktyki duchowe czy religijne, bez wzgl─Ödu na to, jak szlachetnie wygl─ůdaj─ů, trac─ů swoj─ů tre┼Ť─ç, zamieniaj─ůc si─Ö w nag─ů iluzj─Ö (Merton).

Jak zatem odkry─ç zdrow─ů mi┼éo┼Ť─ç i wej┼Ť─ç w dialog w ┼╝yciu duchowym? Kluczowe jest ┼Ťwiadome przej┼Ťcie przez w┼éasny, indywidualny dla ka┼╝dego i ka┼╝dej z nas, proces inicjacji.

W naszej rzeczywisto┼Ťci inicjacja oznacza niejednokrotnie przej┼Ťcie ponad czy obok pewnych uwarunkowa┼ä kulturowych. Najprostszy przyk┼éad: m─Ö┼╝czyzna, kt├│rego nie nauczono odnajdywa─ç w sobie wewn─Ötrznej si┼éy, jest nara┼╝ony na pokus─Ö (a mo┼╝e i kulturowy przymus), aby szuka─ç jej na zewn─ůtrz ÔÇô co w ┼éatwy spos├│b mo┼╝e, przy braku skierowania we w┼éa┼Ťciwym, tw├│rczym kierunku, dzia┼éa─ç destrukcyjnie i na samego m─Ö┼╝czyzn─Ö, i na jego otoczenie. Poprzez odkrycie w┼éasnego wewn─Ötrznego ┼Ťwiata m─Ö┼╝czyzna odkrywa swoj─ů si┼é─Ö, osi─ůga m─ůdro┼Ť─ç ┼╝yciow─ů i ÔÇô co jest niezwykle istotne ÔÇô jest w stanie wyrazi─ç to s┼éowem. Si┼éa w tym znaczeniu to tak┼╝e umiej─Ötno┼Ť─ç dzielenia si─Ö uczuciami, wyra┼╝anymi w buduj─ůcy spos├│b. W moim rodzinnym domu ÔÇô a jestem pewien, ┼╝e w wielu milionach dom├│w tak┼╝e ÔÇô Tata cz─Östo mi powtarza┼é, ┼╝e ÔÇ×prawdziwy m─Ö┼╝czyznaÔÇŁ nie p┼éacze, bo ┼ézy to oznaka s┼éabo┼Ťci. Natomiast moja Mama mawia┼éa, ┼╝e tylko ÔÇ×prawdziwyÔÇŁ i odwa┼╝ny m─Ö┼╝czyzna mo┼╝e sobie na p┼éacz pozwoli─ç. To wspomnienie jest dla mnie bardzo istotne, bo wci─ů┼╝ pokazuje, ┼╝e m─Ö┼╝czyzna ma odkrywa─ç swoje serce. W tym procesie pomaga kobieta, kt├│ra ÔÇô nie czas i miejsce na sp├│r, czy z natury, czy z kultury ÔÇô ma inn─ů, g┼é─Öbok─ů wiedz─Ö i umiej─Ötno┼Ť─ç prze┼╝ywania ┼Ťwiata wewn─Ötrznego. Kulminacj─ů odkrywania wn─Ötrza jest mi┼éo┼Ť─ç ÔÇô nie tylko w znaczeniu relacji dw├│ch ludzkich os├│b, ale tak┼╝e relacji z Tym/T─ů-co-istnieje (Wszechmog─ůcy, Absolut, UniwersumÔÇŽ).

W uproszczeniu, w naszej kulturze dla m─Ö┼╝czyzny w procesie jego inicjacji kluczowym jest spotkanie z w┼éasn─ů bezsilno┼Ťci─ů i s┼éabo┼Ťciami. Dla kobiety odwrotnie: spotkanie ze swoj─ů wewn─Ötrzn─ů si┼é─ů. Proces inicjacji pomaga odkry─ç kobiecie, ┼╝e ma zasoby i mo┼╝liwo┼Ť─ç korzystania z o wiele wi─Ökszej si┼éy, ni┼╝ si─Ö jej wydaje. Inicjacja m─Ö┼╝czyzny to odkrywanie, ┼╝e nie jest taki silny, jak sobie to wyobra┼╝a. Przy czym warto podkre┼Ťli─ç, ┼╝e proces inicjacji to nie zacieranie r├│┼╝nic mi─Ödzy tymi rzeczywisto┼Ťciami, kt├│re okre┼Ťlamy umownie jako ÔÇ×m─ÖskieÔÇŁ i ÔÇ×kobieceÔÇŁ. Inicjacja to proces znajdywania r├│wnowagi mi─Ödzy wewn─Ötrznymi aspektami. Po przej┼Ťciu inicjacji ka┼╝dy i ka┼╝da staje si─Ö jedno┼Ťci─ů tylko wtedy, kiedy w┼é─ůcza w sobie cechy i umiej─Ötno┼Ťci przypisywane p┼éci przeciwnej.

ÔÇ×B─Ödziesz mi┼éowa┼é swego bli┼║niego jak siebie samegoÔÇŁ, m├│wi Jezus w Ewangelii wed┼éug Mateusza. Te s┼éowa pokazuj─ů osobie, kt├│ra przechodzi ten proces, ┼╝e nie ma mi┼éo┼Ťci bez prawdziwego odkrywania i poznawania samego siebie. Kontekst teologiczny wskazuje r├│wnowag─Ö Boga: ojcowskie i macierzy┼äskie w Bogu to r├│wnowaga prawdy i mi┼éosierdzia. Prawda bez mi┼éosierdzia mo┼╝e by─ç okrutna, a mi┼éosierdzie bez prawdy ÔÇô ┼Ťlepe (Rubenis).

*Liminalno┼Ť─ç ÔÇô fizjologiczny, neurologiczny lub metafizyczny termin oznaczaj─ůcy ÔÇ×pr├│gÔÇŁ lub stan przej┼Ťciowy mi─Ödzy dwoma etapami rozwoju cz┼éowieka lub spo┼éeczno┼Ťci)

Materia┼éy u┼╝yte i┬ározwini─Öte w┬ározwa┼╝aniach pochodz─ů z┬áksi─ů┼╝ki:┬áđ«ĐÇđŞĐü đáĐâđ▒đÁđŻđŞĐü, ÔÇ×ÔÇŁđ×đŻđ░ đŞ đ×đŻÔÇŁ. đŤĐÄđ▒đżđ▓Đî, đ×ĐéđŻđżĐłđÁđŻđŞĐĆ, đíđÁđ║ĐüÔÇŁ. Zvaigzne ABC: đáđŞđ│đ░, 2018 (Juris Rubenis, ÔÇ×Ona i┬áOnÔÇŁ. Mi┼éo┼Ť─ç, Relacje, SeksÔÇŁ) ÔÇô t┼éumaczenie w┼éasne.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś