fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Polscy biskupi: O czym (nie) m├│wi─ů?

To, co publicznie m├│wi─ů polscy biskupi, mia┼éo wi─Öc zawsze spo┼éeczne znaczenie.┬áMa je do dzisiaj.┬áA to znaczy, ┼╝e nale┼╝y te wypowiedzi analizowa─ç, sprawdza─ç ich prawdziwo┼Ť─ç, to, czy uk┼éadaj─ů si─Ö w okre┼Ťlone narracje, a tak┼╝e ÔÇô co jest w nich pomijane.
Polscy biskupi: O czym (nie) m├│wi─ů?
ilustr.: Dominika Bałdyga

Niniejszy wst─Öp do raportu ko┼äcowego┬á jest cz─Ö┼Ťci─ů przeprowadzonej przez Magazyn Kontakt analizy wypowiedzi hierarch├│w Ko┼Ťcio┼éa w Polsce w roku 2023. W ramach projektu powsta┼é wykaz 808 ┼║r├│de┼é: 794 wypowiedzi polskich biskup├│w rzymskokatolickich ÔÇô w tym wszystkich metropolit├│w, z uwzgl─Ödnieniem przewodnicz─ůcego i wiceprzewodnicz─ůcego Konferencji Episkopatu Polski ÔÇô a tak┼╝e 14 dokument├│w KEP. Dzi─Öki temu mo┼╝na by┼éo sprawdzi─ç, w jaki spos├│b biskupi w 2023 roku m├│wili o uchod┼║cach i migracjach, osobach i ruchach LGBT+ oraz klimacie i ekologii. Dalsze informacje znajduj─ů si─Ö na stronie. Pe┼éna tre┼Ť─ç raportu znajduje si─Ö w pliku do pobrania poni┼╝ej.┬á

***

To truizm: Ko┼Ťci├│┼é rzymskokatolicki odgrywa w Polsce wa┼╝n─ů rol─Ö spo┼éeczn─ů. Z tak postawion─ů ocen─ů nikt w zasadzie nie dyskutuje. Niekt├│rzy t─Ö rol─Ö oceniaj─ů jako pozytywn─ů, inni jako negatywn─ů, kolejni niuansuj─ů ÔÇô┬á ale wszyscy si─Ö zgadzaj─ů:┬á Ko┼Ťci├│┼é, reprezentowany instytucjonalnie przede wszystkim przez biskup├│w, to istotny aktor polskiego ┼╝ycia publicznego.

Prawdopodobnie spo┼éeczna i polityczna si┼éa Ko┼Ťcio┼éa si─Ö zmniejsza. Procesy sekularyzacyjne┬á ÔÇô┬á kt├│re┬á wida─ç┬á w┬á zasadzie we wszystkich mo┼╝liwych wska┼║nikach praktyk czy sonda┼╝ach dotycz─ůcych┬á oceny┬á dzia┼éania┬á instytucji┬á Ko┼Ťcio┼éa,┬á deklaracjach dotycz─ůcych wagi religii w ┼╝yciu respondent├│w czy zapatrywa┼ä ┼Ťwiatopogl─ůdowych ÔÇô s─ů ewidentne. By─ç mo┼╝e zreszt─ů wp┼éyw biskup├│w na decyzje obywateli i obywatelek bywa┼é przeceniany┬áju┼╝ wcze┼Ťniej: wszak mimo wyra┼║nego zaanga┼╝owania Episkopatu, ju┼╝ w latach 90. wybory wygrywali Sojusz Lewicy Demokratycznej czy Aleksander Kwa┼Ťniewski. Jednocze┼Ťnie trudno dyskutowa─ç z tym, ┼╝e przez lata kolejne ekipy rz─ůdz─ůce mniej lub bardziej liczy┼éy si─Ö ze stanowiskiem hierarch├│w rzymskokatolickich. Ich sprzeciw czy ich postulaty wybrzmiewa┼éy na og├│┼é niezwykle g┼éo┼Ťno i dobitnie, a je┼Ťli nawet nie wybrzmiewa┼éy w debacie publicznej, to cz─Östo i tak mia┼éy swoje prze┼éo┼╝enie na decyzje podejmowane w zaciszach gabinet├│w.

To, co publicznie m├│wi─ů polscy biskupi, mia┼éo wi─Öc zawsze spo┼éeczne znaczenie.┬á Ma je do dzisiaj.┬á To wci─ů┼╝ ÔÇô mimo trwaj─ůcych proces├│w sekularyzacyjnych ÔÇô przyw├│dcy zwi─ůzku wyznaniowego zarazem najwi─Ökszego w Polsce, jak i dysponuj─ůcego najwi─Ökszymi przywilejami, najistotniejszym maj─ůtkiem oraz najsilniejszym wp┼éywem. Ich wypowiedzi nale┼╝y wi─Öc w debacie publicznej traktowa─ç jako g┼éosy podlegaj─ůce takiej samej ocenie jak g┼éosy innych os├│b o istotnym wp┼éywie na rzeczywisto┼Ť─ç: polityk├│w i polityczek, dziennikarzy i dziennikarek etc. A to znaczy, ┼╝e nale┼╝y te wypowiedzi analizowa─ç, sprawdza─ç ich prawdziwo┼Ť─ç, to, czy uk┼éadaj─ů si─Ö w okre┼Ťlone narracje, a tak┼╝e ÔÇô co jest w nich pomijane.

Nie spos├│b powiedzie─ç, ┼╝e nikt tego nie robi. Po pierwsze, s─ů badacze i badaczki, kt├│rzy analizuj─ů dyskursy biskupie w r├│┼╝nych sprawach ÔÇô efekt ich bada┼ä rzadko przebija si─Ö jednak do debaty publicznej. Po drugie, robi─ů to inni uczestnicy ┼╝ycia publicznego, zw┼éaszcza media. Niestety, zbyt cz─Östo ÔÇô nawet je┼Ťli ze zrozumia┼éych powod├│w zwi─ůzanych ze specyfik─ů funkcjonowania wsp├│┼éczesnych medi├│w, o kt├│rej nie spos├│b tutaj szerzej napisa─ç ÔÇô robi─ů to wyrywkowo, reaktywnie, przyczynkarsko. Gdy ÔÇô by pos┼éu┼╝y─ç si─Ö najbardziej oczywistym przyk┼éadem ÔÇô arcybiskup Marek J─Ödraszewski,┬á metropolita┬á krakowski┬á i wiceprzewodnicz─ůcy┬á polskiego Episkopatu, wypowie s┼éowa o ÔÇ×t─Öczowej zarazieÔÇŁ, zostan─ů one ÔÇô i s┼éusznie! – zauwa┼╝one,┬á skomentowane┬á i┬á zapami─Ötane.┬á Ale czy s─ů to s┼éowa oddaj─ůce przekonania wszystkich biskup├│w w Polsce? Je┼Ťli nie, to jakiej ich cz─Ö┼Ťci? Czy sam arcybiskup J─Ödraszewski w kolejnych latach m├│wi┼é o osobach i ruchach LGBT+ podobnie, czy inaczej? Czy w roku wyborczym, jakim jest rok 2023, wypowiada┼é┬á si─Ö┬á w┬á tym┬á temacie┬á du┼╝o,┬á czy┬á raczej zdawkowo?┬á Co m├│wi─ů w tej sprawie inni biskupi ÔÇô i czy w og├│le go podejmuj─ů? Czy g┼éos biskup├│w w Polsce jest to┼╝samy, czy inny ni┼╝ ten p┼éyn─ůcy z Watykanu? Tego na og├│┼é nie dowiemy si─Ö z Twittera polityk├│w czy przelatuj─ůcych nag┼é├│wk├│w na portalach informacyjnych

Analogicznie: gdy┬á biskup Krzysztof┬á Zadarko,┬á Delegat┬á KEP ds.┬á Imigracji, skrytykuje pomys┼é pytania w referendum o relokacj─Ö migrant├│w i mur na granicy polsko ÔÇĹbia┼éoruskiej, zostanie to odnotowane.┬á Ale czy polscy hierarchowie maj─ů w tej sprawie sp├│jne, wsp├│lne stanowisko? Czy wypowiadaj─ů si─Ö na temat kryzysu humanitarnego na granicy z Bia┼éorusi─ů? Czy inaczej m├│wi─ů o uchod┼║cach i uchod┼║czyniach z Ukrainy, a inaczej o tych z innych region├│w ┼Ťwiata? Kt├│rym biskupom ten temat le┼╝y na sercu, a kt├│rzy go w og├│le nie podejmuj─ů?

Postanowili┼Ťmy na te pytania odpowiedzie─ç. Wybrali┼Ťmy do tego rok 2023, bo jest rokiem┬á wyborczym. Wybrali┼Ťmy trzy tematy szczeg├│lnie istotne dla naszego ┼Ťrodowiska, ale te┼╝ ÔÇô jak byli┼Ťmy przekonani ÔÇô potencjalnie wa┼╝ne w kampanii wyborczej, wreszcie za┼Ť: polaryzuj─ůce spo┼éecznie. I postanowili┼Ťmy zrobi─ç to metodycznie.

By zachowa─ç rzetelno┼Ť─ç, powo┼éali┼Ťmy zesp├│┼é ekspert├│w i ekspertek, kt├│rzy czuwali nad metodologiczn─ů poprawno┼Ťci─ů zbierania danych i ich analizy. To socjolog i socjolo┼╝ka, a tak┼╝e teolog oraz ÔÇô ni┼╝ej podpisany ÔÇô filozof i komentator ┼╝ycia ko┼Ťcielnego (wi─Öcej na temat zespo┼éu i jego prac znale┼║─ç mo┼╝na w cz─Ö┼Ťci raportu dotycz─ůcej metodologii).┬á W tym┬á gronie┬á zdecydowali┼Ťmy o sposobie zbierania wypowiedzi do analizy, a tak┼╝e o gronie biskup├│w, kt├│rych wypowiedzi b─Öd─ů analizowane. Chcieli┼Ťmy, by znale┼║li si─Ö w nim zar├│wno hierarchowie najistotniejsi w skali kraju, jak i szczeg├│lnie wa┼╝ni z punktu widzenia tych akurat temat├│w ze wzgl─Ödu na pe┼énione funkcje w Episkopacie czy te┼╝ geograficzne umiejscowienie rz─ůdzonych przez┬á nich┬á diecezji.┬á W cz─Ö┼Ťci metodologicznej znajd─ů┬á Pa┼ästwo┬á tak┼╝e┬á spos├│b┬á na┬á zapoznanie┬á si─Ö┬á ze┬á ┼║r├│d┼éow─ů┬á baz─ů┬á wypowiedzi,┬á kt├│re┬á zebrali┼Ťmy┬á ÔÇôudost─Öpniamy j─ů w┬á imi─Ö przejrzysto┼Ťci i z zach─Öt─ů do dyskusji o naszych interpretacjach.

Nie analizowali┼Ťmy wypowiedzi wyrywkowo, ale wszystkie, kt├│re wed┼éug przyj─Ötych kryteri├│w i metod znale┼║li┼Ťmy. W efekcie metodycznej analizie poddali┼Ťmy 808 materia┼é├│w. I wyci─ůgn─Öli┼Ťmy wnioski.

Z ich tre┼Ťci─ů mog─ů si─Ö Pa┼ästwo zapozna─ç poprzez lektur─Ö artyku┼é├│w Stanis┼éawa Krawczyka, Ernesta Ma┼ékiewicza i Marii Ro┼Ťciszewskiej, kt├│re stanowi─ů najwa┼╝niejsz─ů cz─Ö┼Ť─ç tego raportu. Dla uzupe┼énienia zach─Öcamy tak┼╝e do lektury cz─Ö┼Ťci metodologicznej i podsumowania ÔÇô w formie lu┼║niejszych hipotez i interpretacji z poziomu meta ÔÇô oraz zapoznania si─Ö z infografikami. Zach─Öcamy r├│wnie┼╝ do kontaktu, zw┼éaszcza badaczy i badaczki, a tak┼╝e dziennikarzy i dziennikarki, dzi─Öki kt├│rym mogliby┼Ťmy dotrze─ç do jak najwi─Ökszej liczby os├│b z wynikami naszych bada┼ä (wi─Öcej o tym na ostatnich stronach raportu).

Wierzymy, ┼╝e projekt, w ramach kt├│rego powsta┼é ten raport, pozwoli nam powa┼╝niej porozmawia─ç o roli polskich biskup├│w w ┼╝yciu spo┼éecznym Polski. Jest istotna i du┼╝a. Ale co poza tym? My ju┼╝ wiemy wi─Öcej.

Zapraszamy do lektury!

Raport – Analiza Dyskursu

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś