fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

ÔÇ×Mamy do czynienia ze z┼éym duchem, kt├│ry pos┼éuguje si─Ö antychrystamiÔÇŁ. Polscy biskupi o kwestii LGBT+ m├│wi─ů dzi┼Ť rzadziej, lecz nadal ostro

Rodzin i dzieci trzeba broni─ç przed ÔÇ×nowymi ideologiamiÔÇŁ, a ÔÇ×je┼Ťli Boga si─Ö odrzuci, wszystko ÔÇô najwi─Öksze z┼éo nawet, mo┼╝na usprawiedliwi─çÔÇŁ. Polscy biskupi na temat os├│b i ruch├│w LGBT+ nadal m├│wi─ů bardzo nieprzychylnie. Nawet bardziej ni┼╝ ÔÇô i tak przecie┼╝ konserwatywny ÔÇô Watykan.
ÔÇ×Mamy do czynienia ze z┼éym duchem, kt├│ry pos┼éuguje si─Ö antychrystamiÔÇŁ. Polscy biskupi o kwestii LGBT+ m├│wi─ů dzi┼Ť rzadziej, lecz nadal ostro
ilustr.: Lena Solo

Artyku┼é jest cz─Ö┼Ťci─ů przeprowadzonej przez Magazyn Kontakt analizy wypowiedzi hierarch├│w Ko┼Ťcio┼éa w Polsce w roku 2023. W ramach projektu powsta┼é wykaz 808 ┼║r├│de┼é: 794 wypowiedzi polskich biskup├│w rzymskokatolickich ÔÇô w tym wszystkich metropolit├│w, z uwzgl─Ödnieniem przewodnicz─ůcego i wiceprzewodnicz─ůcego Konferencji Episkopatu Polski ÔÇô a tak┼╝e 14 dokument├│w KEP. Dzi─Öki temu mo┼╝na by┼éo sprawdzi─ç, w jaki spos├│b biskupi w 2023 roku m├│wili o uchod┼║cach i migracjach, osobach i ruchach LGBT+ oraz klimacie i ekologii. Dalsze informacje znajduj─ů si─Ö na stronie.

***

ÔÇ×Czerwona zaraza ju┼╝ po naszej ziemi na szcz─Ö┼Ťcie nie chodzi, co wcale nie znaczy, ┼╝e nie ma nowej, kt├│ra chce opanowa─ç nasze dusze, nasze serca i umys┼éy. [ÔÇŽ] Nie czerwona, ale t─ÖczowaÔÇŁ ÔÇô powiedzia┼é 1 sierpnia 2019 roku arcybiskup Marek J─Ödraszewski, przemawiaj─ůc w ko┼Ťciele Mariackim z okazji 75. rocznicy wybuchu powstania warszawskiego. Mia┼éo to miejsce p├│┼étora tygodnia po atakach na uczestnik├│w i uczestniczki pierwszego marszu r├│wno┼Ťci w Bia┼éymstoku, a zarazem dwa i p├│┼é miesi─ůca przed wyborami parlamentarnymi. Przemowa Marka J─Ödraszewskiego nie by┼éa odosobniona ÔÇô w latach 2019-2020 polscy biskupi rzymskokatoliccy wielokrotnie krytykowali ÔÇ×ideologi─Ö LGBTÔÇŁ. Krytyka ta przyj─Ö┼éa sformalizowan─ů posta─ç w og┼éoszonym 28 sierpnia 2020 roku ÔÇ×Stanowisku Konferencji Episkopatu Polski w kwestii LGBT+ÔÇŁ.

Od tego czasu co┼Ť si─Ö zmieni┼éo. ┼╗adna homilia i ┼╝aden list z 2023 roku nie by┼éy cho─çby w po┼éowie tak g┼éo┼Ťne, jak s┼éowa o ÔÇ×t─Öczowej zarazieÔÇŁ. Og├│lnie bior─ůc, biskupi o sprawach LGBT+ wypowiadaj─ů si─Ö dzisiaj rzadko: spo┼Ťr├│d oko┼éo 800 tekst├│w, kt├│re zlokalizowali┼Ťmy w naszej analizie wypowiedzi hierarch├│w Ko┼Ťcio┼éa, jedynie oko┼éo 5 procent zawiera fragmenty zwi─ůzane z tym zagadnieniem.

ilustr.: Marcin Kiedio

Sk─ůd taki spadek zainteresowania? Po cz─Ö┼Ťci zapewne st─ůd, ┼╝e zmieni┼éy si─Ö postawy spo┼éeczne, co wida─ç na przyk┼éad w ostatnich edycjach prowadzonego przez CBOS badania ÔÇ×Stosunek Polak├│w do os├│b homoseksualnychÔÇŁ. Mi─Ödzy 2019 a 2021 rokiem spad┼é odsetek ankietowanych niech─Ötnych gejom i lesbijkom (z 40 do 28 procent), a wzr├│s┼é ÔÇô odsetek deklaruj─ůcych akceptacj─Ö (z 24 do 37 procent). W 2021 roku w gronie najm┼éodszych respondentek i respondent├│w, maj─ůcych od 18 od 24 lat, akceptacj─Ö dla os├│b homoseksualnych wyra┼╝a┼éa ju┼╝ wi─Ökszo┼Ť─ç (59 procent). By─ç mo┼╝e biskupi stwierdzili, ┼╝e bardzo cz─Östa krytyka ÔÇ×ideologii LGBTÔÇŁ, nadbudowuj─ůca negatywne skojarzenia r├│wnie┼╝ wok├│┼é samych os├│b LGBT+, nie jest ju┼╝ mile widziana i mog┼éaby wr─Öcz zaszkodzi─ç Ko┼Ťcio┼éowi rzymskokatolickiemu w Polsce.

Co wi─Öcej, w kampaniach wyborczych z lat 2019-2020 po retoryk─Ö anty-LGBT bardzo ch─Ötnie si─Ögali politycy Zjednoczonej Prawicy oraz sprzyjaj─ůcy jej publicy┼Ťci. Nie zdecydowali si─Ö na to w roku 2023 ÔÇô mo┼╝liwe, ┼╝e te┼╝ z powodu zmieniaj─ůcych si─Ö postaw spo┼éecznych (ponadto publiczne szyderstwa Jaros┼éawa Kaczy┼äskiego z os├│b transp┼éciowych najwyra┼║niej nie wzbudzi┼éy wystarczaj─ůco ┼╝ywych reakcji, aby Prawo i Sprawiedliwo┼Ť─ç uczyni┼éo t─Ö spraw─Ö istotnym tematem kampanii). Gdyby wi─Öc hierarchowie ca┼éy czas po┼Ťwi─Öcali kwestii LGBT+ wiele uwagi, mogliby pozosta─ç jedyn─ů si┼é─ů tak stanowczo wyst─Öpuj─ůc─ů przeciw postulatom t─Öczowych ruch├│w. To r├│wnie┼╝ mog┼éo powstrzyma─ç biskup├│w przed ponownym wykorzystaniem tej samej narracji na du┼╝─ů skal─Ö.

Nie znaczy to jednak, ┼╝e hierarchowie zupe┼énie porzucili problematyk─Ö LGBT+. Nie z┼éagodzili te┼╝ zbytnio swojego j─Özyka. Symboliczny jest tutaj fragment wyst─ůpienia arcybiskupa J─Ödraszewskiego z 9 czerwca: ÔÇ×Gdzie neguje si─Ö Boga, odrzuca Chrystusa i Jego Ewangeli─Ö, podwa┼╝a si─Ö godno┼Ť─ç kobiety i m─Ö┼╝czyzny, instytucji rodziny, gdzie si─Ö chce deprawowa─ç dzieci ÔÇô tam mamy do czynienia ze z┼éym duchem, kt├│ry pos┼éuguje si─Ö antychrystamiÔÇŁ.

Bro┼ämy rodziny przed ideologiami!

Ponad po┼éowa fragment├│w, kt├│re w naszym projekcie uznali┼Ťmy za zwi─ůzane z kwesti─ů LGBT+, nie wykorzystuje tego skr├│towca ani te┼╝ nie odnosi si─Ö wprost do obj─Ötych nim grup (lesbijek, gej├│w, os├│b biseksualnych i transp┼éciowych tudzie┼╝ innych mniejszo┼Ťci definiowanych przez pryzmat seksualno┼Ťci b─ůd┼║ p┼éci ÔÇô na przyk┼éad os├│b interp┼éciowych). Niemniej warto uwzgl─Ödni─ç te negatywne oceny idei liberalnych lub lewicowych, poniewa┼╝ wsp├│┼étworz─ů klimat ┼Ťwiatopogl─ůdowy, w kt├│rym biskupi formu┼éuj─ů wypowiedzi dotycz─ůce ju┼╝ bezpo┼Ťrednio os├│b i ruch├│w LGBT+. Rzeczone oceny wida─ç mi─Ödzy innymi w rozmowie z arcybiskupem J─Ödraszewskim, kt├│r─ů serwis wPolityce opublikowa┼é dok┼éadnie w Wielkanoc: ÔÇ×Papie┼╝ [Jan Pawe┼é II] chcia┼é, ┼╝eby Europa by┼éa pouk┼éadana, jak nale┼╝y. To zosta┼éo zakwestionowane, poniewa┼╝ nie znalaz┼éo si─Ö miejsce dla Boga. W konsekwencji dzieje si─Ö to, co si─Ö dzieje. Lewacka ideologia walczy z warto┼Ťciami chrze┼Ťcija┼äskimi, z aborcji czyni si─Ö prawo kobiet, zach─Öca si─Ö do eutanazji, propaguje ideologi─Ö genderÔÇŁ. (Sk─ůdin─ůd samo s┼éowo ÔÇ×genderÔÇŁ wyst─Öpuje w biskupich tekstach ju┼╝ tylko okazjonalnie).

Idee lewicowe i liberalne okre┼Ťlali biskupi najcz─Ö┼Ťciej mianem ideologii, niekiedy z dodatkowymi s┼éowami: ÔÇ×nowe ideologieÔÇŁ czy ÔÇ×popularne dzisiaj ideologieÔÇŁ (aczkolwiek raz pojawiaj─ů si─Ö te┼╝ ÔÇ×stare ideologieÔÇŁ), ÔÇ×nowe ideologie totalitarneÔÇŁ, ÔÇ×nowe, modne ideologie lewicowo-liberalneÔÇŁ, ÔÇ×ideologiczne pomys┼éyÔÇŁ, a w liczbie pojedynczej: ÔÇ×ideologia genderÔÇŁ oraz ÔÇ×ideologia radykalnego libertarianizmuÔÇŁ. Okazjonalnie trafi─ç mo┼╝na na bardziej z┼éo┼╝one chwyty stylistyczne, takie jak ÔÇ×woda reklamowana jako smaczna i zdrowa, ale w rzeczywisto┼Ťci cz─Östo zatruta [ÔÇŽ] grzechemÔÇŁ (biskup Wies┼éaw ┼Ümigiel, 6 pa┼║dziernika) albo ÔÇ×ludzie id─ůcy przed siebie drog─ů niesko┼äczonego post─ÖpuÔÇŁ w dobie ÔÇ×rozpadu atomu, [ÔÇŽ] moralno┼Ťci, [ÔÇŽ] ┼éadu i porz─ůdku, [ÔÇŽ] sztuki, [ÔÇŽ] cywilizacji, [ÔÇŽ] s┼é├│w, [ÔÇŽ] prawa, harmonii i rozs─ůdku, [ÔÇŽ] logiki, [ÔÇŽ] wszystkich warto┼ŤciÔÇŁ (arcybiskup Wac┼éaw Depo, 15 pa┼║dziernika). Na tym tle wyr├│┼╝niaj─ů si─Ö sformu┼éowania u┼╝yte przez arcybiskupa Stanis┼éawa G─ůdeckiego w wywiadzie udost─Öpnionym 23 wrze┼Ťnia w portalu Idziemy.pl: ÔÇ×propozycje kulturoweÔÇŁ i ÔÇ×postulaty reformÔÇŁ. S┼éu┼╝─ů jednak jako narz─Ödzie wewn─Ötrznej polemiki w samym Ko┼Ťciele ┼éaci┼äskim, a nie krytyki ┼Ťrodowisk do niego nienale┼╝─ůcych, i mo┼╝e przez to same w sobie nie maj─ů charakteru warto┼Ťciuj─ůcego.

Dla kogo i dla czego zagro┼╝eniem mia┼éyby by─ç rzeczone idee, przybieraj─ůce posta─ç ÔÇ×pluralizmu opartego na relatywizmie moralnymÔÇŁ, ÔÇ×relatywizmuÔÇŁ, ÔÇ×powszechnego relatywizmu i odej┼Ťcia od prawdyÔÇŁ, ÔÇ×galopuj─ůcego relatywizmuÔÇŁ, ÔÇ×nihilizmuÔÇŁ, ÔÇ×rewolucji kulturowejÔÇŁ, ÔÇ×rewolucji obyczajowej i prawnejÔÇŁ czy prowadzonej w szko┼éach ÔÇ×indoktrynacji ideologicznejÔÇŁ? Dla chrze┼Ťcija┼ästwa i rzymskiego katolicyzmu, dla cz┼éowieka og├│┼éem, ale przede wszystkim dla ma┼é┼╝e┼ästwa, rodziny i dzieci. Szczeg├│lnie dobitnie na ten temat wypowiada┼é si─Ö arcybiskup J─Ödraszewski, po emisji filmu ÔÇ×Franciszka┼äska 3ÔÇŁ m├│wi─ůc o ÔÇ×drugim zamachuÔÇŁ na Jana Paw┼éa II, ÔÇ×obro┼äc─Ö ma┼é┼╝e┼ästwa i rodzinyÔÇŁ (7 marca), a nast─Öpnie daj─ůc werbalny odp├│r ÔÇ×zalewowi barbarzy┼ästwa, kt├│re pod postaci─ů seksualizacji dzieci chce wtargn─ů─ç do polskich szk├│┼éÔÇŁ oraz ÔÇ×wszelkim pr├│bom [ÔÇŽ] deprawacji [dzieci]ÔÇŁ (6 maja). Ale i inni biskupi ostrzegali przed utrat─ů ÔÇ×pi─ÖknaÔÇŁ rodziny, ÔÇ×bo przecie┼╝ musi by─ç mama, tata i dzieckoÔÇŁ (biskup Wojciech Osial, 3 marca); wo┼éali, ┼╝e ÔÇ×m┼éodzie┼╝ [ÔÇŽ] jest poddawana dyskretnej, ale zdecydowanej laicyzacji, a niekiedy nawet demoralizacjiÔÇŁ (arcybiskup Tadeusz Wojda, 23 kwietnia); przeciwstawiali si─Ö uderzeniom w ÔÇ×fundamentalne prawdy o cz┼éowieku, ma┼é┼╝e┼ästwie i rodzinieÔÇŁ (arcybiskup Wac┼éaw Depo, 3 maja); i w ko┼äcu apelowali o ÔÇ×obron─Ö ma┼é┼╝e┼ästwa jako zwi─ůzku m─Ö┼╝czyzny i kobietyÔÇŁ (prymas Wojciech Polak, 28 czerwca).

Od tego j─Özyka zdarza┼éy si─Ö odst─Öpstwa, przede wszystkim w wypowiedziach biskupa Damiana Muskusa. Mi─Ödzy innymi w przeddzie┼ä Niedzieli Palmowej (2 kwietnia), szukaj─ůc przyczyn ÔÇ×kryzysu Ko┼Ťcio┼éa nad Wis┼é─ůÔÇŁ, po┼éo┼╝y┼é on nacisk nie na ÔÇ×niesprzyjaj─ůcych czynnikach zewn─Ötrznych i nieprzyjaznej chrze┼Ťcija┼ästwu kulturzeÔÇŁ, lecz na ÔÇ×wielu z┼éych wyborach ludzi Ko┼Ťcio┼éaÔÇŁ (podobn─ů tez─Ö powt├│rzy┼é 12 sierpnia). W ┼Üwi─Öto Bo┼╝ego Mi┼éosierdzia (16 kwietnia) podkre┼Ťli┼é za┼Ť rol─Ö ÔÇ×Chrystusowego daru pokojuÔÇŁ, kt├│ry w trudnych czasach pozwoli┼é uczniom ÔÇ×pokonywa─ç l─Ök przed lud┼║mi, kt├│rych nie ma z nami w wieczernikuÔÇŁ. Mo┼╝na tu jeszcze przytoczy─ç pojedyncze wypowiedzi prymasa Polaka (w Wielki Czwartek za papie┼╝em Franciszkiem przestrzega┼é przed mo┼╝liwymi skutkami ÔÇ×wiary, kt├│ra czuj─ůc si─Ö atakowana, postrzega siebie jako ┬źswoist─ů zbroj─Ö┬╗ do obrony przed ┼ŤwiatemÔÇŁ) czy biskupa Wies┼éawa Lechowicza (w Wielki Pi─ůtek krytycznie przywo┼éywa┼é ÔÇ×postulat rosyjskiego ideologa Aleksandra Dugina, kt├│ry g┼éosi, ┼╝e odzyskanie Polski przez Rosj─Ö jest mo┼╝liwe tylko wtedy, gdy si─Ö roz┼éo┼╝y katolicyzm od ┼Ťrodka i uczyni go antypapieskim i nacjonalistycznymÔÇŁ). W zebranym przez nas materiale takie fragmenty nale┼╝─ů jednak do wyj─ůtk├│w.

Znak tęczy został przechwycony

Na konflikt tradycji i nowoczesno┼Ťci biskupi wskazywali tak┼╝e w niekt├│rych wypowiedziach odnosz─ůcych si─Ö ju┼╝ wprost ÔÇô lub niemal wprost ÔÇô do mniejszo┼Ťci LGBT+. 7 stycznia arcybiskup G─ůdecki zacytowa┼é wyst─ůpienie kardyna┼éa Josepha Ratzingera z w┼éoskiego senatu z 2004 roku, ju┼╝ wtedy wi─ů┼╝─ůce ÔÇ×pseudoma┼é┼╝e┼ästwo os├│b tej samej p┼éciÔÇŁ z ÔÇ×rozpadem wizerunku cz┼éowieka, kt├│ry mo┼╝e mie─ç wy┼é─ůcznie niezwykle powa┼╝ne konsekwencjeÔÇŁ. 6 lutego arcybiskup J─Ödraszewski uzna┼é ÔÇ×ideologi─Ö gender, w kt├│rej kwestionuje si─Ö to┼╝samo┼Ť─ç kobiety i m─Ö┼╝czyzny, ma┼é┼╝e┼ästwa i rodzinyÔÇŁ za przejaw post─Öpuj─ůcej ÔÇ×negacji BogaÔÇŁ. 15 lutego powiedzia┼é, ┼╝e ÔÇ×znak t─Öczy zosta┼é przechwycony przez ideologi─Ö, kt├│ra podwa┼╝a prawd─Ö o cz┼éowieku i ma┼é┼╝e┼ästwieÔÇŁ, a 15 sierpnia powi─ůza┼é ÔÇ×trwaj─ůc─ů od 1968 roku rewolucj─Ö neomarksistowsk─ůÔÇŁ z ÔÇ×ideologi─ů gender, kwestionuj─ůc─ů bycie od pocz─Öcia kobiet─ů lub m─Ö┼╝czyzn─ůÔÇŁ i stanowi─ůc─ů ÔÇ×zamach na prawd─Ö o cz┼éowiekuÔÇŁ. 17 wrze┼Ťnia metropolita krakowski stwierdzi┼é r├│wnie┼╝, ┼╝e ÔÇ×ci, kt├│rzy ┼╝yj─ů tak, jakby Boga nie by┼éoÔÇŁ, przyjmuj─ů ÔÇ×wsp├│┼éczesne ideologie podwa┼╝aj─ůce to┼╝samo┼Ť─ç kobiety i m─Ö┼╝czyznyÔÇŁ i ÔÇ×propozycje zr├│wnania zwi─ůzk├│w homoseksualnych z ma┼é┼╝e┼ästwamiÔÇŁ.

ilustr.: Marcin Kiedio

Biskupi formu┼éowali tak┼╝e moralne oceny post─Öpowania os├│b LGBT+. Akcentowano w tym kontek┼Ťcie ÔÇ×prawd─Ö o grzechuÔÇŁ (arcybiskup J─Ödraszewski, 15 sierpnia), a szczeg├│lnie ÔÇ×biblijn─ů prawd─Ö o grzeszno┼Ťci pozama┼é┼╝e┼äskich akt├│w seksualnych, zw┼éaszcza mi─Ödzy osobami tej samej p┼éciÔÇŁ (arcybiskup G─ůdecki, 3 marca), przywo┼éuj─ůc t─Ö grzeszno┼Ť─ç tak┼╝e w obliczu ÔÇ×uspokajaj─ůcych sumienie s┼é├│w o [ÔÇŽ] ┬źinkluzji┬╗ÔÇŁ wypowiadanych przez reprezentant├│w Europy Zachodniej na jednym ze zgromadze┼ä synodalnych (arcybiskup G─ůdecki, 23 wrze┼Ťnia). Odrzucanie tej cz─Ö┼Ťci doktryny ko┼Ťcielnej okre┼Ťlano jako efekt pr├│b usuni─Öcia Boga ÔÇ×z horyzontu ludzkiego my┼Ťlenia i zasad post─ÖpowaniaÔÇŁ, bo przecie┼╝ ÔÇ×je┼Ťli Boga si─Ö odrzuci, wszystko ÔÇô najwi─Öksze z┼éo nawet, mo┼╝na usprawiedliwi─çÔÇŁ (arcybiskup J─Ödraszewski, 17 wrze┼Ťnia). Do tego twierdzono, ┼╝e ÔÇ×cz┼éowiek jest z natury wolny i mo┼╝e stawa─ç si─Ö takim, jakim chce. Mo┼╝e nawet zmieni─ç swoj─ů p┼ée─çÔÇŁ ÔÇô chocia┼╝ rzecz jasna nie powinien (biskup Wies┼éaw Szlachetka, 1 wrze┼Ťnia). Powo┼éywano si─Ö nadto na ÔÇ×moraln─ů histori─Ö ludzko┼ŤciÔÇŁ jako argument przeciw wprowadzaniu ma┼é┼╝e┼ästw jednop┼éciowych (arcybiskup G─ůdecki, 7 stycznia).

W ┼Ťlad za ocenami moralnymi sz┼éy opinie i postulaty dotycz─ůce rozwi─ůza┼ä prawnych i spo┼éecznych. 7 stycznia, dalej cytuj─ůc Benedykta XVI, arcybiskup G─ůdecki odci─ů┼é si─Ö od ÔÇ×┼╝─ůdania wsp├│lnego ┼╝ycia dla homoseksualist├│wÔÇŁ domagaj─ůcych si─Ö ÔÇ×prawnej formy zwi─ůzku o takiej samej warto┼Ťci jak ma┼é┼╝e┼ästwoÔÇŁ. 3 marca nazwa┼é ÔÇ×przest─Öpstwem pa┼ästwowymÔÇŁ to, ┼╝e za g┼éoszenie grzeszno┼Ťci seksu jednop┼éciowego ÔÇ×grozi kara grzywny lub wi─ÖzieniaÔÇŁ. I wreszcie 9 pa┼║dziernika opowiedzia┼é si─Ö przeciwko propozycjom drogi synodalnej Ko┼Ťcio┼éa w Niemczech skierowanym do zwi─ůzk├│w jednop┼éciowych i ÔÇ×os├│b transgenderÔÇŁ. Oceni┼é, ┼╝e przywo┼éywane przy okazji tych ostatnich ustalenia naukowe mog─ů okaza─ç si─Ö tak samo b┼é─Ödne, jak mia┼éo to miejsce w wypadku ÔÇ×popularnej niegdy┼Ť teorii rasizmuÔÇŁ.

Pozosta┼éy nam jeszcze apele skierowane do samych wiernych. Byli oni wzywani do uznania ÔÇ×uprawnionych r├│┼╝nic pogl─ůd├│wÔÇŁ przy jednoczesnym ÔÇ×sprzeciwie wobec koncepcji pluralizmu opartego na relatywizmie moralnymÔÇŁ (arcybiskup G─ůdecki, 5 marca); do zaanga┼╝owania si─Ö ÔÇ×w spraw─Ö ratowania i popierania warto┼Ťci i potrzeb rodzinyÔÇŁ (arcybiskup Depo, 3 maja); a ponadto do odrzucenia b┼éogos┼éawie┼ästw dla zwi─ůzk├│w os├│b tej samej p┼éci i do zamiany wspomnianych ju┼╝ ÔÇ×uspokajaj─ůcych [ÔÇŽ] s┼é├│w o [ÔÇŽ] ┬źinkluzji┬╗ÔÇŁ na studiowanie ÔÇ×S┼éowa Bo┼╝ego, Objawienia i nauki Ko┼Ťcio┼éaÔÇŁ tudzie┼╝ spowied┼║ (arcybiskup G─ůdecki, 23 wrze┼Ťnia).

Przywo┼éywane tu wypowiedzi pochodz─ů niemal wy┼é─ůcznie od arcybiskup├│w G─ůdeckiego i J─Ödraszewskiego. Zarazem obaj hierarchowie jak gdyby podzielili si─Ö rolami: pierwszy wypowiada┼é si─Ö w spos├│b bardziej intelektualny i systematyczny, drugi nie waha┼é si─Ö u┼╝ywa─ç prostego i silnie nacechowanego emocjonalnie j─Özyka. Mo┼╝na by tu powiedzie─ç, ┼╝e to tylko dwaj z ponad stu biskup├│w, ale to jednak r├│wnie┼╝ przewodnicz─ůcy i wiceprzewodnicz─ůcy Konferencji Episkopatu Polski, a ich twardy sprzeciw wobec ruch├│w i postulat├│w LGBT+ (wewn─ůtrz Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego i poza nim) do dzi┼Ť nie napotka┼é w episkopacie ┼╝adnej realnej przeciwwagi. W dodatku inni hierarchowie wypowiadali si─Ö w podobnym duchu, nawet je┼Ťli robili to raczej po┼Ťrednio ni┼╝ wprost. St─ůd te┼╝ przytoczone fragmenty wydaj─ů si─Ö w du┼╝ym stopniu reprezentatywne dla hierarchii Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego w Polsce.

Z szacunkiem i delikatno┼Ťci─ů?

Wybory parlamentarne 15 pa┼║dziernika 2023 roku by┼éy w Polsce pierwszymi wyborami od ponad trzech lat. Teraz przed nami kolejne: samorz─ůdowe, europejskie, p├│┼║niej prezydenckie. Nie tyle sko┼äczyli┼Ťmy tegoroczn─ů kampani─Ö wyborcz─ů, co raczej rozpocz─Öli┼Ťmy znacznie d┼éu┼╝sz─ů, rozci─ůgaj─ůc─ů si─Ö a┼╝ do roku 2025. Warto wi─Öc spojrze─ç na biskupie wypowiedzi r├│wnie┼╝ pod k─ůtem wybor├│w.

Latem i jesieni─ů tego roku liczba odniesie┼ä do kwestii LGBT+ nie wzros┼éa znacz─ůco, ale jeden dokument mia┼é szczeg├│ln─ů wag─Ö. By┼éo to ÔÇ×Vademecum wyborcze katolikaÔÇŁ z 21 wrze┼Ťnia, wskazuj─ůce mi─Ödzy innymi na szereg ÔÇ×warto┼Ťci nienegocjowalnychÔÇŁ. Wedle tych warto┼Ťci katolicy ÔÇ×zabiegaj─ů o ochron─Ö praw rodziny, opartej na monogamicznym ma┼é┼╝e┼ästwie os├│b przeciwnej p┼éciÔÇŁ i ÔÇ×uwa┼╝aj─ů [ÔÇŽ] za niedopuszczalne zr├│wnanie z rodzin─ů innych form wsp├│┼é┼╝yciaÔÇŁ, ÔÇ×stoj─ů na stra┼╝y zagwarantowania prymatu rodzic├│w w wychowaniu swoich dzieciÔÇŁ czy te┼╝ ÔÇ×sprzeciwiaj─ů si─Ö budowaniu ┼Ťwiata ┬źtak, jakby Boga nie by┼éo┬╗ÔÇŁ. Sformu┼éowania te sk┼éadaj─ů si─Ö na trzy z siedmiu punkt├│w opisuj─ůcych warto┼Ťci nienegocjowalne, tote┼╝ niemal po┼éowa wybranych przez biskup├│w ÔÇ×podstawowych zasad wiary i moralno┼ŤciÔÇŁ wi─ů┼╝e si─Ö ÔÇô po┼Ťrednio, lecz klarownie ÔÇô z krytyk─ů ruch├│w LGBT+. To dosy─ç du┼╝o, zwa┼╝ywszy na to, ┼╝e jednocze┼Ťnie w ÔÇ×VademecumÔÇŁ nawet nie wymieniono uchod┼║czy┼ä i uchod┼║c├│w ani troski o przyrod─Ö, wbrew wyra┼║nym akcentom nauczania papie┼╝a Franciszka (by przypomnie─ç dwie z trzech jego encyklik, ÔÇ×Laudato siÔÇÖÔÇŁ oraz ÔÇ×Fratelli tuttiÔÇŁ).

Rol─Ö dokumentu uwypukli┼é 27 wrze┼Ťnia arcybiskup J─Ödraszewski, stwierdzaj─ůc, ┼╝e okre┼Ťla on, ÔÇ×na czym konkretnie polega dzisiaj nasza odpowiedzialno┼Ť─ç za Polsk─ÖÔÇŁ, a potem te┼╝ m├│wi─ůc o ÔÇ×tym wielkim dobru, kt├│remu na imi─Ö PolskaÔÇŁ. Z kolei przed publikacj─ů ÔÇ×VademecumÔÇŁ, 1 wrze┼Ťnia, biskup Wies┼éaw Szlachetka og┼éosi┼é, ┼╝e w Polsce ÔÇ×potrzebny jest taki gospodarz, [ÔÇŽ] kt├│ry nie b─Ödzie szuka┼é oszcz─Ödno┼Ťci w wyrzucaniu religii ze szko┼éy, by na jej miejsce wprowadza─ç indoktrynacj─Ö ideologiczn─ů i wychowywa─ç dzieci i m┼éodzie┼╝ w duchu nihilizmuÔÇŁ. Stylistyczna strona tej wypowiedzi (ÔÇ×godno┼Ť─ç i prawo do ┼╝ycia ka┼╝dego cz┼éowiekaÔÇŁ, ÔÇ×wychowanie m┼éodego pokolenia w duchu warto┼ŤciÔÇŁ, piel─Ögnowanie ÔÇ×pami─Öci historycznejÔÇŁ, ÔÇ×nauka patriotyzmuÔÇŁ) do┼Ť─ç jasno nawi─ůzywa┼éa do programu partii prawicowych.

ilustr.: Marcin Kiedio

Ta ostatnia wypowied┼║ by┼éa wszak┼╝e zdecydowanym wyj─ůtkiem. Odnosz─ůc si─Ö do kwestii LGBT+, poszczeg├│lni biskupi prawie nigdy nie poruszali r├│wnocze┼Ťnie tematu wybor├│w; w tym wymiarze ÔÇ×Vademecum wyborcze katolikaÔÇŁ jest dokumentem istotnym, ale i odosobnionym. Czy zatem czeka nas jeszcze moment, gdy biskupi b─Öd─ů cz─Ö┼Ťciej m├│wi─ç o bie┼╝─ůcej polityce parlamentarnej? By─ç mo┼╝e stanie si─Ö tak, je┼Ťli nowy Sejm zacznie zajmowa─ç si─Ö prawami os├│b LGBT+, reguluj─ůc kwesti─Ö mowy nienawi┼Ťci, a przede wszystkim proceduj─ůc ustaw─Ö o zwi─ůzkach partnerskich. Na razie trudno to przes─ůdza─ç.

Jest jednak co┼Ť, co mo┼╝na stwierdzi─ç ju┼╝ teraz. Gdy we┼║miemy pod uwag─Ö wszelkie wypowiedzi zwi─ůzane z osobami i ruchami LGBT+, zobaczymy, ┼╝e j─Özyk hierarch├│w z┼éagodnia┼é najwy┼╝ej nieznacznie. Na przyk┼éad sformu┼éowanie Marka J─Ödraszewskiego ÔÇ×z┼éy duch, kt├│ry pos┼éuguje si─Ö antychrystamiÔÇŁ nie odbiega bardzo daleko od ÔÇ×t─Öczowej zarazyÔÇŁ, a krytyka ÔÇ×nowych ideologiiÔÇŁ u wielu biskup├│w ma do┼Ť─ç podobny rys retoryczny jak par─Ö lat temu. Ta ostro┼Ť─ç odr├│┼╝nia hierarch├│w od prawicowych polityk├│w: jedni i drudzy o kwestii LGBT+ wypowiadali si─Ö w tym roku rzadziej ni┼╝ kiedy┼Ť, ale tylko ci pierwsi mimo wszystko zachowali stylistyk─Ö zbli┼╝on─ů do wcze┼Ťniejszej. To rodzi pytanie, czy j─Özyk przyw├│dc├│w Ko┼Ťcio┼éa rzymskokatolickiego w Polsce nie staje si─Ö obci─ů┼╝eniem nawet dla Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci. Ale i tutaj nie nale┼╝y jeszcze o niczym wyrokowa─ç. Dla przyk┼éadu, by─ç mo┼╝e w gr─Ö wchodzi scenariusz, w kt├│rym nowa wi─Ökszo┼Ť─ç parlamentarna d─ů┼╝y do liberalizacji prawa o przerywaniu ci─ů┼╝y, biskupi i prawicowi politycy wsp├│lnie si─Ö temu przeciwstawiaj─ů, a odnowiony sojusz rozpo┼Ťciera si─Ö nast─Öpnie r├│wnie┼╝ na kwesti─Ö LGBT+.

ilustr.: Marcin Kiedio

Wracaj─ůc do samych hierarch├│w: ┼╝aden nie polemizuje z wypowiedziami Marka J─Ödraszewskiego o ÔÇ×lewackiej ideologiiÔÇŁ czy ÔÇ×zalewie barbarzy┼ästwaÔÇŁ. W og├│le zreszt─ů biskupi nie dyskutuj─ů ze sob─ů nawzajem. Mo┼╝na by wskaza─ç sporadyczne teksty o przes┼éaniu wyra┼║nie przeciwnym do narracji arcybiskupa J─Ödraszewskiego (zach─Öcaj─ůce do otwarto┼Ťci na ┼Ťwiat, a nie nawo┼éuj─ůce do obrony przed nim), te jednak nie nawi─ůzuj─ů do owej narracji wprost i formu┼éowane s─ů g┼é├│wnie przez jednego hierarch─Ö: Damiana Muskusa. Co wi─Öcej, brakuje wypowiedzi, kt├│re przywo┼éywa┼éyby obecny w Katechizmie Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego nakaz traktowania homoseksualnych m─Ö┼╝czyzn i kobiet z szacunkiem i delikatno┼Ťci─ů (i tak przecie┼╝ konserwatywny, bo towarzysz─ůcy pot─Öpieniu seksu jednop┼éciowego). W ramach naszej analizy odnale┼║li┼Ťmy zaledwie dwa takie sformu┼éowania, autorstwa arcybiskupa G─ůdeckiego. 23 wrze┼Ťnia przewodnicz─ůcy Episkopatu powiedzia┼é, ┼╝e trzeba ÔÇ×rozr├│┼╝ni─ç pomi─Ödzy przygarnianiem cz┼éowieka a akceptowaniem grzechu. Wierno┼Ť─ç nauczaniu Ko┼Ťcio┼éa w niczym nie przekre┼Ťla szanowania godno┼Ťci os├│b homoseksualnych, w taki spos├│b, jaki nale┼╝y si─Ö ka┼╝demu cz┼éowiekowiÔÇŁ. 9 pa┼║dziernika napisa┼é za┼Ť: ÔÇ×Zgodnie [ÔÇŽ] z podej┼Ťciem katolickim traktujemy z szacunkiem ka┼╝dego cz┼éowieka, ale nie ka┼╝dy ludzki wyb├│rÔÇŁ.

Niemniej ani wypowiedzi Stanis┼éawa G─ůdeckiego, ani ÔÇô tym bardziej ÔÇô generalny przekaz polskich biskup├│w nie oddaj─ů w pe┼éni przekazu, kt├│ry p┼éynie dzi┼Ť z Watykanu.

Poza centrum

Powiedzmy to od razu: Watykan w kwestii os├│b LGBT+ zajmuje stanowisko konserwatywne, nie progresywne, i nie zmieni┼éo si─Ö to w trakcie pontyfikatu Franciszka. Obecny papie┼╝ nie przekre┼Ťli┼é licznych dokument├│w uznaj─ůcych seks jednop┼éciowy za z┼éo moralne albo krytykuj─ůcych ┼Ťwieckie ustawodawstwo, kt├│re legalizuje zwi─ůzki partnerskie lub ma┼é┼╝e┼ästwa os├│b tej samej p┼éci. Wydana w 2016 roku adhortacja ÔÇ×Amoris laetitiaÔÇŁ nadal odrzuca jakiekolwiek analogie mi─Ödzy ÔÇ×zwi─ůzkami homoseksualnymiÔÇŁ a ÔÇ×ma┼é┼╝e┼ästwem i rodzin─ůÔÇŁ (punkt 251), a przyj─Öty w tym sam roku dokument ÔÇ×Ratio fundamentalis institutionis sacerdotalisÔÇŁ powtarza sformu┼éowany w roku 2005 zakaz wy┼Ťwi─Öcania na ksi─Ö┼╝y m─Ö┼╝czyzn wykazuj─ůcych ÔÇ×g┼é─Öboko zakorzenione tendencje homoseksualneÔÇŁ (punkt 199). W ostatnim czasie w Watykanie nie zmieniono istoty nauczania ÔÇô inaczej roz┼éo┼╝ono niekt├│re akcenty. Ale nawet te do┼Ť─ç drobne przesuni─Öcia nie znajduj─ů odzwierciedlenia w wypowiedziach polskich biskup├│w.

Zawarty od 1992 roku w Katechizmie Ko┼Ťcio┼éa Katolickiego nakaz ÔÇ×szacunku, wsp├│┼éczucia i delikatno┼ŤciÔÇŁ wzgl─Ödem os├│b homoseksualnych (punkt 2358) nie jest pierwszym takim sformu┼éowaniem w centralnych dokumentach ko┼Ťcielnych. Ju┼╝ w roku 1975 w deklaracji ÔÇ×Persona humanaÔÇŁ Kongregacja Nauki Wiary zaleci┼éa, by ÔÇ×homoseksualist├│w, kt├│rzy s─ů takimi na sta┼éeÔÇŁ w dzia┼éaniach duszpasterskich ÔÇ×przyjmowa─ç z rozwa┼╝n─ů ┼éagodno┼Ťci─ů [ÔÇŽ]. Nale┼╝y r├│wnie┼╝ roztropnie os─ůdza─ç problem ich winyÔÇŁ (punkt 8). Nast─Öpnie w 1986 roku w ÔÇ×Li┼Ťcie do biskup├│w Ko┼Ťcio┼éa katolickiego o duszpasterstwie os├│b homoseksualnychÔÇŁ ta sama instytucja stwierdzi┼éa: ÔÇ×Jest godne ubolewania, ┼╝e osoby homoseksualne by┼éy i s─ů wci─ů┼╝ przedmiotem z┼éo┼Ťliwych okre┼Ťle┼ä i akt├│w przemocy. Podobne zachowania zas┼éuguj─ů na pot─Öpienie ze strony pasterzy Ko┼Ťcio┼éa, gdziekolwiek mia┼éyby one miejsceÔÇŁ (punkt 10).

Nieco dalej idzie natomiast dokument ko┼äcowy XV Zgromadzenia Og├│lnego Synodu Biskup├│w z 2018 roku. Jakkolwiek synod ÔÇ×potwierdza [ÔÇŽ] decyduj─ůce znaczenie antropologiczne r├│┼╝nicy i komplementarno┼Ťci mi─Ödzy m─Ö┼╝czyzn─ů a kobiet─ůÔÇŁ, to jednak r├│wnie┼╝ ÔÇ×potwierdza, ┼╝e B├│g kocha ka┼╝dego cz┼éowieka i podobnie czyni Ko┼Ťci├│┼é, ponawiaj─ůc swoje zaanga┼╝owanie w zwalczanie wszelkiej dyskryminacji i przemocy na podstawie p┼éciowo┼ŤciÔÇŁ. Katechizm wzywa┼é jedynie do ÔÇ×unikania nies┼éusznej dyskryminacjiÔÇŁ, a synod nawo┼éuje do ÔÇ×zwalczania wszelkiej dyskryminacjiÔÇŁ. Co wi─Öcej, ten ostatni ÔÇ×zaleca wspieranie [ÔÇŽ] program├│wÔÇŁ, w kt├│rych ÔÇ×pomagamy ka┼╝dej m┼éodej osobie, nikogo nie wykluczaj─ůc w coraz pe┼éniejszym w┼é─ůczaniu wymiaru seksualnego do swej osobowo┼ŤciÔÇŁ (punkt 150). Tak, jakby homoseksualno┼Ť─ç by┼éa po prostu jedn─ů z ludzkich cech, a nie ÔÇ×s┼éabsz─ů b─ůd┼║ silniejsz─ů sk┼éonno┼Ťci─ů do post─Öpowania z┼éego z moralnego punktu widzeniaÔÇŁ (ÔÇ×List do biskup├│wÔÇŽÔÇŁ z 1986 roku, punkt 3).

ilustr.: Marcin Kiedio

Uderzaj─ůce jest wi─Öc to, ┼╝e dla wielu rodzimych hierarch├│w nawet werbalna deklaracja szacunku i pot─Öpienie przemocy to ju┼╝ zbyt du┼╝o. Jedno i drugie znalaz┼éo si─Ö wprawdzie w ÔÇ×Stanowisku Konferencji Episkopatu Polski w kwestii LGBT+ÔÇŁ (2020 rok, punkt 29), lecz standardowy j─Özyk krajowych biskup├│w wci─ů┼╝ jest inny. Bywa, ┼╝e niemal odwrotny.

Kolejna zmiana akcent├│w w Watykanie wi─ů┼╝e si─Ö z duszpasterstwem gej├│w i lesbijek (przewa┼╝aj─ůca wi─Ökszo┼Ť─ç ko┼Ťcielnych dokument├│w pomija milczeniem osoby biseksualne czy transp┼éciowe). Wcze┼Ťniejsze dokumenty zaznacza┼éy bardzo stanowczo: trzeba pilnowa─ç, by nie nabrali mylnego przekonania co do moralnego statusu seksu os├│b tej samej p┼éci (ÔÇ×Persona humanaÔÇŁ, punkt 8: ÔÇ×Nie wolno [ÔÇŽ] pos┼éugiwa─ç si─Ö ┼╝adn─ů metod─ů duszpastersk─ů, kt├│ra dawa┼éaby im moralne usprawiedliwienie z tego powodu, ┼╝e akty homoseksualne uznano by za zgodne z sytuacj─ů tych os├│bÔÇŁ; ÔÇ×List do biskup├│wÔÇŽÔÇŁ, punkt 3: ÔÇ×Powinni by─ç przedmiotem szczeg├│lnej troski duszpasterskiej, by nie doszli do przekonania, ┼╝e urzeczywistnianie tej sk┼éonno┼Ťci w relacjach homoseksualnych jest wyborem mo┼╝liwym do przyj─Öcia z moralnego punktu widzeniaÔÇŁ). Tymczasem na przyk┼éad adhortacja ÔÇ×Amoris laetitiaÔÇŁ m├│wi tyle, ┼╝e rodzinom obejmuj─ůcym osoby homoseksualne ÔÇ×nale┼╝y [ÔÇŽ] zapewni─ç [ÔÇŽ] pe┼éne szacunku towarzyszenie, aby osoby o sk┼éonno┼Ťci homoseksualnej mia┼éy konieczn─ů pomoc w zrozumieniu i pe┼énej realizacji woli Bo┼╝ej w ich ┼╝yciuÔÇŁ (punkt 250). By┼éa te┼╝ przed chwil─ů mowa o dokumencie ko┼äcowym synodu z 2018 roku, wskazuj─ůcym z aprobat─ů, ┼╝e ÔÇ×w wielu wsp├│lnotach chrze┼Ťcija┼äskich istniej─ů ju┼╝ procesy towarzyszenia w wierze osobom homoseksualnymÔÇŁ.

Zobacz komentarz Marcina Dzier┼╝anowskiego, cz┼éonka rady Fundacji Wiara i T─Öcza, do naszej analizy

A jak jest w Polsce? O specjalnych duszpasterstwach dla os├│b LGBT+ od biskup├│w trudno cho─çby us┼éysze─ç. Wzmiankowany wy┼╝ej wywiad ze Stanis┼éawem G─ůdeckim to wyj─ůtek, ale i on odchodzi od tonu wsp├│┼éczesnych dokument├│w watyka┼äskich. Po pierwsze, wed┼éug arcybiskupa osoby wierz─ůce, kt├│re ÔÇ×promuj─ů ÔÇô cz─Östo nie┼Ťwiadomie ÔÇô pewn─ů ideologi─Ö, kt├│rej celem jest propagowanie homoseksualizmu [ÔÇŽ], w punkcie wyj┼Ťcia wykluczaj─ů same siebie z jakiegokolwiek duszpasterstwa, a nam pozostaje modlitwa w ich intencjiÔÇŁ. Po drugie, nawet w wypadku os├│b akceptuj─ůcych ca┼ée nauczanie Ko┼Ťcio┼éa ÔÇ×wskazane jest duszpasterstwo indywidualne, a nie grupowe, poniewa┼╝ gromadzenie ludzi o tej samej inklinacji mo┼╝e stanowi─ç dodatkow─ů trudno┼Ť─çÔÇŁ. S┼éowa te nabior─ů dodatkowego wyd┼║wi─Öku, gdy odnotujemy, ┼╝e w Polsce nie ma tradycji jakichkolwiek oficjalnych duszpasterstw rzymskokatolickich dla gej├│w i lesbijek, nie m├│wi─ůc o innych grupach os├│b LGBT+. W 2020 roku na ┼éamach Klubu Jagiello┼äskiego zwr├│ci┼é na to uwag─Ö Piotr Popio┼éek w artykule ÔÇ×Gay-friendly? Historia nauczania Ko┼Ťcio┼éa na temat homoseksualizmuÔÇŁ. Wskaza┼é, ┼╝e ÔÇ×taka postawa jest r├│wnie┼╝ ignorowaniem zalece┼ä Kongregacji Nauki Wiary, kt├│ra wyra┼║nie podkre┼Ťla na ko┼äcu ┬źListu┬╗ [z roku 1986], ┼╝e ┬źw spos├│b szczeg├│lny biskupi winni zabiega─ç ┼Ťrodkami im dost─Öpnymi o rozw├│j specjalnych form duszpasterstwa os├│b homoseksualnych┬╗ÔÇŁ.

Piotr Popio┼éek stwierdzi┼é r├│wnie┼╝, ┼╝e Ko┼Ťci├│┼é rzymskokatolicki w Polsce w sprawach LGBT+ og├│┼éem skierowa┼é si─Ö w przeciwn─ů stron─Ö ni┼╝ Watykan. Przed paroma laty krajowi biskupi wyostrzyli sw├│j j─Özyk, zamiast go z┼éagodzi─ç. Przeprowadzona tu analiza pokazuje, ┼╝e jak dot─ůd tego kierunku nie zmienili.

***

Stanis┼éaw Krawczyk jest adiunktem w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Wroc┼éawskiego. W latach 2017ÔÇô2023 by┼é redaktorem Magazynu Kontakt, obecnie jest jego sta┼éym wsp├│┼épracownikiem. W projekcie, w ramach kt├│rego powsta┼é niniejszy tekst, pe┼éni┼é funkcj─Ö koordynatora bada┼ä.

***

Je┼Ťli chcesz wesprze─ç nasze dzia┼éania na rzecz lepszego spo┼éecze┼ästwa, Ko┼Ťcio┼éa i ┼Ťwiata ÔÇô wejd┼║ na stron─Ö ÔÇ×Wesprzyj nasÔÇŁ i dowiedz si─Ö wi─Öcej!

***

Tekst powsta┼é i zosta┼é sfinansowany w ramach programu EPIC – ÔÇ×Wsparcie medi├│w niezale┼╝nych/Expanding Production of Independent ContentÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy ┼Ťrodowisko zaanga┼╝owane w walk─Ö z podzia┼éami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi─Öki Waszemu wsparciu!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś