Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Nowe miasto Medell铆n

Kto by si臋 spodziewa艂, 偶e w 艣cis艂ym finale plebiscytu na najbardziej innowacyjne miasto 艣wiata, obok Nowego Jorku i Tel Awiwu, znajdzie si臋 Medell铆n - dotychczas kojarzone g艂贸wnie z Pablo Escobarem i mafi膮 narkotykow膮? Kto by pomy艣la艂, 偶e miasto, kt贸re nawet nie jest stolic膮 Kolumbii, pokona obie o wiele s艂ynniejsze metropolie?

ilustr.: Olga Mici艅ska


Kto by si臋 spodziewa艂, 偶e w 艣cis艂ym finale plebiscytu na najbardziej innowacyjne miasto 艣wiata, obok Nowego Jorku i Tel Awiwu, znajdzie si臋 Medell铆n – dotychczas kojarzone g艂贸wnie z Pablo Escobarem i mafi膮 narkotykow膮? Kto by pomy艣la艂, 偶e miasto, kt贸re nawet nie jest stolic膮 Kolumbii, pokona obie o wiele s艂ynniejsze metropolie?
 
To nie pierwszy raz, gdy w dyskusjach o nowoczesnej polityce miejskiej pada nazwa Kolumbii. Dziesi臋膰 lat temu g艂o艣no by艂o o stolicy tego kraju, Bogocie, w kt贸rej dw贸ch 艣wiat艂ych burmistrz贸w, Antanas Mockus i Enrique Pe帽alosa, przeprowadzi艂o 鈥瀖iejsk膮 rewolucj臋鈥. Ich naprzemienne rz膮dy trwa艂y od 1995 do 2003 roku. Mockus, filozof i by艂y rektor Uniwersytetu Narodowego, promowa艂 w艣r贸d mieszka艅c贸w poczucie wsp贸艂odpowiedzialno艣ci za miasto, nieraz uciekaj膮c si臋 do niekonwencjonalnych metod (na przyk艂ad zatrudniaj膮c mim贸w do pracy na ulicach). Z kolei Pe帽alosa gruntownie przebudowa艂 infrastruktur臋 po to, by uczyni膰 z miasta przestrze艅 przyjazn膮 dla obywateli. Bogota do dzi艣 pozostaje modna w 艣rodowiskach zajmuj膮cych si臋 polityk膮 miejsk膮, cho膰 jej zapa艂 rewolucyjny ju偶 dawno opad艂 [wi臋cej: 鈥Bogota, laboratorium miejskich przemian鈥, 25 lutego 2013].
Tymczasem pa艂eczk臋 przej臋艂a stolica regionu Antioquia…
 
Miejska akupunktura
Medell铆n zacz臋艂o wprowadza膰 te zmiany, kt贸rych Bogota wprowadzi膰 nie zd膮偶y艂a 鈥 m贸wi mi Armando Silva, kolumbijski socjolog zajmuj膮cy si臋 鈥瀖iastami wyobra偶onymi鈥.
Tak samo jak w stolicy, tak i tutaj trudnego zadania podj臋艂o si臋 dw贸ch post臋powych burmistrz贸w, Sergio Fajardo i Alfonso Salazar. Zainspirowa艂y ich do艣wiadczenia Berlina z zakresu urbanizmu kontekstualnego. Postanowili skupi膰 艣rodki miejskie na jednym zadaniu: zintegrowaniu teren贸w najbardziej zmarginalizowanych, a przez to niebezpiecznych, z reszt膮 miasta.
 
Pod ich o艣mioletnimi rz膮dami (2004-2011) powsta艂o kilkana艣cie imponuj膮cych park贸w-bibliotek, w tym s艂ynna Biblioteca Espa帽a; ruchome schody w stromych, biednych dzielnicach; a tak偶e system kolejek g贸rskich po艂膮czonych z metrem i w艂膮czaj膮cych te dzielnice w obr臋b miasta, zar贸wno pod wzgl臋dem praktycznym, jak i symbolicznym. A to dopiero pocz膮tek. Jak podkre艣la Gerard Martin w monumentalnej kronice 鈥濵edell铆n 1975-2012鈥: 鈥濶ajwa偶niejszym elementem transformacji by艂y interwencje ma艂ego zasi臋gu z gatunku miejskiej akupunktury. Stawiaj膮c gdzie艣 niewielk膮 k艂adk臋 albo renowuj膮c zapuszczony skwer, uda艂o si臋 wewn臋trznie pozszywa膰 poszczeg贸lne dzielnice鈥.
Wiele r贸偶ni od siebie do艣wiadczenia Bogoty i Medell铆n. O ile Antanas Mockus realizowa艂 w stolicy polityk臋 odg贸rn膮, staraj膮c si臋 nauczy膰 mieszka艅c贸w kultury obywatelskiej, o tyle w艂adze Medell铆n wybra艂y podej艣cie bottom-up. Przebudow臋 najbardziej zmarginalizowanych dzielnic poprzedza艂y warsztaty z mieszka艅cami, kt贸rzy sami wypowiadali si臋 na temat tego, co chcieliby w swoich okolicach zmieni膰. Wyniki takich warsztat贸w by艂y nieraz zaskakuj膮ce. 鈥濷kaza艂o si臋, 偶e mieszka艅cy, cho膰 chcieliby wi臋cej drzew, mimo wszystko woleli przestrze艅 zabudowan膮 od zielonej, a to dlatego, 偶e ka偶da przestrze艅 zielona, w ich przekonaniu, pr臋dzej czy p贸藕niej zamienia si臋 w 艣mietnisko鈥, opowiada艂 Martinowi architekt Francisco Corsini.
 
Transformacja, jakiej do艣wiadczy艂o miasto, zosta艂a dostrze偶ona tak偶e za granic膮, czego 艣wiadectwem wygrana Medell铆n w plebiscycie na najbardziej innowacyjne miasto 艣wiata.
 
Uporczywe drugie dno
Niemniej, w臋druj膮c po tym mie艣cie, jest si臋 skazanym na ambiwalentne uczucia.
Owszem, czysto tu i nowocze艣nie, jak w 偶adnym innym miejscu w Kolumbii. Komunikacja dzia艂a sprawniej ni偶 w wi臋kszo艣ci europejskich miast. Gdzie nie spojrze膰, wyrastaj膮 nowe budowle: biblioteki, biurowce, muzea, cz臋sto projektowane przez 艣wiatowej s艂awy architekt贸w. W oczy rzucaj膮 si臋 siedziby mi臋dzynarodowych korporacji: Hewletta Packarda, UNISYS, Kimberly-Clark, kt贸re postanowi艂y tutaj umie艣ci膰 swoje regionalne centra innowacji. Po drogach je偶d偶膮 luksusowe samochody, a niekt贸re ulice s膮 jakby 偶ywcem wyj臋te z najbardziej ekskluzywnych dzielnic handlowych Londynu, Pary偶a czy Nowego Jorku.
 
A jednak… S膮 te偶 miejsca, po艂o偶one wcale nie na obrze偶ach miasta, po kt贸rych strach chodzi膰 nawet za dnia. Dwie przecznice od centralnej stacji metra, Parque de Berri贸, znajduje si臋 zag艂臋bie prostytucji i hazardu. Przed byle bram膮, a nawet przed wej艣ciem do ko艣cio艂a Veracruz, stoj膮 kobiety rzadkiej urody przykryte jedynie makija偶em.
A jednak… Przejazd kolejk膮 g贸rsk膮 ponad dzielnic膮 biedoty przypomina wycieczk臋 po ludzkim zoo. Tury艣ci oraz mieszka艅cy dzielnic bezpiecznych, oddzieleni szk艂em od rzeczywisto艣ci pod ich stopami, s膮 niczym przedstawiciele Cywilizacji, bezkarnie przygl膮daj膮cy si臋 dzikim, barbarzy艅com i fatalnym warunkom, w jakich przysz艂o im 偶y膰. Lepiej wybra膰 si臋 za dnia, bo wieczorem zn贸w robi si臋 niebezpiecznie: miejscowe bandy wybijaj膮 si臋 wzajemnie, walcz膮c o strefy wp艂yw贸w, bo przez najbiedniejsze comunas przebiegaj膮 niewidoczne granice.
 
A jednak… Widok ceglanych wie偶owc贸w, kt贸re niemal w ca艂o艣ci pokry艂y eleganck膮 dzielnic臋 Poblado, budzi nieuniknione podejrzenia. Kto na to wszystko ma pieni膮dze? Czy to apartamenty, kt贸re s艂u偶膮 praniu brudnych pieni臋dzy pochodz膮cych z handlu narkotykami? A mo偶e, niczym w Hiszpanii kilka lat temu, a dzi艣 w Brazylii, tak i w Medell铆n puchnie nieruchomo艣ciowa ba艅ka?
 
Nie tylko widowisko
T艂umaczenie wszystkiego brudnymi pieni臋dzmi to kolejna pu艂apka my艣lenia. Aby zrozumie膰 Medell铆n, trzeba jeszcze dotrze膰 do trzeciego, czwartego, a mo偶e i pi膮tego dna.
Armando Silva sugeruje, abym postara艂 si臋 obiektywnie spojrze膰 na zmiany, kt贸re realnie wydarzy艂y si臋 w tym mie艣cie. 鈥 W Kolumbii niew膮tpliwie jest bogactwo. Ale ono ma 藕r贸d艂o w realnej gospodarce, nie tylko w nielegalnym handlu narkotykami. Medell铆n jest przemys艂owym centrum Kolumbii. Tutaj maj膮 te偶 siedzib臋 jedne z najwi臋kszych bank贸w w ca艂ej Ameryce 艁aci艅skiej. Niemniej Kolumbijczycy maj膮 t臋 przykr膮 manier臋, aby w膮tpi膰 we w艂asne osi膮gni臋cia. M贸wi膮 niemal z rado艣ci膮 o tym, 偶e wszystko stoi na narkotykach, bez 偶adnego krytycyzmu ani poczucia odpowiedzialno艣ci. A nie wszystko na narkotykach stoi? – Mo偶na 艂atwo da膰 si臋 uwie艣膰 widowisku; zafascynowa膰 systemem metra i kolejek g贸rskich albo nowoczesnymi bibliotekami. Ale w tle tego widowiska, w sferze niewidocznej dla przygodnego obserwatora, wydarzaj膮 si臋 zmiany o wiele g艂臋bsze; zmiany w post臋powaniu mieszka艅c贸w. Chodzi zw艂aszcza o jedn膮 zmian臋: spadek przest臋pczo艣ci. Bo kiedy spada przest臋pczo艣膰, oznacza to, 偶e inne mechanizmy dzia艂aj膮 prawid艂owo.
 
W por贸wnaniu z latami dziewi臋膰dziesi膮tymi, przest臋pczo艣膰 i stopa zab贸jstw faktycznie spad艂y. W 1991 roku, w mie艣cie gin臋艂o niewyobra偶alne 381 os贸b na 100 tysi臋cy mieszka艅c贸w. Do 2011 roku, w艂adzom Medell铆n uda艂o si臋 zbi膰 t臋 liczb臋 do poziomu 70, dzi臋ki czemu miasto plasuje si臋 dzi艣 daleko za honduraskim piek艂em San Pedro Sula (159), Ciudad Juarez na granicy Meksyku i USA (148) czy brazylijskim Maceio (135).
Mimo to, do pe艂nej stabilizacji jeszcze daleka droga. Od dw贸ch lat zn贸w jest w stolicy Antioquii 鈥瀏or膮co鈥 – st膮d hiszpa艅skie okre艣lenie tego okresu recalentura. Niekt贸rzy przypisuj膮 to walce o sched臋 pomi臋dzy niedobitkami kartelu z Medell铆n; inni, fa艂szywej demobilizacji prawicowych formacji (paramilitares) rozbrojonych w latach 2003-2006 przez prezydenta Kolumbii Alvaro Uribe, wywodz膮cego si臋 zreszt膮 z tego miasta. Nikt nie ma w膮tpliwo艣ci co do tego, 偶e uspokojenie sytuacji w Medell铆n, a zw艂aszcza zerwanie 艂atki 鈥瀖iasta mafijnego鈥, kt贸ra funkcjonuje w 艣wiadomo艣ci nie tylko ludzi z zewn膮trz, ale przede wszystkim mieszka艅c贸w tego miasta, potrwa jeszcze d艂ugie lata.
 
Wykorzeni膰 z g艂贸w mieszka艅c贸w prze艣wiadczenie o tym, 偶e ich miasto jest podw贸rkiem kartelu narkotykowego, to 鈥 zdaniem Armando Silvy – parszywe zadanie. Aby si臋 uda艂o, potrzebna jest nowa o艣, wok贸艂 kt贸rej mieszka艅cy mogliby zintegrowa膰 wyobra偶enia o w艂asnym mie艣cie. Nowa o艣… Mo偶e w艂a艣nie Medell铆n jako miasto innowacyjne?
 
Przeczytaj inne teksty Autora.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij