Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Alternatywna mapa Warszawy w duchu Gotong Royong

Aternatywna Mapa Warszawy mia┼éa pokaza─ç miasto z innej perspektywy, jego niedostrzegany na co dzie┼ä krwiobieg i oblicze, jakimi s─ů r├│┼╝ne sposoby samoorganizacji i samopomocy.

fot.: Kamila Ferenc

fot.: Kamila Ferenc


Jaki┼Ť czas temu powsta┼é tekst o pocz─ůtkach wystawy ÔÇ×Gotong Royong. Rzeczy, kt├│re robimy razemÔÇŁ w Centrum Sztuki Wsp├│┼éczesnej. Kamila Ferenc pisa┼éa w nim w├│wczas o za┼éo┼╝eniach koncepcyjnych przy┼Ťwiecaj─ůcych wystawie, w tym najistotniejszym dla mnie, czyli potencjale wsp├│lnototw├│rczym. Formuj─ůcy si─Ö wtedy wok├│┼é wystawy kolektyw Intervalo-Escola (ÔÇ×przerwa od szko┼éyÔÇŁ; inspirowany praktyk─ů artystyczn─ů brazylijskiego tandemu Tainy Azeredo i Claudio Bueno, opieraj─ůc─ů si─Ö na zasadach edukacji nieformalnej) postawi┼é sobie za zadanie wci─ůgni─Öcie publiczno┼Ťci warszawskiego CSW w dzia┼éania, poprzez kt├│re lepiej poznaj─ů siebie (nawzajem) i naucz─ů si─Ö (od siebie nawzajem), co znaczy oddolnie wsp├│┼étworzy─ç wsp├│lnot─Ö i w niej aktywnie partycypowa─ç. Jednym ze stworzonych narz─Ödzi okaza┼éa si─Ö subiektywna mapa stolicy kre┼Ťlona z perspektywy oddolnych inicjatyw i kooperatyw.
Wystawa, kt├│r─ů robimy razem
Wystawa nie przypomina┼éa tradycyjnego zbioru dzie┼é do podziwiania, ale odsy┼éa┼éa do przyk┼éad├│w praktyk ÔÇô spo┼éecznych lub artystycznych ÔÇô z r├│┼╝nych zak─ůtk├│w ┼Ťwiata. Praktyk, kt├│rym przy┼Ťwieca┼éa idea gotong royong, co w j─Özyku indonezyjskim oznacza ÔÇ×wsp├│lna sprawaÔÇŁ. By┼éy one dla nas ÔÇô uczestnik├│w programu Intervalo Escola i programu dyskursywnego dziej─ůcego si─Ö wok├│┼é/na temat wystawy ÔÇô przedmiotem dyskusji i ┼║r├│d┼éem inspiracji. Wierz─ůc, ┼╝e wystawa jest katalizatorem wi─Ökszego, ci─ůgle trwaj─ůcego procesu, a nie zamkni─Öt─ů ca┼éo┼Ťci─ů, oficjalne jej zako┼äczenie (28.01.2018) nazwali┼Ťmy kontynua┼╝em (zamiast finisa┼╝em). Chcieli┼Ťmy, ┼╝eby tego ostatniego dnia wystawy przestrze┼ä Zamku Ujazdowskiego ÔÇô b─ůd┼║ co b─ůd┼║ publicznej instytucji kultury ÔÇô sta┼éa si─Ö otwartym domem, oddanym do u┼╝ytku dla wszystkich. Oby┼éo si─Ö bez oficjalnych po┼╝egnalnych m├│w i szampana ÔÇô gotowali┼Ťmy za to zup─Ö, rozmawiali┼Ťmy, siedz─ůc naprzeciwko siebie przy wielkim wsp├│lnym stole nakrytym obrusem uszytym przez sp├│┼édzielni─Ö pracy Ushirika z Kenii, w ko┼äcu muzykowali┼Ťmy wsp├│lnie, wyprawiaj─ůc huczny improwizowany koncert na r├│┼╝norodno┼Ť─ç g┼éos├│w i kilka instrument├│w (warto zobaczy─ç tutaj!). Chcieli┼Ťmy, by ka┼╝dy zaczerpn─ů┼é z tej energii i ni├│s┼é idee wsp├│lnotowo┼Ťci dalej.
Z za┼éo┼╝enia o ÔÇ×kontynuacjiÔÇŁ powsta┼é tak┼╝e jeszcze inny projekt ÔÇô narz─Ödzie, kt├│re oddali┼Ťmy w r─Öce mieszka┼äc├│w Warszawy. Zacz─Öli┼Ťmy tworzy─ç alternatywn─ů map─Ö miasta, pisan─ů z perspektywy oddolnych inicjatyw, kolektyw├│w i kooperatyw, kt├│re s─ů wyrazem samoorganizacji mieszka┼äc├│w, odpowiedzi─ů na ich potrzeby (cz─Östo niezaspokajane lub pomijane przez oficjalne instytucje) oraz dowodem zaanga┼╝owania we wsp├│lnot─Ö.
mapa 2 fot Kamila Ferenc
Moc mapy
Mapy to wsp├│┼éczesny trend wci─ů┼╝ mocno obecny zar├│wno w kulturze, jak i w sferze komercyjnej. Pracownia Studi├│w Miejskich Instytutu Kultury Polskiej UW tworzy w ramach projektu ÔÇ×Topo-grafieÔÇŁ mapy literackie szlakiem znacz─ůcych polskich tw├│rc├│w, kt├│rych tw├│rczo┼Ť─ç ┼Ťci┼Ťle zwi─ůzana jest z tkank─ů miejsk─ů ÔÇô dla przyk┼éadu wymieni─ç mo┼╝na te dotycz─ůce Mirona Bia┼éoszewskiego czy Leopolda Tyrmanda. ÔÇ×Projekt Powi┼ŤleÔÇŁ z kolei ÔÇô tak┼╝e prowadzony pod opiek─ů IKP UW w ramach specjalizacji ÔÇ×Animacja kulturyÔÇŁ ÔÇô zak┼éada stworzenie lokalnej mapy kultury zbieraj─ůcej najwa┼╝niejsze z perspektywy mieszka┼äc├│w miejsca i obiekty dzielnicy. Przemys┼éaw Czapli┼äski ujmuje geopolityczno-literackie imaginarium regionu i umiejscowienia Polski w nim, pos┼éuguj─ůc si─Ö metafor─ů mapy (ÔÇ×Poruszona mapaÔÇŁ, P. Czapli┼äski, Wydawnictwo Literackie 2016). Kolejnym dowodem na popularno┼Ť─ç map samych w sobie, nie tylko jako metafor czy sposob├│w opisu, jest moda na sprzedawanie map jako ozd├│b na ┼Ťcian─Ö.
Mapy od zawsze fascynowa┼éy niczym rebus do rozwi─ůzania i szansa, by eksplorowa─ç coraz to nowe terytoria i ogl─ůda─ç je pod r├│┼╝nymi k─ůtami. Dzi┼Ť przyczyn─ů popularno┼Ťci map jest by─ç mo┼╝e ch─Ö─ç odnalezienia w┼éasnego indywidualnego klucza do poznania ┼Ťwiata (┼Ťwiat├│w, nawet tych lokalnych, w skali mikro), szczeg├│lnie w dobie inflacji informacyjnej.
Narz─Ödzie w r─Ökach mieszka┼äc├│w
Nasza mapa ÔÇô Aternatywna Mapa Warszawy w duchu gotong royong ÔÇô mia┼éa pokaza─ç miasto z innej perspektywy, jego niedostrzegany na co dzie┼ä krwiobieg i oblicze, jakimi s─ů r├│┼╝ne sposoby samoorganizacji i samopomocy. Alternatywn─ů map─Ö zacz─Öli┼Ťmy tworzy─ç w dniu kontynua┼╝u, nie jest to jednak dzie┼éo sko┼äczone ÔÇô mapa powstaje nadal ÔÇô ani zale┼╝ne od jednoosobowej perspektywy: dlatego zapytali┼Ťmy mieszka┼äc├│w i mieszkanki, jakie lokalne inicjatywy, s─ůsiedzkie kooperatywy i oddolne organizacje chcieliby na niej umie┼Ťci─ç. Mapa si─Ö ci─ůgle rozwija ÔÇô wci─ů┼╝ mo┼╝na dodawa─ç do niej nowe miejsca. Wystarczy napisa─ç na adres: mapa.gotongroyong@gmail.com. Nie ma kryteri├│w wst─Öpnych, zg┼éaszane organizacje mog─ů one by─ç zar├│wno formalne (zarejestrowane), jak i nieformalne, wspierane przez publiczne instytucje, istniej─ůce obok lub zamiast nich, zajmuj─ůce si─Ö dowolnym tematem (na przyk┼éad kooperatywy spo┼╝ywcze, inicjatywy czytelnicze, organizacje lokatorskie, grupy samopomocowe, lokalne mikrocentra kultury i tym podobne), kameralne lub masowe. Najwa┼╝niejsze jest poczucie zg┼éaszaj─ůcej osoby, ┼╝e dana inicjatywa nosi w sobie cechy gotong royong, czyli przy┼Ťwieca jej cel dzia┼éania na rzecz wsp├│lnoty.
Mapa jest podw├│jna: papierowa, kt├│r─ů prezentowali┼Ťmy w przestrzeni wystawy, i wirtualna, oparta na klarownym, ┼éatwym w obs┼éudze koncepcie nak┼éadki w GoogleMaps (wykonana przez Jakuba Depczy┼äskiego). Dzi─Öki po┼é─ůczeniu tych form idea lokalnej mapy miejsc spo┼éecznej wsp├│┼épracy mo┼╝e by─ç rozpowszechniana. R├│wnie┼╝ mapa analogowa mo┼╝e zyska─ç drugie i kolejne ┼╝ycie ÔÇô sta┼éa ju┼╝ w przestrzeni wystawy na Zamku Ujazdowskim, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by ruszy┼éa w tourn├ęe na przyk┼éad po domach kultury lub innych miejscach spotka┼ä lokalnej spo┼éeczno┼Ťci i tam s┼éu┼╝y┼éa jako nawigacja po okolicznych kooperatywach.
Alternatywna Mapa Warszawy jako nak┼éadka na Google Maps

Alternatywna Mapa Warszawy jako nak┼éadka na Google Maps


Miejski społeczny underground?
Upowszechniaj─ůc alternatywn─ů map─Ö Warszawy, chcieli┼Ťmy te┼╝ zwr├│ci─ç uwag─Ö mieszka┼äc├│w na to, ┼╝e tu┼╝ obok nich istnieje sie─ç oddolnych inicjatyw, kt├│re ┼Ťwietnie zdaj─ů egzamin, zast─Öpuj─ůc podmioty wolnorynkowe i pa┼ästwowe. Zabawnie ilustruj─ů to do┼Ťwiadczenia z tworzenia nak┼éadki w mapach GoogleÔÇÖa: ikonki zaprojektowane dla cel├│w mapowania przedsi─Öwzi─Ö─ç komercyjnych i ewentualnych us┼éug publicznych czasami wyj─ůtkowo dobrze pasuj─ů do zilustrowania takich nieformalnych inicjatyw.
W┼Ťr├│d miejsc, kt├│re ju┼╝ teraz figuruj─ů na nie-mainstreamowej mapie, dla przyk┼éadu wymieni─ç mo┼╝na: Solatorium, Feministyczny Klub Ksi─ů┼╝ki, Kooperatyw─Ö Spo┼╝ywcz─ů ÔÇ×DobrzeÔÇŁ, Cafe Kryzys czy Miejsce Aktywno┼Ťci Lokalnej ÔÇ×Dwa JelonkiÔÇŁ. Niekt├│re popularne w ca┼éej stolicy, inne mniej znane, zwi─ůzane z kameraln─ů spo┼éeczno┼Ťci─ů danej dzielnicy. Wzruszaj─ůce s─ů w┼éa┼Ťnie te ruchy, sformalizowane lub nie, kt├│re nie czekaj─ů na du┼╝e grono odbiorc├│w, s┼éu┼╝─ůc zawsze z tym samym zaanga┼╝owaniem cho─çby garstce zainteresowanych. Struktury poziome, demokratyczne w┼é─ůczanie w dzia┼éanie wszystkich ch─Ötnych, najlepsze wykorzystanie kompetencji i talent├│w cz┼éonk├│w bez wprowadzania neoliberalnej rywalizacji, oddolno┼Ť─ç proces├│w decyzyjnych ÔÇô to cechy charakterystyczne dla wielu zmapowanych inicjatyw. Koresponduj─ů one tak┼╝e, mimo odr─Öbno┼Ťci klimatu i kontekstu spo┼éeczno-politycznego, z praktykami Jatiwangi Art Factory w Indonezji, Intervalo-Escola w Amazonii czy nowoorlea┼äskiego kolektywu Blights Out.
fot.: Ernest Wińczyk, CSW

fot.: Ernest Wińczyk, CSW


Stworzona Alternatywna Mapa Warszawy z zaznaczonymi na niej siedzibami lokalnych wsp├│lnot pozwala na wykonanie graficznych po┼é─ůcze┼ä mi─Ödzy nimi wedle r├│┼╝nych kryteri├│w (temat├│w, kt├│rymi si─Ö zajmuj─ů, sposob├│w zorganizowania i tak dalej). Wsp├│lnoty te mo┼╝na traktowa─ç tak┼╝e jako symbole wi─Özi spo┼éecznych wytwarzanych w trakcie wsp├│lnego dzia┼éania czy przebywania ze sob─ů bez za┼éo┼╝onego z g├│ry celu do osi─ůgni─Öcia (co jak najbardziej mie┼Ťci si─Ö w duchu gotong royong!). Wsp├│lnota nie musi si─Ö bowiem opiera─ç na zaprogramowanych zadaniach, jej podstawow─ů rol─ů jest stworzenie przestrzeni, w kt├│rej cz┼éonkinie i cz┼éonkowie wypracuj─ů oddolnie swoj─ů w┼éasn─ů agend─Ö. Przestrze┼ä ta opiera─ç si─Ö jednak musi na pe┼énej wolno┼Ťci ÔÇô poczucie przynale┼╝no┼Ťci nie mo┼╝e bowiem zast─Öpowa─ç budowania indywidualnej to┼╝samo┼Ťci ani sugerowa─ç automatycznych odpowiedzi ÔÇô jest raczej od tego, by sk┼éoni─ç do stawiania pyta┼ä (jak w projekcie Imani Jacqueline Brown ÔÇ×Kaleidoscope ConversationsÔÇŁ).
Jedn─ů z najciekawszych obserwacji towarzysz─ůcych powstawaniu Alternatywnej Mapy jest, obok unaocznienia zaanga┼╝owania w walk─Ö z nier├│wno┼Ťciami spo┼éecznymi poprzez samoorganizacj─Ö mieszka┼äc├│w i mieszkanek, wachlarz sposob├│w stawiania oporu wobec zastanych regu┼é i systemu ÔÇô czasem opresyjnego, czasem po prostu ignoruj─ůcego potrzeby spo┼éeczno┼Ťci. Sposob├│w cz─Östo bardzo nieoczywistych. Zdradza to kolejny pow├│d, dla kt├│rego warto jest tworzy─ç tak─ů Map─Ö ÔÇô poczucie dumy i potrzeba pochwalenia si─Ö tym, co umiemy sami stworzy─ç, a potencja┼é ten w pe┼éni zas┼éuguje na zdrow─ů celebracj─Ö, kt├│r─ů rozpocz─Öli┼Ťmy kilka miesi─Öcy temu w CSW na Zamku Ujazdowskim (mi─Ödzy innymi podczas Karaoke Protest Song) i do kt├│rej kontynuowania na co dzie┼ä zach─Öcamy. Wszak wsp├│lna zabawa to te┼╝ gotong royong.

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

***

Polecamy tak┼╝e:

Jak tworzy─ç, by stworzy─ç wsp├│lnot─Ö

Do dzie┼éa! Sztuka wsp├│┼éczesna jako przygoda

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie - w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej Polityka prywatno┼Ťci zamknij ├Ś