fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Alternatywna mapa Warszawy w duchu Gotong Royong

Aternatywna Mapa Warszawy mia艂a pokaza膰 miasto z innej perspektywy, jego niedostrzegany na co dzie艅 krwiobieg i oblicze, jakimi s膮 r贸偶ne sposoby samoorganizacji i samopomocy.

fot.: Kamila Ferenc

fot.: Kamila Ferenc


Jaki艣 czas temu powsta艂 tekst o pocz膮tkach wystawy 鈥濭otong Royong. Rzeczy, kt贸re robimy razem鈥 w Centrum Sztuki Wsp贸艂czesnej. Kamila Ferenc pisa艂a w nim w贸wczas o za艂o偶eniach koncepcyjnych przy艣wiecaj膮cych wystawie, w tym najistotniejszym dla mnie, czyli potencjale wsp贸lnototw贸rczym. Formuj膮cy si臋 wtedy wok贸艂 wystawy kolektyw Intervalo-Escola (鈥瀙rzerwa od szko艂y鈥; inspirowany praktyk膮 artystyczn膮 brazylijskiego tandemu Tainy Azeredo i Claudio Bueno, opieraj膮c膮 si臋 na zasadach edukacji nieformalnej) postawi艂 sobie za zadanie wci膮gni臋cie publiczno艣ci warszawskiego CSW w dzia艂ania, poprzez kt贸re lepiej poznaj膮 siebie (nawzajem) i naucz膮 si臋 (od siebie nawzajem), co znaczy oddolnie wsp贸艂tworzy膰 wsp贸lnot臋 i w niej aktywnie partycypowa膰. Jednym ze stworzonych narz臋dzi okaza艂a si臋 subiektywna mapa stolicy kre艣lona z perspektywy oddolnych inicjatyw i kooperatyw.
Wystawa, kt贸r膮 robimy razem
Wystawa nie przypomina艂a tradycyjnego zbioru dzie艂 do podziwiania, ale odsy艂a艂a do przyk艂ad贸w praktyk 鈥 spo艂ecznych lub artystycznych 鈥 z r贸偶nych zak膮tk贸w 艣wiata. Praktyk, kt贸rym przy艣wieca艂a idea gotong royong, co w j臋zyku indonezyjskim oznacza 鈥瀢sp贸lna sprawa鈥. By艂y one dla nas 鈥 uczestnik贸w programu Intervalo Escola i programu dyskursywnego dziej膮cego si臋 wok贸艂/na temat wystawy 鈥 przedmiotem dyskusji i 藕r贸d艂em inspiracji. Wierz膮c, 偶e wystawa jest katalizatorem wi臋kszego, ci膮gle trwaj膮cego procesu, a nie zamkni臋t膮 ca艂o艣ci膮, oficjalne jej zako艅czenie (28.01.2018) nazwali艣my kontynua偶em (zamiast finisa偶em). Chcieli艣my, 偶eby tego ostatniego dnia wystawy przestrze艅 Zamku Ujazdowskiego 鈥 b膮d藕 co b膮d藕 publicznej instytucji kultury 鈥 sta艂a si臋 otwartym domem, oddanym do u偶ytku dla wszystkich. Oby艂o si臋 bez oficjalnych po偶egnalnych m贸w i szampana 鈥 gotowali艣my za to zup臋, rozmawiali艣my, siedz膮c naprzeciwko siebie przy wielkim wsp贸lnym stole nakrytym obrusem uszytym przez sp贸艂dzielni臋 pracy Ushirika z Kenii, w ko艅cu muzykowali艣my wsp贸lnie, wyprawiaj膮c huczny improwizowany koncert na r贸偶norodno艣膰 g艂os贸w i kilka instrument贸w (warto zobaczy膰 tutaj!). Chcieli艣my, by ka偶dy zaczerpn膮艂 z tej energii i ni贸s艂 idee wsp贸lnotowo艣ci dalej.
Z za艂o偶enia o 鈥瀔ontynuacji鈥 powsta艂 tak偶e jeszcze inny projekt 鈥 narz臋dzie, kt贸re oddali艣my w r臋ce mieszka艅c贸w Warszawy. Zacz臋li艣my tworzy膰 alternatywn膮 map臋 miasta, pisan膮 z perspektywy oddolnych inicjatyw, kolektyw贸w i kooperatyw, kt贸re s膮 wyrazem samoorganizacji mieszka艅c贸w, odpowiedzi膮 na ich potrzeby (cz臋sto niezaspokajane lub pomijane przez oficjalne instytucje) oraz dowodem zaanga偶owania we wsp贸lnot臋.
mapa 2 fot Kamila Ferenc
Moc mapy
Mapy to wsp贸艂czesny trend wci膮偶 mocno obecny zar贸wno w kulturze, jak i w sferze komercyjnej. Pracownia Studi贸w Miejskich Instytutu Kultury Polskiej UW tworzy w ramach projektu 鈥濼opo-grafie鈥 mapy literackie szlakiem znacz膮cych polskich tw贸rc贸w, kt贸rych tw贸rczo艣膰 艣ci艣le zwi膮zana jest z tkank膮 miejsk膮 鈥 dla przyk艂adu wymieni膰 mo偶na te dotycz膮ce Mirona Bia艂oszewskiego czy Leopolda Tyrmanda. 鈥濸rojekt Powi艣le鈥 z kolei 鈥 tak偶e prowadzony pod opiek膮 IKP UW w ramach specjalizacji 鈥濧nimacja kultury鈥 鈥 zak艂ada stworzenie lokalnej mapy kultury zbieraj膮cej najwa偶niejsze z perspektywy mieszka艅c贸w miejsca i obiekty dzielnicy. Przemys艂aw Czapli艅ski ujmuje geopolityczno-literackie imaginarium regionu i umiejscowienia Polski w nim, pos艂uguj膮c si臋 metafor膮 mapy (鈥濸oruszona mapa鈥, P. Czapli艅ski, Wydawnictwo Literackie 2016). Kolejnym dowodem na popularno艣膰 map samych w sobie, nie tylko jako metafor czy sposob贸w opisu, jest moda na sprzedawanie map jako ozd贸b na 艣cian臋.
Mapy od zawsze fascynowa艂y niczym rebus do rozwi膮zania i szansa, by eksplorowa膰 coraz to nowe terytoria i ogl膮da膰 je pod r贸偶nymi k膮tami. Dzi艣 przyczyn膮 popularno艣ci map jest by膰 mo偶e ch臋膰 odnalezienia w艂asnego indywidualnego klucza do poznania 艣wiata (艣wiat贸w, nawet tych lokalnych, w skali mikro), szczeg贸lnie w dobie inflacji informacyjnej.
Narz臋dzie w r臋kach mieszka艅c贸w
Nasza mapa 鈥 Aternatywna Mapa Warszawy w duchu gotong royong 鈥 mia艂a pokaza膰 miasto z innej perspektywy, jego niedostrzegany na co dzie艅 krwiobieg i oblicze, jakimi s膮 r贸偶ne sposoby samoorganizacji i samopomocy. Alternatywn膮 map臋 zacz臋li艣my tworzy膰 w dniu kontynua偶u, nie jest to jednak dzie艂o sko艅czone 鈥 mapa powstaje nadal 鈥 ani zale偶ne od jednoosobowej perspektywy: dlatego zapytali艣my mieszka艅c贸w i mieszkanki, jakie lokalne inicjatywy, s膮siedzkie kooperatywy i oddolne organizacje chcieliby na niej umie艣ci膰. Mapa si臋 ci膮gle rozwija 鈥 wci膮偶 mo偶na dodawa膰 do niej nowe miejsca. Wystarczy napisa膰 na adres: mapa.gotongroyong@gmail.com. Nie ma kryteri贸w wst臋pnych, zg艂aszane organizacje mog膮 one by膰 zar贸wno formalne (zarejestrowane), jak i nieformalne, wspierane przez publiczne instytucje, istniej膮ce obok lub zamiast nich, zajmuj膮ce si臋 dowolnym tematem (na przyk艂ad kooperatywy spo偶ywcze, inicjatywy czytelnicze, organizacje lokatorskie, grupy samopomocowe, lokalne mikrocentra kultury i tym podobne), kameralne lub masowe. Najwa偶niejsze jest poczucie zg艂aszaj膮cej osoby, 偶e dana inicjatywa nosi w sobie cechy gotong royong, czyli przy艣wieca jej cel dzia艂ania na rzecz wsp贸lnoty.
Mapa jest podw贸jna: papierowa, kt贸r膮 prezentowali艣my w przestrzeni wystawy, i wirtualna, oparta na klarownym, 艂atwym w obs艂udze koncepcie nak艂adki w GoogleMaps (wykonana przez Jakuba Depczy艅skiego). Dzi臋ki po艂膮czeniu tych form idea lokalnej mapy miejsc spo艂ecznej wsp贸艂pracy mo偶e by膰 rozpowszechniana. R贸wnie偶 mapa analogowa mo偶e zyska膰 drugie i kolejne 偶ycie 鈥 sta艂a ju偶 w przestrzeni wystawy na Zamku Ujazdowskim, ale nic nie stoi na przeszkodzie, by ruszy艂a w tourn茅e na przyk艂ad po domach kultury lub innych miejscach spotka艅 lokalnej spo艂eczno艣ci i tam s艂u偶y艂a jako nawigacja po okolicznych kooperatywach.
Alternatywna Mapa Warszawy jako nak艂adka na Google Maps

Alternatywna Mapa Warszawy jako nak艂adka na Google Maps


Miejski spo艂eczny underground?
Upowszechniaj膮c alternatywn膮 map臋 Warszawy, chcieli艣my te偶 zwr贸ci膰 uwag臋 mieszka艅c贸w na to, 偶e tu偶 obok nich istnieje sie膰 oddolnych inicjatyw, kt贸re 艣wietnie zdaj膮 egzamin, zast臋puj膮c podmioty wolnorynkowe i pa艅stwowe. Zabawnie ilustruj膮 to do艣wiadczenia z tworzenia nak艂adki w mapach Google鈥檃: ikonki zaprojektowane dla cel贸w mapowania przedsi臋wzi臋膰 komercyjnych i ewentualnych us艂ug publicznych czasami wyj膮tkowo dobrze pasuj膮 do zilustrowania takich nieformalnych inicjatyw.
W艣r贸d miejsc, kt贸re ju偶 teraz figuruj膮 na nie-mainstreamowej mapie, dla przyk艂adu wymieni膰 mo偶na: Solatorium, Feministyczny Klub Ksi膮偶ki, Kooperatyw臋 Spo偶ywcz膮 鈥濪obrze鈥, Cafe Kryzys czy Miejsce Aktywno艣ci Lokalnej 鈥濪wa Jelonki鈥. Niekt贸re popularne w ca艂ej stolicy, inne mniej znane, zwi膮zane z kameraln膮 spo艂eczno艣ci膮 danej dzielnicy. Wzruszaj膮ce s膮 w艂a艣nie te ruchy, sformalizowane lub nie, kt贸re nie czekaj膮 na du偶e grono odbiorc贸w, s艂u偶膮c zawsze z tym samym zaanga偶owaniem cho膰by garstce zainteresowanych. Struktury poziome, demokratyczne w艂膮czanie w dzia艂anie wszystkich ch臋tnych, najlepsze wykorzystanie kompetencji i talent贸w cz艂onk贸w bez wprowadzania neoliberalnej rywalizacji, oddolno艣膰 proces贸w decyzyjnych 鈥 to cechy charakterystyczne dla wielu zmapowanych inicjatyw. Koresponduj膮 one tak偶e, mimo odr臋bno艣ci klimatu i kontekstu spo艂eczno-politycznego, z praktykami Jatiwangi Art Factory w Indonezji, Intervalo-Escola w Amazonii czy nowoorlea艅skiego kolektywu Blights Out.
fot.: Ernest Wi艅czyk, CSW

fot.: Ernest Wi艅czyk, CSW


Stworzona Alternatywna Mapa Warszawy z zaznaczonymi na niej siedzibami lokalnych wsp贸lnot pozwala na wykonanie graficznych po艂膮cze艅 mi臋dzy nimi wedle r贸偶nych kryteri贸w (temat贸w, kt贸rymi si臋 zajmuj膮, sposob贸w zorganizowania i tak dalej). Wsp贸lnoty te mo偶na traktowa膰 tak偶e jako symbole wi臋zi spo艂ecznych wytwarzanych w trakcie wsp贸lnego dzia艂ania czy przebywania ze sob膮 bez za艂o偶onego z g贸ry celu do osi膮gni臋cia (co jak najbardziej mie艣ci si臋 w duchu gotong royong!). Wsp贸lnota nie musi si臋 bowiem opiera膰 na zaprogramowanych zadaniach, jej podstawow膮 rol膮 jest stworzenie przestrzeni, w kt贸rej cz艂onkinie i cz艂onkowie wypracuj膮 oddolnie swoj膮 w艂asn膮 agend臋. Przestrze艅 ta opiera膰 si臋 jednak musi na pe艂nej wolno艣ci 鈥 poczucie przynale偶no艣ci nie mo偶e bowiem zast臋powa膰 budowania indywidualnej to偶samo艣ci ani sugerowa膰 automatycznych odpowiedzi 鈥 jest raczej od tego, by sk艂oni膰 do stawiania pyta艅 (jak w projekcie Imani Jacqueline Brown 鈥濳aleidoscope Conversations鈥).
Jedn膮 z najciekawszych obserwacji towarzysz膮cych powstawaniu Alternatywnej Mapy jest, obok unaocznienia zaanga偶owania w walk臋 z nier贸wno艣ciami spo艂ecznymi poprzez samoorganizacj臋 mieszka艅c贸w i mieszkanek, wachlarz sposob贸w stawiania oporu wobec zastanych regu艂 i systemu 鈥 czasem opresyjnego, czasem po prostu ignoruj膮cego potrzeby spo艂eczno艣ci. Sposob贸w cz臋sto bardzo nieoczywistych. Zdradza to kolejny pow贸d, dla kt贸rego warto jest tworzy膰 tak膮 Map臋 鈥 poczucie dumy i potrzeba pochwalenia si臋 tym, co umiemy sami stworzy膰, a potencja艂 ten w pe艂ni zas艂uguje na zdrow膮 celebracj臋, kt贸r膮 rozpocz臋li艣my kilka miesi臋cy temu w CSW na Zamku Ujazdowskim (mi臋dzy innymi podczas Karaoke Protest Song) i do kt贸rej kontynuowania na co dzie艅 zach臋camy. Wszak wsp贸lna zabawa to te偶 gotong royong.

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***

Polecamy tak偶e:

Jak tworzy膰, by stworzy膰 wsp贸lnot臋

Do dzie艂a! Sztuka wsp贸艂czesna jako przygoda

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij