Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Zmarnowana szansa sklepik贸w szkolnych

Idei, kt贸r膮 mo偶na stre艣ci膰 w s艂owach: 鈥瀗iech偶e uczniowie zdrowiej jedz膮鈥, trudno nie uzna膰 za s艂uszn膮 i wart膮 podj臋cia. Niestety, tak偶e w tym wypadku obserwujemy znany w polskiej rzeczywisto艣ci schemat: najpierw przez lata problem konsekwentnie ignorujemy, by potem uzna膰, 偶e ustawa wszystko za艂atwi.

ilustr.: Monika Grubizna / www.longmuzzle.com

Idei, kt贸r膮 mo偶na stre艣ci膰 w s艂owach: 鈥瀗iech偶e uczniowie zdrowiej jedz膮鈥, trudno nie uzna膰 za s艂uszn膮 i wart膮 podj臋cia. Niestety, tak偶e w tym wypadku obserwujemy znany w polskiej rzeczywisto艣ci schemat: najpierw przez lata problem konsekwentnie ignorujemy, by potem uzna膰, 偶e ustawa wszystko za艂atwi. To 鈥 co przykro m贸wi膰 w kraju pono膰 demokratycznym 鈥 przejaw autorytarnego sposobu zarz膮dzania.

 

W zesz艂ym tygodniu Sejm mia偶d偶膮c膮 wi臋kszo艣ci膮 g艂os贸w przyj膮艂 ustaw臋 zakazuj膮c膮 sprzeda偶y tak zwanego 鈥炁沵ieciowego jedzenia鈥 w szkolnych sklepikach i podawania go w szkolnych sto艂贸wkach. Trudno nie zgodzi膰 si臋 z argumentami pos艂贸w, przekonuj膮cych, 偶e z problemem z艂ego od偶ywiania si臋 dzieci i m艂odzie偶y nale偶y co艣 zrobi膰. Statystyki s膮 alarmuj膮ce: zwi臋ksza si臋 liczba dzieci z oty艂o艣ci膮, a w zdecydowanej cz臋艣ci jej przyczyn膮 nie jest jedzenie zbyt wiele, a jedzenie nie tego, co trzeba. Z艂e od偶ywianie si臋 nie sprzyja te偶 odporno艣ci, wystawia cz艂owieka na pastw臋 r贸偶norakich chor贸b, przeszkadza w koncentracji… Wyliczanie zgubnych skutk贸w stosowania nieodpowiednich nawyk贸w 偶ywieniowych mo偶na ci膮gn膮膰 jeszcze d艂ugo. A przecie偶, mo偶na doda膰, 鈥瀋zym skorupka nasi膮knie za m艂odu鈥… Co zrobi膰, trzeba zakaza膰!

 

My艣le膰 ca艂o艣ciowo

 

A jednak, jakkolwiek podzielam intencje pos艂贸w, inaczej widzia艂bym spos贸b realizacji nakre艣lonego celu. Niestety, w Polsce wci膮偶 pokutuje my艣lenie o prawie jako najskuteczniejszym sposobie zmiany rzeczywisto艣ci. Dobrze wida膰 to w tworzonych ad hoc 鈥 w odpowiedzi na okre艣lone wydarzenia 鈥 przepisach. Mitologizowanie wychowawczej funkcji prawa i roli, jak膮 odgrywa ono w kszta艂towaniu przekona艅 obywateli, skutkuje uchwalaniem przepis贸w reguluj膮cych tak偶e te sfery 偶ycia, kt贸re ich nie potrzebuj膮. Albo w kt贸rych zmiany w prawie mog艂yby by膰 jedynie ostatecznym potwierdzeniem spo艂ecznej praktyki. W tym konkretnym przypadku odg贸rny zakaz zamkn膮艂 drog臋 do takiego rozwi膮zania problemu, kt贸re pozwoli艂oby nie tylko osi膮gn膮膰 zamierzony efekt, ale jednocze艣nie tak偶e upodmiotowi膰 uczni贸w i zaktywizowa膰 rodzic贸w.

Szko艂a nie jest zwyk艂膮 instytucj膮 鈥 to wszyscy wiemy. Nie nale偶y te偶 my艣le膰 o jej zadaniach jedynie w kategoriach spe艂niania roli edukacyjnej 鈥 to tak偶e bana艂. Wreszcie: uczniowie nie s膮 jedyn膮 grup膮, kt贸rej jej dzia艂ania dotycz膮. To chyba nie jest w Polsce a偶 tak oczywiste, skoro zdarzaj膮 si臋 u nas szko艂y, wchodz膮c do kt贸rych, rodzic otrzymuje identyfikator z napisem 鈥濭o艣膰鈥. Ponadto, w polskiej szkole mamy problem nie tylko ze z艂ym od偶ywianiem, ale tak偶e wiele innych: mi臋dzy innymi z edukacj膮 obywatelsk膮 i kszta艂towaniem w m艂odych ludziach odpowiedzialno艣ci za otaczaj膮c膮 ich rzeczywisto艣膰. Dodatkowo, niezwykle cz臋sto problematycznie uk艂adaj膮 si臋 relacje mi臋dzy rodzicami a szko艂膮.

Bior膮c pod uwag臋 te trzy 鈥 nie tak znowu kontrowersyjne, nawet je艣li nie zawsze widoczne w praktyce 鈥 za艂o偶enia oraz trzy 鈥 r贸wnie偶 ma艂o odkrywcze 鈥 diagnozy, znacznie bardziej sensownym pomys艂em, ni偶 ustawowy zakaz, wydaje mi si臋 szeroko zakrojony program edukacyjno-partycypacyjny. Jestem w stanie wyobrazi膰 sobie nawet jego og贸lny zarys. Rzecz wymaga艂aby oczywi艣cie dopracowania szczeg贸艂贸w, czego 鈥 ze wzgl臋du na decyzj臋 Sejmu 鈥 robi膰 ju偶 nie ma po co.

 

Na drodze do kompromisu

 

Oto wyobra偶am sobie model, w kt贸rym decyzj臋 o tym, co powinno by膰 sprzedawane w sklepiku i serwowane w sto艂贸wce, podejmuj膮 wsp贸lnie dyrekcja szko艂y, nauczyciele, rodzice i uczniowie na drodze ustalania akceptowalnego przez wszystkich kompromisu. Wyobra偶am sobie sensownie przeprowadzone ankiety w艣r贸d uczni贸w, maj膮ce za zadanie zdiagnozowa膰 nie tylko problem, ale tak偶e po prostu preferencje 偶ywieniowe (czy wr臋cz konsumenckie) m艂odzie偶y. Wyobra偶am sobie spotkania maj膮ce na celu zrozumienie r贸偶norodnych argument贸w stoj膮cych za okre艣lonymi stanowiskami i preferencjami. Wyobra偶am sobie debaty, dyskusje, zg艂aszanie r贸偶nych projekt贸w, a potem 鈥 je艣li nie uda si臋 go wypracowa膰 w ramach rozmowy 鈥 g艂osowanie nad ostatecznym rozwi膮zaniem. A to wszystko okraszone edukacyjnymi prezentacjami i warsztatami dotycz膮cymi zdrowego 偶ywienia 鈥 zar贸wno dla uczni贸w, rodzic贸w, jak i nauczycieli. Nie czarujmy si臋 鈥 problem zaczyna si臋 w domu. Jest przy tym oczywiste, 偶e forma podobnych dzia艂a艅 powinna by膰 dostosowana do wieku i liczby uczni贸w oraz specyfiki danej spo艂eczno艣ci szkolnej.

Wyobra偶am sobie wi臋c sytuacj臋, w kt贸rej rodzice i nauczyciele twardo nie akceptuj膮 sprzeda偶y 鈥炁沵ieciowego jedzenia鈥 w sklepiku, ale 鈥 w imi臋 szacunku dla preferencji uczni贸w 鈥 zgadzaj膮 si臋 na funkcjonowanie, powiedzmy, 鈥瀌nia s艂odyczowego鈥. Wyobra偶am sobie rozwi膮zanie, w ramach kt贸rego ze sklepik贸w znikaj膮 chipsy, s艂odkie napoje i lizaki, ale zostaje czekolada. Wyobra偶am sobie wersj臋, kt贸ra zak艂ada, 偶e ze sklepiku znikaj膮 wszystkie s艂odycze, ale uwzgl臋dniane s膮 偶yczenia dzieci dotycz膮ce tego, czym je zast膮pi膰 鈥 na przyk艂ad owocowymi koktajlami i zdrowymi ciastami. Pomys艂贸w jest wiele. I wszystkie one maj膮 kilka wsp贸lnych przewag nad rozwi膮zaniem przyj臋tym przez Sejm.

 

Czego Ja艣 si臋 nie nauczy…

 

W dobie optymalizowania wszystkiego, co si臋 rusza, warto zauwa偶y膰, 偶e podchodz膮c do tematu w zaproponowany spos贸b, zaj臋liby艣my si臋 nie tylko kwesti膮 z艂ego od偶ywiania, ale tak偶e edukacji obywatelskiej, kszta艂towania postaw prospo艂ecznych, umiej臋tno艣ci dyskutowania, dochodzenia do kompromisu i podejmowania aktywno艣ci. Co wi臋cej, w艂膮czyliby艣my w ten proces 鈥 dotycz膮cy zar贸wno nawyk贸w 偶ywieniowych, jak i partycypacji spo艂ecznej 鈥 tak偶e rodzic贸w, co s艂u偶y艂oby kszta艂towaniu wizji szko艂y jako nie tylko instytucji, ale przede wszystkim spo艂eczno艣ci, w kt贸rej okre艣lone grupy dzia艂aj膮 we wsp贸lnym celu. Podobny program mia艂by r贸wnie偶 walor edukacyjny, wzmacniaj膮cy zrozumienie okre艣lonych decyzji. Z m膮dro艣ci ludowej wiadomo nam przecie偶, 偶e nie tylko 鈥瀋zym skorupka nasi膮knie za m艂odu…鈥, ale tak偶e 鈥瀋zego Ja艣 si臋 nie nauczy…鈥.

Wreszcie: wierz臋 w to, 偶e podobne metody s膮 po prostu skuteczniejsze. Tak naprawd臋 wynika to z wszystkich wcze艣niej wspomnianych zalet. Nie jest odkrywczym spostrze偶eniem, 偶e mog膮c uto偶sami膰 si臋 z danym rozwi膮zaniem, ludzie s膮 w wi臋kszym stopniu sk艂onni do jego respektowania. Jako jego wsp贸艂autorzy, rozumiej膮c stoj膮ce za nim racje, uczniowie czy rodzice mieliby mniejsze ch臋ci, by je obchodzi膰. A przecie偶 sposob贸w na obej艣cie tak偶e ustawowego zakazu nie brakuje. Wydaje si臋 r贸wnie偶 oczywiste, 偶e oddzia艂uj膮c nie tylko na uczni贸w, ale tak偶e na ich rodzic贸w, zwi臋kszamy szans臋 osi膮gni臋cia tego podstawowego celu, jakim jest sprawienie, by dzieci i m艂odzie偶 lepiej si臋 od偶ywia艂y 鈥 nie tylko w szkole, ale w og贸le. Nie jest te偶 specjalnie kontrowersyjnym przekonanie, 偶e edukacja zdrowotna sprzyja postawom prozdrowotnym.

 

***

 

Jestem przekonany, 偶e w pracy z m艂odzie偶膮 鈥 tak偶e w szkole 鈥 istnieje przestrze艅 mi臋dzy swawol膮 a odg贸rnymi zakazami. To w艂a艣nie w niej dokonuje si臋 prawdziwe wychowanie. Tyle tylko, 偶e wymaga ono zachodu: czasu, pomys艂u, inicjatywy, tak偶e pieni臋dzy. O ile偶 pro艣ciej napisa膰 i uchwali膰 ustaw臋. Zakaza膰. Z czystym sumieniem mo偶na p贸藕niej patrze膰 na to, jak uczniowie przynosz膮 do szko艂y 鈥炁沵ieciowe jedzenie鈥, kt贸re dostali od rodzic贸w, lub kupuj膮 je za rogiem, a sama szko艂a wci膮偶 ma ten sam, autorytarny, zamkni臋ty na wsp贸艂prac臋 z rodzicami rys i wizerunek. Z sumieniem czystym, bo przecie偶 鈥 na Boga! 鈥 co niby mo偶na by艂o zrobi膰?

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij