Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Z bioetyk─ů nie ma ┼╝art├│w

Nie dzieje si─Ö nic, co mog┼éoby trwale podnie┼Ť─ç poziom debaty bioetycznej w Polsce w kr├│tkim czasie. Cho─ç istniej─ů programy popularyzuj─ůce bioetyk─Ö, to wci─ů┼╝ za ma┼éo w obliczu galopuj─ůcej niewiedzy i nieznajomo┼Ťci podstawowych poj─Ö─ç.

ilustr.: Zuzia Wojda

ilustr.: Zuzia Wojda


Niedawna dyskusja na temat klauzuli sumienia dla fizjoterapeut├│w nie by┼éa pierwsz─ů sytuacj─ů, gdy mogli┼Ťmy przekona─ç si─Ö, ┼╝e poziom polskiej debaty dotycz─ůcej spraw z zakresu bioetyki si─Öga bruku. Mo┼╝na mie─ç nadziej─Ö, ┼╝e to kra┼äcowy przyk┼éad tego, do czego prowadzi ignorancja w sprawach tak delikatnych i zawi┼éych. Obawiam si─Ö jednak, ┼╝e to nadzieja p┼éonna.
Nie dzieje si─Ö bowiem nic takiego, co mog┼éoby trwale podnie┼Ť─ç poziom debaty bioetycznej w Polsce w kr├│tkim czasie. W coraz wi─Ökszej liczbie szk├│┼é uczy si─Ö filozofii ÔÇô to dobrze, warto to rozwija─ç. Powstaj─ů kierunki uniwersyteckie o nazwie ÔÇ×BioetykaÔÇŁ (jak powsta┼ée trzy lata temu studia magisterskie w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego) ÔÇô jeszcze lepiej, by─ç mo┼╝e za jaki┼Ť czas os├│b przygotowanych do rzetelnej dyskusji b─Ödzie w Polsce po prostu wi─Öcej. Istniej─ů programy popularyzuj─ůce bioetyk─Ö ÔÇô znakomicie. Ale to ci─ůgle za ma┼éo w obliczu galopuj─ůcej niewiedzy i nieznajomo┼Ťci podstawowych cho─çby poj─Ö─ç.
K┼éopot z dyskusj─ů, kt├│ra odby┼éa si─Ö na posiedzeniu Komisji Zdrowia, podczas kt├│rej pani pose┼é Bernadeta Krynicka pr├│bowa┼éa broni─ç postulatu klauzuli sumienia dla fizjoterapeut├│w, nie polega┼é przecie┼╝ na r├│┼╝nicy pogl─ůd├│w. Problem tkwi┼é w mieszaniu klauzuli sumienia i zwyk┼éych przeciwwskaza┼ä terapeutycznych do wykonania zabiegu. Argumentacja pani pose┼é, kt├│ra przekonywa┼éa, ┼╝e je┼╝eli wk┼éadka wewn─ůtrzmaciczna mo┼╝e wyklucza─ç pacjentk─Ö z danych zabieg├│w, to fizjoterapeuta powinien m├│c powo┼éa─ç si─Ö na klauzul─Ö sumienia (a nie na przeciwwskazania medyczne!), dobrze obrazowa┼éa pomieszanie z popl─ůtaniem, jakie obecne jest w polskiej debacie bioetycznej.
To samo obserwowali┼Ťmy w ogniu dyskusji o nadu┼╝ywaniu klauzuli sumienia przez lekarzy. Przez opini─Ö publiczn─ů przetoczy┼éa si─Ö wtedy fala g┼éos├│w, spo┼Ťr├│d kt├│rych naprawd─Ö nieliczne mo┼╝na by┼éo uzna─ç za merytorycznie sensowne. Wi─Ökszo┼Ť─ç z nich nie mia┼éa wiele wsp├│lnego z rzetelnym dyskursem. ┼üatwo┼Ť─ç, z jak─ů rozmaici publicy┼Ťci i politycy ÔÇô od prawa do lewa ÔÇô brali owych lekarzy w obron─Ö lub stawiali ich pod pr─Ögierzem, wyra┼║nie ujawnia┼éa, ┼╝e wi─Ökszo┼Ť─ç z nich nie dostrzeg┼éa z┼éo┼╝ono┼Ťci problemu. A klauzula sumienia, zakres jej obowi─ůzywania, wyj─ůtki od niej ÔÇô to temat trudny, kontrowersyjny i tym bardziej wymagaj─ůcy precyzji oraz merytorycznej warto┼Ťci wypowiedzi. Lekarz nie powo┼éuje si─Ö na ni─ů wszak przy wycinaniu migda┼ék├│w, a jedynie wobec trudnych kwestii bioetycznych i moralnych, dotycz─ůcych cz─Östo ÔÇô bez cienia patetyzmu ÔÇô ┼╝ycia i ┼Ťmierci.
Przyk┼éady mo┼╝na mno┼╝y─ç, przypominaj─ůc cho─çby dyskusj─Ö nad in vitro, dost─Öpno┼Ťci─ů bada┼ä prenatalnych czy tak zwanym ÔÇ×kompromisem aborcyjnymÔÇŁ. Trudno spodziewa─ç si─Ö, ┼╝e doprowadzimy do zgody pomi─Ödzy przedstawicielami skrajnie r├│┼╝nych ┼Ťwiatopogl─ůd├│w i wyznawcami drastycznie r├│┼╝nych antropologii. Dyskusje wok├│┼é obecnie obowi─ůzuj─ůcej ustawy, przez jednych nazywanej ÔÇ×aborcyjn─ůÔÇŁ, przez innych ÔÇ×anty-aborcyjn─ůÔÇŁ, dobitnie tego dowodz─ů.
Tym wi─Öksza odpowiedzialno┼Ť─ç spoczywa na tych, kt├│rzy odpowiadaj─ů za kszta┼ét debaty publicznej, a zw┼éaszcza na tych, kt├│rzy tworz─ů prawo. Niewiele trzeba, by si─Ö doszkoli─ç. Na dobry pocz─ůtek poleca┼ébym pos┼éom i pos┼éankom lektur─Ö cho─çby jednej ksi─ů┼╝ki, zatytu┼éowanej po prostu ÔÇ×BioetykaÔÇŁ (pod redakcj─ů Joanny R├│┼╝y┼äskiej i Weroniki Cha┼äskiej). To rodzaj po┼╝ytecznego kompendium dotycz─ůcego rozmaitych, najcz─Ö┼Ťciej podnoszonych i dyskutowanych dylemat├│w bioetycznych wraz z przedstawieniem klasycznych stanowisk i argument├│w. Wiem, ┼╝e moja propozycja brzmi protekcjonalnie. Ale polscy parlamentarzy┼Ťci sami si─Ö o ten protekcjonalizm prosz─ů.
Prosz─ů si─Ö tak┼╝e przedstawiciele rz─ůdu. Czasami naprawd─Ö niewiele trzeba, by dobrze si─Ö przygotowa─ç do dyskusji albo ┼╝eby wycofa─ç si─Ö zawczasu z pomys┼é├│w jawnie absurdalnych (jak nieszcz─Ösna klauzula sumienia dla fizjoterapeut├│w, kt├│ra do pewnego momentu mia┼éa poparcie rz─ůdu). Cz─Östo wystarczy┼éoby poprosi─ç o rad─Ö kogo┼Ť, kto si─Ö na danym temacie po prostu zna. Tyle tylko, ┼╝e obecny Minister Zdrowia, Konstanty Radziwi┼é┼é, lekk─ů r─Ök─ů zlikwidowa┼é Komisj─Ö do spraw etyki w ochronie zdrowia. A by┼éa to komisja, warto doda─ç, w kt├│rej dzia┼éali i profesor Pawe┼é ┼üuk├│w, i siostra profesor Barbara Chyrowicz, daj─ůc znakomity przyk┼éad fachowej i jednocze┼Ťnie pluralistycznej wsp├│┼épracy. Nie jest przecie┼╝ tak, ┼╝e bioetycy stanowi─ů sp├│jn─ů grup─Ö o okre┼Ťlonych przekonaniach ÔÇô wr─Öcz przeciwnie. Nie brakuje w┼Ťr├│d nich zadeklarowanych utylitaryst├│w, wyznawc├│w etyki Kantowskiej, ale tak┼╝e os├│b w habitach i sutannach. Tym, co ich ┼é─ůczy, nie s─ů przecie┼╝ pogl─ůdy, a merytoryczne przygotowanie. Pluralizm nie jest jednak w modzie ÔÇô chyba ┼╝e na uniwersytetach.
Rozw├│j debaty akademickiej nie zast─ůpi jednak odrobiny odpowiedzialno┼Ťci po stronie komentator├│w, dziennikarzy, a zw┼éaszcza polityk├│w. Jak s┼éusznie napisali profesorowie Maria Boraty┼äska i Przemys┼éaw Konieczniak w jednym z rozdzia┼é├│w wspomnianej ÔÇ×BioetykiÔÇŁ: ÔÇ×Milczenie etyki w pewnej kwestii jest milczeniem; milczenie prawa jest ju┼╝ odpowiedzi─ůÔÇŁ. Odpowiedzi─ů, kt├│ra wp┼éywa na ┼╝ycie i przestrzeganie praw konkretnych ludzi. Z bioetyk─ů nie ma ┼╝art├│w. Niski poziom debaty na tematy jej dotycz─ůce mo┼╝e doprowadzi─ç do bardzo konkretnych, ludzkich tragedii.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś