Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Z bioetyk膮 nie ma 偶art贸w

Nie dzieje si臋 nic, co mog艂oby trwale podnie艣膰 poziom debaty bioetycznej w Polsce w kr贸tkim czasie. Cho膰 istniej膮 programy popularyzuj膮ce bioetyk臋, to wci膮偶 za ma艂o w obliczu galopuj膮cej niewiedzy i nieznajomo艣ci podstawowych poj臋膰.

ilustr.: Zuzia Wojda

ilustr.: Zuzia Wojda


Niedawna dyskusja na temat klauzuli sumienia dla fizjoterapeut贸w nie by艂a pierwsz膮 sytuacj膮, gdy mogli艣my przekona膰 si臋, 偶e poziom polskiej debaty dotycz膮cej spraw z zakresu bioetyki si臋ga bruku. Mo偶na mie膰 nadziej臋, 偶e to kra艅cowy przyk艂ad tego, do czego prowadzi ignorancja w sprawach tak delikatnych i zawi艂ych. Obawiam si臋 jednak, 偶e to nadzieja p艂onna.
Nie dzieje si臋 bowiem nic takiego, co mog艂oby trwale podnie艣膰 poziom debaty bioetycznej w Polsce w kr贸tkim czasie. W coraz wi臋kszej liczbie szk贸艂 uczy si臋 filozofii 鈥 to dobrze, warto to rozwija膰. Powstaj膮 kierunki uniwersyteckie o nazwie 鈥濨ioetyka鈥 (jak powsta艂e trzy lata temu studia magisterskie w Instytucie Filozofii Uniwersytetu Warszawskiego) 鈥 jeszcze lepiej, by膰 mo偶e za jaki艣 czas os贸b przygotowanych do rzetelnej dyskusji b臋dzie w Polsce po prostu wi臋cej. Istniej膮 programy popularyzuj膮ce bioetyk臋 鈥 znakomicie. Ale to ci膮gle za ma艂o w obliczu galopuj膮cej niewiedzy i nieznajomo艣ci podstawowych cho膰by poj臋膰.
K艂opot z dyskusj膮, kt贸ra odby艂a si臋 na posiedzeniu Komisji Zdrowia, podczas kt贸rej pani pose艂 Bernadeta Krynicka pr贸bowa艂a broni膰 postulatu klauzuli sumienia dla fizjoterapeut贸w, nie polega艂 przecie偶 na r贸偶nicy pogl膮d贸w. Problem tkwi艂 w mieszaniu klauzuli sumienia i zwyk艂ych przeciwwskaza艅 terapeutycznych do wykonania zabiegu. Argumentacja pani pose艂, kt贸ra przekonywa艂a, 偶e je偶eli wk艂adka wewn膮trzmaciczna mo偶e wyklucza膰 pacjentk臋 z danych zabieg贸w, to fizjoterapeuta powinien m贸c powo艂a膰 si臋 na klauzul臋 sumienia (a nie na przeciwwskazania medyczne!), dobrze obrazowa艂a pomieszanie z popl膮taniem, jakie obecne jest w polskiej debacie bioetycznej.
To samo obserwowali艣my w ogniu dyskusji o nadu偶ywaniu klauzuli sumienia przez lekarzy. Przez opini臋 publiczn膮 przetoczy艂a si臋 wtedy fala g艂os贸w, spo艣r贸d kt贸rych naprawd臋 nieliczne mo偶na by艂o uzna膰 za merytorycznie sensowne. Wi臋kszo艣膰 z nich nie mia艂a wiele wsp贸lnego z rzetelnym dyskursem. 艁atwo艣膰, z jak膮 rozmaici publicy艣ci i politycy 鈥 od prawa do lewa 鈥 brali owych lekarzy w obron臋 lub stawiali ich pod pr臋gierzem, wyra藕nie ujawnia艂a, 偶e wi臋kszo艣膰 z nich nie dostrzeg艂a z艂o偶ono艣ci problemu. A klauzula sumienia, zakres jej obowi膮zywania, wyj膮tki od niej 鈥 to temat trudny, kontrowersyjny i tym bardziej wymagaj膮cy precyzji oraz merytorycznej warto艣ci wypowiedzi. Lekarz nie powo艂uje si臋 na ni膮 wszak przy wycinaniu migda艂k贸w, a jedynie wobec trudnych kwestii bioetycznych i moralnych, dotycz膮cych cz臋sto 鈥 bez cienia patetyzmu 鈥 偶ycia i 艣mierci.
Przyk艂ady mo偶na mno偶y膰, przypominaj膮c cho膰by dyskusj臋 nad in vitro, dost臋pno艣ci膮 bada艅 prenatalnych czy tak zwanym 鈥瀔ompromisem aborcyjnym鈥. Trudno spodziewa膰 si臋, 偶e doprowadzimy do zgody pomi臋dzy przedstawicielami skrajnie r贸偶nych 艣wiatopogl膮d贸w i wyznawcami drastycznie r贸偶nych antropologii. Dyskusje wok贸艂 obecnie obowi膮zuj膮cej ustawy, przez jednych nazywanej 鈥瀉borcyjn膮鈥, przez innych 鈥瀉nty-aborcyjn膮鈥, dobitnie tego dowodz膮.
Tym wi臋ksza odpowiedzialno艣膰 spoczywa na tych, kt贸rzy odpowiadaj膮 za kszta艂t debaty publicznej, a zw艂aszcza na tych, kt贸rzy tworz膮 prawo. Niewiele trzeba, by si臋 doszkoli膰. Na dobry pocz膮tek poleca艂bym pos艂om i pos艂ankom lektur臋 cho膰by jednej ksi膮偶ki, zatytu艂owanej po prostu 鈥濨ioetyka鈥 (pod redakcj膮 Joanny R贸偶y艅skiej i Weroniki Cha艅skiej). To rodzaj po偶ytecznego kompendium dotycz膮cego rozmaitych, najcz臋艣ciej podnoszonych i dyskutowanych dylemat贸w bioetycznych wraz z przedstawieniem klasycznych stanowisk i argument贸w. Wiem, 偶e moja propozycja brzmi protekcjonalnie. Ale polscy parlamentarzy艣ci sami si臋 o ten protekcjonalizm prosz膮.
Prosz膮 si臋 tak偶e przedstawiciele rz膮du. Czasami naprawd臋 niewiele trzeba, by dobrze si臋 przygotowa膰 do dyskusji albo 偶eby wycofa膰 si臋 zawczasu z pomys艂贸w jawnie absurdalnych (jak nieszcz臋sna klauzula sumienia dla fizjoterapeut贸w, kt贸ra do pewnego momentu mia艂a poparcie rz膮du). Cz臋sto wystarczy艂oby poprosi膰 o rad臋 kogo艣, kto si臋 na danym temacie po prostu zna. Tyle tylko, 偶e obecny Minister Zdrowia, Konstanty Radziwi艂艂, lekk膮 r臋k膮 zlikwidowa艂 Komisj臋 do spraw etyki w ochronie zdrowia. A by艂a to komisja, warto doda膰, w kt贸rej dzia艂ali i profesor Pawe艂 艁uk贸w, i siostra profesor Barbara Chyrowicz, daj膮c znakomity przyk艂ad fachowej i jednocze艣nie pluralistycznej wsp贸艂pracy. Nie jest przecie偶 tak, 偶e bioetycy stanowi膮 sp贸jn膮 grup臋 o okre艣lonych przekonaniach 鈥 wr臋cz przeciwnie. Nie brakuje w艣r贸d nich zadeklarowanych utylitaryst贸w, wyznawc贸w etyki Kantowskiej, ale tak偶e os贸b w habitach i sutannach. Tym, co ich 艂膮czy, nie s膮 przecie偶 pogl膮dy, a merytoryczne przygotowanie. Pluralizm nie jest jednak w modzie 鈥 chyba 偶e na uniwersytetach.
Rozw贸j debaty akademickiej nie zast膮pi jednak odrobiny odpowiedzialno艣ci po stronie komentator贸w, dziennikarzy, a zw艂aszcza polityk贸w. Jak s艂usznie napisali profesorowie Maria Boraty艅ska i Przemys艂aw Konieczniak w jednym z rozdzia艂贸w wspomnianej 鈥濨ioetyki鈥: 鈥濵ilczenie etyki w pewnej kwestii jest milczeniem; milczenie prawa jest ju偶 odpowiedzi膮鈥. Odpowiedzi膮, kt贸ra wp艂ywa na 偶ycie i przestrzeganie praw konkretnych ludzi. Z bioetyk膮 nie ma 偶art贸w. Niski poziom debaty na tematy jej dotycz膮ce mo偶e doprowadzi膰 do bardzo konkretnych, ludzkich tragedii.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij