Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Szko┼éa poza kadencyjno┼Ťci─ů, nauczyciele z podmiotowo┼Ťci─ů

Szko┼éa targana ci─ůg┼éymi zmianami staje si─Ö ,,przechowalni─ůÔÇŁ ÔÇô jej podstawow─ů funkcj─ů jest organizacja czasu dzieci przez istotn─ů dla rodzic├│w cz─Ö┼Ť─ç dnia. Uczestnikiem systemu, kt├│ry potencjalnie mo┼╝e oddolnie zmienia─ç szko┼é─Ö na lepsze, s─ů nauczyciele. Na ich wzmocnieniu powinni┼Ťmy si─Ö skoncentrowa─ç. Upodmiotowienie nauczycieli ma szans─Ö sprawi─ç, ┼╝e rodzice bardziej zaanga┼╝owani w edukacj─Ö dziecka i o wi─Ökszych oczekiwaniach nie wyjd─ů z systemu publicznego.

KJ_logo_03_Logo podstawowe
Dziesi─Ö─ç tez dotycz─ůcych wyzwa┼ä stoj─ůcych przed polsk─ů szko┼é─ů blisko trzy lata temu sformu┼éowa┼é szef Centrum Analiz Klubu Jagiello┼äskiego Marcin K─Ödzierski w tek┼Ťcie pt. Lekcja podmiotowo┼Ťci dla polskiej szko┼éy. Zamiast powiela─ç te rozwa┼╝ania, postaram si─Ö wskaza─ç, co musia┼éoby si─Ö wydarzy─ç, by jakakolwiek konsekwentna odpowied┼║ na pytanie: ÔÇ×jaki zestaw umiej─Ötno┼Ťci i kompetencji powinien wynie┼Ť─ç ka┼╝dy ucze┼ä po zako┼äczeniu edukacji?ÔÇŁ, mog┼éa zosta─ç opracowana i wdra┼╝ana. Postuluj─ůc systemow─ů zmian─Ö, zastanowimy si─Ö, jak punktow─ů popraw─Ö wprowadza─ç w ramach dzi┼Ť funkcjonuj─ůcego systemu.
Tym, co najbardziej szkodzi polskiej szkole, jest brak sp├│jnej wizji i konsekwencji w jej realizacji. Sztandarowym przyk┼éadem chaosu, jaki wprowadza my┼Ťlenie o edukacji w logice ÔÇ×kadencyjnejÔÇŁ, jest oczywi┼Ťcie reforma gimnazjalna. Przej┼Ťcie wszystkich etap├│w edukacji przez ucznia zajmuje dwana┼Ťcie lat. Od najbardziej radykalnej reformy edukacyjnej III RP z 1999 r., dziel─ůcej szko┼éy na podstawowe i gimnazja, min─Ö┼éo lat zaledwie dziewi─Ötna┼Ťcie. Trudno wi─Öc na powa┼╝nie ocenia─ç sensowno┼Ť─ç tamtych zmian. Nie przeszkodzi┼éo to w decyzji, by┼Ťmy po┼╝egnali si─Ö z gimnazjami.
Komisja Edukacji Narodowej z prawdziwego zdarzenia
Je┼Ťli zgodzimy si─Ö, ┼╝e polityka o┼Ťwiatowa ma charakter szczeg├│lnie istotny i wymagaj─ůcy d┼éugofalowej strategii ÔÇô cho─çby z racji, ┼╝e polityczne zmiany odbywaj─ů si─Ö na ÔÇ×┼╝ywym organizmieÔÇŁ, uczniach ÔÇô konieczne wydaje si─Ö powo┼éanie cia┼éa, kt├│re b─Ödzie w stanie nie tylko tej odpowiedzi udzieli─ç, ale te┼╝ czuwa─ç na sp├│jno┼Ťci─ů reform i konieczno┼Ťci─ů ich przeprowadzania w spos├│b ewolucyjny, a nie rewolucyjny. Swoista ÔÇ×Komisja Edukacji NarodowejÔÇŁ musia┼éaby zosta─ç wy┼é─ůczona z partyjnego systemu ┼éup├│w.
Podstawowym postulatem by┼éby zatem jej szeroki sk┼éad. Przedstawiciele rz─ůdu plus gwarancja miejsc dla opozycji to za ma┼éo, ┼╝eby podejmowa─ç dobre i trwa┼ée decyzje. Najwa┼╝niejszym uczestnikiem obrad wydaj─ů si─Ö sami pedagodzy. Warto szuka─ç modelu, w kt├│rym lwi─ů cz─Ö┼Ť─ç Komisji stanowiliby w┼éa┼Ťnie nauczyciele, wybierani przez uczni├│w i rodzic├│w spo┼Ťr├│d wyr├│┼╝niaj─ůcych si─Ö, a zg┼éaszanych potencjalnie przez wszystkich graczy ÔÇ×o┼Ťwiatowego boiskaÔÇŁ.
Trudno dzi┼Ť wyobrazi─ç sobie okoliczno┼Ťci polityczne, w kt├│rych wizja powo┼éania odpartyjnionego, ponadkadencyjnego i merytorycznego cia┼éa zyska┼éaby poparcie parlamentarnej wi─Ökszo┼Ťci. Warto jednak pami─Öta─ç, ┼╝e w ostatnich latach ÔÇô abstrahuj─ůc od naszych sympatii lub antypatii do konkretnych ruch├│w ÔÇô zar├│wno w przypadku rodzic├│w sze┼Ťciolatk├│w, jak i rodzic├│w sz├│stoklasist├│w mieli┼Ťmy do czynienia z realn─ů polityczn─ů samoorganizacj─ů. Niewykluczone, ┼╝e w niedalekiej przysz┼éo┼Ťci czekaj─ů nas kolejne podobne kryzysy. W├│wczas pomys┼é wyrwania o┼Ťwiaty spod prymatu ÔÇ×polityki na cztery lataÔÇŁ mo┼╝e okaza─ç si─Ö r├│wnie┼╝ wyborczo atrakcyjnym pomys┼éem.
Nauczyciel jako wentyl bezpieczeństwa
Co robi─ç, dop├│ki takie ÔÇ×okno mo┼╝liwo┼ŤciÔÇŁ dla kompleksowej zmiany si─Ö nie otworzy? Uczestnikiem systemu, kt├│ry potencjalnie mo┼╝e oddolnie zmienia─ç szko┼é─Ö na lepsze, s─ů oczywi┼Ťcie nauczyciele. Na ich wzmocnieniu powinni┼Ťmy si─Ö skoncentrowa─ç. To nauczyciele s─ů wentylem bezpiecze┼ästwa systemu, to oni teoretycznie mogliby ÔÇ×r├│wna─ç w g├│r─ÖÔÇŁ. Ich podej┼Ťcie ÔÇô cho─çby otwarto┼Ť─ç na talenty uczni├│w czy empatia ÔÇô ma szans─Ö sprawi─ç, ┼╝e rodzice bardziej zaanga┼╝owani w edukacj─Ö dziecka i o wi─Ökszych oczekiwaniach nie wyjd─ů z systemu publicznego. To jednak wymaga wielowymiarowego upodmiotowienia nauczycieli.
Bana┼éem jest stwierdzenie, ┼╝e problemem polskiej szko┼éy jest niski presti┼╝ zawodu nauczyciela. Rzadko w ┼Ťlad za t─ů diagnoz─ů id─ů recepty. Naj┼éatwiejsz─ů odpowiedzi─ů jest oczywi┼Ťcie poprawa warunk├│w finansowych. Powa┼╝niejszym wyzwaniem jest jednak zmiana ┼Ťcie┼╝ki kszta┼écenia i kariery nauczyciela. Zdobycie przygotowania pedagogicznego odbywa si─Ö dzi┼Ť poprzez wyb├│r specjalizacji nauczycielskich w ramach r├│┼╝nych wydzia┼é├│w, gdzie poziom jest zr├│┼╝nicowany. Specjalizacje te maj─ů opinie ÔÇ×najbezpieczniejszej opcjiÔÇŁ ÔÇô tej dla os├│b niezdecydowanych czy wr─Öcz niemaj─ůcych pomys┼éu na siebie. Konieczne wydaje si─Ö zatem podwy┼╝szenie presti┼╝u samych studi├│w pedagogicznych. We wspomnianym artykule szef naszego think-tanku postulowa┼é, by obowi─ůzkowe dla ka┼╝dego nauczyciela by┼éo co najmniej uko┼äczenie dwuletnich studi├│w magisterskich. Buduj─ůc elitarne studia dla os├│b zdecydowanych na karier─Ö w zawodach zwi─ůzanych z edukacj─ů wsparliby┼Ťmy przygotowanie nauczycieli naprawd─Ö oddanych pracy z najm┼éodszymi.
Nauczyciele w awangardzie podmiotowo┼Ťci
Jeszcze wa┼╝niejszym krokiem jest zmiana kulturowa, kt├│ra sprzyja─ç b─Ödzie wzrostowi presti┼╝u zawodu. Potrzebujemy dostrzec, ┼╝e mimo wszystkich wad ÔÇ×systemowychÔÇŁ zaw├│d nauczyciela ze swojej natury jest profesj─ů daj─ůc─ů wyj─ůtkow─ů sprawczo┼Ť─ç.
Raport Ca┼éa Polska tworzy idealne miejsce pracy dowodzi, ┼╝e to w┼éa┼Ťnie poczucie sprawczo┼Ťci jest jedn─ů z wa┼╝niejszych motywacji w pracy. Opublikowane niedawno badania pokazuj─ů, ┼╝e Polska jest na czele niechlubnego rankingu pa┼ästw, w kt├│rych najwi─Öcej pracownik├│w ocenia swoj─ů prac─Ö jako ÔÇ×spo┼éecznie nieprzydatn─ůÔÇŁ. W tym samym mi─Ödzynarodowym rankingu na dwadzie┼Ťcia zawod├│w, kt├│rych wykonawcy najrzadziej narzekaj─ů na poczucie nieprzydatno┼Ťci w┼éasnej pracy dla otoczenia, zauwa┼╝alna jest nadreprezentacja zawod├│w zwi─ůzanych z edukacj─ů!
Namacalne dowody na powodzenie w pracy nauczyciel zyskuje niemal natychmiast, a przynajmniej przy okazji najbli┼╝szego sprawdzianu. Powinni┼Ťmy bez kompleks├│w umie─ç te┼╝ m├│wi─ç o tym, ┼╝e zaw├│d nauczyciela realizuje jedn─ů z najistotniejszych misji spo┼éecznych i stanowi przyk┼éad zaanga┼╝owania oddzia┼éuj─ůcego na otoczenie na niepor├│wnywaln─ů z innymi profesjami skal─Ö.
W ┼Ťwiecie robot├│w i technologii ro┼Ťnie warto┼Ť─ç cz┼éowieka
Jak s┼éusznie w swoim tek┼Ťcie zauwa┼╝yli Anna Cieplak i Przemys┼éaw Sadura, mimo licznych wad nasz system edukacyjny z pewno┼Ťci─ů nie nale┼╝y do najgorszych w Europie. Dlatego rozwi─ůzaniem, kt├│rego potrzebujemy, nie jest standaryzacja i edukacyjna ÔÇ×urawni┼éowkaÔÇŁ ÔÇô t─Ö z powodzeniem mog─ů stosowa─ç systemy pokonuj─ůce drog─Ö z poziomu fatalnego do przyzwoitego. My┼Ťl─ůc na powa┼╝nie o skoku rozwojowym i awansie ÔÇ×z poziomu zadowalaj─ůcegoÔÇŁ na ÔÇ×bardzo dobryÔÇŁ, powinni┼Ťmy wybra─ç drog─Ö indywidualno┼Ťci i interdyscyplinarno┼Ťci. W praktyce oznacza to zn├│w danie du┼╝ej swobody nauczycielowi w interpretacji i dostosowaniu programu do potrzeb konkretnej klasy.
Potrzeba ÔÇ×uwierzenia w nauczycieliÔÇŁ jest wreszcie odpowiedzi─ů na jedno z najgor─Ötszych dzi┼Ť wyzwa┼ä stoj─ůcych przed szko┼é─ů ÔÇô nowych technologii. Trudno znale┼║─ç z┼éoty ┼Ťrodek mi─Ödzy wykluczeniem jej ze szk├│┼é i rezygnacj─ů z nauki, jak m─ůdrze j─ů wykorzystywa─ç, a zdominowaniem szko┼éy przez technologiczne nowinki.
Zbyt rzadko dostrzeganym aspektem technologicznej rewolucji jest jednak potrzeba wymy┼Ťlenia na nowo relacji nauczyciel ÔÇô ucze┼ä. W ┼Ťwiecie, w kt├│rym nauczyciel nie jest ostateczn─ů instancj─ů i jedynym ┼║r├│d┼éem informacji, jego rola istotnie si─Ö zmienia. Zamiast profesora wyk┼éadaj─ůcego wiadomo┼Ťci ex cathedra potrzebujemy nauczyciela-przewodnika, kt├│ry poka┼╝e, jak ┼é─ůczy─ç ze sob─ů zdobyte za pomoc─ů technologii informacje, zweryfikowa─ç ich prawdziwo┼Ť─ç oraz wyci─ůgn─ů─ç wnioski. Rozw├│j technologiczny i widmo robotyzacji pracy zmieniaj─ů podstawow─ů misj─Ö szko┼éy z przekazywania wiedzy na kszta┼étowanie umiej─Ötno┼Ťci mi─Ökkich, zdolno┼Ťci wsp├│┼épracy czy empatii.
Zmiana tablicy z kred─ů na tablic─Ö multimedialn─ů czy przej┼Ťcie z papierowych podr─Öcznik├│w na e-booki jest jedynie zmian─ů formy, a nie tre┼Ťci zaj─Ö─ç. Trwaj─ůce prace nad Og├│lnopolsk─ů Sieci─ů Edukacyjn─ů s─ů szans─ů na odej┼Ťcie od odtw├│rczego wykorzystywania nowych technologii. Istot─ů ich wykorzystywania w edukacji jest przej┼Ťcie z biernego odbioru na aktywne uczestnictwo. Inspiracj─ů mo┼╝e tu by─ç Estonia, gdzie nauczyciele wykorzystuj─ů technologie do tworzenia w┼éasnych materia┼é├│w edukacyjnych, dopasowuj─ůc je do potrzeb klasy, a uczniowie uczestnicz─ů w ca┼éym procesie od pocz─ůtku do ko┼äca.
Podsumowuj─ůc: musimy reformowa─ç system tak, aby szko┼éa pozostawia┼éa przestrze┼ä tym, kt├│rym ÔÇ×chce si─Ö troch─Ö wi─ÖcejÔÇŁ. Dotyczy to uczni├│w, rodzic├│w, organizacji obywatelskich. Je┼╝eli chcemy, by m─ůdra edukacja sta┼éa si─Ö regu┼é─ů, musimy d─ů┼╝y─ç do tego, by ÔÇ×chcia┼éo si─Ö wi─ÖcejÔÇŁ najstabilniejszemu elementowi o┼Ťwiatowej uk┼éadanki: nauczycielom.
 
Artyku┼é powsta┼é w┬áramach projektu┬áÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ . Projekt finansowany jest przez Fundusz Obywatelski.

spiecie_v1a

fundusz

Po co robimy ÔÇ×Spi─ÖcieÔÇŁ?

Chcemy szko┼éy ┼╝ycia, a nie prze┼╝ycia

Polska szkoła, czyli pokraczna wspólnota

Nauczycielu, zejd┼║ z podestu

Przestrze┼ä, kt├│ra dzieli

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś