Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Prasa: ucieczka do przodu

Pras臋 niekoniecznie czeka dzi艣 艣mier膰. Wydawcy musz膮 jednak zmieni膰 dotychczasow膮 logik臋 dzia艂ania. Tym bardziej, 偶e internet i nowe technologie, postrzegane dotychczas w kategoriach zagro偶enia, mog膮 okaza膰 si臋 dla dziennikarstwa wyj膮tkow膮 szans膮 na odrodzenie si臋 z popio艂贸w.
Prasa: ucieczka do przodu
Ilustr.: Rafa艂 Kucharczuk

Prasa znalaz艂a si臋 pod presj膮. W redakcjach wyczuwa si臋 podwy偶szon膮 nerwowo艣膰. Nak艂ady gazet codziennych lec膮 na 艂eb na szyj臋. Niekt贸re ju偶 teraz rezygnuj膮 z druku, przenosz膮c ca艂膮 dzia艂alno艣膰 do internetu. Cz臋艣膰 ratuje si臋 wprowadzaniem op艂at za korzystanie z archiwum. Prawie wsz臋dzie redukowane jest zatrudnienie, co uruchamia b艂臋dne ko艂o: im mniej pracownik贸w (zw艂aszcza tych 鈥瀌ro偶szych鈥, bo do艣wiadczonych), tym gorsza jako艣膰, a co za tym idzie mniejsze obroty i kolejna potrzeba zwolnie艅.

Tak dzieje si臋 na ca艂ym 艣wiecie, nie tylko w Polsce. A przyczyny kryzysu, w jakim znalaz艂a si臋 prasa, s膮 zasadniczo dwie.

Pierwsza: rozw贸j internetu sprawi艂, 偶e tradycyjnej prasie wyr贸s艂 pot臋偶ny konkurent. W sieci mo偶na uzyska膰 bezp艂atny i natychmiastowy dost臋p do naj艣wie偶szych wiadomo艣ci i szerokiego spektrum informacji. Po co zatem kupowa膰 gazet臋, kt贸ra nie do艣膰, 偶e kosztuje, to jeszcze informuje nas o tym, co zdarzy艂o si臋 wczoraj (czyli ju偶 dawno temu)?

Druga przyczyna: mi臋dzynarodowy kryzys finansowy silnie uderzy艂 w rynek reklamowy i czytelniczy. Firmy oszcz臋dzaj膮 na promocji, a zwykli obywatele szukaj膮 sposob贸w na podreperowanie domowego bud偶etu przerzucaj膮c si臋 na darmow膮 informacj臋 dost臋pn膮 w internecie. Statystyki nieub艂aganie wskazuj膮 na to, 偶e ze wszystkich medi贸w to w艂a艣nie prasa drukowana (a nie radio czy telewizja) najdotkliwiej odczu艂a spadek wp艂yw贸w z reklam generowany przej艣ciem reklamodawc贸w do sieci.

***

To wszystko, samo w sobie, nie oznacza jeszcze, 偶e pras臋 czeka rych艂a 艣mier膰. Natomiast zmiana 鈥瀖odelu biznesowego鈥 gazet i czasopism wydaje si臋 nieuchronna.

Poj臋cie modelu biznesowego okre艣la logik臋, wed艂ug kt贸rej dana firma zarabia pieni膮dze. Przez wiele dziesi臋cioleci logika funkcjonowania prasy zasadniczo si臋 nie zmienia艂a. Gazety i czasopisma zapewnia艂y pewnej grupie czytelnik贸w 藕r贸d艂o informacji, inspiracji oraz identyfikacji, dzi臋ki czemu stanowi艂y dla firm atrakcyjny kana艂 dotarcia do klient贸w. W r贸偶nych proporcjach, gazety utrzymywa艂y si臋 ze sprzeda偶y nak艂adu oraz powierzchni reklamowych.

Teraz oba 藕r贸d艂a finansowania sta艂y si臋 trudniej dost臋pne, dlatego wydawcy musz膮 zmieni膰 logik臋 dzia艂ania.

Oczywi艣cie, pojawi膮 si臋 ostatni Mohikanie, kt贸rzy uparcie broni膰 b臋d膮 prasy drukowanej. Co wi臋cej, wcale nie b臋d膮 w tej walce bez szans. Mimo kryzysu, Monocle (brytyjski miesi臋cznik o tematyce mi臋dzynarodowej) pozostaje ma艂o aktywny w sieci, koncentruj膮c si臋 na wersji papierowej. I od kilku lat odnotowuje stabilny wzrost czytelnik贸w! Zapytany o 藕r贸d艂a sukcesu redaktor naczelny pisma, Tyler Br没l茅, odpowiada: 鈥濼rzeba zakocha膰 si臋 we w艂asnym dziele鈥. Dzi臋ki dba艂o艣ci o stron臋 estetyczn膮 i jako艣膰 merytoryczn膮 publikowanego materia艂u, Monocle postrzegany jest przez swoich czytelnik贸w jako nie tyle gazeta, co element specyficznego stylu 偶ycia, swego rodzaju 鈥瀏ad偶et鈥. Znam kilkoro z nich. M贸wi膮, 偶e lubi膮 widzie膰 Monocle鈥檃 na p贸艂ce i kilka razy w miesi膮cu podej艣膰, podotyka膰, poprzegl膮da膰…

Ilustr.: Jan Bajtlik

Ale prasa mi臋dzynarodowa rz膮dzi si臋 osobnymi prawami. Co innego gazety codzienne, takie jak Wyborcza, hiszpa艅ski El Pais albo francuski Le Monde. W ich przypadku skrajn膮 nieodpowiedzialno艣ci膮 by艂oby 艂udzi膰 si臋, 偶e mo偶na przetrwa膰 cyfrow膮 nawa艂nic臋 nie dostosowuj膮c si臋 do nowych reali贸w. Tym bardziej, 偶e internet i nowe technologie, postrzegane dotychczas w kategoriach zagro偶enia, mog膮 okaza膰 si臋 dla dziennikarstwa wyj膮tkow膮 szans膮 na odrodzenie si臋 z popio艂贸w. A wskazuje na to kilka trend贸w.

Po pierwsze, pojawienie si臋 tablet贸w, smartfon贸w i wszelkich innych mobilnych czytnik贸w pod艂膮czonych do internetu, pozwala na renesans 鈥瀋zytania na le偶膮co鈥. Zjawisko to zauwa偶yli analitycy tygodnika The Economist w prezentacji 鈥濴ean Back 2.0鈥, kt贸r膮 mo偶na 艂atwo odnale藕膰 w sieci. Ich zdaniem, czym innym jest korzystanie z internetu przy biurku, a czym innym ogl膮danie stron internetowych na hamaku, w le偶aku, fotelu bujanym, 艂贸偶ku czy na pla偶y. Dzi臋ki nowym czytnikom, stajemy si臋 z powrotem sk艂onni do d艂ugiej i g艂臋bokiej lektury. Powoli opada fascynacja dost臋pem do niezmierzonego zasobu informacji. Zaczynamy docenia膰 informacj臋 sprawdzon膮 i odkrywamy na nowo przyjemno艣膰 czytania.

Po drugie, dzi臋ki internetowi mo偶e rozwija膰 si臋 prasa niszowa, kt贸ra wcze艣niej mia艂a problem z dotarciem do potencjalnych czytelnik贸w. W ekonomii m贸wi si臋 o 鈥瀌艂ugim ogonie鈥 dystrybucji, czyli klientach niestandardowych, kt贸rych preferencje bywa艂y dot膮d pomijane w strategiach produktowych. Internet pozwala w szybki i niedrogi spos贸b dotrze膰 do szerokiej grupy odbiorc贸w, czyni膮c nagle z klient贸w niestandardowych atrakcyjny k膮sek biznesowy. Tym samym, jednym z pomys艂贸w na to, w jaki spos贸b prasa mog艂aby dokona膰 鈥瀠cieczki do przodu鈥, jest dywersyfikacja, segmentacja i specjalizacja. Zamiast skupia膰 si臋 na odbiorcy masowym, redakcje mog膮 przygotowa膰 ofert臋 pod konkretn膮 nisz臋 czytelnicz膮, kt贸ra dzi臋ki internetowi przestaje ju偶 by膰 tak w膮ska i nieistotna, jak wcze艣niej.

Po trzecie, dost臋pno艣膰 鈥瀢ielkich danych鈥 pozwala prasie na dostosowanie oferty do ka偶dego odbiorcy, a zarazem… na odzyskanie wiarygodno艣ci, kt贸r膮 chwilowo utraci艂a. Jak do tego dochodzi?

Tytu艂em wyja艣nienia: o wielkich danych m贸wi si臋 w zwi膮zku z jednoczesnym wzrostem dost臋pnych danych oraz popraw膮 mocy obliczeniowej komputer贸w. Dane publikowane przez nas w internecie lub wysy艂ane przez r贸偶norakie czujniki (w telefonach, samochodach, sprz臋cie AGD) generuj膮 coraz wi臋cej informacji o otaczaj膮cym nas 艣wiecie. Natomiast coraz wydajniejsze komputery pozwalaj膮 w ko艅cu nad tym informacyjnym gradobiciem zapanowa膰.

Dzi臋ki temu, nawet te gazety, kt贸re przyzwyczai艂y si臋 przygotowywa膰 materia艂 dla odbiorcy masowego, mog膮 ka偶demu czytelnikowi przesy艂a膰 artyku艂y dostosowane do jego indywidualnego profilu. Tak samo, jak serwis Amazon, kt贸ry podpowiada nam, jak膮 ksi膮偶k臋 mogliby艣my kupi膰, w oparciu o histori臋 naszych transakcji i to, jakie ksi膮偶ki kupowa艂y inne osoby o podobnych zainteresowaniach. Tak samo jak przegl膮darka Google, kt贸ra wyrzuca odpowiedzi na nasze zapytania w zale偶no艣ci od tego, jakie dane wcze艣niej zostawili艣my w jej systemie. O tych dw贸ch korporacjach wspominam nieprzypadkowo, gdy偶 przoduj膮 one w wykorzystaniu big data. Ale 艣wiat wielkich danych staje si臋 teraz otwarty tak偶e dla 鈥瀖niejszych graczy鈥, w tym dla prasy.

Co wi臋cej, wielkie dane mog膮 prze艂o偶y膰 si臋 na trwa艂膮 jako艣ciow膮 zmian臋 w dziennikarstwie. Dzi臋ki nim ju偶 teraz rozwija si臋 model dziennikarstwa opartego na danych, przez niekt贸rych okre艣lany dziennikarstwem analitycznym. Brytyjski dziennik The Guardian jest dopiero dziesi膮t膮 drukowan膮 gazet膮 w Wielkiej Brytanii, kt贸rej jednak (dzi臋ki aktywnej promocji na Facebooku) uda艂o si臋 wej艣膰 do 艣wiatowej pi膮tki dziennik贸w najcz臋艣ciej przegl膮danych w sieci. O Guardianie jest ostatnio g艂o艣no tak偶e dlatego, 偶e w艂a艣nie ten dziennik sta艂 si臋 prekursorem dziennikarstwa opartego o dane. Na dedykowanym blogu publikuje informacje bazuj膮ce wy艂膮cznie na 鈥瀔onkretach鈥: liczbach, statystykach, zestawieniach. Co wi臋cej, informacje te s膮 w atrakcyjny i czytelny spos贸b wizualizowane, a czytelnicy anga偶owani w interaktywn膮 ich obr贸bk臋. Wielu upatruje w tym w艂a艣ciwego kierunku rozwoju prasy. A redaktor bloga, Simon Rogers, w uznaniu za wykorzystanie narz臋dzi statystycznych w debacie na tematy istotne z punktu widzenia polityki publicznej, otrzyma艂 nagrod臋 Kr贸lewskiego Towarzystwa Statystycznego.

Innym pionierem takiego podej艣cia jest serwis ProPublica, za艂o偶ony w 2007 roku przez by艂ego redaktora naczelnego Wall Street Journal, Paula Steigera. Jest to internetowa agencja non-profit skoncentrowana na dziennikarstwie 艣ledczym i korzystaj膮ca z analizy wielkich danych. Od momentu powstania, dziennikarze ProPublica dwukrotnie ju偶 zostali uhonorowani nagrod膮 Pulitzera.

***

Dziennikarstwo oparte na danych nie jest z pewno艣ci膮 recept膮 na finansowe odbicie si臋 od dna. Nie uchroni艂o, p贸ki co, Guardiana przed stratami finansowymi. A mimo to, promowany przez t臋 gazet臋 model dziennikarstwa postrzegany jest jako jedna z potencjalnych odpowiedzi na kryzys medi贸w. W sytuacji, gdy codziennie mierzymy si臋 z zalewem informacji o r贸偶nej istotno艣ci i wiarygodno艣ci, dziennikarze zmuszeni s膮 podda膰 redefinicji swoj膮 misj臋. T膮 staj臋 si臋 na nowo dostarczanie wiadomo艣ci sprawdzonych i pewnych, czemu sprzyja膰 ma oparcie argument贸w na konkretnych liczbach. Fr茅d茅ric Filloux, wsp贸艂autor bloga MondayNote, snuje rozwa偶ania: 鈥濩zy wielkie dane uratuj膮 dziennikarstwo? Na pewno nie. Czy wzmocni膮 wiarygodno艣膰 medi贸w? Bez w膮tpienia tak鈥.

Natomiast bez wzgl臋du na to, czy redakcje gazet zechc膮 korzysta膰 z wielkich danych, czy nie, prawdopodobnie zostan膮 zmuszone dostosowa膰 sw贸j model biznesowy do nowych reali贸w technologicznych. To zreszt膮 powoli ma ju偶 miejsce. Ameryka艅ski dziennik New York Times tradycyjnie utrzymywa艂 si臋 z reklam. W 2001 roku zapewnia艂y mu one 62% przychod贸w, podczas gdy nak艂ad prasy odpowiada艂 ledwie za 29%. Te proporcje uleg艂y jednak odwr贸ceniu. W tym roku nak艂ad prasy da艂 firmie 55% wp艂yw贸w, za艣 reklama tylko 39%. Ten zwrot t艂umaczy si臋 wprowadzeniem przez New York Times coraz popularniejszego dzisiaj modelu subskrypcji internetowej: dziesi臋膰 artyku艂贸w miesi臋cznie mo偶na przeczyta膰 bez op艂at, ale za kolejne trzeba ju偶 zap艂aci膰. Dzi臋ki temu redakcja nie pozbywa si臋 swoich tre艣ci zupe艂nie za darmo, sk艂ania do zakupu drukowanej wersji gazety, a jednocze艣nie nie odstrasza potencjalnych nowych czytelnik贸w.

Na etapie przekszta艂cania swoich modeli biznesowych s膮 dzisiaj polskie gazety i czasopisma. Warto, aby wykorzysta艂y czas kryzysu i technologicznej transformacji na ucieczk臋 do przodu, zamiast 艂udzi膰 si臋, 偶e wr贸c膮 jeszcze z艂ote lata prasy drukowanej albo okopywa膰 si臋 w twierdzach pe艂nej odp艂atno艣ci za wszystko co si臋 da…

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij