magazyn lewicy katolickiej

Nier├│wno┼Ťci w m─Öskim ┼Ťwiecie

Nale┼╝y zgodzi─ç si─Ö z Bartoszem Brzyskim ÔÇô m─Ö┼╝czy┼║ni do┼Ťwiadczaj─ů nier├│wno┼Ťci ÔÇô s─ů to jednak przede wszystkim nier├│wno┼Ťci wewn─ůtrz m─Öskiego ┼Ťwiata. Po 30 latach patriarchalnego nadwi┼Ťla┼äskiego kapitalizmu obserwujemy jego coraz wyra┼║niejszy podzia┼é na zwyci─Özc├│w i przegranych.

Otwieraj─ůcy najnowsz─ů edycj─Ö ÔÇ×Spi─ÖciaÔÇŁ tekst Bartosza Brzyskiego stanowi wa┼╝ny punkt wyj┼Ťcia do dyskusji na temat zmieniaj─ůcych si─Ö pozycji spo┼éecznych kobiet i m─Ö┼╝czyzn, r├│┼╝nic w wyznawanych przez nich ┼Ťwiatopogl─ůdach i wp┼éywie tych zmian na relacje damsko-m─Öskie. Redaktor Klubu Jagiello┼äskiego nak┼éada na siebie kolejne zjawiska, staraj─ůc si─Ö ucieka─ç od stawiania zbyt prostych diagnoz i podawania zbyt ┼éatwych odpowiedzi. Spr├│bujmy zrekonstruowa─ç zarysowany przez niego obraz.

Zdaniem Brzyskiego grozi nam narastaj─ůce poczucie alienacji w┼Ťr├│d m┼éodych m─Ö┼╝czyzn, wynikaj─ůce z dw├│ch przyczyn: trudno┼Ťci w nawi─ůzywaniu relacji z kobietami i pogarszaj─ůcej si─Ö ÔÇô w stosunku do kobiet ÔÇô ich pozycji spo┼éeczno-ekonomicznej. Autor opisuje zjawisko inceli, czyli m─Ö┼╝czyzn ┼╝yj─ůcych w niedobrowolnym celibacie, dla kt├│rych ÔÇ×g┼é├│wn─ů osi─ů to┼╝samo┼Ťci jest niepowodzenie w relacjach z kobietamiÔÇŁ, co, jak nietrudno si─Ö domy┼Ťli─ç, wywo┼éuje w┼Ťr├│d nich frustracj─Ö. M─Öskie niepowodzenia w zwi─ůzkach s─ů jednak dla Brzyskiego tylko punktem wyj┼Ťcia ÔÇô co je┼Ťli, pyta autor, ÔÇ×przebiegunowanieÔÇŁ relacji damsko-m─Öskich, czyli koniec m─Öskiej dominacji, dotyka tak┼╝e innych sfer ┼╝ycia spo┼éecznego?

Chyba najciekawsza w tek┼Ťcie Brzyskiego jest pr├│ba wskazania spo┼éecznych uwarunkowa┼ä, kt├│re determinuj─ů drogi ┼╝yciowe i zarazem wyznawane ┼Ťwiatopogl─ůdy przez m┼éodych m─Ö┼╝czyzn i kobiety. Dlaczego m┼éodzi m─Ö┼╝czy┼║ni pozostaj─ů przy prawicowych pogl─ůdach? Bo s─ů statystycznie mniej mobilni, gorzej wykszta┼éceni, cz─Ö┼Ťciej pozostaj─ů w domu rodzinnym znajduj─ůcym si─Ö zwykle w mniejszej miejscowo┼Ťci.

To opowie┼Ť─ç w pewien spos├│b kusz─ůca dla lewicy. Gdyby j─ů nieco wyostrzy─ç, wygl─ůda┼éaby tak ÔÇô kobiety w Polsce dokonuj─ů szybkiego awansu spo┼éecznego, a w jego efekcie ich ┼Ťwiatopogl─ůd staje si─Ö coraz bardziej liberalno-lewicowy. M─Ö┼╝czy┼║ni zatrzymali si─Ö w rozwoju, ich relatywna sytuacja si─Ö pogarsza, co budzi frustracj─Ö, resentyment i zatrzymuje ich przy prawicy, kt├│ra obiecuje im przywr├│cenie dawnej pozycji. Je┼Ťli uda┼éoby nam si─Ö zmieni─ç podstaw─Ö ÔÇ×m─Öskiego bytuÔÇŁ, by─ç mo┼╝e tak┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni opu┼Ťciliby okopy ┼Üwi─Ötej Tr├│jcy i przeszli na bardziej liberalno-lewicow─ů stron─Ö mocy.

(Niestety) nie tylko byt okre┼Ťla ┼Ťwiadomo┼Ť─ç

Cho─ç w zarysowanej wy┼╝ej opowie┼Ťci jest zapewne ziarno, a raczej wiele ziaren prawdy, nie oddaje ona ca┼éej rzeczywisto┼Ťci. Wed┼éug badania CBOS w 2020 roku prawicowe pogl─ůdy najcz─Ö┼Ťciej deklaruj─ů m┼éodzi m─Ö┼╝czy┼║ni mieszkaj─ůcy w miastach powy┼╝ej 100 000 mieszka┼äc├│w ÔÇô 44% (na wsi jest ich 32%). Je┼Ťli za┼Ť chcemy odszuka─ç najbardziej radykaln─ů cz─Ö┼Ťci prawicowego elektoratu, to skierujemy dla przyk┼éadu spojrzenie na wyborc├│w Krzysztofa Bosaka z ostatnich wybor├│w prezydenckich. Zobaczymy w├│wczas, ┼╝e g┼éosowali na niego tak robotnicy (8,2% w tej grupie zawodowej), jak i w┼éa┼Ťciciele firm (8,7%), tak pracownicy administracji i us┼éug (7%), jak i dyrektorzy, kierownicy i specjali┼Ťci (8,6%), a przede wszystkim uczniowie i studenci (20,8% w tej grupie spo┼éecznej) ÔÇô czyli osoby pr├│buj─ůce uzyska─ç wy┼╝sze wykszta┼écenie. Jednocze┼Ťnie najwi─Ökszy wzrost lewicowych pogl─ůd├│w w┼Ťr├│d kobiet mo┼╝emy zaobserwowa─ç mi─Ödzy 2019 a 2020 rokiem. W tym okresie odsetek m┼éodych kobiet okre┼Ťlaj─ůcych si─Ö jako lewicowe wzr├│s┼é z 19 do 40%. Trudno nie wi─ůza─ç tego zjawiska z wyrokiem tak zwanego Trybuna┼éu Konstytucyjnego w sprawie aborcji.

W obrazie zarysowanym przez Brzyskiego pojawiaj─ů si─Ö trzy grupy m─Ö┼╝czyzn ÔÇô incele, ma┼éo mobilni spo┼éecznie i nie najlepiej wykszta┼éceni m─Ö┼╝czy┼║ni pochodz─ůcy z mniejszych o┼Ťrodk├│w oraz m─Ö┼╝czy┼║ni o prawicowych pogl─ůdach. Cho─ç redaktor Klubu Jagiello┼äskiego nie uto┼╝samia ze sob─ů tych grup wprost, to jednak nieuchronnie ┼é─ůcz─ů si─Ö one w jego analizie. Mnie za┼Ť nie chodzi o to, aby zaprzeczy─ç ich wzajemnym powi─ůzaniom. Jednak przygl─ůdaj─ůc si─Ö przywo┼éanym danym, trzeba stwierdzi─ç, ┼╝e rozd┼║wi─Ök mi─Ödzy ┼Ťwiatopogl─ůdem i wzajemnymi oczekiwaniami m┼éodych kobiet i m─Ö┼╝czyzn trudno jest wyt┼éumaczy─ç przede wszystkim uwarunkowaniami spo┼éecznymi. Czy to jednak pow├│d, by ignorowa─ç systemowe nier├│wno┼Ťci, kt├│rych, zdaniem Brzyskiego, ÔÇ×ofiarami w kilku kluczowych obszarach s─ů dzi┼Ť m─Ö┼╝czy┼║niÔÇŁ?

Czy m─Ö┼╝czy┼║ni s─ů dyskryminowani?

Na pocz─ůtku zaznaczmy, ┼╝e Brzyski jak ognia unika pisania wprost o dyskryminacji m─Ö┼╝czyzn (zamiast tego wskazuje, ┼╝e s─ů oni ofiarami krzywdy i nier├│wno┼Ťci), zgadza si─Ö za to z tym, ┼╝e kobiety w Polsce wci─ů┼╝ ulegaj─ů dyskryminacji, zaznacza r├│wnie┼╝, ┼╝e p┼ée─ç jest tylko jednym z czynnik├│w determinuj─ůcych ┼╝yciowe szanse m─Ö┼╝czyzn i kobiet.

W jakich sferach ┼╝ycia spo┼éecznego nier├│wno┼Ťci dotykaj─ů m─Ö┼╝czyzn? Autor w r├│┼╝nych miejscach tekstu wskazuje na: system emerytalny, podwy┼╝szone ryzyko ┼Ťmierci samob├│jczej, wpadni─Öcia w kryzys bezdomno┼Ťci, popadni─Öcia w na┼éogi, przedwczesnej ┼Ťmierci, doznania uszczerbku na zdrowiu w trakcie pracy czy system edukacji. Wi─Ökszo┼Ť─ç z wskazanych zagadnie┼ä uk┼éada si─Ö w sp├│jn─ů ca┼éo┼Ť─ç, zauwa┼╝on─ů zreszt─ů przez autora ÔÇô problemy przede wszystkim dotykaj─ů m─Ö┼╝czyzn znajduj─ůcych si─Ö na ni┼╝szym poziomie hierarchii spo┼éecznej. W swoim tek┼Ťcie Brzyski skupia si─Ö raczej na zasygnalizowaniu problem├│w ni┼╝ wskazywaniu ich przyczyn i propozycji rozwi─ůza┼ä. Spr├│bujmy zrobi─ç krok dalej i przyjrze─ç si─Ö wspomnianej edukacji.

Redaktor Klubu Jagiello┼äskiego diagnozuje: ÔÇ×obecnie w Polsce co pi─ůty nastolatek i ┬╗tylko┬ź co dziesi─ůta nastolatka nie posiadaj─ů podstawowych kompetencji w zakresie czytania. (ÔÇŽ) Ju┼╝ dzi┼Ť 20% wi─Öcej kobiet ni┼╝ m─Ö┼╝czyzn zdaje matur─Ö, a w wieku szkolnym ch┼éopcy osi─ůgaj─ů wyra┼║nie s┼éabsze wyniki, m.in. w umiej─Ötno┼Ťci czytania ze zrozumieniemÔÇŁ. Edukacyjnych trudno┼Ťci ch┼éopc├│w zdecydowanie nie nale┼╝a┼éy ignorowa─ç. W poszukiwaniu mo┼╝liwych wyja┼Ťnie┼ä tego zjawiska Brzyski wskazuje na bardzo wysoki stopie┼ä feminizacji zawodu nauczycielki. W efekcie ÔÇ×kobiecaÔÇŁ szko┼éa jest mniej przyjaznym miejscem dla m┼éodych ch┼éopc├│w.

Przyjmijmy roboczo to rozumowanie za w┼éa┼Ťciwe, cho─ç zapewne przyczyn wskazanego zjawiska jest wi─Öcej, i zadajmy kolejne pytanie: dlaczego w Polskiej szkole ucz─ů g┼é├│wnie kobiety? Czy nie dlatego, ┼╝e od lat praca ta wi─ů┼╝e si─Ö z relatywnie niskimi zarobkami (w szczeg├│lno┼Ťci z perspektywy m─Ö┼╝czyzn z wymaganym w zawodzie wy┼╝szym wykszta┼éceniem), coraz mniejszym presti┼╝em, a pr├│by zmiany tej sytuacji ko┼äcz─ů si─Ö ignorowaniem ze strony rz─ůdz─ůcych, jak mia┼éo to miejsce w trakcie ostatniego strajku nauczycielek?

Do┼é├│┼╝my do tego sytuacj─Ö na rynku pracy. Kobiety zarabiaj─ů w Polsce mniej prawie we wszystkich bran┼╝ach i prawie wszystkich grupach decylowych. R├│┼╝nice p┼éac rosn─ů wraz ze wzrostem dochodu, i tak mediana p┼éac m─Ö┼╝czyzn jest o 10% wy┼╝sza ni┼╝ mediana p┼éac kobiet, a p┼éace 10% najlepiej zarabiaj─ůcych m─Ö┼╝czyzn s─ů wy┼╝sze o 28% od p┼éac 10% najlepiej zarabiaj─ůcych kobiet. Podkre┼Ťlmy wi─Öc raz jeszcze, walka z dyskryminacj─ů kobiet, mi─Ödzy innymi na rynku pracy, musi by─ç kontynuowana.

W zwi─ůzku z tematem tekstu przyjrzyjmy si─Ö jednak g┼é─Öbiej sytuacji m─Ö┼╝czyzn. Nikogo nie powinien dziwi─ç fakt, ┼╝e nier├│wno┼Ťci p┼éacowe s─ů zdecydowanie wi─Öksze w┼Ťr├│d nich ni┼╝ w┼Ťr├│d kobiet. Patrz─ůc na te dane, nale┼╝y zgodzi─ç si─Ö z Brzyskim, ┼╝e m─Ö┼╝czy┼║ni do┼Ťwiadczaj─ů nier├│wno┼Ťci ÔÇô s─ů to jednak przede wszystkim nier├│wno┼Ťci wewn─ůtrz m─Öskiego ┼Ťwiata. Obserwujemy jego podzia┼é na zwyci─Özc├│w ÔÇô dobrze wykszta┼éconych (wci─ů┼╝ zarabiaj─ůcych znacznie wi─Öcej ni┼╝ kobiety) i przegranych (zarabiaj─ůcych podobnie co kobiety). Po 30 latach patriarchalnego nadwi┼Ťla┼äskiego kapitalizmu okazuje si─Ö, ┼╝e jego najwi─Ökszymi przegranymi s─ů m─Ö┼╝czy┼║ni, a dok┼éadniej m├│wi─ůc, co najmniej po┼éowa z nich.

Kto ustala reguły gry?

Kto ustala regu┼éy gry, kt├│re s─ů coraz mniej przyjazne dla ubo┼╝szych i gorzej wykszta┼éconych m─Ö┼╝czyzn? Czy nie najbardziej zmaskulinizowany rz─ůd w historii III RP? Kto prowadzi firmy, w kt├│rych podczas wykonywania fizycznej pracy istnieje wysokie ryzyko uszczerbku na zdrowiu z powodu niepowa┼╝nego traktowania przepis├│w i zasad bhp? Kto postuluje ugruntowywanie cn├│t niewie┼Ťcich, zaostrza kontrol─Ö nad kobiecymi cia┼éami, jednocze┼Ťnie promuj─ůc tradycyjne wzorce m─Ösko┼Ťci, w┼Ťr├│d kt├│rych znajdziemy si┼é─Ö i ch─Ö─ç rywalizacji, a nie umiej─Ötno┼Ť─ç przyznania si─Ö do pora┼╝ki (o toksycznych wzorcach m─Ösko┼Ťci pisa┼é w Kontakcie Hubert Walczy┼äski), co raczej nie wp┼éywa pozytywnie na ch─Ö─ç zg┼éaszania problem├│w psychicznych, kt├│re mog─ů prowadzi─ç do samob├│jstwa?

Walka o emancypacj─Ö kobiet nie sprowadza si─Ö wy┼é─ůcznie do postulat├│w m├│wi─ůcych o r├│wnouprawnieniu, ale proponuje r├│wnie┼╝ inn─ů wizj─Ö ┼Ťwiata spo┼éecznego, w kt├│rym opr├│cz rywalizacji jest miejsce na wsp├│┼éprac─Ö, s┼éabsi nie musz─ů ulega─ç, a sfera edukacji wraz z dostrze┼╝eniem indywidualnych, r├│wnie┼╝ psychicznych problem├│w uczni├│w i uczennic, staje si─Ö tematem wa┼╝nej debaty publicznej. Zgadzam si─Ö z Bartoszem Brzyskim, ┼╝e wskazane przez niego nier├│wno┼Ťci dotykaj─ůce m─Ö┼╝czyzn s─ů powa┼╝nym problemem spo┼éecznym. Wydaje si─Ö jednak, ┼╝e to nie dyskusja o dyskryminacji kobiet uniemo┼╝liwia nam ich dostrze┼╝enie, ale raczej pr├│ba obrony za wszelk─ů cen─Ö m─Öskiego ┼Ťwiata, kt├│ry w historii zazwyczaj ko┼äczy┼é si─Ö podzia┼éem na zwyci─Özc├│w i przegranych.

***

Inicjatyw─Ö wspiera Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca.

fundusz obywatelski

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś