magazyn lewicy katolickiej

Incele to wierzcho艂ek g贸ry lodowej. O nier贸wno艣ciach, kt贸rych nie wida膰

Warto sobie uzmys艂owi膰, 偶e w kilku kluczowych obszarach ju偶 dzi艣 to m臋偶czy藕ni s膮 ofiarami systemowych nier贸wno艣ci. Te za艣 wywo艂uj膮 powa偶ne konsekwencje, kt贸rych nie da si臋 zamkn膮膰 w ramach incelowych fantazmat贸w.
Incele to wierzcho艂ek g贸ry lodowej. O nier贸wno艣ciach, kt贸rych nie wida膰

鈥濻pi臋cie鈥 to聽projekt wsp贸艂pracy mi臋dzyredakcyjnej pi臋ciu 艣rodowisk, kt贸re dzieli bardzo wiele, ale聽艂膮czy gotowo艣膰 do聽podj臋cia niecodziennej rozmowy. Klub Jagiello艅ski, Magazyn Kontakt, Krytyka Polityczna, Kultura Liberalna i聽Nowa Konfederacja co kilka tygodni wybieraj膮 nowy temat do聽dyskusji, a聽pi臋膰 powsta艂ych w聽jej ramach tekst贸w publikujemy naraz na聽wszystkich pi臋ciu portalach.

***

Incele 鈥 sk膮d si臋 wzi臋li?

Przez trzydzie艣ci lat do艣wiadczyli艣my gwa艂townej pauperyzacji spo艂ecze艅stwa, gigantycznego bezrobocia i emigracji, ale te偶 relatywnie szybkiej poprawy jako艣ci 偶ycia, przeobra偶enia rynku pracy, rozwini臋cia nieobecnego wcze艣niej sektora us艂ug. Czas 偶ycia Polak贸w wyd艂u偶y艂 si臋, dokonali艣my skoku w powszechno艣ci edukacji wy偶szej i stali艣my si臋 bardziej mobilni. Wreszcie te偶 zaimportowali艣my wszystkie zachodnie tendencje 鈥 wyd艂u偶enie si臋 czasu podj臋cia decyzji o za艂o偶eniu rodziny i usamodzielnienia, rosn膮c膮 liczb臋 rozwod贸w, problemy demograficzne, liberalizacj臋 pogl膮d贸w i laicyzacj臋, wreszcie 鈥 radykaln膮 zmian臋 relacji damsko-m臋skich oraz przeobra偶enie r贸l spo艂ecznych.

Terapia szokowa w wielu aspektach nie zako艅czy艂a si臋 razem z odej艣ciem ery Leszka Balcerowicza, ale trwa nadal, rozchodzi si臋 w naszej spo艂ecznej 艣wiadomo艣ci jak kr臋gi na zm膮conej tafli wody. Kolejna dekada XXI wieku stawia nowe pytania o kierunek zmiany polskiego spo艂ecze艅stwa.

Jednym ze zjawisk, kt贸re jaki艣 czas temu zosta艂o zauwa偶one na Zachodzie, a teraz pojawia si臋 w Polsce, s膮 incele. To grupa m臋偶czyzn 偶yj膮cych w niedobrowolnym celibacie (ang. involuntary celibacy), dla kt贸rej g艂贸wn膮 osi膮 to偶samo艣ci jest niepowodzenie w relacjach z kobietami. Jako punkt prze艂omowy dla pojawienia si臋 tego zjawiska wskazywany jest rok 2008. To wtedy, jak pokazuje mi臋dzy innymi g艂o艣ne badanie ameryka艅skiego General Social Survey, zanotowano gwa艂towny wzrost liczby m臋偶czyzn mi臋dzy 18. a 29. rokiem 偶ycia deklaruj膮cych, 偶e nigdy nie uprawiali seksu. Odsetek ten w dekadzie 2008-2018 wzr贸s艂 z 8% do 27%, tymczasem w wypadku kobiet wzrost ten jest znacz膮co ni偶szy, zatrzymuje si臋 w analogicznym okresie na 18%. Potwierdzaj膮 to tak偶e inne badania, kt贸re wskazuj膮, 偶e rozbie偶no艣ci wyst臋puj膮ce mi臋dzy p艂ciami wywo艂uj膮 coraz wi臋ksz膮 frustracj臋 w艣r贸d m艂odych m臋偶czyzn. Te emocje maj膮 swoje realne konsekwencje w postaci mizoginii. Nie mo偶na usprawiedliwia膰 tego zjawiska, trzeba jednak zaznaczy膰, 偶e nie bierze si臋 ono znik膮d.

Chocia偶 nie posiadamy analogicznych i d艂ugookresowych bada艅, istnieje sporo podobie艅stw, dzi臋ki kt贸rym mo偶na wnioskowa膰, 偶e problem ten istnieje i b臋dzie narasta膰 tak偶e w Polsce. By膰 mo偶e jeste艣my wi臋c 艣wiadkami 鈥瀙rzebiegunowania鈥 relacji damsko-m臋skich i ko艅ca m臋skiej przewagi, a to wiele os贸b przywita z zadowoleniem. Co jednak, je艣li to zjawisko nie dotyczy tylko relacji seksualnych, ale obejmuje tak偶e inne sfery 偶ycia spo艂ecznego?

W ostatnim czasie na temat zjawiska inceli i problem贸w, z jakimi si臋 zmagaj膮, pisze si臋 coraz wi臋cej. T臋 kwesti臋 na 艂amach 鈥濳rytyki Politycznej鈥 podejmowa艂a m.in. Patrycja Wieczorkiewicz w tek艣cie 鈥Jak zdradzi艂am spraw臋 feministyczn膮 i przesz艂am na stron臋 inceli. Autorka przyznaje, 偶e po podj臋ciu przez ni膮 powy偶szego tematu 鈥瀋z臋艣膰 feministek zarzuci艂a jej, 偶e przesz艂a na stron臋 wroga鈥, za艣 same internetowe 艣rodowisko inceli podejrzewa艂o j膮 o bycie 鈥瀔oniem troja艅skim鈥, kt贸rego zadaniem jest znalezienie dowodu na ich mizogini臋 i postawienie pod internetowy pr臋gie偶.

Warto przeczyta膰 reporta偶owe teksty Wieczorkiewicz, bowiem wida膰 w nich wyra藕nie, 偶e toczy si臋 sp贸r nie o fakty, ale o narracj臋, kto jest dzi艣 wi臋ksz膮 ofiar膮. Grupy feministek i inceli pe艂ni膮 przede wszystkim funkcj臋 terapeutyczn膮 鈥 nieustanne pr贸buj膮 znale藕膰 potwierdzenie, 偶e to w艂a艣nie ich grupa jest dyskryminowana, to na niej powinna skupia膰 si臋 ca艂a uwaga i ponadprzeci臋tna troska. W tym artykule nie chodzi mi o licytowanie si臋, kto jest ofiar膮 i domaganie si臋 tego, aby m臋偶czy藕ni otrzymali analogiczn膮 atencj臋, jak膮 dzi艣 w debacie przyznaje si臋 problemowi dyskryminacji kobiet. Moim celem jest pokazanie, jak 艣lepi jeste艣my na krzywd臋 w pewnych sektorach, kt贸ra dotyka dzi艣 przede wszystkim m臋偶czyzn, cho膰 sama p艂e膰 jest tutaj tylko jednym z wielu czynnik贸w.

Seks nie jest najwa偶niejszy

Relacje seksualne i wchodzenie w zwi膮zki to tematy niezwykle istotne i elektryzuj膮ce debat臋 publiczn膮, jednak warto zostawi膰 je na boku. Stanowi膮 bowiem zaledwie wycinek szerszego zjawiska. Sama seksualno艣膰 to kwestia osobnej debaty po艣wi臋conej bardziej kszta艂towi wsp贸艂czesnej kultury ni偶 polityki. Trudno przecie偶, aby za pomoc膮 polityk publicznych pa艅stwo rozwi膮zywa艂o kwesti臋 problemu dobierania si臋 ludzi w pary. Jednak to, na co pa艅stwo wp艂yw ju偶 ma, a co jest przedmiotem ogromnego nacisku przeciwstawnych grup, to mi臋dzy innymi edukacja, rynek pracy, polityka rodzinna i system emerytalny.

W zale偶no艣ci wi臋c, kogo zdefiniujemy dzi艣 jako poszkodowanego przez system, temu w d艂u偶szej perspektywie 艂atwiej b臋dzie sta膰 si臋 jego beneficjentem. Dlatego w艂a艣nie na tym polu odbywa si臋 nieustanna walka o stworzenia wra偶enia, kt贸ra z grup jest t膮 bardziej uciskan膮. Paradoksalna za艣 sytuacja w diagnozach dotycz膮cych spo艂ecze艅stwa polega na tym, 偶e najbardziej pokrzywdzonymi grupami cz臋sto nie s膮 te, kt贸rym z jakich艣 powod贸w nie pomagamy, lecz te, kt贸rych nawet nie potrafimy zauwa偶y膰.

Dlaczego naszym zadaniem jest pochylenie si臋 nad polaryzacj膮 p艂ci i odpowiednie zdefiniowanie problem贸w ka偶dej z nich? Z punktu widzenia interesu publicznego ka偶de zaburzenie spo艂ecznej r贸wnowagi grozi nieprzewidzianymi, najcz臋艣ciej negatywnymi skutkami. Feministki jako zagro偶enie podaj膮 przyk艂ady morderstw czy zamach贸w (chocia偶 nie tylko na kobiety), jakich dopuszczali si臋 m艂odzi m臋偶czy藕ni mi臋dzy innymi w USA czy Kanadzie, ale tak偶e w Niemczech i Wielkiej Brytanii.

Z drugiej jednak strony widzimy, 偶e w Polsce m臋偶czy藕ni nie tak bardzo s膮 sk艂onni dokonywa膰 zamach贸w na innych, jak dokonuj膮 tego na w艂asne 偶ycie. To oni pope艂niaj膮 co roku 85% spo艣r贸d wszystkich oko艂o 5000 samob贸jstw rocznie. Co nie uniewa偶nia faktu, 偶e mo偶emy punktowo wskazywa膰 na objawy narastaj膮cej frustracji i resentymentu wobec kobiet. Nie mo偶emy jednak pomin膮膰 faktu, 偶e coraz wi臋ksza polaryzacja to tak偶e rozpad dotychczasowej umowy spo艂ecznej, kt贸ra b臋dzie coraz cz臋艣ciej kwestionowana.

艢wietnym jej przyk艂adem mo偶e by膰 system emerytalny. Do tej pory na kwesti臋 r贸偶nego czasu odchodzenia na emerytur臋 kobiet i m臋偶czyzn patrzy艂o si臋 przez pryzmat wi臋kszego obci膮偶enia kobiet mi臋dzy innymi prac膮 domow膮. Jednak w momencie, w kt贸rym praca domowa i opieka nad dzie膰mi dzielone maj膮 by膰 r贸wnomiernie, 1/3 ma艂偶e艅stw si臋 rozpada (czego inicjatorkami wedle wniosk贸w rozwodowych w 2/3 s膮 kobiety), w m艂odym pokoleniu narasta coraz wi臋ksze poczucie, 偶e system emerytalny jest niesprawiedliwy. Przystosowany jest bowiem do poprzedniego, coraz rzadziej obowi膮zuj膮cego modelu rodziny. Dochodzi do tego o kilka lat kr贸tszy czas 偶ycia m臋偶czyzn (tego system nie uwzgl臋dnia) oraz ich wyra藕nie d艂u偶szy czas pracy (p贸藕niejsze przej艣cie na emerytur臋, ale tak偶e wcze艣niejsze rozpocz臋cie aktywno艣ci zawodowej).

Ideologia nier贸wno艣ci

Kondycja spo艂eczna nierozerwalnie zwi膮zana jest tak偶e z polityk膮. Nie da si臋 zrozumie膰 politycznych wybor贸w m艂odych lewicowych kobiet i prawicowych m臋偶czyzn bez spo艂ecznych uwarunkowa艅. W Polsce niestety debata skupiona jest na kwestii, jak t艂umaczy膰 艣wiat, aby spo艂ecze艅stwo chcia艂o pod膮偶a膰 wytyczon膮 przez ideolog贸w 艣cie偶k膮. Libera艂owie w sukurs lewicy nieustannie wieszcz膮 spo艂eczne kataklizmy, z incelskim neofaszyzmem na czele, cz臋艣膰 prawicy za艣 za艂amuje r臋ce nad emancypacj膮 kobiet.

Jako rozwi膮zanie najcz臋艣ciej wskazuje si臋 systemow膮 przemoc lub u偶ywa pedagogiki wstydu, kt贸ra ma zmusi膰 spo艂ecze艅stwo do przybrania w艂a艣ciwych postaw i pogl膮d贸w. To nieudolna pr贸ba zmierzenia si臋 ze skutkami spo艂ecznych nier贸wno艣ci. Najpierw musimy by膰 ich 艣wiadomi, by nast臋pnie wprowadzi膰 odpowiedni膮 polityk臋. Oczywi艣cie z jednym zastrze偶eniem 鈥 nie wszystkie nier贸wno艣ci spo艂eczne s膮 z艂e, niekt贸re s膮 moralnie oboj臋tne, inne za艣 mog膮 by膰 uznane za pozytywne. Przyk艂adem naturalnej i dobrej nier贸wno艣ci wymagaj膮cej wsparcia ze strony pa艅stwa jest na przyk艂ad mo偶liwo艣膰 zaj艣cia w ci膮偶臋 prze kobiet臋.

Na zjawiska spo艂eczne patrzymy wi臋c g艂贸wnie przez pryzmat szerz膮cej si臋 ideologii, zapominamy o spo艂ecznych uwarunkowaniach. W wybi贸rczy spos贸b czytamy r贸wnie偶 badania. Mo偶na zada膰 pytanie lewej stronie debaty publicznej, w jaki spos贸b m臋偶czy藕ni maj膮 statystycznie stawa膰 si臋 bardziej liberalni, je偶eli coraz cz臋艣ciej s膮 gorzej od kobiet wykszta艂ceni, mniej mobilni, a co za tym idzie, cz臋艣ciej pozostaj膮 w domu rodzinnym, mieszkaj膮 w ma艂ym mie艣cie i maj膮 coraz mniejsze mo偶liwo艣ci, aby znale藕膰 偶yciow膮 partnerk臋. A je艣li nie mo偶e statystycznie znale藕膰 jej m臋偶czyzna w mniejszym mie艣cie, to nie znajdzie go kobieta w metropolii.

Dlatego niekt贸rych konserwatyst贸w nale偶y zapyta膰, w jaki spos贸b kobiety realizowa膰 maj膮 konserwatywny model rodziny, skoro cz臋艣ciej wyje偶d偶aj膮 za granic臋, migruj膮 do wielkich miast na studia, wykazuj膮 wi臋ksz膮 potrzeb臋 podnoszenia spo艂ecznego kapita艂u i sk艂onno艣膰 do socjalizacji. Jak podaje GUS, w samej Warszawie m艂odych kobiet jest o 15% wi臋cej ni偶 m臋偶czyzn, co odpowiada tendencjom wszystkich du偶ych miast w Polsce. To sprowadza si臋 do konkluzji, kt贸r膮 zwi臋藕le wyrazi艂 prof. Szukalski w wywiadzie dla 鈥濪ziennika Polskiego鈥: 鈥濨adania prowadzone w艣r贸d wykszta艂conych os贸b na Zachodzie pokazywa艂y, 偶e kobieta po renomowanej uczelni, zarabiaj膮ca ponad 200 tysi臋cy dolar贸w rocznie, raczej na pewno pozostanie singielk膮. Nie dlatego, 偶e tyle pracuje i nie ma czasu na zwi膮zek. Ale dlatego, 偶e po prostu nie ma dla niej odpowiednich m臋偶czyzn鈥. Skoro tendencje te zauwa偶alne s膮 r贸wnie偶 w Polsce, to dlaczego u nas kobiecy singlizm r贸wnie偶 nie mia艂by by膰 z czasem kulturow膮 dominant膮?

Zmiana paradygmatu r贸wno艣ciowego

呕yciowy start, mo偶liwo艣ci rozwoju, miejsce zamieszkania i kapita艂 spo艂eczny cz臋sto stanowi膮 wa偶niejsze przyczyny nier贸wno艣ci ni偶 sama p艂e膰, a wskazywanie na systemow膮 niesprawiedliwo艣膰 ze wzgl臋du tylko na m臋偶czyzn lub kobiety to zbyt daleko id膮ce uproszczenie. Jak pokazuje wiele danych, wewn膮trz jednej p艂ci zachodz膮 bowiem du偶e r贸偶nice. W Klubie Jagiello艅skim postanowili艣my na艣wietli膰 z艂o偶ono艣膰 tego problemu w raporcie 鈥濸rzemilczane nier贸wno艣ci. O problemach m臋偶czyzn w Polsce鈥 Micha艂a Gulczy艅skiego i podnie艣膰 wiele systemowych obaw i zdiagnozowanych nier贸wno艣ci z m臋skiej strony. Je艣li bowiem jeste艣 m臋偶czyzn膮, kt贸ry urodzi艂 si臋 na wsi, istnieje dzi艣 wi臋ksze prawdopodobie艅stwo, 偶e znajdziesz si臋 na dole spo艂ecznej drabiny ze wszystkimi tego konsekwencjami. Trudno, aby by艂o inaczej, je偶eli, jak opisujemy szerzej w raporcie, 鈥瀘becnie w Polsce co pi膮ty nastolatek i 禄tylko芦 co dziesi膮ta nastolatka nie posiadaj膮 podstawowych kompetencji w zakresie czytania鈥. Je艣li za艣 jeste艣 kobiet膮, to chocia偶 tak samo jak m臋偶czy藕nie 艂atwo mo偶e przyj艣膰 ci zasiadanie na stanowisku kierowniczym (aktualnie kobiety piastuj膮 takie funkcje w ponad 48%), niekoniecznie zrobisz karier臋 w firmowym zarz膮dzie lub na stanowisku prezesa. Czemu jednak w debacie ma wybrzmiewa膰 tylko to drugie?

Zar贸wno kobiety, jak i m臋偶czy藕ni s膮 ofiarami nier贸wno艣ci, a w zale偶no艣ci od pogl膮d贸w b臋dziemy mieli tendencje do wyszukiwania tych lub innych danych. Gdyby艣my patrzyli tylko na statystyki, to jedn膮 z ciekawszych jest ta dotycz膮ca zdominowanego przez m臋偶czyzn sektora budowlanego, gdzie kobiety ze wzgl臋du na bardziej wykwalifikowane stanowiska zarabiaj膮 艣rednio wi臋cej ni偶 panowie.

Istnieje wi臋c obiektywna r贸偶nica jako艣ciowa. Kobiety s膮 nadal w gorszej sytuacji, lecz przede wszystkim na g贸rze hierarchii spo艂ecznej, a ta dotyczy przecie偶 niewielkiego procenta ca艂ego spo艂ecze艅stwa. Natomiast coraz cz臋艣ciej nier贸wno艣ci, kt贸re dotykaj膮 m臋偶czyzn, zauwa偶alne s膮 w zawodach na ni偶szym poziomie hierarchii. M臋偶czy藕ni pracuj膮 w nich, poniewa偶 coraz gorzej radz膮 sobie w obecnym systemie nauczania, w coraz mniejszej cz臋艣ci docieraj膮 na studia gwarantuj膮ce dobr膮 prac臋. Skupiaj膮c si臋 wi臋c na nier贸wno艣ciach z perspektywy elitarnej, mo偶emy przegapi膰 to, co dzieje si臋 na dole. To za艣 b臋dzie tylko nap臋dza艂o istniej膮c膮 ju偶 tendencj臋. W ko艅cu to raczej nie prezeski bank贸w, ale nisko wykfalifikowani m臋偶czy藕ni b臋d膮 mieli wi臋kszy wp艂yw na spo艂eczn膮 stabilno艣膰, a co za tym idzie, na kierunek politycznej zmiany, i to nie ze wzgl臋du na p艂e膰, lecz liczebno艣膰 w艂asnej grupy.

艢wietnym przyk艂adem tej drabiny jest uniwersytet. Wci膮偶 wi臋kszo艣膰 najwy偶szych stanowisk zajmuj膮 tam m臋偶czy藕ni. To rektorzy, w艂adze uczelni, to tak偶e wi臋kszo艣膰 kadry profesorskiej. Na ten problem wskazuj膮 feministki, kt贸re m贸wi膮, 偶e 鈥瀙otrzebujemy zmian w edukacji, to wci膮偶 obszar m臋skiej dominacji鈥. Jednak je艣li popatrzymy, co dzieje si臋 na samym dole uniwersytetu, to dane oka偶膮 si臋 zupe艂nie inne. Co roku studia wy偶sze ko艅czy 70% wi臋cej kobiet ni偶 m臋偶czyzn. Sprawia to, 偶e dzi艣 na 100 m臋偶czyzn z tytu艂em magistra przypada 160 kobiet. Jednak nie jest to polski fenomen, ale efekt szerszego problemu, kt贸ry opisywany jest m.in. w USA.

Co prawda, r贸偶nice te nie s膮 tak du偶e w przypadku studi贸w doktoranckich, natomiast ju偶 teraz kobiet ubiegaj膮cych si臋 o ten tytu艂 jest ponad po艂owa. Je偶eli wi臋c zale偶y nam, aby na ka偶dym poziomie edukacji panowa艂a r贸wno艣膰, musimy powiedzie膰 sobie jasno 鈥 na 艣rednim szczeblu w艂a艣nie j膮 osi膮gn臋li艣my. Na wysokim szczeblu ca艂y czas dominuj膮 m臋偶czy藕ni, kt贸rych spo艂eczne zmiany jeszcze nie zd膮偶y艂y dosi臋gn膮膰, natomiast na samym dole panuje znaczna nier贸wnowaga na korzy艣膰 kobiet. System edukacji wy偶szej, kt贸ry w powszechnej 艣wiadomo艣ci jest zdominowany przez m臋偶czyzn, wypuszcza na rynek pracy istotnie wi臋ksz膮 cz臋艣膰 lepiej wykszta艂conych kobiet.

Jednak problemy m臋偶czyzn z p贸j艣ciem na studia zaczynaj膮 si臋 na samym dole edukacyjnej drabiny. Jak zauwa偶a autor raportu Klubu Jagiello艅skiego Micha艂 Gulczy艅ski, ju偶 dzi艣 20% wi臋cej kobiet ni偶 m臋偶czyzn zdaje matur臋, a w wieku szkolnym ch艂opcy osi膮gaj膮 wyra藕nie s艂absze wyniki, mi臋dzy innymi w umiej臋tno艣ci czytania ze zrozumieniem. Czy wp艂yw na to mo偶e mie膰 fakt, 偶e 89% nauczycieli w szko艂ach podstawowych i prawie 70% w ponadpodstawowych to kobiety? Czy nie powinni艣my m贸wi膰 o potrzebie maskulinizacji zawodu nauczyciela, tak jak podnosimy problem nier贸wnowagi w 艣wiecie akademickim?

Niepewna przysz艂o艣膰

Ju偶 dzi艣 m臋偶czy藕ni obarczeni s膮 ryzykiem bezdomno艣ci (80%), popadni臋cia w na艂ogi (80% spo艣r贸d wszystkich pij膮cych szkodliwie to m臋偶czy藕ni), uszczerbku na zdrowiu w czasie pracy (62%), przedwczesnej 艣mierci (85%). Je偶eli wsp贸艂czesne poczucie alienacji w艣r贸d m艂odych m臋偶czyzn b臋dzie narasta膰, a ca艂a debata publiczna skupi si臋 na kwestiach dyskryminacji kobiet, to za moment staniemy przed powa偶nym problemem spo艂ecznym. Prze艣pimy moment, w kt贸rym za spraw膮 zmian kulturowych, ale tak偶e kszta艂tu wsp贸艂czesnej gospodarki, przyczynimy si臋 do umocnienia nie tylko coraz silniejszej grupy inceli, ale poprzez ignorowanie problemu sprowokujemy powstanie odpowiednika m臋skich feministek podnosz膮cych has艂a maskulinizacyjne.

Coraz wi臋ksza liczba miejsc pracy wymagaj膮cych kompetencji mi臋kkich, rozbudowany sektor us艂ug, wy偶sze kompetencje kobiet pracuj膮cych na wy偶szych szczeblach w czasach post臋puj膮cej automatyzacji i pauperyzacji pracownik贸w fizycznych, kt贸rych wi臋kszo艣膰 stanowi膮 m臋偶czy藕ni, to bardzo realny scenariusz przysz艂o艣ci. Powinien on martwi膰 zar贸wno prawic臋, jak i lewic臋, bowiem dynamika wydarze艅 spo艂ecznych jest aktualnie wi臋ksza ni偶 kiedykolwiek. Musimy odrzuci膰 ideologi臋, je偶eli nie chcemy, aby to ona za chwil臋 zacz臋艂a organizowa膰 nam rzeczywisto艣膰.

***

Inicjatyw臋 wspiera Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca.

 

fundusz obywatelski

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij