magazyn lewicy katolickiej

Mi─Ödzy samcem alfa a incelem. Jak uratowa─ç m─Ö┼╝czyzn?

W niekt├│rych obszarach nasilaj─ů si─Ö zjawiska niekorzystne dla m─Ö┼╝czyzn, kt├│re cz─Östo s─ů ukryte przed opini─ů publiczn─ů. Trzeba si─Ö zastanowi─ç, w jakim stopniu wi─Öksze ryzyko bezdomno┼Ťci czy wyboru przest─Öpczej drogi ┼╝ycia wynika z biologii, a w jakim ÔÇô ze specyficznej socjalizacji

Jedno jest pewne ÔÇô przepa┼Ť─ç mi─Ödzy m─Ö┼╝czyznami a kobietami pog┼é─Öbia si─Ö coraz szybciej. W roku 2015 kobiet i m─Ö┼╝czyzn deklaruj─ůcych pogl─ůdy lewicowe by┼éo mniej wi─Öcej tyle samo ÔÇô odpowiednio 9% i 10%. W roku 2020 odsetek kobiet o pogl─ůdach lewicowych by┼é ju┼╝ dwukrotnie wy┼╝szy ni┼╝ odsetek m─Ö┼╝czyzn (40% i 22%). Zw┼éaszcza w m┼éodym pokoleniu kobiety i m─Ö┼╝czy┼║ni inaczej patrz─ů na ┼Ťwiat ÔÇô widz─ů inne zagro┼╝enia. Sonda┼╝ OKO.press ju┼╝ w 2019 roku pokaza┼é, ┼╝e du┼╝o wi─Öcej kobiet ni┼╝ m─Ö┼╝czyzn obawia si─Ö wyj┼Ťcia Polski z Unii Europejskiej oraz katastrofy s┼éu┼╝by zdrowia, za┼Ť du┼╝o wi─Öcej m─Ö┼╝czyzn obawia si─Ö zagro┼╝enia przez ideologi─Ö gender i ruch LGBT oraz kryzys demograficzny.

Jednak nie na r├│┼╝nicach ideowych skupia si─Ö Bartosz Brzyski w swoim tek┼Ťcie. Wskazuje na kilka podstawowych nier├│wno┼Ťci edukacyjnych, spo┼éecznych i gospodarczych. Polscy m─Ö┼╝czy┼║ni maj─ů ni┼╝sze kompetencje w zakresie czytania i og├│lnie ni┼╝sze wykszta┼écenie (to zjawisko dotycz─ůce ca┼éego ┼Ťwiata zachodniego). Coraz gorzej radz─ů sobie na rynku pracy. Zw┼éaszcza w ┼Ťwiecie zachodnim, maj─ů coraz mniejsz─ů szans─Ö na znalezienie potencjalnej partnerki, st─ůd (mi─Ödzy innymi) powstanie ruchu inceli. M─Ö┼╝czy┼║ni ju┼╝ dzi┼Ť ÔÇô dodaje Brzyski ÔÇô bardziej ni┼╝ kobiety obarczeni s─ů ryzykiem samob├│jstwa, bezdomno┼Ťci, popadni─Öcia w na┼éogi, przedwczesnej ┼Ťmierci. Dodam ÔÇô nie tylko dzi┼Ť.

W roku 1950 przeci─Ötna d┼éugo┼Ť─ç trwania ┼╝ycia m─Ö┼╝czyzny wynosi┼éa niewiele ponad 56 lat, za┼Ť kobiety ÔÇô nieca┼ée 62 lata ÔÇô a wi─Öc kobieta ┼╝y┼éa o 12% d┼éu┼╝ej ni┼╝ m─Ö┼╝czyzna. W 2021 roku, mimo ogromnych zmian spo┼éecznych na przestrzeni lat, r├│┼╝nica ta by┼éa podobna, cho─ç mo┼╝na si─Ö spodziewa─ç, ┼╝e jedni i drudzy b─Öd─ů ┼╝y─ç d┼éu┼╝ej (m─Ö┼╝czy┼║ni ÔÇô oko┼éo 74 lat, kobiety ÔÇô oko┼éo 82). Podobne r├│┼╝nice od lat dotycz─ů samob├│jstw, przest─Öpczo┼Ťci, bezdomno┼Ťci i na┼éog├│w. Jednocze┼Ťnie w 2018 roku we wszystkich pa┼ästwach Unii Europejskiej m─Ö┼╝czy┼║ni zarabiali wi─Öcej od kobiet ÔÇô najwi─Öksza gender pay gap wyst─ůpi┼éa w Estonii i w ┼üotwie (powy┼╝ej 21%), najni┼╝sza ÔÇô w Luksemburgu (1,3%) i Rumunii (3,3%). Polska nale┼╝y do pa┼ästwo o relatywnie niedu┼╝ej r├│┼╝nicy wynagrodze┼ä mi─Ödzy m─Ö┼╝czyznami a kobietami (8,5%). Wska┼║nik zatrudnienia w grupie kobiet jest ni┼╝szy ni┼╝ w grupie m─Ö┼╝czyzn. Wed┼éug raportu Komisji Europejskiej, najwi─Ökszym wyzwaniem pozostaje zr├│┼╝nicowanie czasu po┼Ťwi─Öcanego na czynno┼Ťci spo┼éeczne: ÔÇ×72% kobiet w wieku 25-49 lat realizuje codziennie obowi─ůzki opieku┼äcze przez jedn─ů godzin─Ö lub d┼éu┼╝ej, w por├│wnaniu z 39% m─Ö┼╝czyznÔÇŁ.

┼╣r├│d┼éa nier├│wno┼Ťci

Tyle m├│wi─ů fakty. W spo┼éecze┼ästwie istniej─ů nier├│wno┼Ťci p┼éciowe ÔÇô zar├│wno te krzywdz─ůce m─Ö┼╝czyzn, jak i te krzywdz─ůce kobiety. Mimo stara┼ä tylko niekt├│re z nich udaje si─Ö zniwelowa─ç; inne zdaj─ů si─Ö g┼é─Öboko zakorzenione i pozostaj─ů na podobnym poziomie ÔÇô inne rosn─ů lub pojawiaj─ů si─Ö. To dobry punkt wyj┼Ťcia, by zada─ç trzy fundamentalne pytania i spr├│bowa─ç przynajmniej zacz─ů─ç na nie odpowiada─ç. Brzyski w swoim tek┼Ťcie zadaje je w zasadzie tylko mi─Ödzy wierszami, skupiaj─ůc si─Ö na diagnozie sytuacji i na┼Ťwietleniu nier├│wno┼Ťci, kt├│re jego zdaniem nie s─ů odpowiednio widoczne. Trzeba ten proces my┼Ťlowy kontynuowa─ç.

Te fundamentalne moim zdaniem i powi─ůzane ze sob─ů pytania brzmi─ů nast─Öpuj─ůco: Po pierwsze, w jakim stopniu nier├│wno┼Ťci te wynikaj─ů z r├│┼╝nic biologicznych i psychologicznych, a w jakim ÔÇô z r├│┼╝nic kulturowych? Po drugie, w jakim stopniu w og├│le mo┼╝liwe jest zniwelowanie tych nier├│wno┼Ťci? Po trzecie, w jakim stopniu ich niwelowanie jest zasadne ÔÇô to znaczy: czy zidentyfikowali┼Ťmy koszty ich niwelowania i czy nie przekraczaj─ů one, zw┼éaszcza w d┼éu┼╝szym terminie, korzy┼Ťci?

Niestety, odpowied┼║ na pierwsze pytanie ÔÇô cho─ç bardzo u┼éatwia┼éaby odpowiedzi na kolejne ÔÇô wydaje si─Ö dzi┼Ť niezwykle trudna, je┼Ťli w og├│le jest mo┼╝liwa. A to dlatego, ┼╝e nie istnieje jeden mainstream naukowy i konsensus w tym obszarze. W zasadzie ka┼╝da strona ideologicznego sporu ÔÇô od radykalnych konserwatyst├│w neguj─ůcych wp┼éyw kultury i upatruj─ůcych r├│┼╝nic jedynie w biologii do radykalnej lewicy neguj─ůcej czynniki biologiczne ÔÇô mo┼╝e znale┼║─ç dane uzasadniaj─ůce jej stanowisko. Jordan Peterson wskazuje, powo┼éuj─ůc si─Ö przede wszystkim na odkrycia psychologii ewolucyjnej, na biologiczne przyczyny romantycznej niedoli wsp├│┼éczesnych m─Ö┼╝czyzn (m├│wi─ůc o hipergamii, czyli naturalnej tendencji kobiet do wybierania m─Ö┼╝czyzn o wy┼╝szym statusie) ÔÇô a z drugiej strony, psychologia ewolucyjna, zw┼éaszcza w popularnej wersji, zosta┼éa ju┼╝ wielokrotnie skrytykowana, istniej─ů te┼╝ badania dowodz─ůce, ┼╝e przynajmniej w ┼Ťwiecie zachodnim zjawisko hipergamii zanika. Z kolei r├│┼╝nic─Ö w poziomie wynagrodze┼ä kanadyjski psycholog wyja┼Ťnia kilkoma czynnikami ÔÇô przede wszystkim opiek─ů nad dzie─çmi, kt├│r─ů w du┼╝ej mierze sprawuj─ů ca┼éy czas kobiety, co powoduje, ┼╝e maj─ů mniej czasu na rozw├│j i awans zawodowy.

Biologia czy socjalizacja?

Drugi czynnik, na kt├│ry wskazuje, odnosi si─Ö do jednej z cech Wielkiej Pi─ůtki ÔÇô pi─Öcioczynnikowego modelu osobowo┼Ťci, kt├│r─ů to cech─ů jest ugodowo┼Ť─ç i sk┼éonno┼Ť─ç do altruizmu. Du┼╝o wi─Öksze nasilenie tej cechy wyst─Öpuje u kobiet, dlatego maj─ů one, zdaniem Petersona, mniejsz─ů sk┼éonno┼Ť─ç do asertywnej lub agresywnej rywalizacji w pracy. W odpowiedzi na to mo┼╝na jednak wysun─ů─ç argument, ┼╝e ugodowo┼Ť─ç kobiet nie wynika z biologii, a kszta┼étowana jest przez patriarchaln─ů kultur─Ö. Badacze twierdz─ů, ┼╝e cechy Big Five s─ů w po┼éowie dziedziczone genetycznie, a w po┼éowie s─ů wynikiem wychowania.

Rozmowa na ten temat nie ma ko┼äca, a stworzenie precyzyjnych wska┼║nik├│w, dowodz─ůcych biologicznego lub kulturowego pochodzenia danych cech (a co za tym idzie ÔÇô nier├│wno┼Ťci) jest niezwykle trudne. Niestety, o tym, co powszechnie b─Ödzie uznawane za prawd─Ö w tym obszarze, w przysz┼éo┼Ťci zapewne w podobnej mierze b─Öd─ů stanowi─ç czynniki polityczne i si┼éa przebicia danego ┼Ťwiatopogl─ůdu, co intersubiektywnie kontrolowalna empiria i racjonalne wnioskowanie. Obecnie, zw┼éaszcza na zachodnich uniwersytetach, du┼╝o wi─Öksz─ů si┼é─Ö przebicia maj─ů nurty wskazuj─ůce na p┼éynno┼Ť─ç osobowo┼Ťci i na rol─Ö czynnik├│w kulturowych w kszta┼étowaniu relacji mi─Ödzy p┼éciami, jednocze┼Ťnie neguj─ůce aspekt biologiczny. Obiektywizm wymaga┼éby jednak uwa┼╝nego przyjrzenia si─Ö obu tym czynnikom.

Odpowied┼║ na pytanie drugie jest w pewnej mierze zwi─ůzana z odpowiedzi─ů na pierwsze ÔÇô gdy┼╝ pr├│ba wykorzenienia zachowa┼ä maj─ůcych swoje g┼é─Öbokie ┼║r├│d┼éo w biologii jest skazana na d┼éu┼╝sz─ů met─Ö na niepowodzenie. Jednak na to pytanie (w po┼é─ůczeniu z pytaniem trzecim) odpowiedzie─ç ┼éatwiej. Jeste┼Ťmy obecnie w trakcie wielkiego eksperymentu r├│wno┼Ťciowego w ┼Ťwiecie Zachodu. Eksperyment ten zmierza przede wszystkim w kierunku wzmocnienia sytuacji kobiet, jako dyskryminowanych i deprecjonowanych przez lata. Ju┼╝ wida─ç r├│┼╝ne efekty tego do┼Ťwiadczenia, ale podsumowanie b─Ödzie mo┼╝liwe za kilkadziesi─ůt lat ÔÇô o ile jakie┼Ť zdarzenie lub zmiana polityczna nie spowoduje zahamowania procesu wyr├│wnywania szans.

Cz┼éowiek nie jest bezwoln─ů ofiar─ů

Nie da si─Ö zaprzeczy─ç, ┼╝e przez wiele lat w cywilizacji zachodniej (cho─ç mo┼╝e w mniejszym stopniu ni┼╝ w innych wielkich cywilizacjach) pozycja kobiet by┼éa znacz─ůco gorsza ni┼╝ pozycja m─Ö┼╝czyzn. Widzimy dzi┼Ť, ┼╝e niekt├│re dzia┼éania zmierzaj─ůce do wyr├│wnywania szans nie przynios┼éy op┼éakanych skutk├│w, przed kt├│rymi ostrzegali konserwaty┼Ťci ÔÇô straszono na przyk┼éad katastrofalnymi konsekwencjami przyznania kobietom praw wyborczych, kt├│rych dzi┼Ť nikt powa┼╝ny nie kwestionuje. Jednak dzia┼éania wyr├│wnuj─ůce szanse trzeba podejmowa─ç w spos├│b racjonalny i przy zwa┼╝eniu mo┼╝liwych koszt├│w i korzy┼Ťci. Zw┼éaszcza ┼╝e ÔÇô przede wszystkim w swoich radykalnych formach ÔÇô naruszaj─ů one zasad─Ö pomocniczo┼Ťci. Z tych wzgl─Öd├│w jestem sceptyczny na przyk┼éad wzgl─Ödem obowi─ůzkowego urlopu ojcowskiego czy parytet├│w na uczelniach ÔÇô pomys┼éy te wynikaj─ů bowiem z bardzo pesymistycznej, radykalnie Foucaultowskiej wizji cz┼éowieka: w tej wizji jest on w zasadzie g┼é├│wnie bezwoln─ů ofiar─ů przemocy i presji, niezdoln─ů do racjonalnego decydowania o swoim losie i negocjowania go nawet w obr─Öbie rodziny.

Tu dochodzimy do podstawowej dla naszego cyklu kwestii sytuacji m─Ö┼╝czyzny. Jak s┼éusznie wskazuje w swoim artykule Bartosz Brzyski, ostatnie lata sprawi┼éy, ┼╝e w niekt├│rych obszarach nasilaj─ů si─Ö zjawiska niekorzystne dla m─Ö┼╝czyzn, kt├│re cz─Östo s─ů ukryte przed opini─ů publiczn─ů. Rzetelne i obiektywne projektowanie polityk publicznych, oparte na danych, a nie na bie┼╝─ůcych, politycznych emocjach, musi uwzgl─Ödni─ç tak┼╝e te dane. Trzeba sobie jednak zada─ç w miar─Ö mo┼╝liwo┼Ťci powy┼╝sze fundamentalne pytania.

W jakim stopniu wi─Öksze ryzyko bezdomno┼Ťci, na┼éog├│w lub wyboru przest─Öpczej drogi ┼╝ycia wynika z cech osobowo┼Ťci w┼éa┼Ťciwych m─Ö┼╝czyznom, zakorzenionych w ich biologii, a w jakim ÔÇô ze specyficznej socjalizacji m─Ö┼╝czyzn? W jakim stopniu przyczyn─ů niepowodze┼ä cz─Ö┼Ťci m─Ö┼╝czyzn w zwi─ůzkach (a co za tym idzie ÔÇô rozwoju ruchu inceli) jest hipergamia, w jakim ÔÇô ich socjalizacja, w jakim cechy osobowe, a w jakim struktura spo┼éeczna i zawodowa? Co mo┼╝emy zrobi─ç, ┼╝eby z┼éagodzi─ç cierpienie kobiet i m─Ö┼╝czyzn spowodowane nier├│wno┼Ťciami, jednocze┼Ťnie nie powoduj─ůc, ┼╝e to cierpienie pojawi si─Ö w zupe┼énie innym miejscu systemu? Na pewno takiemu my┼Ťleniu o losie m─Ö┼╝czyzn nie sprzyjaj─ů wsp├│┼éczesne media, nastawione na rozgrzewanie do czerwono┼Ťci ledwo tl─ůcego si─Ö ÔÇô p├│ki co ÔÇô i w du┼╝ej mierze wymy┼Ťlonego przez polityk├│w i dziennikarzy konfliktu spo┼éecznego mi─Ödzy m─Ö┼╝czyznami a kobietami. Na pewno nie sprzyjaj─ů mu instytucje, coraz bardziej s┼éu┼╝ebne wobec partii, coraz bardziej pozbawione bezpiecznik├│w racjonalno┼Ťci. Przed nami mn├│stwo pracy u podstaw.

***

Inicjatyw─Ö wspiera Fundusz Obywatelski imienia Henryka Wujca.

 

fundusz obywatelski

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś