Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Mi┼éo┼Ť─ç i ┼Ťmier─ç dnia naszego powszedniego (2)

Wiele Ko┼Ťcio┼é├│w przemieni┼éo ┼╝ycie Jezusa w system usiany dogmatami i absolutnymi prawdami, broniony przez m─Ösk─ů hierarchi─Ö. Wol─ů odtwarza─ç obrz─Ödy i czci─ç zmar┼éych ni┼╝ szanowa─ç zwyk┼ée ┼╝ycie, czyli rzeczywiste prawo do pokarmu, do wody, do miejsca do zamieszkania, do wolno┼Ťci.
Mi┼éo┼Ť─ç i ┼Ťmier─ç dnia naszego powszedniego (2)
ilustr.: Anna Grzelewska

Od redakcji:

Siostra profesor Ivone Gebara jest brazylijsk─ů zakonnic─ů, filozofk─ů i teolo┼╝k─ů ekofeministyczn─ů. Z┬áwielk─ů rado┼Ťci─ů publikujemy napisane przez ni─ů specjalnie dla ÔÇ×KontaktuÔÇŁ rozwa┼╝ania na Wielki Tydzie┼ä. Zach─Öcamy do lektury ÔÇô b─Ödziemy je publikowa─ç kolejno w poniedzia┼éek, wtorek i┬á┼Ťrod─Ö. B─Öd─ů dost─Öpne r├│wnie┼╝ w wersji audio ÔÇô czyta Wanda Kaczor.

 

 

Mi┼éo┼Ť─ç jest tajemnicz─ů si┼é─ů nami─Ötno┼Ťci w nas, bez precyzyjnej definicji. Sta┼éa i niesta┼éa, silna i┬ás┼éaba: rodzi si─Ö, przemienia si─Ö i umiera ka┼╝dego dnia, w formie zar├│wno indywidualnej, jak i┬ákolektywnej. Umiera, by si─Ö odrodzi─ç. Umiera jak obraz, z kt├│rego narodzi─ç ma si─Ö inny, kolejny, nowy.

W ten sam spos├│b, nie┼Ťwiadomie, tak┼╝e my umieramy i rodzimy si─Ö na nowo ka┼╝dego dnia. Ka┼╝dy dzie┼ä jest nowym wyzwaniem, by mi┼éo┼Ť─ç by┼éa obecna w naszym ┼╝yciu albo by umiera┼éa, jako szczeg├│lna i czasowa forma, kt├│ra s┼éu┼╝y┼éa w danym okresie ┼╝ycia, a potem odnowiona b─Ödzie mog┼éa dopasowywa─ç si─Ö do nowych wymaga┼ä naszej historii.

***

Przekazano nam, ┼╝e to z mi┼éo┼Ťci Jezus pod─ů┼╝a┼é swoj─ů wyj─ůtkow─ů drog─ů. Drog─ů przecinaj─ůc─ů wiele przeciwno┼Ťci, kt├│re ÔÇô w ┼Ťlad za dawnymi prorokami ÔÇô uznawa┼é za pot─Ögi umniejszaj─ůce godno┼Ť─ç ┼╝ycia ludzi. Imperialna w┼éadza, mo┼╝now┼éadztwo religijne, ustanowione prawa, g┼é├│d, pragnienie, choroby, bezdomni obcokrajowcy, kamienowane kobiety, szybkie wyroki i os─ůdy ÔÇô to obszary i sytuacje, w kt├│rych wylewana by┼éa Jego pasjonuj─ůca mi┼éo┼Ť─ç, mog─ůca przywr├│ci─ç ┼╝ycie. Mi┼éo┼Ť─ç wylewaj─ůca si─Ö pomimo braku odwzajemnienia, pomimo braku wdzi─Öczno┼Ťci, kt├│ra w spos├│b naturalny powinna pojawia─ç si─Ö w sytuacjach, gdy kto┼Ť komu┼Ť pomaga. Spo┼éeczna mi┼éo┼Ť─ç Jezusa uaktywni┼éa nienawi┼Ť─ç Jego przeciwnik├│w, tych, kt├│rzy czuli si─Ö zagro┼╝eni Jego s┼éowem i dzia┼éaniem.

Dzi┼Ť ten rodzaj gest├│w zazwyczaj nie jest nazywany ÔÇ×mi┼éo┼Ťci─ůÔÇŁ, ale ÔÇ×prawami cz┼éowiekaÔÇŁ w ich szerokim rozumieniu. S┼éowo ÔÇ×mi┼éo┼Ť─çÔÇŁ, cho─ç istnieje, jest zu┼╝yte, bo stosowane w wielu znaczeniach, cz─Östo stoj─ůcych ze sob─ů w sprzeczno┼Ťci, wymagaj─ůcych coraz wi─Ökszej liczby wyja┼Ťnie┼ä. Walka o ÔÇ×prawaÔÇŁ jest nowym okre┼Ťleniem spo┼éecznej mi┼éo┼Ťci, aczkolwiek przynosz─ůcym zamieszanie do miejsc, w kt├│rych pami─Ö─ç o mi┼éo┼Ťci Jezusa inspiruje do walki z┬ár├│┼╝nymi formami opresji i agresji, jakie sobie wzajemnie narzucamy. Ostatecznie to nie s┼éowa i┬áokre┼Ťlenia maj─ů znaczenie, ale uwa┼╝no┼Ť─ç wobec rzeczywisto┼Ťci ┼╝ycia, kt├│re nas otacza.

┼Ümier─ç Jezusa na krzy┼╝u oraz brutalna egzekucja tak sprawiedliwego cz┼éowieka mo┼╝e ┼éatwo przemieni─ç si─Ö w wy┼é─ůcznie pami─Ö─ç o ┼╝yciu kogo┼Ť, kogo uznajemy za wa┼╝nego dla naszej religijnej tradycji. Dla wielu tradycja religijna objawia si─Ö wy┼é─ůcznie w tre┼Ťciach klasyki teologicznej przekazywanych i nauczanych, w u┼Ťwi─Öconych obrz─Ödach powtarzanych bez ko┼äca jako pami─ůtka po jakim┼Ť wydarzeniu, jednocze┼Ťnie niepozwalaj─ůcych, by to wydarzenie sta┼éo si─Ö cia┼éem w nas, w tej bardzo osobistej i aktualizowanej formie, kt├│ra mo┼╝e budowa─ç w nas drog─Ö sprawiedliwo┼Ťci i solidarno┼Ťci. Obrz─Ödy i rytua┼éy bez towarzysz─ůcej im esencji ┼╝ycia staj─ů si─Ö gestami, kt├│rym brakuje witalno┼Ťci i prawdziwego sensu.

***

Tak jak mi┼éo┼Ť─ç rodzi si─Ö i nieustannie odradza, tak samo jest ze ┼Ťmierci─ů. Wchodzi z impetem i┬ánieustannie wraca, nie tylko jako fizyczno-biologiczne zdarzenie, ale jako nieustaj─ůcy proces przemiany ┼╝ycia. ┼Ümier─ç w swoich r├│┼╝norodnych formach nabiera tego wymiaru, kt├│ry sprawia, ┼╝e ┼╝ycie jest odnawialne. Ale o jakiej ┼Ťmierci tu mowa? O widocznych dw├│ch rodzajach ┼Ťmierci: to ┼Ťmier─ç jako ta naturalna i ostateczna, obecna w procesie indywiduacji, oraz ┼Ťmier─ç jako proces stale podtrzymuj─ůcy i odnawiaj─ůcy ┼╝ycie spo┼éeczne.

Kiedy zadajemy sobie pytanie, dlaczego tak wiele jest ┼Ťmierci, dlaczego tak du┼╝o pieni─Ödzy, wysi┼éku i energii zu┼╝ywanych jest na produkcj─Ö broni wojennej s┼éu┼╝─ůcej do niszczenia ┼╝ycia, do walki i zabijania tych, kt├│rzy ┼╝ycia szukaj─ů ÔÇô zdajemy sobie wtedy spraw─Ö, ┼╝e widniejemy powoli ju┼╝ w akcie zgonu tej pe┼énej odnawialno┼Ťci ┼╝ycia. Ta sytuacja zaprasza nas do zadawania sobie pytania o to, dlaczego niekt├│rzy tak mocno pragn─ů posiada─ç w┼éadz─Ö nad innymi, d─ů┼╝─ů do podbijania, pozbawiania innych ┼╝ycia, a nawet mo┼╝liwo┼Ťci my┼Ťlenia i decydowania o sobie. Aby by─ç w stanie ┼╝y─ç po┼Ťrodku tych dominuj─ůcych si┼é, wielu musi u┼Ťmierca─ç swoj─ů osobist─ů wolno┼Ť─ç, umiej─Ötno┼Ť─ç wyboru oraz dusi─ç w sobie si┼éy tw├│rcze, a tak┼╝e przyjmowa─ç r├│┼╝ne formy og┼éupiaj─ůcej cenzury w┼éasnych s┼é├│w czy czyn├│w. Aby by─ç w stanie dalej ┼╝y─ç, musz─ů funkcjonowa─ç, jakby byli ju┼╝ u kresu witalnych si┼é, jakby ju┼╝ nie ┼╝yli. U┼Ťmiercanie narzucone przez nikczemne moce tego ┼Ťwiata dotkn─Ö┼éo r├│wnie┼╝ Jezusa, poniewa┼╝ tego typu ┼Ťmierci si─Ö przeciwstawia┼é.

***

Mo┼╝emy zatem uzna─ç, ┼╝e powody ┼Ťmierci Jezusa s─ů tak naprawd─Ö konsekwencj─ů Jego nami─Ötnej pasji do ┼╝ycia tych, kt├│rym niekt├│re ustanowione w┼éadze odmawia┼éy sprawiedliwo┼Ťci i┬ápodstawowych praw. Dzia┼éalno┼Ť─ç ┼╝yciowa Jezusa ka┼╝dego dnia by┼éa krytykowana, Jego ┼╝ycie za┼Ť prze┼Ťladowane i stale zagro┼╝one. Jezus w─Ödrowa┼é z jednego miejsca na drugie, nie pozwalaj─ůc u┼Ťmierci─ç pasji, kt├│r─ů mia┼é w sobie.

Tego typu prze┼Ťladowania i zagro┼╝enia maj─ů miejsce w naszym spo┼éecze┼ästwie r├│wnie┼╝ dzi┼Ť, aczkolwiek w innych formach. Nawet nie zauwa┼╝amy tego, jak szybko przyzwyczajamy si─Ö do ucisku i zapominamy o wolno┼Ťci, kt├│ra jest motorem naszej historii. Podobnie wiele chrze┼Ťcija┼äskich ko┼Ťcio┼é├│w przemienia si─Ö w groby upami─Ötniaj─ůce Jezusa, nieodnawiaj─ůce ju┼╝ w┬ásobie prawdziwego sensu ┼╝ycia i ┼Ťmierci, kt├│ry jest ┼║r├│d┼éem inspiracji i punktem oddzia┼éuj─ůcym na nasze ┼╝ycia. Wiele Ko┼Ťcio┼é├│w przemieni┼éo ┼╝ycie Jezusa w polityczny, religijny system, usiany dogmatami i absolutnymi prawdami, broniony przez m─Ösk─ů hierarchi─Ö, cz─Östo nieprzejednany wobec z┼éo┼╝ono┼Ťci i krucho┼Ťci ┼╝ycia. Wol─ů odtwarza─ç obrz─Ödy, kt├│re s─ů tylko upami─Ötnieniem wyidealizowanej i zmistyfikowanej historii, czci─ç zmar┼éych, ni┼╝ szanowa─ç zwyk┼ée ┼╝ycie, to powszednie, czyli rzeczywiste prawo do pokarmu, do wody, do miejsca do zamieszkania, do wolno┼Ťci. Stoj─ů w milczeniu wobec pokazu ucisku, chowaj─ů si─Ö w┬ámartwych rytua┼éach, ukrywaj─ů za dwuznaczno┼Ťci─ů swoich przekona┼ä i wierze┼ä, stawiaj─ůc bardziej na ┼╝ycie po ┼Ťmierci ni┼╝ na ┼╝ycie realne, tu i teraz. Zapominaj─ů o cia┼éach, by wywy┼╝sza─ç dusze, tak jakby to one mia┼éy oddycha─ç i by─ç szanowane, karmione, pojone ka┼╝dego dnia.

***

Umieramy tak, jak ┼╝yjemy ka┼╝dego dnia. Nasza ┼Ťmier─ç, nasza siostra ┼Ťmier─ç ÔÇô jak j─ů nazywa┼é ┼Ťwi─Öty Franciszek z Asy┼╝u ÔÇô jest w ca┼ékowitej symbiozie z naszym ┼╝yciem: nie tylko tym biologicznym, ale tak┼╝e ┼╝yciem naszych my┼Ťli, emocji, uczu─ç, wybor├│w, nadziei i nieustaj─ůcych poszukiwa┼ä.

Stawiaj─ůc tam─Ö ┼╝yciodajnym przep┼éywom w naszych spo┼éecze┼ästwach, zabijamy ┼╝ycia, stajemy si─Ö krwio┼╝erczymi cesarzami, nowymi przyw├│dcami Sanhedrynu, niesprawiedliwymi s─Ödziami ludzi, kt├│rych najwi─Ökszym przewinieniem jest szukanie wolno┼Ťci i chleba dla wszystkich.

ÔÇ×Czy┼äcie to na Moj─ů pami─ůtk─ÖÔÇŁ ÔÇô to nie jest tylko rytua┼é upami─Ötniaj─ůcy ostatni─ů wieczerz─Ö Jezusa, ale jest to praktyka, kt├│ra mo┼╝e by─ç prawdziwie konkretna i skuteczna.

ÔÇ×Czy┼äcie to na moj─ů pami─ůtk─ÖÔÇŁ ÔÇô to nie jest tylko rozdawanie okruszk├│w spadaj─ůcych z mojego sto┼éu, absolutnie niewystarczaj─ůcych do utrzymania ┼╝ywego ┼╝ycia.

ÔÇ×Czy┼äcie to na moj─ů pami─ůtk─ÖÔÇŁ ÔÇô to wsp├│lne picie wina rado┼Ťci z ka┼╝dego ma┼éego zwyci─Östwa mi┼éo┼Ťci.

ÔÇ×Czy┼äcie to na moj─ů pami─ůtk─ÖÔÇŁ ÔÇô to pr├│ba odnowy historycznego znaczenia nami─Ötnej pasji Jezusa do sprawiedliwo┼Ťci, to podejmowanie na nowo Jego czyn├│w oraz przenoszenie ich w nasz aktualny i codzienny kontekst, a tym samym stwarzanie bli┼║nim mo┼╝liwo┼Ťci najedzenia si─Ö i┬áugaszenia pragnienia.

Mi┼éo┼Ť─ç i ┼Ťmier─ç dnia powszedniego to tak naprawd─Ö rzeczywiste i r├│┼╝norodne sytuacje, kt├│rym nale┼╝y stawia─ç czo┼éo i kt├│re powinny by─ç nieustannie kontekstualizowane, od┼Ťwie┼╝ane; sytuacje, kt├│re nale┼╝y poddawa─ç ponownej refleksji d─ů┼╝─ůcej do tego, by┼Ťmy ÔÇ×mieli ┼╝ycie, i mieli je w┬áobfito┼ŤciÔÇŁ.

Tłumaczyła Julia Kern.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś