fbpx Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

艢mier膰 jako event

To zrozumia艂e, 偶e chcemy zaoszcz臋dzi膰 rodzinie zwi膮zanych z pogrzebem formalno艣ci i nie obci膮偶a膰 jej niebagatelnymi kosztami poch贸wku. W czym zatem problem? Mo偶e by膰, 偶e w niczym. Co艣 jednak nie pozwala przej艣膰 obok wzmiankowanych spot贸w oboj臋tnie. W obydwu bowiem, obok jak najbardziej racjonalnego zalecenia, sprytnie przemycony zosta艂 emocjonalny szanta偶: je艣li nie wykupisz ubezpieczenia, to b臋dzie znaczy艂o, 偶e nie my艣lisz o swoich bliskich, 偶e ich nie kochasz.

鈥濲e艣li my艣l膮 pa艅stwo o swoich bliskich, prosz臋 pos艂ucha膰 mnie uwa偶nie鈥 鈥 tymi s艂owami prezenter Ryszard Rembiszewski, znany sk膮din膮d z hipnotycznych seans贸w Totalizatora Sportowego, rozpoczyna艂 w 2009 roku telewizyjny spot ubezpieczenia Moi Bliscy. Ubezpieczenie to, oferowane przez sp贸艂k臋 4Life Direct, reklamowane jest dzi艣 pod has艂em 鈥瀘statni dar serca鈥. Ostatni dar 鈥 ale dla kogo? Rzecz jasna, dla bliskich, kt贸rych dzi臋ki swojej zapobiegliwo艣ci mo偶emy odci膮偶y膰 od koszt贸w zwi膮zanych z naszym odchodzeniem.
鈥濲e艣li troszczysz si臋 o swoich bliskich, to chcesz dla nich jak najlepiej鈥 鈥 to ju偶 pocz膮tek spotu przygotowanego przez firm臋 Mementis. Prawda, 偶e do z艂udzenia podobny? Znacznie m艂odszy od Rembiszewskiego narrator komentuje: 鈥濩zujesz si臋 odpowiedzialny za spok贸j rodziny. My艣l膮c ju偶 teraz o swoich planach pogrzebowych, chcesz zadba膰 o komfort najbli偶szych i zdj膮膰 z nich smutny obowi膮zek. Wiesz, 偶e w ten spos贸b u艂atwisz im prze偶ycie tego trudnego momentu鈥. W dwuip贸艂minutowym spocie odwo艂anie do dobra naszych bliskich pojawi si臋 jeszcze pi臋膰 razy. Film zako艅czy si臋 przestrog膮: 鈥濸ami臋taj, robisz to nie tylko dla siebie. Robisz to przede wszystkim dla nich鈥.
 
To zrozumia艂e, 偶e chcemy zaoszcz臋dzi膰 rodzinie zwi膮zanych z pogrzebem formalno艣ci i nie obci膮偶a膰 jej niebagatelnymi kosztami poch贸wku. W czym zatem problem? Mo偶e by膰, 偶e w niczym. Co艣 jednak nie pozwala przej艣膰 obok wzmiankowanych spot贸w oboj臋tnie. W obydwu bowiem, obok jak najbardziej racjonalnego zalecenia, sprytnie przemycony zosta艂 emocjonalny szanta偶: je艣li nie wykupisz ubezpieczenia, to b臋dzie znaczy艂o, 偶e nie my艣lisz o swoich bliskich, 偶e ich nie kochasz. Do kogo za艣 s膮 owe spoty skierowane? Najpewniej do ludzi, kt贸rzy do偶ywaj膮 ju偶 swojej staro艣ci, a w ka偶dym razie 鈥 kt贸rzy o niej my艣l膮. Zauwa偶yli艣cie mo偶e, jak wielki jest w艣r贸d znanych wam staruszk贸w l臋k przed byciem kul膮 u nogi dla swojej rodziny? Obawiam si臋, 偶e podnios艂e wezwania do troski o najbli偶szych, nachalnie ponawiane w reklamach firm ubezpieczeniowych i 艣wiadcz膮cych us艂ugi pogrzebowe, w mistrzowski spos贸b rozgrywaj膮 nasz nasilaj膮cy si臋 wraz z wiekiem l臋k przed utrat膮 niezale偶no艣ci.
Kilka lat temu jedna ze stacji telewizyjnych reklamowa艂a swoj膮 ram贸wk臋 has艂em 鈥瀗iezale偶no艣膰 oznacza wyb贸r鈥. Przez d艂u偶szy czas stara艂em si臋 dociec, co takiego mnie w nim dra偶ni. I oto nadesz艂o ol艣nienie: nasze wybieranie, jakie by nie by艂o, zak艂ada 鈥 wr臋cz przeciwnie 鈥 nasz膮 zale偶no艣膰 od tego, co na zewn膮trz: innych ludzi, przedmiot贸w, warto艣ci. Gdyby艣my byli od tego wszystkiego niezale偶ni, to by艂oby nam po prostu wszystko jedno. Totalny bezw艂ad, zupe艂ny brak punkt贸w odniesienia. Dzi臋ki Bogu, taki los zosta艂 nam oszcz臋dzony. Z tym jednak nie mog膮 pogodzi膰 si臋 architekci 艣wiata zbudowanego na fundamencie egoizmu, kt贸rzy nieustannie namawiaj膮 nas do tego, by艣my u偶ywali swojej mocy do zaspokajania swoich pragnie艅. W takim uk艂adzie drugi cz艂owiek jawi si臋 w zasadzie wy艂膮cznie jako 艣rodek do mojego szcz臋艣cia lub przeszkoda na drodze do jego uzyskania.
 
Kiedy艣 za zupe艂nie normaln膮 uchodzi艂a opieka nad ob艂o偶nie chorym cz艂onkiem rodziny. Prawda, 偶e ludzie 偶yli w贸wczas kr贸cej, a medycyna nie dokonywa艂a jeszcze cud贸w. Dlatego nie pot臋piamy kogo艣, kto, nie mog膮c zapewni膰 w艂a艣ciwej opieki swojej schorowanej matce-staruszce, oddaje j膮 pod opiek臋 wykwalifikowanego personelu domu pogodnej staro艣ci. Podobnie, umieranie i 艣mier膰 stanowi艂y jeszcze niedawno naturalne do艣wiadczenia w 偶yciu ka偶dego cz艂owieka i ka偶dej rodziny. Prawda, 偶e pogrzeb nie kosztowa艂 w贸wczas szesnastu tysi臋cy. Dlatego do g艂owy nie przychodzi nam pot臋pia膰 tych spo艣r贸d nas, kt贸rzy, 艣wiadomi ekonomicznych reali贸w, finansowo zabezpieczaj膮 swoj膮 rodzin臋 na okazj臋 w艂asnego odej艣cia.
Przemiany technologiczne i ekonomiczne nie sprawiaj膮 jednak, 偶e mo偶emy czu膰 si臋 usprawiedliwieni, gdy oddajemy bliskich do DPS-u, nie pr贸buj膮c samodzielnie zapewni膰 im opieki, na kt贸r膮 nas sta膰, cho膰by nawet wi膮za艂o si臋 to z licznymi wyrzeczeniami. Nie wiem, czy jest to 鈥瀙rzykry obowi膮zek鈥, bo ja wola艂bym nazywa膰 to 鈥瀌arem鈥, ale nawet je艣li jest, to z ca艂膮 pewno艣ci膮 pozostaje wa偶nym do艣wiadczeniem w 偶yciu rodziny. Podobnie ma si臋 rzecz z organizacj膮 pogrzebu i jego kosztami, kt贸rych firma Mementis tak bardzo chcia艂aby zaoszcz臋dzi膰 rodzinie zmar艂ego. Warto, rzecz jasna, racjonalizowa膰 te koszty, ale retoryka nawo艂uj膮ca do 鈥瀗ieobci膮偶ania bliskich przykrymi obowi膮zkami鈥 wydaje mi si臋 moralnym nadu偶yciem, poniewa偶 鈥 w niedaj膮cych si臋 艣ci艣le wytyczy膰 granicach 鈥 to w艂a艣nie wype艂nianie tych obowi膮zk贸w czyni ich bliskimi. 鈥濨liski鈥 to nie tylko ten, kt贸ry ciep艂o my艣li o na wp贸艂 艣wiadomej matce, ale te偶 ten, kt贸ry 鈥 m贸wi膮c brutalnie 鈥 got贸w jest podmywa膰 j膮, gdy ta robi pod siebie. To nie tylko ten, kt贸ry b臋dzie t臋skni艂 za zmar艂ym ojcem, ale te偶 ten, kt贸ry got贸w jest podj膮膰 zadania zwi膮zane z jego pogrzebem.
 
M贸j pierwszy problem ze spotem Mementis polega wi臋c na tym, 偶e bazuje on na niebezpiecznej deformacji wi臋zi mi臋dzyludzkich i zwrotnie t臋 deformacj臋 pog艂臋bia. Zniekszta艂cenie to polega na zast膮pieniu logiki daru logik膮 transakcji. Nie jeste艣my ju偶 wsp贸艂cierpi膮cy i wsp贸艂zale偶ni. Chcemy cierpie膰 w samotno艣ci (lub nie cierpie膰 wcale i odej艣膰 鈥瀗a czas鈥), a nasza niezale偶no艣膰 znajduje sw贸j wyraz w naszej niech臋ci do bycia d艂u偶nikami innych ludzi. Nie znosimy poczucia, 偶e komu艣 cokolwiek zawdzi臋czamy. Myl臋 si臋?
Jest jednak i problem drugi. P贸艂tora roku temu na stacji metra Centrum w Warszawie firma Mementis wywiesi艂a pami臋tny billboard, na kt贸rym podr贸偶ni mogli zobaczy膰 eleganckiego m臋偶czyzn臋 siedz膮cego w trumnie, trzymaj膮cego w z臋bach cygaro (ogie艅 podawa艂a mu atrakcyjna kobieta w czerni) i pokazuj膮cego, 偶e jest 鈥瀘kej鈥. Mniejsza zreszt膮 o obrazek, wa偶niejszy by艂 napis: 鈥瀂aplanuj sw贸j pogrzeb. Ty decydujesz, jak Ci臋 zapami臋taj膮鈥. W tym samym czasie w Internecie pojawi艂 si臋 spot, na kt贸rym le偶膮cy w uchylonej trumnie nieboszczyk wymy艣la艂 swojej rodzinie za rozmaite uchybienia przy organizacji pogrzebu i stypy. Film ko艅czy艂 si臋 napisem: 鈥濶ie strasz innych swoim pogrzebem. Zaplanuj go sam鈥.
 
Argument, zgodnie z kt贸rym warto drobiazgowo zaplanowa膰 sw贸j pogrzeb (w艂膮cznie z menu i playlist膮) wed艂ug w艂asnych upodoba艅, 偶eby nie dr臋czy膰 tym rodziny (鈥瀗ie nara偶aj bliskich na zgadywanie, czego by艣 sobie 偶yczy艂鈥) jest doprawdy karko艂omny, ale nie藕le wpisuje si臋 w schemat, o kt贸rym napisa艂em powy偶ej. Tu jednak mamy do czynienia z czym艣 wi臋cej: z iluzoryczn膮 pr贸b膮 zapanowania nad swoim wizerunkiem, nawet po 艣mierci. Nie bez przyczyny jedna z brytyjskich firm reklamowa艂a lini臋 kosmetyk贸w dla nieboszczyk贸w has艂em 鈥the final act of self-expression鈥. 鈥濿ida膰, 偶e ludzie zaczynaj膮 si臋 zastanawia膰 nad tym, jak b臋d膮 postrzegani w tej ostatniej drodze鈥 鈥 komentuje jeden z portali internetowych. Oto, dok膮d doszli艣my, kieruj膮c si臋 nakr臋can膮 przez rynek logik膮 niezale偶no艣ci. Uda艂o nam si臋 skomercjalizowa膰 w艂asn膮 艣mier膰, sprowadzi膰 j膮 do roli Facebookowego eventu.
W tym miejscu powinna znale藕膰 si臋 puenta, ale puenty nie b臋dzie. Nie chodzi bowiem o to, 偶eby czegokolwiek zakazywa膰 lub kogokolwiek pot臋pia膰. Wystarczy chyba, je艣li b臋dzie nam troch臋 smutno.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Od ponad 15 lat tworzymy jedyny w Polsce magazyn lewicy katolickiej i budujemy 艣rodowisko zaanga偶owane w walk臋 z podzia艂ami religijnymi, politycznymi i ideologicznymi. Robimy to tylko dzi臋ki Waszemu wsparciu!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij