Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Fehlker: Duszpasterka

Po pierwszym wyg┼éoszeniu homilii podszed┼é do mnie ksi─ůdz i powiedzia┼é: powinna┼Ť powa┼╝nie rozwa┼╝y─ç prac─Ö duszpastersk─ů. B─Ödziesz w tym ┼Ťwietna.
Fehlker: Duszpasterka

Z Ruth Fehlker rozmawia Zuzanna Radzik. Wywiad pochodzi z 32. numeru papierowego Magazynu ÔÇ×KontaktÔÇŁ pod tytu┼éem ÔÇ×Kobiety w Ko┼ŤcieleÔÇŁ. Wst─Öp do wywiadu stanowi tekst Zuzanny Radzik, kt├│ry r├│wnie┼╝ mo┼╝na przeczyta─ç w 192. wydaniu internetowego┬áÔÇ×KontaktuÔÇŁ.***

ZUZANNA RADZIK: Opowiesz mi o swojej pracy?

RUTH FEHLKER: Jestem zatrudniona przez diecezj─Ö, kt├│ra zaproponowa┼éa mi prac─Ö w konkretnej parafii. Dopiero zacz─Ö┼éam. Najpierw studiowa┼éam teologi─Ö, potem przesz┼éam sta┼╝ i szkolenie z pracy w parafii. Teraz jestem zatrudniona na ca┼éy etat.

Zatrudnia ci─Ö parafia?

Z┼éo┼╝y┼éam podanie o prac─Ö do diecezji i oni znale┼║li mi parafi─Ö. Czyli jestem pracownikiem diecezji.

Nie umiem wyobrazi─ç sobie, jak wygl─ůda tw├│j tydzie┼ä pracy.

To zale┼╝y. Pracuj─Ö z m┼éodzie┼╝─ů, przygotowuj─Ö s┼éu┼╝b─Ö o┼étarza na cotygodniowych spotkaniach. Szkol─Ö ich lider├│w do s┼éu┼╝by liturgicznej. Na przyk┼éad dzi┼Ť po po┼éudniu prowadz─Ö spotkanie formacyjne dla bierzmowanych. Jestem za nich odpowiedzialna razem z moim koleg─ů. To wielka parafia ÔÇô dwana┼Ťcie tysi─Öcy katolik├│w ÔÇô wi─Öc mamy spory, dziewi─Öcioosobowy zesp├│┼é.

S─ů w nim i ┼Ťwieccy, i ksi─Ö┼╝a?

Tak, czterech ksi─Ö┼╝y, jeden seminarzysta, jeden pracownik na sta┼╝u, ja i dw├│ch koleg├│w ÔÇô ┼Ťwieckich pracownik├│w duszpasterskich.

Co jeszcze robisz?

Pracuj─Ö ze Zwi─ůzkiem Kobiet. Nasza parafia liczy trzy ko┼Ťcio┼éy, wi─Öc mamy trzy lokalne grupy kobiet. Jestem za nie odpowiedzialna, przychodz─Ö na spotkania jako ich kierowniczka duchowa. Pomagam im przygotowa─ç liturgie, je┼╝d┼╝─Ö z nimi na rekolekcje. To, co robimy wszyscy, to m├│wienie homiliiÔÇŽ

Homilie? Macie czterech ksi─Ö┼╝y na dwana┼Ťcie tysi─Öcy ludzi. Nie daliby rady przygotowa─ç homilii?

W Niemczech jako ┼Ťwieccy nie mo┼╝emy m├│wi─ç homilii po czytaniu, wi─Öc dajemy je na pocz─ůtku liturgii. Mamy pi─Ö─ç mszy niedzielnych, w tym dwie w sobot─Ö wieczorem. W ka┼╝dy weekend jedno z nas jest odpowiedzialne za homili─Ö i m├│wi j─ů na wszystkich mszach. Nasi ksi─Ö┼╝a nie musz─ů odprawia─ç trzech czy pi─Öciu mszy jednego dnia, czego i tak nie powinni robi─ç.

To ciekawe, u nas dw├│ch ksi─Ö┼╝y by to ogarn─Ö┼éo.

W mojej parafii od 1 listopada do kwietnia ubieg┼éego roku by┼éo ju┼╝ 105 pogrzeb├│w. To oznacza pi─Ö─ç pogrzeb├│w w tygodniu. Kilka lat temu zarz─ůdzaj─ůcy nasz─ů diecezj─ů nie chcieli, ┼╝eby ┼Ťwieccy odprawiali pogrzeby, ale teraz w┼é─ůczyli do szkolenia prowadzenie pogrzebu i pocieszanie ┼╝a┼éobnik├│w. Gdyby chcieli robi─ç te pogrzeby i robi─ç je dobrze, nie zajmowaliby si─Ö niczym innym. St─ůd potrzeba, by w┼é─ůczy─ç w to nas.

Sk─ůd w┼éa┼Ťciwie pracownicy duszpasterscy?

Ten zaw├│d rozpocz─ů┼é si─Ö w latach 70. Wcze┼Ťniej nasze role odgrywali wolontariusze lub zatrudnieni katecheci w parafiach, ale najcz─Ö┼Ťciej nie mieli odpowiedniego przygotowania. Dzi┼Ť jeste┼Ťmy ┼Ťwieckimi, zawodowymi pracownikami pastoralnymi.

Pewnie zacz─Ö┼éo si─Ö od braku ksi─Ö┼╝y?

Na pewno brak ksi─Ö┼╝y ma tu znaczenie. Wiele funkcji jest dla nas dost─Öpnych, bo nie ma ksi─Ö┼╝y. To czasem trudne.

Co jest w tym trudnego?

Zawsze czujesz, ┼╝e jeste┼Ť t─ů drug─ů najlepsz─ů osob─ů w kolejce. Z drugiej strony to bycie drugim cz─Östo nam sprzyja. Mamy czas i mo┼╝liwo┼Ťci, by go dobrze wykorzysta─ç. Chcemy tu by─ç, kochamy nasz─ů prac─Ö. Pr├│bujemy pokaza─ç, ┼╝e b─Öd─ůc drugimi, te┼╝ mo┼╝emy dobrze realizowa─ç nasze obowi─ůzki.

Jak to si─Ö sta┼éo, ┼╝e zosta┼éa┼Ť pracownikiem duszpasterskim?

Moja historia jest specyficzna. To zaw├│d mojego ojca. Zawsze m├│wi┼éam, ┼╝e nigdy nie zostan─Ö pracownikiem duszpasterskim. G┼é├│wnie dlatego, ┼╝e wiedzia┼éam, jak to mo┼╝e by─ç obci─ů┼╝aj─ůce dla rodziny. Poza tym nie chcia┼éam robi─ç tego, co rodzice. Zacz─Ö┼éam inne studia. Potem jednak posz┼éam na teologi─Ö. Cz─Ö┼Ťci─ů naszego wykszta┼écenia by┼éo pisanie i wyg┼éaszanie homilii, kt├│re by┼éo obowi─ůzkowe dla seminarzyst├│w, a dla nas opcjonalne. Chodzi┼éam na zaj─Öcia, bo mnie to interesowa┼éo.

Widzisz, ja te┼╝ studiowa┼éam z kandydatami na ksi─Ö┼╝y, ale homiletyka to by┼é przedmiot tylko dla nich.

U nas nie. Ksi─ůdz, kt├│ry nas szkoli┼é i uczy┼é, komentowa┼é nasze pr├│by, podobnie jak inni do┼Ťwiadczeni ksi─Ö┼╝a i pracownicy duszpasterscy. Po moim pierwszym wyg┼éoszeniu homilii podszed┼é do mnie i powiedzia┼é: ÔÇ×My┼Ťl─Ö, ┼╝e powinna┼Ť bardzo powa┼╝nie rozwa┼╝y─ç prac─Ö duszpastersk─ů. B─Ödziesz w tym ┼ŤwietnaÔÇŁ. Zacz─Ö┼éam si─Ö zastanawia─ç i wreszcie zdecydowa┼éam. Pod koniec studi├│w teologicznych zrobi┼éam kurs i szcz─Ö┼Ťliwie diecezja przyj─Ö┼éa mnie do pracy.

I od tej pory ju┼╝ by┼éo zawsze ┼Ťwietnie?

S─ů te┼╝ przeszkody zwi─ůzane z tym, ┼╝e jestem kobiet─ů.

Na przyk┼éad?

Ostatnio zdarzy┼éo mi si─Ö to w Wielkanoc. Planowali┼Ťmy i dzielili┼Ťmy mi─Ödzy siebie liturgie. M├│j proboszcz powiedzia┼é: ÔÇ×Czemu nie pojecha┼éaby┼Ť do klasztoru w Wielki Pi─ůtek?ÔÇŁ. Powiedzia┼éam: ÔÇ×Czemu nie, spr├│buj─ÖÔÇŁ. Potem mnie tylko ostrzeg┼é, ┼╝e to mo┼╝e nie by─ç ┼éatwe.

Tak brzmi.

Podesz┼éam do tego zwyczajnie. Dwa tygodnie wcze┼Ťniej skontaktowa┼éam si─Ö z klasztorem, ┼╝eby om├│wi─ç szczeg├│┼éy liturgii, kt├│r─ů mia┼éam prowadzi─ç. Siostry by┼éy wstrz─ů┼Ťni─Öte, prze┼éo┼╝ona zdumiona. Zaproponowa┼éa, ┼╝e oddzwoni.

Nie spodziewa┼éa┼Ť si─Ö tego?

Liturgia pi─ůtkowa jest liturgi─ů s┼éowa z uprzednio po┼Ťwi─Öconymi darami, wi─Öc ksi─ůdz nie jest tak potrzebny. Najbardziej zabola┼éo, kiedy prze┼éo┼╝ona powiedzia┼éa: ÔÇ×Zak┼éada┼éy┼Ťmy, ┼╝e przy┼Ťlecie ksi─Ödza albo przynajmniej m─Ö┼╝czyzn─ÖÔÇŁ. Przyznam, ┼╝e by┼éo mi przykro.

Pojechał zamiast ciebie kolega?

Ustalili┼Ťmy, ┼╝e pojad─Ö tam z jednym z naszych emerytowanych ksi─Ö┼╝y, ale to ja przygotuj─Ö liturgi─Ö. Dzie┼ä przed siostry zadzwoni┼éy i powiedzia┼éy: ÔÇ×My przygotujemy liturgi─Ö, tak jak zawsze to robimy. Nie odbierzesz nam tego, prawda?ÔÇŁ.

Nie wycofa┼éa┼Ť si─Ö?

Mia┼éam ochot─Ö. Bardzo ci─Ö┼╝ko by┼éo tam pojecha─ç. Odprawianie bardzo mi drogiej liturgii z lud┼║mi, kt├│rzy ÔÇô jak czuj─Ö ÔÇô zupe┼énie mnie tam nie chc─ů… W pierwszym odruchu chcia┼éam powiedzie─ç: nie wchodz─Ö w to, ale w ko┼äcu pojecha┼éam. Ciesz─Ö si─Ö, ┼╝e tak zrobi┼éam. Ksi─ůdz mia┼é prowadzi─ç liturgi─Ö, a ja wyg┼éosi─ç kazanie, kt├│re napisa┼éam. Mo┼╝na by┼éo poczu─ç zmian─Ö atmosfery, kiedy zacz─Ö┼éam m├│wi─ç. Wiele tamtejszych parafian to starsi ludzie. Potem ├│w ksi─ůdz pyta┼é mnie, czy zauwa┼╝y┼éam, ┼╝e kiedy zaczyna┼éam kazanie, wszyscy mieli spuszczone g┼éowy, ale ju┼╝ po trzecim zdaniu na mnie patrzyli.

S┼éysz─Ö w twoim g┼éosie satysfakcj─Ö.

Potem wielu podchodzi┼éo do mnie i pyta┼éo, kiedy zn├│w do nich przyjad─Ö. Najstarsza parafianka powiedzia┼éa trz─Ös─ůcym si─Ö g┼éosem: ÔÇ×Najwy┼╝szy czas, ┼╝eby co┼Ť tu si─Ö zmieni┼éoÔÇŁ.

A siostry?

Podesz┼éa te┼╝ do mnie prze┼éo┼╝ona iÔÇŽ przeprosi┼éa. Porozmawia┼éy┼Ťmy, wypi┼éy┼Ťmy kaw─Ö. To jeden z takich moment├│w, kt├│re s─ů najpierw szalenie trudne, ale potem satysfakcjonuj─ůce.

To by┼é pierwszy raz, kiedy natrafi┼éa┼Ť na op├│r, bo jeste┼Ť kobiet─ů?

Spotka┼éam si─Ö z tym wcze┼Ťniej, ale nie spodziewa┼éam si─Ö tego po siostrach. Te┼╝ s─ů kobietami, a jedna z nich pe┼éni┼éa wcze┼Ťniej rol─Ö pracownika duszpasterskiego.

A te inne sytuacje?

W maju mamy nabo┼╝e┼ästwa maryjne. Mia┼éam poprowadzi─ç modlitw─Ö w jednym z gospodarstw na terenie naszej parafii. Pojecha┼éam wcze┼Ťniej, ┼╝eby wszystko przygotowa─ç i przez p├│┼é godziny rozmawia┼éam ze starsz─ů kobiet─ů, kt├│ra t┼éumaczy┼éa, jak bardzo jest ura┼╝ona, ┼╝e ksi─ůdz nie przyjecha┼é, by si─Ö z nimi modli─ç. Albo przynajmniej diakon.

Zabolało?

By┼éam w┼Ťciek┼éa, ale tam te┼╝ si─Ö zmieni┼éo po pierwszym razie. Spotka┼éam si─Ö z tym oporem wcze┼Ťniej, ale w Wielkanoc to napi─Öcie by┼éo jednak trudniejsze do uniesienia.

ilustr.: Stanisław Gajewski

ilustr.: Stanisław Gajewski

Ale w Wielkanoc wydarzy┼éy si─Ö te┼╝ inne, pozytywne rzeczyÔÇŽ

Tak, ┼Ťpiewa┼éam Exultet.

Kobieta ┼Ťpiewaj─ůca Exultet?

Wyrasta┼éam z kobietami ┼Ťpiewaj─ůcymi Exultet, chyba pierwszy raz s┼éysza┼éam, jak go ┼Ťpiewa┼éy, gdy mia┼éam dziesi─Ö─ç lat. Nasz proboszcz kocha┼é muzyk─Ö, wola┼é, ┼╝eby ┼Ťpiewa┼é kto┼Ť o pi─Öknym g┼éosie.

W twojej obecnej parafii te┼╝ jest taki zwyczaj?

Wszyscy wiedzieli, ┼╝e jest taka mo┼╝liwo┼Ť─ç, ale nigdy z niej nie skorzystali. Reakcja by┼éa ogromnie pozytywna. Chyba te┼╝ nie┼║le mi posz┼éo ┼Ťpiewanie. Potem tyle kobiet, zw┼éaszcza starszych, podchodzi┼éo do mnie ze ┼ézami w oczach. Jedna z nich powiedzia┼éa: ÔÇ×Czeka┼éam na ten moment pi─Ö─çdziesi─ůt lat!ÔÇŁ. Matka naszego proboszcza podesz┼éa i powiedzia┼éa, ┼╝e to pozwala jej my┼Ťle─ç z nadziej─ů o naszym Ko┼Ťciele.

Czyli jak ludzie widz─ů to w dzia┼éaniu, to si─Ö przekonuj─ů?

Mam na to wiele przyk┼éad├│w. Ostatnio podczas narady zespo┼éu ustalili┼Ťmy, ┼╝e nie mo┼╝na o wszystko pyta─ç ludzi, czasem najpierw trzeba da─ç im tego spr├│bowa─ç.

A kiedy si─Ö przedstawiasz i m├│wisz, gdzie pracujesz, to ludzie wiedz─ů, co to za zaw├│d?

W katolickich kr─Ögach nie musz─Ö t┼éumaczy─ç. Inni potrzebuj─ů wyja┼Ťnie┼ä. Zreszt─ů czasem jeste┼Ťmy pytani przez ksi─Ö┼╝y i innych pracownik├│w duszpasterskich, jak wygl─ůda nasza praca, bo parafie s─ů rozmaite, maj─ů r├│┼╝ne potrzeby i sami jeste┼Ťmy ciekawi, co robi─ů inni.

Te┼╝ pytam o szczeg├│┼éy.

Rozumiem. Znam r├│┼╝nice mi─Ödzy Polsk─ů a Niemcami. W M├╝nster, gdzie studiowa┼éam, mamy wymian─Ö z polsk─ů uczelni─ů. Studenci teologii z Polski byli zdumieni, widz─ůc kobiety prowadz─ůce liturgie.

Mog─Ö to sobie wyobrazi─ç. A czy jeste┼Ťcie jako kobiety akceptowane przez diecezj─Ö?

R├│┼╝nie. Ostatnio jeden z biskup├│w pomocniczych chcia┼é zakaza─ç kobietom zbli┼╝ania si─Ö do tabernakulum, bo ba┼é si─Ö, ┼╝e mog─ů by─ç w czasie menstruacji.

Serio?

Tak, ale szybko si─Ö wycofa┼é, a jego pomys┼é zosta┼é wy┼Ťmiany. ┼╗e te┼╝ co┼Ť takiego chodzi┼éo mu po g┼éowie? Dziwny jest czasem obraz kobiet w┼Ťr├│d ksi─Ö┼╝y. My┼Ťl─Ö, ┼╝e przekonanie, ┼╝e kobiety funkcjonuj─ů fundamentalnie inaczej ni┼╝ m─Ö┼╝czy┼║ni, wci─ů┼╝ istnieje, ale jest skrywane, bo nie wypada rzuca─ç takich uwag.

Czyli problem gdzie┼Ť jednak drzemie?

Dzi┼Ť rano mieli┼Ťmy spotkanie z wydzia┼éem pastoralnym o tym, jak szkoli─ç przysz┼éych pracownik├│w. Powiedzia┼éam, ┼╝e powinni┼Ťmy ich uprzedza─ç, jak w pracy duszpasterskiej funkcjonuj─ů kobiety, a jak m─Ö┼╝czy┼║ni. Kobieta, kt├│ra mnie szkoli┼éa, nie chcia┼éa przyzna─ç, ┼╝e taka r├│┼╝nica istnieje. To dlatego, ┼╝e jej uda┼éo si─Ö przebi─ç w m─Öskim ┼Ťwiecie. To jest tabu, co sprawia, ┼╝e ci─Ö┼╝ko o tym rozmawia─ç. Je┼Ťli pr├│bujesz, to zarzuca ci si─Ö albo, ┼╝e robisz z siebie ofiar─Ö, albo, ┼╝e atakujesz ludzi.

Stereotyp rozz┼éoszczonej feministkiÔÇŽ

Dok┼éadnie. Sama si─Ö waha┼éam, czy zwr├│ci─ç na to uwag─Ö. Dopiero ostatnio si─Ö zdecydowa┼éam.

Jak inne jest twoje do┼Ťwiadczenie?

Nie znam do┼Ťwiadczenia m─Ö┼╝czyzn, wi─Öc trudno mi o tym m├│wi─ç. Kiedy jednak m─Ö┼╝czy┼║ni nie chc─ů czego┼Ť robi─ç, nie zwraca im si─Ö uwagi tak jak mnie. Odm├│wi┼éam pracy z przedszkolakami, bo mam wykszta┼écenie teologiczne, a nie dyplom z nauczania pocz─ůtkowego. I to by┼é problem. R├│wnie┼╝ reakcja na wygl─ůd kobiet jest inna ni┼╝ na wygl─ůd zewn─Ötrzny m─Ö┼╝czyzn.

Na przyk┼éad?

Zwr├│cono mi uwag─Ö, ┼╝e m├│j styl ubierania, makija┼╝ i fryzura s─ů nieodpowiednie. Ludzie zauwa┼╝yli, ┼╝e nie mam czystych okien w moim mieszkaniu.

Nie zachowywa┼éa┼Ť si─Ö jak porz─ůdna kobieta?

Jestem przekonana, ┼╝e na co┼Ť takiego nie zwr├│cono by uwagi m─Ö┼╝czy┼║nie.

A jakiego ubioru oczekiwano? Pewnie bardzo skromnego?

Ale nie ubiera┼éam si─Ö nieskromnie! Lubi─Ö jednak kolory.

Mo┼╝e to by┼é problem?

W tym dniu mia┼éam na sobie d┼╝insow─ů sp├│dnic─Ö i czerwone rajstopy.

To ten czerwony. Widzisz, przez tyle stuleci ludzie przyzwyczaili si─Ö do czerni. Wiele was jest?

W naszej diecezji jest pi─Öciuset pracownik├│w pastoralnych i pewnie po┼éowa to kobiety. Na pocz─ůtku wiele z tych os├│b to byli dawni seminarzy┼Ťci. Tak by┼éo z moim ojcem, kt├│ry zrezygnowa┼é z seminarium po trzech semestrach. Teraz jest inaczej.

Mniej macie seminarzyst├│w, to i mniej by┼éych seminarzyst├│w, kt├│rzy podj─Öliby tak─ů prac─Ö.

Tak. Poza tym trudniej jest si─Ö dosta─ç na kurs dla pracownik├│w duszpasterskich ni┼╝ do seminarium.

Naprawd─Ö?

Trzeba przyzna─ç, ┼╝e to zaczyna si─Ö zmienia─ç. Ludzie szli do seminari├│w z niew┼éa┼Ťciwych motywacji, wi─Öc seminaria zacz─Ö┼éy by─ç bardziej selektywne.

***

Ruth Fehlker jest pracowniczk─ů duszpastersk─ů w diecezji M├╝nster.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś