Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Co z chrze┼Ťcija┼ästwem w Chinach?

Nie wiem, czy czeka nas gwa┼étowny przyrost chrze┼Ťcija┼ästwa w Chinach, o jakim m├│wi┼é ostatnio prof. Vala. Wed┼éug niego w 2030 roku liczba wiernych mia┼éaby osi─ůgn─ů─ç 250 milion├│w, czyni─ůc z Chin najbardziej chrze┼Ťcija┼äskie pa┼ästwo ┼Ťwiata.

ilustr.: Antek Sieczkowski


Nadal obowi─ůzuje zasada, ┼╝e cz┼éonek KPCh nie mo┼╝e przynale┼╝e─ç do ┼╝adnej wsp├│lnoty religijnej i musi by─ç ateist─ů. Zasada ta mo┼╝e zosta─ç naci─ůgni─Öta, je┼Ťli osoba deklaruj─ůca si─Ö jako niewierz─ůca po prostu nie uczestniczy w ┼╝yciu religijnym, ale jest chrze┼Ťcijaninem prywatnie.
 
Franciszek i Xi Jinping ÔÇô nadzieja na zmian─Ö?
Gdy Benedykt XVI og┼éasza┼é rezygnacj─Ö z urz─Ödu i m├│wiono ju┼╝ o nowym konklawe, przebywa┼éem w┼éa┼Ťnie w Chinach. Dzisiaj nie jestem pewien, czy ┼╝eby ┼Ťledzi─ç konklawe musia┼éem ┼é─ůczy─ç si─Ö przez zewn─Ötrzn─ů bramk─Ö proxy, czy da┼éo si─Ö streamowa─ç bezpo┼Ťrednio.
Ju┼╝ w pierwsz─ů niedziel─Ö po wyborze, na billboardach przed katedr─ů w XiÔÇÖanie zawis┼éy plakaty z u┼Ťmiechni─Öt─ů podobizn─ů Franciszka. Trzy dni p├│┼║niej na prezydenta Chi┼äskiej Republiki Ludowej wybrano Xi Jinpinga. Franciszek niemal od razu przes┼éa┼é mu list z gratulacjami. Co ciekawe, obie postaci s─ů por├│wnywane ze sob─ů je┼Ťli chodzi o polityk─Ö wewn─Ötrzn─ů swoich ÔÇ×organizacjiÔÇŁ ÔÇô Partii i Ko┼Ťcio┼éa, kt├│r─ů w skr├│cie mo┼╝na przedstawi─ç w ten spos├│b: transparentno┼Ť─ç dzia┼éa┼ä, samokrytyka i pr├│ba poprawienia wizerunku.
Zmian─Ö w stosunkach mia┼éa sugerowa─ç r├│wnie┼╝ deklaracja niedawno wybranego prezydenta ChRL. W odpowiedzi na rozplenienie si─Ö korupcji w Chinach i upadek moralny w szeregach partii Xi Jingping zwr├│ci┼é uwag─Ö na pozytywn─ů rol─Ö religii w zwalczaniu tych patologii. Ta duchowa przemiana mia┼éaby by─ç autentycznym remedium na problemy, a nie tylko fasadow─ů akcj─ů. Jak wida─ç, nawet Xi Jingping ma ┼Ťwiadomo┼Ť─ç tego, ┼╝e prawdziwa zmiana obyczaj├│w i moralno┼Ťci nie przebiega na poziomie deklaracji i um├│w spo┼éecznych, ale musi wynika─ç bezpo┼Ťrednio z wn─Ötrza cz┼éowieka.
 
Chrze┼Ťcija┼ästwo zagro┼╝eniem z zewn─ůtrz
Historyk Max Deeg, rozpoczynaj─ůc sw├│j artyku┼é o chrze┼Ťcija┼ästwie za czas├│w dynastii Tang w Chinach, pisa┼é: ÔÇ×Religia tak d┼éugo jest tolerowana i chroniona przez w┼éadz─Ö, jak d┼éugo j─ů legitymizuje i wspieraÔÇŁ.
Rz─ůd chi┼äski od dawna podkre┼Ťla, ┼╝e rezerwuje dla siebie prawo do zarz─ůdzania kwestiami religijnymi na terenie pa┼ästwa chi┼äskiego. Zwierzchnictwo Watykanu np. w sprawie wyboru biskup├│w jest postrzegane jako ingerencja w wewn─Ötrzne sprawy pa┼ästwa. Dodatkowym problemem jest to, ┼╝e od czas├│w pojawienia si─Ö chrze┼Ťcija┼ästwa w Azji wisia┼éo nad nim widmo zachodniego imperializmu i kolonializmu. Na czerwcowej konferencji w Massachusetts, zatytu┼éowanej ÔÇ×Christianity in China: A Froce for Change?ÔÇŁ, profesor Liu Peng z Chinese Academy of Social Science przypomnia┼é, ┼╝e chrze┼Ťcija┼ästwo ca┼éy czas jest postrzegane przez tradycjonalist├│w i Parti─Ö jako narz─Ödzie kolonizacji wykorzystywane przez Zach├│d ÔÇô argument ten jest tak stary jak same misje chrze┼Ťcija┼äskie.
Trudno by┼éoby obecnie bowiem zarzuca─ç post-chrze┼Ťcija┼äskiemu, sekularyzuj─ůcemu si─Ö Zachodowi, ┼╝e pos┼éuguje si─Ö chrze┼Ťcija┼ästwem, kt├│rego warto┼Ťci i tradycje cz─Östo jawnie neguje, jako narz─Ödziem s┼éu┼╝─ůcym kolonizacji Chin. Wielebny Zhang zwr├│ci┼é nawet uwag─Ö na niepokoj─ůce milczenie Zachodu w sprawie ostatnich wyburze┼ä ko┼Ťcio┼é├│w: ÔÇ×Kiedy rz─ůd chi┼äski zacz─ů┼é usuwa─ç krzy┼╝e i krucyfiksy, nie by┼éo reakcji ze strony Zachodu. Wiele kraj├│w uzna┼éo to za wewn─Ötrzn─ů spraw─Ö Chin. Wiemy jednak, ┼╝e religia nie jest spraw─ů wewn─Ötrzn─ů pa┼ästwaÔÇŁ.
Argument z kolonizacji jest jednym z g┼é├│wnych, szablonowych g┼éos├│w przeciwko chrze┼Ťcija┼ästwu, kt├│ry ma swoje uzasadnienie w historii. Od pojawienia si─Ö jezuit├│w w Chinach, Japonii i Korei, to prze┼Ťwiadczenie niejako pod─ů┼╝a┼éo za chrze┼Ťcija┼ästwem, w dodatku b─Öd─ůc podtrzymywanym przez pami─Ö─ç o Wojnie Opiumowej.
Jednak naiwno┼Ťci─ů wydaje si─Ö s─ůdzi─ç, ┼╝e obecnie chrze┼Ťcija┼ästwo jest zwi─ůzane z jak─ůkolwiek pr├│b─ů narzucenia zachodniej kultury, mentalno┼Ťci czy tradycji (szczeg├│lnie maj─ůcej podkopa─ç istniej─ůcy porz─ůdek) chi┼äskiemu spo┼éecze┼ästwu. Jedyn─ů tradycj─ů, do jakiej si─Ö odwo┼éuje, jest Objawienie, kt├│re trudno uwa┼╝a─ç za si┼é─Ö organizuj─ůc─ů ┼╝ycie spo┼éecze┼ästw zachodnich.
Chi┼äczycy w du┼╝ej mierze sami si─Ö ewangelizuj─ů. Widz─ů w Ewangelii pewn─ů ┼Ťwie┼╝o┼Ť─ç, kt├│rej nie maj─ů skostnia┼ée i nieradz─ůce sobie z nadu┼╝yciami w┼éadzy oraz upadkiem obyczaj├│w spo┼éecznych tradycyjne religie. Tak naprawd─Ö mamy do czynienia z masow─ů indygenizacj─ů.
Wielu neofit├│w (a s─ů to coraz cz─Ö┼Ťciej ÔÇ×m┼éodzi, wykszta┼éceni, z miejskich o┼Ťrodk├│wÔÇŁ) upatruje w chrze┼Ťcija┼ästwie szans─Ö na modernizacj─Ö i demokratyzacj─Ö pa┼ästwa (podobne nadzieje ┼╝ywili chrze┼Ťcijanie za autorytarnych rz─ůd├│w Park Chung Hee w Korei). Z kolei Richard Bush, dyrektor Center for East Asian Policy Studies, powiedzia┼é: ÔÇ×My┼Ťl─Ö, ┼╝e w┼éa┼Ťciwym jest ┼é─ůczy─ç chrze┼Ťcija┼ästwo w Chinach z Tiananmen, poniewa┼╝ oba by┼éy odpowiedzi─ů na polityczn─ů i moraln─ů pr├│┼╝ni─Ö w post-maoistowskiej erzeÔÇŁ. Kol─ůce (czasem) w oczy ko┼Ťcio┼éy-molochy, odbiegaj─ůce od pi─Ökna klasycznej architektury, te┼╝ s─ů form─ů buntu ÔÇô jak polskie postmodernistyczne ko┼Ťcio┼éy w czasach PRL, kt├│re zaburza┼éy zorganizowany ┼éad ca┼éych blokowych osiedli, ┼Ťci─ůgaj─ůc na siebie wzrok przechodni├│w.
 
Winne naruszenie prawa budowlanego?
Tu┼╝ przed Wielkanoc─ů nad prowincj─ů Zhejiang (uwa┼╝an─ů za najbardziej chrze┼Ťcija┼äsk─ů w Chinach) zawis┼éa gro┼║ba zburzenia dziesi─Öciu ko┼Ťcio┼é├│w lub usuni─Öcia z nich krzy┼╝y. Pocz─ůtkowo sprawa dotyczy┼éa tylko nowo wybudowanego ko┼Ťcio┼éa Sanjiang w mie┼Ťcie Wenzhou (nazywanym ÔÇ×Jerozolomi─ů WschoduÔÇŁ). Oficjalnie podaje si─Ö, ┼╝e chodzi o naruszenie prawa budowlanego ÔÇô ko┼Ťcio┼éy s─ů po prostu zbyt du┼╝e, a krzy┼╝e za bardzo rzucaj─ů si─Ö w oczy. Wielu jednak s─ůdzi, ┼╝e chodzi o l─Ök Komunistycznej Partii Chin przed zbyt gwa┼étownie szerz─ůcym si─Ö w Chinach chrze┼Ťcija┼ästwem. Co ciekawe, ten nowy gmach, kt├│ry kosztowa┼é 30 milion├│w yuan├│w, w przeciwie┼ästwie do dzia┼éaj─ůcych ko┼Ťcio┼é├│w podziemnych, by┼é inwestycj─ů zatwierdzon─ů przez w┼éadze i nadzorowan─ů przez Ko┼Ťci├│┼é Patriotyczny (Three-self Patriotic Church). Historia opowiadaj─ůca o domniemanych przyczynach jest podobna do tej, w kt├│rej upatrywano przyczyny prze┼Ťladowa┼ä w Japonii za sioguna Hideyoshiego: cz┼éonek partii zwiedzaj─ůcy prowincj─Ö mia┼é by─ç zszokowany gigantycznym budynkiem i szybko rosn─ůc─ů w si┼é─Ö religi─ů.
P├│┼║niej zacz─Ö┼éy dochodzi─ç g┼éosy o sytuacjach z Taishun, Wencheng i Ruian. W maju wyburzono kolejny wielki ko┼Ťci├│┼é w Ningbo.
W zwi─ůzku z wydarzeniami w Zhejiang do w┼éadz prowincji zosta┼éa skierowana petycja nawo┼éuj─ůca do zaprzestania tej praktyki. Odwo┼éuj─ůc si─Ö do ponad tysi─ůcletniej tradycji chrze┼Ťcija┼ästwa w Chinach, jej sygnatariusze wskazywali na to, ┼╝e religia ta sta┼éa si─Ö organiczn─ů cz─Ö┼Ťci─ů spo┼éeczno┼Ťci.
 
Chrze┼Ťcija┼ästwo jako szansa na zmian─Ö
Pomimo stwierdzenia Xi Jinpinga, partyjni urz─Ödnicy wydaj─ů si─Ö nie przywi─ůzywa─ç wagi do pozytywnego wp┼éywu chrze┼Ťcija┼ästwa na chi┼äskie spo┼éecze┼ästwo. Zjawisko to jest z kolei zauwa┼╝ane przez samych wiernych, kt├│rzy m├│wi─ů, ┼╝e ÔÇ×bycie chrze┼Ťcijaninem jest dobr─ů rzecz─ů. Chodzi o pok├│j i mi┼éo┼Ť─ç. Rz─ůd powinien nas wspiera─ç. Zmienili┼Ťmy wielu z┼éych ludzi w dobrychÔÇŁ. Dzisiaj przyjmuje si─Ö, ┼╝e w Chinach ┼╝yj─ů 33 miliony chrze┼Ťcijan (niekt├│rzy, jak Liu Peng czy prof. Current, szacuj─ů ┼é─ůczn─ů liczb─Ö na 100 milion├│w wierz─ůcych, z kolei prof. Carsten Vala z Loyola University Maryland na 40-60 milion├│w protestant├│w i katolik├│w).
Wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskie buduj─ů coraz wi─Öcej szk├│┼é, zak┼éadaj─ů wydawnictwa (zajmuj─ůce si─Ö wydawaniem Biblii, pism religijnych, w tym klasyk├│w literatury chrze┼Ťcija┼äskiej) i organizacje charytatywne. Powstaj─ů akademie i szko┼éy, jednostki badawcze, seminaria Chi┼äskiego Ko┼Ťcio┼éa Chin oraz wydzia┼éy na uczelniach wy┼╝szych, maj─ůce zwi─Öksza─ç wiedz─Ö na temat chrze┼Ťcija┼ästwa.
Jeden z prominentnych teolog├│w chi┼äskich, Liu Xiaofeng, kt├│ry przyczyni┼é si─Ö do propagowania my┼Ťli chrze┼Ťcija┼äskiej w ┼Ťrodowiskach uniwersyteckich, jest jedn─ů z najbardziej rozpoznawalnych postaci wsp├│┼éczesnej my┼Ťli chi┼äskiej. Jego zdaniem, ┼╝eby chrze┼Ťcija┼ästwo si─Ö przyj─Ö┼éo, nale┼╝y zacz─ů─ç dzia┼éa─ç od korzeni ÔÇô dlatego Instytut Studi├│w Sino-Chrze┼Ťcija┼äskich , kt├│rym wsp├│┼ékieruje, od lat zajmuje si─Ö t┼éumaczeniem i propagowaniem klasycznych dzie┼é chrze┼Ťcija┼äskich: ojc├│w i doktor├│w ko┼Ťcio┼éa, jak rownie┼╝ klasyk├│w reformacji. Zadaniem instytutu, powsta┼éego w latach 80-tych, jest wzbogacenie chi┼äskich dyscyplin humanistycznych o do┼Ťwiadczenie chrze┼Ťcija┼ästwa, kt├│re pomog┼éoby im odpowiedzie─ç na problemy, kt├│re dzisiaj napotykaj─ů.
Do oficjalnej liczby wiernych nie liczy si─Ö cz┼éonk├│w ÔÇ×Ko┼Ťcio┼é├│w podziemnychÔÇŁ ani zjawiska zwanego ÔÇ×kulturowym chrze┼Ťcija┼ästwemÔÇŁ (wen hua j idu tu), kt├│re cz─Östo nie przek┼éada si─Ö na ┼╝ycie wsp├│lnotowe. Choon Chee Pang pisze, ┼╝e niekt├│rzy jego przedstawiciele ÔÇ×ewoluuj─ůÔÇŁ i przy┼é─ůczaj─ů si─Ö do wsp├│lnot, inni natomiast pozostaj─ů na poziomie indywidualnego wyboru i zainteresowa┼ä. Zjawisko to jest popularne przede wszystkim na akademii, gdzie ÔÇ×kulturowe chrze┼Ťcija┼ä┼ŤtwoÔÇŁ jest coraz bardziej popularne. Pang uwa┼╝a, ┼╝e to chrze┼Ťcija┼äskie limbo jest cz─Östo zwi─ůzane z przynale┼╝no┼Ťci─ů do Partii czy niech─Öci─ů do podejmowania formalnych krok├│w ÔÇô jak np. chrzest.
Nadal obowi─ůzuje zasada, ┼╝e cz┼éonek KPCh nie mo┼╝e przynale┼╝e─ç do ┼╝adnej wsp├│lnoty religijnej i musi by─ç ateist─ů. Zasada ta mo┼╝e zosta─ç naci─ůgni─Öta, je┼Ťli osoba deklaruj─ůca si─Ö jako niewierz─ůca po prostu nie uczestniczy w ┼╝yciu religijnym, ale jest chrze┼Ťcijaninem prywatnie.
M├│wi─ůc o szansie na zmian─Ö i o udziale, jaki w tej zmianie mo┼╝e mie─ç chrze┼Ťcija┼ästwo, prof. Carsten Vala przywo┼éuje przyk┼éad Polski i Niemiec oraz roli, jak─ů Ko┼Ťci├│┼é katolicki i lutera┼äski odegra┼éy w obaleniu komunizmu. Cztery lata temu, na ┼éamach ÔÇ×Tygodnika PowszechnegoÔÇŁ, ks. prof. Roman Malek proponowa┼é przet┼éumaczenie ÔÇ×Etyki Solidarno┼ŤciÔÇŁ Tischnera na j─Özyki chi┼äski, jako ksi─ů┼╝ki, kt├│ra wydaje si─Ö by─ç bliska sposobowi my┼Ťlenia wielu Chi┼äczyk├│w i kt├│ra zapewne zosta┼éaby ciep┼éo przyj─Öta. Fakt wydania w ubieg┼éy roku ÔÇ×Zniewolonego umys┼éuÔÇŁ Czes┼éawa Mi┼éosza jest pierwszym krokiem do kolejnych tego typu translatorskich przedsi─Öwzi─Ö─ç.
Je┼Ťli w Komunistycznej Partii Chin pojawi┼éy si─Ö g┼éosy, kt├│re odpowiadaj─ů za zaplanowane i zorganizowane akcje wymierzone we wsp├│lnoty chrze┼Ťcija┼äskie (pod jakimkolwiek oficjalnym pretekstem nie by┼éyby wyci─ůgane), oznacza to, ┼╝e cz┼éonkowie Partii nie odrobili lekcji i nie przestudiowali wystarczaj─ůco wnikliwie historii chrze┼Ťcija┼ästwa. Nic bowiem nie jest tak silnym nawozem dla wzrostu w sercach Dobrej Nowiny jak krew m─Öczennik├│w. Ponadto chrze┼Ťcija┼ästwo jawi si─Ö jako alternatywa dla lokalnych tradycji, kt├│re nie potrafi─ů sobie poradzi─ç z nadu┼╝yciami w┼éadzy. Nie chc─Ö wyg┼éasza─ç ┼╝adnych prognoz, nie wiem, czy czeka nas gwa┼étowny przyrost chrze┼Ťcija┼ästwa w Chinach, o jakim m├│wi┼é ostatnio na konferencji prof. Vala. Wed┼éug niego w 2030 roku liczba wiernych mia┼éaby osi─ůgn─ů─ç 250 milion├│w, czyni─ůc z Chin najbardziej chrze┼Ťcija┼äskie pa┼ästwo ┼Ťwiata.
 

Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś