magazyn lewicy katolickiej

Celuloid. Syty słuchacz, zawiedziony kibic

Gdzie podzia┼éy si─Ö gitarowe popisy, do kt├│rych obaj muzycy ÔÇô wiem to na podstawie ich dotychczasowych dokona┼ä ÔÇô s─ů zdolni? Gdzie pojedynki na sol├│wki, tempa na granicy zdrowego rozs─ůdku i ludzkich mo┼╝liwo┼Ťci? Gdzie ta szczypta rywalizacji, kt├│ra mog┼éaby uczyni─ç ze mnie muzycznego ÔÇ×kibicaÔÇŁ?

celuloid

materiały prasowe


Zako┼äczony kilka tygodni temu Konkurs Chopinowski roztoczy┼é wok├│┼é siebie atmosfer─Ö ┼é─ůcz─ůc─ů cechy ┼Ťwi─Öta muzyki i widowiska sportowego (doskonale uchwycon─ů w tek┼Ťcie Macieja Papierskiego), czyni─ůc na kr├│tko wybitnych pianist├│w zawodnikami, a s┼éuchaczy ÔÇô┬ákibicami. Gdy emocje wyzwolone og┼éoszeniem konkursowego werdyktu zd─ů┼╝y┼éy ju┼╝ nieco przygasn─ů─ç, postanowi┼éem poszuka─ç (na moj─ů ma┼é─ů, osobist─ů skal─Ö) substytutu muzycznych i zarazem ÔÇ×sportowychÔÇŁ wra┼╝e┼ä w obr─Öbie innego paradygmatu muzycznego ÔÇô┬átakiego, w kt├│rym czu┼ébym si─Ö kompetentnym ÔÇ×kibicemÔÇŁ.
Od razu pomy┼Ťla┼éem o wybitnych przedstawicielach gitarowego jazzu. Kto, je┼Ťli nie wirtuozi gitary ÔÇô potrafi─ůcy z drewnianego pud┼éa i drutu wydoby─ç raz s┼éodki ┼Ťpiewny temat, to zn├│w kanonad─Ö szybkich precyzyjnych nut, sk┼éadaj─ůcych si─Ö w egzotyczn─ů gam─Ö ÔÇô pozwoli mi na prze┼╝ycia r├│wnie intensywne, jak te towarzysz─ůce zmaganiom s┼éaw ┼Ťwiatowej pianistyki? I chocia┼╝ wyrasta z innych wykonawczych za┼éo┼╝e┼ä i oparty jest na innych ┼Ťrodkach wyrazu, dorobek takich wykonawc├│w jak cho─çby Al Di Meola, Paco De Lucia, John McLauglin, Bir├ęli Lagr├Ęne, Pat Metheny, Joscho Stephan, Piotr Domaga┼éa czy Jacek Kr├│lik ma wszystkie niezb─Ödne atuty, by odwo┼éywa─ç si─Ö do wzrusze┼ä s┼éuchacza, a zarazem ┼éechta─ç jego rozum.
Maj─ůc w g┼éowie g─Östwin─Ö podobnych wyobra┼╝e┼ä i oczekiwa┼ä, trafi┼éem na ÔÇ×CeluloidÔÇŁ, czyli niedawno wydan─ů p┼éyt─Ö Artura Lesickiego i Marka Napi├│rkowskiego ÔÇô dw├│ch do┼Ťwiadczonych i uznanych muzyk├│w (o czym ┼Ťwiadczy─ç mo┼╝e wsp├│┼épraca z czo┼é├│wk─ů s┼éaw polskiego i ┼Ťwiatowego jazzu), s┼éyn─ůcych z technicznej perfekcji. W┼éa┼Ťnie ta ostatnia pozwala umie┼Ťci─ç tw├│rc├│w ÔÇ×CeluloiduÔÇŁ w┼Ťr├│d gitarowych heros├│w wymienionych w poprzednim akapicie.

Pozytywka zamiast doro┼╝ki

Wybieraj─ůc materia┼é do albumu, wykonawcy pos┼éu┼╝yli si─Ö, atrakcyjnym z marketingowego punktu widzenia, rozwi─ůzaniem, si─Ögn─Öli bowiem po znane tematy polskich kompozytor├│w muzyki filmowej. Utwory mi─Ödzy innymi Krzysztofa Komedy, Andrzeja Kurylewicza, Jerzego ÔÇ×DudusiaÔÇŁ Matuszkiewicza czy Wojciecha Kilara sta┼éy si─Ö na ÔÇ×CeluloidzieÔÇŁ no┼Ťnikami dla wra┼╝liwo┼Ťci, temperamentu i d┼║wi─Ökowej wyobra┼║ni Napi├│rkowskiego i Lesickiego.
Za ok┼éadk─ů z os┼éaniaj─ůcym twarz Gustawem Holoubkiem (kadr z filmu ÔÇ×Prawo i pi─Ö┼Ť─çÔÇŁ) kryje si─Ö sze┼Ť─ç takich tw├│rczych interpretacji. Pierwsz─ů ÔÇô┬ákt├│r─ů us┼éysza┼éem natychmiast po umieszczeniu kr─ů┼╝ka w odtwarzaczu ÔÇô jest gitarowe opracowanie motywu rozpoczynaj─ůcego serial ÔÇ×LalkaÔÇŁ z 1977 roku. Ju┼╝ kilka pierwszych jego takt├│w obudzi┼éo moje zdziwienie. Pami─Ötaj─ůc oryginalne wykonanie kompozycji Kurylewicza ÔÇô szybkie, pulsuj─ůce, nerwowe, doskonale odbijaj─ůce usposobienie neurotycznych bohater├│w dziewi─Ötnastowiecznej powie┼Ťci Prusa ÔÇô spodziewa┼éem si─Ö podobnej, mo┼╝e nawet intensywniejszej, aury niepokoju i po┼Ťpiechu. Ale gitarzy┼ŤciÔÇôaran┼╝erzy poszli zupe┼énie inn─ů drog─ů ÔÇô zwolnili i uspokoili swoj─ů ÔÇ×Lalk─ÖÔÇŁ, zr├│┼╝nicowali nieco dynamik─Ö utworu, dodaj─ůc przestrzeni na wybrzmienie nut tematu i do┼é─ůczaj─ůc do improwizowanej cz─Ö┼Ťci ┼Ťcie┼╝ki kilka nowych harmonicznych kolor├│w. O ile pierwowz├│r m├│g┼é przywodzi─ç na my┼Ťl stukocz─ůc─ů ko┼éami o bruk doro┼╝k─Ö przecinaj─ůc─ů Krakowskie Przedmie┼Ťcie, o tyle ÔÇ×CeluloidowaÔÇŁ adaptacja ÔÇ×LalkiÔÇŁ b─Ödzie raczej wieczornym obchodem po sklepie J. Mincla. ÔÇ×Rzut oka na nakr─Öcane zabawki na wystawie ÔÇô┬áwci─ů┼╝ delikatnie plumka jedna z pozytywek. Czy utarg si─Ö zgadza? Zamkni─Öcie kasy. Jeszcze kr├│tka wizyta na zapleczu w pokoju Starego SubiektaÔÇŁ.

Efektownie? Efekciarsko?

Druga ┼Ťcie┼╝ka albumu to motyw zaczerpni─Öty z filmowego ÔÇ×Po┼╝egnania z Mari─ůÔÇŁ. Sk┼éadaj─ůcy si─Ö na muzyk─Ö Tomasza Sta┼äki do tego obrazu zbi├│r kilku czy nawet kilkunastu wariacji wok├│┼é jednego tematu Lesicki i Napi├│rkowski wzbogacili o jeszcze jedn─ů ÔÇô znacznie bardziej surow─ů, pe┼én─ů pog┼éos├│w, tajemnicz─ů. Metaliczne d┼║wi─Öki dwunastostrunowej gitary wydobywaj─ů si─Ö jakby z katakumby, a towarzyszy im perkusyjny akompaniament.
Po tym, nast─Öpnym i kolejnym utworze moje zdziwienie nie przestaje rosn─ů─ç. Gdzie podzia┼éy si─Ö gitarowe popisy, do kt├│rych obaj muzycy ÔÇô wiem to na podstawie ich dotychczasowych dokona┼ä ÔÇô┬ás─ů zdolni? Gdzie pojedynki na sol├│wki, tempa na granicy zdrowego rozs─ůdku i ludzkich mo┼╝liwo┼Ťci? Gdzie ta szczypta rywalizacji, kt├│ra mog┼éaby uczyni─ç ze mnie muzycznego ÔÇ×kibicaÔÇŁ?
Motywy przebiegaj─ů po sobie g┼éadko, spokojnie. Wykonawcy bawi─ů si─Ö form─ů, to wznosz─ůc─ů si─Ö, to zn├│w opadaj─ůc─ů dynamik─ů, harmoni─ů uzupe┼énian─ů o coraz mniej spodziewane sk┼éadniki, modulowanym tempem i zmieniaj─ůc─ů si─Ö rytmik─ů. Co warte zauwa┼╝enia, gitarzy┼Ťci wykorzystuj─ů chyba ca┼ée spektrum brzmieniowe swoich instrument├│w, imituj─ůc oryginalne instrumentarium filmowych kompozycji ÔÇô przeci─ůg┼ée nuty o d┼éugim wybrzmieniu na┼Ťladuj─ů smyczki, fla┼╝olety rozbrzmiewaj─ů raz celest─ů, a raz wibrafonem, co i rusz s┼éycha─ç dudnienie b─Öbn├│w albo szum talerzy. Za przyk┼éady takich gitarowych imitacji pos┼éu┼╝y─ç mog─ů: patetyczny ÔÇ×Cz┼éowiek z ┼╝elazaÔÇŁ Korzy┼äskiego, pe┼éna dysonans├│w, mroczna ÔÇ×Death and the MaidenÔÇŁ z filmu Romana Pola┼äskiego i rozrywkowa, swinguj─ůca ÔÇ×Wojna DomowaÔÇŁ Jerzego ÔÇ×DudusiaÔÇŁ Matuszkiewicza. Ten ostatni kawa┼éek zamyka kr├│tka ┼╝wawa wirtuozerska coda, kt├│r─ů odczytuj─Ö jako wiadomo┼Ť─ç od wykonawc├│w dla odbiorc├│w: ÔÇ×Nie musimy wam niczego udowadnia─çÔÇŁ.

Napi├│rkowski to czy Lesicki?

Po kilku przes┼éuchanych piosenkach dopad┼éo mnie dziwne uczucie ÔÇô u┼Ťwiadomi┼éem sobie, ┼╝e nie mam poj─Öcia, kt├│ry z gitarzyst├│w gra w danym momencie kt├│r─ů z partii (czy to Lesicki odgrywa w┼éa┼Ťnie temat? czy to Napi├│rkowski ma solo?). Zazwyczaj rozr├│┼╝nienie muzyk├│w na nagraniach nie sprawia mi trudno┼Ťci ÔÇô cechy indywidualnego stylu wykonawcy i przestrzenne umieszczenie muzyka w akustycznej panoramie pozwalaj─ů zidentyfikowa─ç w┼éa┼Ťciw─ů osob─Ö. Tym razem by┼éo inaczej. Czy┼╝by kumple z jednego podw├│rka i wsp├│┼épracownicy z zespo┼éu FunkyGroove byli tak zgodni muzycznie, ┼╝e a┼╝ identyczni?
W─ůtpliwo┼Ťci s┼éuchaczy rozwiewaj─ů dwie do┼é─ůczone do p┼éyty autorskie kompozycje inspirowane muzyk─ů filmow─ů. Na szcz─Ö┼Ťcie tytu┼éowy ÔÇ×CeluloidÔÇŁ Marka Napi├│rkowskiego i ÔÇ×Crazy ScriptÔÇŁ Artura Lesickiego rysuj─ů wyra┼║ne r├│┼╝nice mi─Ödzy muzykami jako kompozytorami. W lirycznym ÔÇ×CeluloidzieÔÇŁ Napi├│rkowski przemienia si─Ö na chwil─Ö w m┼éodego Pata MethenyÔÇÖego. Z kolei g─Östy i wielow─ůtkowy ÔÇ×Crazy ScriptÔÇŁ to jedyny kawa┼éek p┼éyty, w kt├│rym jej tw├│rcy (stwierdzam to z niema┼é─ů satysfakcj─ů) mogli sobie pofolgowa─ç, zatracaj─ůc si─Ö na chwil─Ö w improwizacji.
Moja przygoda z ÔÇ×CeluloidemÔÇŁ stanowi doskona┼éy przyk┼éad tego, w jakim stopniu odbi├│r dzie┼éa pozostaje uzale┼╝niony od nastawienia, oczekiwa┼ä i przeds─ůd├│w odbiorcy. Oczekiwa┼éem sprint├│w po ca┼éej rozpi─Öto┼Ťci gryfu, rozleg┼éych pasa┼╝y przez rzadko spotykane akordy, ÔÇ×zmy┼éekÔÇŁ rytmicznych i ÔÇ×pu┼éapekÔÇŁ na s┼éuchacza, zakamuflowanych cytat├│w muzycznych. Dosta┼éem zupe┼énie co innego. Duetowi Napi├│rkowskiÔÇôLesicki uda┼éo si─Ö zaaran┼╝owa─ç i nagra─ç nastrojow─ů, delikatn─ů i oszcz─Ödn─ů w ┼Ťrodkach p┼éyt─Ö, kt├│ra nie narzuca si─Ö s┼éuchaczowi, ale nagradza uwag─Ö, ods┼éaniaj─ůc przed dociekliwymi drobne smaczki i ornamenty. Ca┼éy czas jednak nie umiem zgasi─ç w sobie rozczarowania wywo┼éanego pierwszym s┼éuchaniem, wi─Öc gdyby kto┼Ť kaza┼é mi arbitralnie oceni─ç ÔÇ×CeluloidÔÇŁ, jasno wskaza─ç, czy polecam czy odradzam jej kupno, mia┼ébym bardzo twardy orzech do zgryzienia.
 
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś