Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Bezpiecze┼ästwo na niby

Trudno znale┼║─ç dowody ┼Ťwiadcz─ůce o tym, ┼╝e uchod┼║cy stanowi─ů zagro┼╝enie dla polskiego pa┼ästwa. Tym bardziej, ┼╝e w 2017 roku rz─ůd pozwoli┼é na prac─Ö w Polsce ponad 225 tysi─ůcom ÔÇ×migrant├│w ekonomicznychÔÇŁ. S┼éyszymy, ┼╝e najlepiej nie przyjmowa─ç nikogo, ale je┼Ťli ju┼╝, to tylko osoby w ci─Ö┼╝kiej sytuacji ÔÇô podczas gdy zgod─Ö na pobyt w Polsce najtrudniej jest uzyska─ç w┼éa┼Ťnie w takim wypadku.

ilustr.: Maria Cielecka

ilustr.: Maria Cielecka


Debata na spo┼éecznie istotne tematy jest trudna z natury. Jak rozmawia─ç merytorycznie o kwestiach, do kt├│rych opisu u┼╝ywane s─ů przede wszystkim argumenty emocjonalne? Problem ten staje si─Ö szczeg├│lnie widoczny w kontek┼Ťcie tocz─ůcej si─Ö od paru lat dyskusji na temat uchod┼║c├│w. Niewa┼╝ne jest kto┬áÔÇô┬áczy te┼╝ kogo┬áÔÇô┬áwa┼╝ne, by go na pewno przyj─ů─ç; albo przeciwnie: by przypadkiem nie przepu┼Ťci─ç przez granic─Ö nikogo, bo przecie┼╝ to zagro┼╝enie, niebezpiecze┼ästwo, jaka┼Ť wroga obco┼Ť─ç, kt├│ra przedar┼éaby si─Ö do naszego sielskiego i spokojnego ┼╝ycia. Z tego wzgl─Ödu┬áStudenckie Ko┼éo┬áNaukowe im. Pauliny Kuczalskiej-Reinschmitt postanowi┼éo┬ázorganizowa─ç debat─Ö, w kt├│rej udzia┼é wzi─Öli prof. Irena Rzepli┼äska, prof. Pawe┼é Hut, adwokat Ewa Ostaszewska-┼╗uk oraz dr Dorota Pudzianowska. Wnioski z debaty postaram si─Ö przedstawi─ç w poni┼╝szym tek┼Ťcie.
Jednym z kluczowych punkt├│w spotkania by┼éa dyskusja o proponowanych zmianach w ustawie o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terenie RP. Nowelizacj─Ö ustawy mo┼╝na najog├│lniej podsumowa─ç tak: przy┼Ťwieca jej prze┼Ťwiadczenie, jakoby cudzoziemcy stanowili┬á zagro┼╝enie dla pa┼ästwa.┬áW uzasadnieniu projektu potrzeb─Ö wprowadzenia zmian t┼éumaczono ochron─ů porz─ůdku publicznego i bezpiecze┼ästwa wewn─Ötrznego. Oczywi┼Ťcie, brzmi to ca┼ékiem rozs─ůdnie┬áÔÇô porz─ůdek nale┼╝y wszak chroni─ç┬áÔÇô trudno jednak znale┼║─ç dowody, kt├│re ┼Ťwiadczy┼éyby o tym, ┼╝e na drodze do sielskiego i anielskiego ┼╝ycia w r├│wnie sielskiej i anielskiej Polsce mia┼éyby sta─ç osoby staraj─ůce si─Ö o obj─Öcie ochron─ů mi─Ödzynarodow─ů. Tym bardziej, ┼╝e migrantami ekonomicznymi rz─ůd okazuje si─Ö nie przejmowa─ç tak bardzo┬áÔÇô w samym 2017 roku przebywaj─ůcych w Polsce na podstawie zgody na pobyt sta┼éy lub pobyt czasowy by┼éo ponad 225 tysi─Öcy os├│b, podczas gdy ochron─ů mi─Ödzynarodow─ů obj─Öto niewiele ponad trzy tysi─ůce os├│b. Dziwi wi─Öc niesp├│jno┼Ť─ç w my┼Ťleniu: z jednej strony, w┼éadze zdecydowanie przeciwstawiaj─ů si─Ö przyjmowaniu ÔÇ×obcychÔÇŁ┬áÔÇô a przynajmniej wynika┼éoby to z prowadzonej przez nich polityki┬áÔÇô z drugiej jednak, najwidoczniej nie maj─ů takich problem├│w z migrantami ekonomicznymi. Prowadzi to do do┼Ť─ç kuriozalnej sytuacji, w kt├│rej s┼éyszy si─Ö, ┼╝e najlepiej to nie przyjmowa─ç nikogo, ale je┼Ťli ju┼╝, to tylko tych w ci─Ö┼╝kiej sytuacji┬áÔÇô podczas gdy zgod─Ö na pobyt w Polsce najtrudniej jest uzyska─ç w┼éa┼Ťnie w takim wypadku.
Przy tej okazji pojawia si─Ö jeszcze jeden problem,┬ászeroko dyskutowany ostatnio ze wzgl─Ödu na spraw─Ö ÔÇ×zamkni─ÖtegoÔÇŁ przej┼Ťcia granicznego w Terespolu. Teoretycznie pa┼ästwo ma obowi─ůzek przyj─ů─ç ka┼╝dego cudzoziemca i dopiero poprzez procedur─Ö oceni─ç, czy powinno udzieli─ç mu ochrony. Jednak┼╝e w Polsce zasada ta nie jest przestrzegana: cudzoziemcy zawracani s─ů ju┼╝ na granicy. Dotyczy to przede wszystkim wspomnianego przej┼Ťcia w Terespolu, na granicy z Bia┼éorusi─ů, gdzie na trudno┼Ťci we wje┼║dzie do Polski napotykaj─ů w szczeg├│lno┼Ťci Czeczeni. Nale┼╝y przy tym zaznaczy─ç, ┼╝e automatyczne zawracanie cudzoziemc├│w na zewn─Ötrznych granicach Unii Europejskiej jest niezgodne z orzeczeniem Europejskiego Trybuna┼éu Praw Cz┼éowieka. Ka┼╝dy ma bowiem prawo do z┼éo┼╝enia wniosku o obj─Öcie go ochron─ů mi─Ödzynarodow─ů┬áÔÇô i do sprawiedliwej jego oceny. Polski MSZ uznaje jednak, ┼╝e skoro ÔÇ×uchod┼║cyÔÇŁ ju┼╝ na granicy nie zostaj─ů wpuszczeni, zasada ÔÇ×niezawracaniaÔÇŁ nie obowi─ůzuje. Jednak┼╝e gdy tylko cudzoziemiec stawia si─Ö na przej┼Ťciu granicznym,┬ádostaje si─Ö automatycznie pod jurysdykcj─Ö w┼éadz polskich┬áÔÇô a co za tym idzie, pa┼ästwo musi post─Öpowa─ç zgodnie z Europejsk─ů Konwencj─ů Praw Cz┼éowieka. Trudno wi─Öc zrozumie─ç, dlaczego rz─ůd polski nie dopuszcza ch─Ötnych do procedury, Stra┼╝ Graniczna nie jest przecie┼╝ s─ůdem i nie w jej gestii le┼╝y ocena tego, kto na status uchod┼║cy zas┼éuguje┬áÔÇô tym bardziej, ┼╝e weryfikacja jakichkolwiek informacji w tak szybkim tempie jest wr─Öcz awykonalna. Trudno oceni─ç rzetelno┼Ť─ç z┼éo┼╝onych przez cudzoziemca zezna┼ä┬áÔÇô najcz─Ö┼Ťciej przes┼éuchanie odbywa si─Ö w niekomfortowych warunkach, po wielodniowej podr├│┼╝y, zdarzaj─ů si─Ö te┼╝ przypadki, w kt├│rych pojawiaj─ů si─Ö problemy ÔÇ×j─ÖzykoweÔÇŁ (przes┼éuchanie prowadzone jest na przyk┼éad po rosyjsku, podczas gdy ojczystym j─Özykiem zeznaj─ůcego jest czecze┼äski). Wydaje si─Ö wi─Öc, ┼╝e wynik tego typu dzia┼éa┼ä jest niewystarczaj─ůco rzetelny, by m├│g┼é prowadzi─ç do niewpuszczenia danej osoby do kraju,┬áa co za tym idzie┬áÔÇô do uniemo┼╝liwienia jej uzyskania statusu uchod┼║cy.
Co ciekawe, z ostatnio opublikowanych danych Urz─Ödu do Spraw Cudzoziemc├│w wynika, ┼╝e w 2017 roku nast─ůpi┼é znaczny spadek┬ásk┼éadanych wniosk├│w┬áÔÇô w latach poprzednich by┼éo ich oko┼éo dziesi─Öciu tysi─Öcy rocznie, podczas gdy obecnie┬áÔÇô jedynie pi─Ö─ç tysi─Öcy. Mo┼╝na wi─Öc s─ůdzi─ç, ┼╝e jest to wynikiem odsy┼éania cudzoziemc├│w przez Stra┼╝ Graniczn─ů z powrotem na Bia┼éoru┼Ť, a zatem ┼╝e co┼Ť, co trudno uzna─ç za legalne, jest powszechnym procederem.
Wracaj─ůc jednak do zmian w prawie: w ┼Ťwietle wszystkich tych danych wydaj─ů si─Ö one jeszcze bardziej niepokoj─ůce. Swoje w─ůtpliwo┼Ťci co do projektu wyrazi┼éa mi─Ödzy innymi Helsi┼äska Fundacja Praw Cz┼éowieka, za najbardziej niepewne uznaj─ůc propozycje wprowadzenia listy bezpiecznych kraj├│w pochodzenia, bezpiecznych kraj├│w trzecich, stworzenia trybu granicznego czy zmiany instytucjonalne skutkuj─ůce brakiem skutecznego ┼Ťrodka odwo┼éawczego od decyzji o odmowie udzielenia ochrony. HFPCz oceni┼éa te┼╝ negatywnie automatyczn─ů detencj─Ö wi─Ökszo┼Ťci cudzoziemc├│w na czas rozpatrywania wniosku ubiegaj─ůcych si─Ö o udzielenie im ochrony mi─Ödzynarodowej (czekaj─ůcy na decyzje umieszczani b─Öd─ů w zamkni─Ötych o┼Ťrodkach). Strona rz─ůdowa pomys┼éy te t┼éumaczy usprawnieniem ruchu granicznego czy ochron─ů porz─ůdku publicznego. Je┼Ťli jednak przyjrze─ç si─Ö im bli┼╝ej, nie jest to tak oczywiste.
Koncepcja ÔÇ×bezpiecznych kraj├│wÔÇŁ zak┼éada, ┼╝e istnie─ç b─Ödzie lista pa┼ästw z g├│ry uznanych za┬áÔÇô jak sama nazwa wskazuje┬áÔÇô niestanowi─ůce zagro┼╝enia dla swoich obywateli; wnioski cudzoziemc├│w pochodz─ůcych z takich rejon├│w z g├│ry uznawane b─Öd─ů za bezzasadne b─ůd┼║ b─Öd─ů procedowane w trybie przyspieszonym, a co za tym idzie, mog─ů one nie zosta─ç odpowiednio i indywidualne ocenione. Co wi─Öcej, rozwi─ůzanie to jest niezgodne z Konwencj─ů Genewsk─ů, kt├│ra nakazuje przecie┼╝ stosowanie jej postanowie┼ä bez wzgl─Ödu na kraj pochodzenia uchod┼║cy. Owszem, rozwi─ůzanie to mo┼╝e spowodowa─ç znaczne zwi─Ökszenie tempa wydawania decyzji┬áÔÇô ale czy czas powinien by─ç warto┼Ťci─ů nadrz─Ödn─ů w stosunku do rzetelno┼Ťci post─Öpowania?
Tak┼╝e i tryb graniczny┬áÔÇô b─Öd─ůcy pr├│b─ů ÔÇ×usprawnienia proceduryÔÇŁ┬áÔÇô bardziej ni┼╝ do zapewnienia ÔÇ×ochrony porz─ůdku publicznegoÔÇŁ mo┼╝e prowadzi─ç do nierzetelnego rozpatrywania poszczeg├│lnych spraw. Czas na wydanie decyzji w pierwszej instancji wynosi─ç b─Ödzie jedynie dwadzie┼Ťcia dni! Naiwno┼Ťci─ů jest s─ůdzi─ç, ┼╝e przyniesie to oczekiwany skutek┬áÔÇô oczywi┼Ťcie, post─Öpowania b─Öd─ů trwa┼éy kr├│cej, ale chocia┼╝by ze wzgl─Ödu na braki kadrowe, na niewystarczaj─ůc─ů liczb─Ö urz─Ödnik├│w, trudno spodziewa─ç si─Ö koherentnej i merytorycznej oceny dostarczonych dowod├│w. Co wi─Öcej, cz─Öste s─ů przypadki, w kt├│rych cudzoziemcy w momencie przekraczania granicy nie posiadaj─ů odpowiednich dokument├│w┬áÔÇô musz─ů wi─Öc czeka─ç na wys┼éanie ich z kraju pochodzenia, co z oczywistych wzgl─Öd├│w okazuje si─Ö zwykle czasoch┼éonne.
Mo┼╝na te┼╝ zapyta─ç, czy projekt ustawy nie jest prawem pozornym z innego powodu: w ÔÇ×literzeÔÇŁ zapewnia on przecie┼╝ wszystkim staraj─ůcym si─Ö o udzielenie ochrony mi─Ödzynarodowej bezp┼éatn─ů pomoc prawn─ů. Trudno jednak o ┼Ťrodki na realizacj─Ö tego postulatu. Z drugiej strony, organizacje pozarz─ůdowe, kt├│re┬ázajmuj─ů si─Ö sprawami uchod┼║czymi, maj─ů utrudniony kontakt z potencjalnymi klientami, ich przedstawiciele nie maj─ů te┼╝ pe┼énego dost─Öpu do akt, a co wi─Öcej┬áÔÇô same NGO-sy s─ů niedofinansowane, mi─Ödzy innymi ze wzgl─Ödu na inne ni┼╝ pocz─ůtkowo planowane wykorzystanie ┼Ťrodk├│w FAMI. Z tego wzgl─Ödu wspomniana w ustawie ÔÇ×bezp┼éatna pomoc prawnaÔÇŁ staje si─Ö┬áÔÇô przynajmniej na razie┬áÔÇô┬ájedynie frazesem.
Wydaje si─Ö wi─Öc, ┼╝e nowe rozwi─ůzania prawne nie odpowiadaj─ů zmieniaj─ůcym si─Ö warunkom i nasilaj─ůcemu si─Ö ruchowi migracyjnemu┬áÔÇô trudno tak naprawd─Ö zrozumie─ç, dlaczego do Polski tak ci─Ö┼╝ko si─Ö dosta─ç, skoro bezpiecze┼ästwo zdaje si─Ö tu tylko pustym has┼éem. To istotne tym bardziej, ┼╝e migracja nie jest przecie┼╝ niczym nowym, a jedynie naturalnym zjawiskiem, kt├│remu nie mo┼╝na przypisa─ç ┼╝adnej warto┼Ťci. Wszystko to stanowi odwr├│cenie zasad, kt├│re powinny przecie┼╝ przy┼Ťwieca─ç w┼éadzom publicznym┬áÔÇô pa┼ästwo wraz z ca┼éym swoim aparatem administracyjnym s┼éu┼╝y─ç ma jednostkom. W tej sytuacji wida─ç za to swego rodzaju odwr├│cenie porz─ůdku┬áÔÇô pa┼ästwo stawia siebie wr─Öcz na r├│wni z cudzoziemcem, uznaj─ůc, ┼╝e dla ewentualnego zagro┼╝enia, kt├│re mog┼éaby stanowi─ç jednostka, zmieni─ç musi ca┼éy sw├│j system.
***
W imieniu Studenckiego Ko┼éa Naukowego im. Pauliny Kuczalskiej-Reinschmitt chcieliby┼Ťmy serdecznie zaprosi─ç na kolejne wydarzenia ÔÇô┬ánajbli┼╝sze, czyli wyk┼éad s─Ödziego Elyakima Rubinsteina, Wiceprezesa S─ůdu Najwy┼╝szego w Izraelu w stanie spoczynku, odb─Ödzie si─Ö ju┼╝ 30 stycznia!
***

Pozosta┼ée teksty z┬ábie┼╝─ůcego numeru dwutygodnika ÔÇ×KontaktÔÇŁ mo┼╝na znale┼║─ç┬átutaj.

***

Polecamy tak┼╝e:

Z┼éonkiewicz: Uchod┼║cy ┼╝yj─ů w ci─ůg┼éym poczuciu tymczasowo┼Ťci

Granice europejsko┼Ťci na granicach Europy

Szlak Ba┼éka┼äski: tam i z powrotem

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś