magazyn lewicy katolickiej

ÔÇ×AnnetteÔÇŁ. Zwykli┼Ťcie by─ç kim┼Ť wi─Öcej

Carax mo┼╝e by─ç z tego filmu zadowolony. Sprawdza si─Ö jako podsumowanie jego ca┼éego dotychczasowego dorobku artystycznego i odp┼éyni─Öcie w otch┼éa┼ä, o kt├│rej ┼Ťpiewaj─ů bohaterowie w zamykaj─ůcej sekwencj─Ö piosence ÔÇ×Sympathy for the AbyssÔÇŁ.
ÔÇ×AnnetteÔÇŁ. Zwykli┼Ťcie by─ç kim┼Ť wi─Öcej
źródło: materiały prasowe Gutek Film

Leos Carax od pocz─ůtku swojej kariery stara si─Ö zaznaczy─ç, ┼╝e jest tw├│rc─ů bezkompromisowym. Jego ka┼╝dy kolejny film jest inny od pozosta┼éych, a jednocze┼Ťnie tak bardzo Caraxowski. ÔÇ×AnnetteÔÇŁ, kt├│rego wyj─ůtkow─ů, bo odbywaj─ůc─ů si─Ö w ten sam dzie┼ä co pierwszy seans na festiwalu w Cannes, premier─Ö mia┼éem przyjemno┼Ť─ç ogl─ůda─ç po zapoznaniu si─Ö z wcze┼Ťniejszymi produkcjami tego re┼╝ysera. Wszystkim widzom polecam zrobienie tego samego, poniewa┼╝ jest to dzie┼éo wyj─ůtkowe pod wieloma wzgl─Ödami. Po obejrzeniu ÔÇ×Kochank├│w z Pont-NeufÔÇŁ (1991) czy ÔÇ×Holy MotorsÔÇŁ (2012) tre┼Ť─ç tego przedziwnego, wr─Öcz mistycznego musicalu staje si─Ö ┼éatwiejsza do przyswojenia. Deliryczna wizja zdobycia wszystkiego i stracenia czego┼Ť wi─Öcej przybiera tu bowiem rozmiary fantasmagorii, a nawet transcendentalnego doznania, w kt├│rym trudno si─Ö po┼éapa─ç, co jest prawdziwe, a co stanowi z┼éudn─ů projekcj─Ö rzeczywisto┼Ťci.

Urodzony 22 listopada 1960 roku we francuskim Suresnes re┼╝yser swoj─ů przygod─Ö z kinem zacz─ů┼é dosy─ç standardowo. Najpierw g┼é├│wnie pisa┼é o filmach, p├│┼║niej po wypracowaniu w miar─Ö sp├│jnej wizji artystycznej pr├│bowa┼é swoich si┼é, realizuj─ůc etiudy i kr├│tkie metra┼╝e. Kolejny krok w jego rozwoju by┼é du┼╝o bardziej powa┼╝ny ÔÇô jego fabularny debiut ÔÇ×Boy Meets GirlÔÇŁ (1984) by┼é wy┼Ťwietlany w sekcji pobocznej na 37. edycji festiwalu w Cannes i zosta┼é nagrodzony specjaln─ů Nagrod─ů M┼éodych. Jednocze┼Ťnie otworzy┼é Caraxowi drog─Ö do wielkiej kariery oraz zapewni┼é pierwszy porz─ůdny wpis w portfolio. Ju┼╝ dwa lata p├│┼║niej, na Berlinale swoj─ů premier─Ö mia┼éa ÔÇ×Z┼éa krewÔÇŁ (1986), w kt├│rej ponownie zagra┼é Denis Lavant ÔÇô p├│┼║niej sta┼éy wsp├│┼épracownik Caraxa. Trzeci pe┼énometra┼╝owy film fabularny re┼╝ysera poch┼éon─ů┼é zdecydowanie najwi─Öksze ┼Ťrodki, a jego produkcja si─Ö przed┼éu┼╝a┼éa. Jednak warto by┼éo czeka─ç ÔÇô┬á obraz ÔÇ×Kochankowie z Pont-NeufÔÇŁ (1991), po kt├│rym znacznie przyby┼éo fan├│w tego duetu, musia┼é mie─ç zmienion─ů lokacj─Ö ÔÇô okres zdj─Öciowy znacznie si─Ö przed┼éu┼╝a┼é, a bud┼╝etu zacz─Ö┼éo brakowa─ç. Carax nie przebiera┼é w ┼Ťrodkach, co zreszt─ů wida─ç po wielu sekwencjach opowie┼Ťci o bole┼Ťnie zakochanych Mich├Ęle i Alexie.

To w┼éa┼Ťnie ten trzeci film pozwala rzuci─ç na filmografi─Ö Caraxa filtr wy┼éapuj─ůcy w─ůtki cz─Östo poruszane przez re┼╝ysera. Najwa┼╝niejszym z motyw├│w zdaje si─Ö by─ç w─ůtek mi┼éosny ÔÇô z jednej strony naznaczony cierpieniem, a z drugiej b─Öd─ůcy powodem do inspiracji, poznawania samego siebie i regu┼é, jakimi rz─ůdzi si─Ö ┼Ťwiat. Wraz ze swoimi filmami naturalnie dorasta┼é sam Carax. W wieku 31 lat ma┼éo kto w┼Ťr├│d europejskich re┼╝yser├│w tamtych lat mia┼é tak wiele sukces├│w na koncie. W pewnym momencie jednak czar prys┼é i, zbli┼╝aj─ůc si─Ö do czterdziestki, Carax coraz bardziej traci┼é form─Ö. W roku 1999 zaprezentowa┼é szerokiej publice ÔÇ×Pol─Ö XÔÇŁ ÔÇô radykaln─ů interpretacj─Ö powie┼Ťci ÔÇ×Pierre; or, The AmbiguitiesÔÇŁ Hermana MelvilleÔÇÖa. Carax spr├│bowa┼é w├│wczas poeksperymentowa─ç z nowymi podgatunkami swojego rodzimego kina i wybra┼é szczeg├│lnie popularny na prze┼éomie wiek├│w ÔÇô New French Extremism. Na swoje kolejne projekty kaza┼é publiczno┼Ťci czeka─ç, bo przez kolejne trzyna┼Ťcie lat produkowa┼é wy┼é─ůcznie kr├│tkie metra┼╝e, wideoesje i klipy.

Czy mo┼╝emy ju┼╝ zaczyna─ç?

Podobnie jak uwielbiane zw┼éaszcza przez europejskich krytyk├│w filmowych ÔÇ×Holy MotorsÔÇŁ (2012), ÔÇ×AnnetteÔÇŁ rozpoczyna sam tw├│rca wielkiego widowiska. Pytaj─ůc ÔÇ×czy mo┼╝emy ju┼╝ zaczyna─ç?ÔÇŁ, Carax otwiera pierwszy utw├│r o tym samym tytule. Na samym pocz─ůtku warto zauwa┼╝y─ç, ┼╝e bez wzgl─Ödu na to, jak wielki jest to re┼╝yser, bez warstwy muzycznej ten film by nie istnia┼é. Za teksty piosenek odpowiedzialni s─ů tu bracia Mael ÔÇô Russel i Ron. Wszyscy mi┼éo┼Ťnicy glam rocka z lat 70. zapewne kojarz─ů ich z duetu Sparks. W swojej tw├│rczo┼Ťci wielokrotnie wskazywali na pot─Ö┼╝n─ů inspiracj─Ö, jak─ů czerpi─ů z kinematografii. W trakcie tegorocznego festiwalu w Cannes, podczas kt├│rego premier─Ö mia┼éa ÔÇ×AnnetteÔÇŁ, pokazywany jest r├│wnie┼╝ dokument Edgara Wrighta ÔÇ×The Sparks BrothersÔÇŁ, w kt├│rym brytyjski re┼╝yser przybli┼╝a szczeg├│┼éy ich ponad pi─Ö─çdziesi─Öcioletniej kariery.

Nale┼╝y przyzna─ç, ┼╝e bardzo podkre┼Ťlane przez Caraxa zawieranie w swoich filmach autorskiej cz─ůstki uda┼éo si─Ö tak┼╝e przy pracy ze scenariuszem napisanym przez kogo┼Ť innego. Dotychczas zajmowa┼é si─Ö bowiem zar├│wno pisaniem, jak i realizowaniem swoich dzie┼é. Poza warstw─ů audio ekipa techniczna zadba┼éa o doznania wizualne, a tych ÔÇ×AnnetteÔÇŁ dostarcza naprawd─Ö wiele. Ju┼╝ w otwieraj─ůcej sekwencji mo┼╝emy zaobserwowa─ç zabaw─Ö monta┼╝em i perspektyw─ů. Postaci zdaj─ů si─Ö sta─ç na kraw─Ödzi z┼éamania czwartej ┼Ťciany. Przekroczenie symbolicznej granicy pomi─Ödzy widzami a aktorami jest cz─Östym zagraniem tw├│rc├│w awangardowych. Do tego dochodzi jeszcze kilkukrotnie w dalszej cz─Ö┼Ťci tej produkcji ze strony wszystkich postaci. Im dalej jednak zag┼é─Öbiamy si─Ö w histori─Ö, tym uj─Öcia staj─ů si─Ö spokojniejsze, a praca kamery bardziej p┼éynna. Wymaga tego tak┼╝e scenografia, kt├│rej monumentalno┼Ť─ç stwarza pewne utrudnienia realizacyjne. Tw├│rcy nie szcz─Ödzili na wykorzystaniu starannie dobranych mebli oraz lokalizacji ÔÇô zupe┼énie jak w przypadku ÔÇťKochank├│w z Pont-NeufÔÇŁ. Na docenienie zas┼éuguje w tym miejscu Florian Sanson, kt├│ry odpowiada┼é za plastyczn─ů opraw─Ö mi─Ödzy innymi ju┼╝ przy ÔÇ×Holy MotorsÔÇŁ i najnowszym filmie francuskiej re┼╝yserki Alice Winocour ÔÇô ÔÇ×ProximaÔÇŁ (2019).

Czy filmowy postmodernizm mo┼╝e p├│j┼Ť─ç za daleko?

Inspiracji innymi dzie┼éami kultury jest w ÔÇ×AnnetteÔÇŁ naprawd─Ö mn├│stwo i chyba najwi─Öksz─ů frajd─Ö odbiorcom sprawia ich samodzielne odkrywanie. Por├│wnania do ÔÇ×G┼éowy do wycieraniaÔÇŁ (1977) Davida Lyncha czy ÔÇ×Laleczki ChuckyÔÇŁ (1988) zdaj─ů si─Ö by─ç ca┼ékiem na miejscu. Ponownie, o czym by┼éa ju┼╝ mowa, Carax na warsztat bierze relacj─Ö kobiety i m─Ö┼╝czyzny. Poza wi─Özi─ů romantyczn─ů, kt├│ra przedstawiana jest przez bardzo nowatorskie, ┼Ťpiewane sceny seksu, bardzo wa┼╝na jest tak┼╝e wi─Ö┼║ psychiczna, kt├│rej utrzymanie jest przez pewien czas utrudnione. G─Östo rozsian─ů fabu┼é─Ö przecinaj─ů przerywniki, najcz─Ö┼Ťciej przedstawiaj─ůce HenryÔÇÖego, czyli g┼é├│wnego bohatera, jad─ůcego na motorze. Bardzo podobny motyw pojawia┼é si─Ö w ÔÇ×Z┼éej krwiÔÇŁ z roku 1986.

Pozostaj─ůc przy temacie pary protagonist├│w ÔÇô HenryÔÇÖego i Ann ÔÇô najlepiej jest wiedzie─ç o ich relacji jak najmniej. Mamy do czynienia ze zwi─ůzkiem muzyk├│w, aczkolwiek o nieco innym usposobieniu ni┼╝ zdaje nam si─Ö przedstawia─ç opis filmu. Posta─ç grana przez Adama Drivera zajmuje si─Ö stand-upem i komedianctwem, w czym mo┼╝na zaobserwowa─ç pewn─ů inspiracj─Ö ÔÇ×Kr├│lem komediiÔÇŁ (1982) w re┼╝yserii Martina Scorsese. ┼╗arty, a raczej zdania wypowiadane przez HenryÔÇÖego, s─ů suche, nie┼Ťmieszne, cz─Östo wr─Öcz ┼╝enuj─ůce. Mimo wszystko, odwrotnie ni┼╝ u ameryka┼äskiego mistrza, publiczno┼Ť─ç to uwielbia. Antysemickie gagi przeplatane ekstatycznymi uk┼éadami tanecznymi i naprawd─Ö dobr─ů gr─ů aktorsk─ů kreuj─ů posta─ç, kt├│rej chce si─Ö wierzy─ç. O tym czy warto, jest w sumie ca┼éy ten film.

Jest w ┼╝yciu HenryÔÇÖego pewna bardzo wa┼╝na osoba ÔÇô Ann, grana przez Marion Cotillard ÔÇô kt├│ra pe┼éni r├│wnie┼╝ rol─Ö znakomitej sopranistki, b─Öd─ůcej w stanie dzi─Öki swej barwie g┼éosu wyra┼╝a─ç ca┼ée spektrum emocji. Tutaj znajduje si─Ö pewna asymetria ÔÇ×AnnetteÔÇŁ. Henry stale o sobie opowiada, ale tylko innym ludziom ÔÇô ca┼éy czas sam szuka siebie i to jest najwi─Öksz─ů przeszkod─ů w normalnym, zdrowym funkcjonowaniu. Ann za┼Ť korzysta z okazji, kt├│re daje jej ┼Ťpiew, by sprosta─ç trudno┼Ťciom w zwi─ůzku i prywatnym ┼╝yciu. Wraz z m─Ö┼╝em decyduj─ů si─Ö na dziecko ÔÇô standardow─ů drog─Ö ucieczki przed konfliktami w tego typu relacjach.

Narodziny tytu┼éowej bohaterki zwiastuj─ů pocz─ůtek czego┼Ť nowego. Nagle symbole, kt├│re tw├│rcy wrzucali w r├│┼╝nych etapach filmu, zaczynaj─ů do nas powraca─ç. A do detali si─Ö w tym filmie naprawd─Ö przy┼éo┼╝ono. Za ka┼╝dym plakatem na ┼Ťcianie i popielniczk─ů stoi jaka┼Ť historia doskonale wpisuj─ůca si─Ö w t─Ö konkretn─ů scen─Ö. Warto zapami─Ötywa─ç najdrobniejsze szczeg├│┼éy, bo pozwalaj─ů one uporz─ůdkowa─ç sobie tak bardzo chaotycznie poprowadzon─ů o┼Ť fabularn─ů. Carax wprowadzi┼é tu znowu autorskiego pazura. Tak jak w swoim kr├│tkim metra┼╝u ÔÇ×Sans titreÔÇŁ (1997), zdj─Öcia rzeczywiste przeplata urywkami z archiwalnych nagra┼ä, zazwyczaj przedstawiaj─ůcych sal─Ö kinow─ů. Konfrontuj─ůc to ze zwrotami bezpo┼Ťrednimi do widza, uda┼éo si─Ö w ÔÇ×AnnetteÔÇŁ wytworzy─ç pewien rodzaj dysonansu poznawczego, w kt├│rym zaciera si─Ö granica pomi─Ödzy realnym a nadrealnym.

Przed premier─ů tego filmu wiele os├│b, w tym ja, zastanawia┼éo si─Ö, w kt├│r─ů stron─Ö p├│jd─ů tw├│rcy, ┼é─ůcz─ůc stricte gatunkowe przedstawienie tematu niczym z ÔÇ×La la landÔÇŁ (2016) Damiena Chazelle i podej┼Ťcie anty-musicalowe rodem z ÔÇ×Ta┼äcz─ůc w ciemno┼ŤciachÔÇŁ (2000) Larsa Von Triera. Doszukuj─ůc si─Ö wi─Ökszych podobie┼ästw warto zwr├│ci─ç uwag─Ö na to, z jak du┼╝─ů doz─ů ostro┼╝no┼Ťci zmieniano konwencj─Ö tej produkcji. Musical w pewnym momencie przekszta┼éca┼é si─Ö bowiem w porz─ůdnie zrealizowane psychologiczne studium przypadku. Na uwag─Ö zas┼éuguj─ů r├│wnie┼╝ przeskoki z krymina┼éu, renesansu kina fantasy i dramatu s─ůdowego.

Stwierdzam ostatecznie, staraj─ůc si─Ö hamowa─ç m├│j entuzjazm, ┼╝e ÔÇ×AnnetteÔÇŁ jest na pewno filmem spe┼énionym. Pierwsze relacje z Cannes oraz innych festiwali wskazuj─ů, ┼╝e ┼Ťwiat krytyki jest podzielony. Znaj─ůc wcze┼Ťniejsz─ů tw├│rczo┼Ť─ç Caraxa, jestem przekonany, ┼╝e taki by┼é jego g┼é├│wny cel ÔÇô podzielenie publiki tak, jak podzieleni byli bohaterowie ÔÇô zar├│wno wewn─Ötrznie, jak i mi─Ödzy sob─ů. My┼Ťl─Ö, ┼╝e Carax mo┼╝e by─ç z tego filmu zadowolony, bo moim zdaniem stanowi on opus magnum w dotychczasowej karierze francuskiego re┼╝ysera. Sprawdza si─Ö bowiem zar├│wno jako kontynuacja, dope┼énienie dyptyku, kt├│ry mo┼╝e wsp├│┼étworzy─ç z ÔÇ×Holy MotorsÔÇŁ (2012), ale r├│wnie┼╝ jako podsumowanie jego ca┼éego dotychczasowego dorobku artystycznego i odp┼éyni─Öcie w otch┼éa┼ä, o kt├│rej ┼Ťpiewaj─ů bohaterowie w zamykaj─ůcej sekwencj─Ö piosence ÔÇ×Sympathy for the AbyssÔÇŁ.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś