Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Zadara na tle zniszczonej Warszawy. Recenzja spektaklu ÔÇ×Matka Courage i jej dzieciÔÇŁ.

Wojna w spektaklu Zadary ma charakter religijny ÔÇô toczy si─Ö pomi─Ödzy bezwzgl─Ödnymi polskimi katolikami a reszt─ů kraj├│w Unii Europejskiej. Polacy id─ů pod flag─ů bia┼éo-czerwon─ů, przez ┼Ťrodek kt├│rej poprowadzony jest czarny krzy┼╝ z cierniami.

materiały prasowe

materiały prasowe


Min─Ö┼éo dziesi─Ö─ç lat od ostatniej w Polsce inscenizacji s┼éynnego dramatu Bertolda Brechta. Do tego czasu wystawiany by┼é on ponad dwadzie┼Ťcia razy, stale udowadniaj─ůc swoj─ů ponadczasowo┼Ť─ç. Micha┼é Zadara, re┼╝yser sk┼éonny do wskrzeszania utwor├│w klasycznych, dokona┼é wi─Öc w┼éa┼Ťciwie idealnego wyboru tekstu. Przeniesienie Matki Courage do reali├│w XXI wieku w ┼╝aden spos├│b nie ujmuje orygina┼éowi, co wi─Öcej, rozszerza wr─Öcz mo┼╝liwo┼Ťci interpretacji dzie┼éa. Wi─Öcej jednak nale┼╝y si─Ö spektaklowi Zadary zarzut├│w ni┼╝ pochwa┼é.
Przywo┼éanej w sztuce wizji wojny nie brakuje atmosfery kafkowskiego surrealizmu. Widz przez trzy i p├│┼é godziny nie jest w stanie dowiedzie─ç si─Ö wi─Öcej ni┼╝ to, co re┼╝yserowi potrzebne do podstawowego zawi─ůzania akcji. Pewne jest jednak, ┼╝e to wojna o charakterze religijnym ÔÇô pomi─Ödzy bezwzgl─Ödnymi polskimi katolikami a reszt─ů kraj├│w Unii Europejskiej. Polacy id─ů pod flag─ů bia┼éo-czerwon─ů, przez ┼Ťrodek kt├│rej poprowadzony jest czarny krzy┼╝ z cierniami. ┼╗o┼énierze witaj─ů si─Ö s┼éowami ÔÇ×Niech b─Ödzie pochwalony…ÔÇŁ, a przera┼╝eni ch┼éopi pod ubraniami nosz─ů ogromne, srebrne krucyfiksy. Satyryczna wizja Zadary, cho─ç prowokuje do szerszej refleksji, sama w sobie jest zbyt banalna i schematyczna, ┼╝eby sta─ç si─Ö elementem pierwszoplanowym. Ze wzgl─Ödu na swoj─ů uniwersaln─ů wymow─Ö dramat Brechta pozwala jednak┼╝e na wariantywne odczytania i nawet nie do ko┼äca udana wizja re┼╝ysera nie mo┼╝e si─Ö przyczyni─ç do zniwelowania tego faktu.
Z tego te┼╝ powodu imponuj─ůca scenografia mo┼╝e widza dra┼╝ni─ç, a jednocze┼Ťnie go zachwyca─ç. Opiera si─Ö ona na czterech filarach: gigantycznej makiecie zniszczonej Warszawy, kt├│rej uj─Öcia wy┼Ťwietlaj─ů si─Ö na jeszcze wi─Ökszym ekranie stanowi─ůcym t┼éo ca┼éego spektaklu; wozie Matki Courage ÔÇô zardzewia┼éym i zniszczonym mercedesie ÔÇô oraz kilku instrumentach, z kt├│rych aktorzy korzystaj─ů podczas ┼Ťpiewania piosenek wplatanych w wydarzenia fabularne. Zadara umiej─Ötnie i w pe┼éni wykorzystuje mo┼╝liwo┼Ťci oferowane przez Teatr Narodowy. Liczna grupa technik├│w, precyzyjnie dobrane ud┼║wi─Ökowienie, poruszaj─ůce si─Ö platformy ÔÇô to wszystko sk┼éada si─Ö na niezwykle efektowne wizualnie przedstawienie. Na szczeg├│ln─ů uwag─Ö zas┼éuguje w┼éa┼Ťnie przemieszczaj─ůcy si─Ö po deskach teatru samoch├│d, kt├│ry stanowi swego rodzaju centrum scenicznego mikrokosmosu. Dooko┼éa niego dziej─ů si─Ö wszystkie najwa┼╝niejsze sceny dramatu, co pozwala skonstatowa─ç, jak sprawnie skonstruowana jest ca┼éa sztuka. Pozostaje jednak pytanie: czy tak znakomita scenografia nie przes┼éoni przypadkiem najwa┼╝niejszej cz─Ö┼Ťci dramatu, a wi─Öc samych aktor├│w?
Po cz─Ö┼Ťci, niestety, tak. Wiele aktorskich kreacji w zestawieniu z genialn─ů opraw─ů wypada w┼éa┼Ťciwie blado. Z ca┼é─ů pewno┼Ťci─ů tego ci─Ö┼╝aru nie s─ů w stanie ud┼║wign─ů─ç wykonawcy pierwszej sceny ÔÇô Kamila Baar-Kocha┼äska oraz Bart┼éomiej Bobrowski. Ich kr├│tki, przekrzyczany i sztywny dialog przypomina raczej rozgrzewk─Ö, poszukiwanie formy ni┼╝ faktyczne przedstawienie. W tej scenie r├│wnie┼╝ odtw├│rczyni g┼é├│wnej roli, Danuta Stenka, wypada do┼Ť─ç bezbarwnie i mechanicznie. Za┼éo┼╝y─ç mo┼╝na jednak, ┼╝e wina le┼╝y po stronie niezr─Öczno┼Ťci wynikaj─ůcej z teksu, a nie samej aktorki, kt├│ra zreszt─ů wraz z up┼éywem czasu wspina si─Ö na wy┼╝yny gry teatralnej i prezentuje szczeg├│lnie wysoki poziom artystycznego kunsztu. Stenka sprawnie, cho─ç z nut─ů formalizmu, odwzorowuje cwaniactwo i spryt Matki Courage, by w kulminacyjnych momentach zaskoczy─ç widza ledwo wyczuwalnymi gestami, kt├│rymi mistrzowsko pokazuje oderwanie od przybieranej pozy jednoznacznie twardej i nieust─Öpliwej kobiety. Matka Courage w kreacji Stenki jest bardzo ludzka i, co wa┼╝niejsze, autentyczna. Na pochwa┼é─Ö zas┼éuguje r├│wnie┼╝ Zbigniew Zamachowski, kt├│ry wciela si─Ö w rol─Ö pastora. Cho─ç momentami pozostaje w tle, w kluczowych momentach przedstawia posta─ç wielop┼éaszczyznow─ů. Najwi─Ökszym jednak zaskoczeniem i nieopisan─ů warto┼Ťci─ů ÔÇ×Matki CourageÔÇŁ Zadary jest, wyst─Öpuj─ůca go┼Ťcinnie, Barbara Wysocka. Portretuje ona w spektaklu posta─ç Kattrin, niemowy. Wysocka ma wi─Öc do┼Ť─ç ograniczone pole do popisu. Jej performance opiera─ç si─Ö musi, przede wszystkim, na ekspresji twarzy. Tym bardziej wi─Öc zaskakuje fakt, ┼╝e trudno nawet zliczy─ç emocje przedstawiane przez ni─ů wy┼é─ůcznie fizjonomi─ů. Najmocniejsze i najbardziej przeszywaj─ůce przecie┼╝ sceny ca┼éego spektaklu ÔÇô ratowanie dziecka z p┼éon─ůcego domu przez Kattrin, gwa┼ét pope┼éniony na niej, wreszcie ko┼äcowy bunt przeciwko realiom ┼Ťwiata ÔÇô bazuj─ů na aktorstwie Wysockiej. Reszta postaci wypada w tym kontra┼Ťcie co najwy┼╝ej poprawnie. Pawe┼é Paprocki, Arkadiusz Janiczek i Karol Dziuba odgrywaj─ů swoje kreacje zadowalaj─ůco, ale sprawiaj─ů wra┼╝enie do┼Ť─ç beznami─Ötnych. Trudno powiedzie─ç, czy wina to adaptacji, re┼╝ysera czy samych odtw├│rc├│w.
Inn─ů spraw─ů jest, ┼╝e spektakl Zadary zdaje si─Ö ci─ůgn─ů─ç w niesko┼äczono┼Ť─ç. Gdyby odj─ů─ç od niego niemrawe p├│┼é godziny wprowadzenia oraz flegmatyczn─ů drug─ů po┼éow─Ö, pozosta┼éoby dziewi─Ö─çdziesi─ůt minut sztuki, kt├│ra rzeczywi┼Ťcie zapada w pami─Ö─ç i przekazuje widzowi pot─Ö┼╝ny ┼éadunek emocjonalny. Finalnie sprawia jednak wra┼╝enie podtrzymywanej nieco na si┼é─Ö, cz─Östo jakby szukaj─ůcej swojego sensu podczas d┼éu┼╝─ůcych si─Ö przestoj├│w. M─Öcz─ů r├│wnie┼╝ g┼éo┼Ťne i rozwlek┼ée piosenki Paula Dessau, bole┼Ťnie wytr─ůcaj─ůce z rytmu prze┼╝ywania sztuki, o kt├│ry wcale nie tak ┼éatwo.
ÔÇ×Matk─Ö CourageÔÇŁ Zadary, mimo powy┼╝szych uwag, warto zobaczy─ç ÔÇô cho─çby w kontek┼Ťcie konfliktu na Bliskim Wschodzie czy radykalizowania si─Ö nastroj├│w politycznych (nie tylko w Polsce, ale w ca┼éej Unii Europejskiej), co zreszt─ů sam Zadara, jako konteksty interpretacyjne, przywo┼éuje w jednym z wywiad├│w. Dodaje r├│wnie┼╝, ┼╝e spektakl jest i w┼éa┼Ťciwie musi by─ç odbierany jako swego rodzaju polityczny manifest, kt├│rego tre┼Ť─ç ┼éatwo rozszyfrowa─ç. Idzie tu o przekaz i jego prostot─Ö: ÔÇ×Wojna to z┼éoÔÇŁ. ÔÇ×Matka CourageÔÇŁ to spektakl momentami zbyt przeszar┼╝owany i jednocze┼Ťnie zbyt jednostajny. Ale swoj─ů fundamentaln─ů funkcj─Ö spe┼énia wzorowo ÔÇô ukazuje okrucie┼ästwo i nikczemno┼Ť─ç wojny krzywdz─ůcej zawsze tych, kt├│rzy na to nie zas┼éu┼╝yli.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś