Internetowy magazyn katolewicy spo艂ecznej. Piszemy o 艣wiecie, czerpi膮c inspiracje z nauki spo艂ecznej Ko艣cio艂a

Wybierzmy w艂adze samorz膮dowe, a nie partie

W momencie, w kt贸rym obywatele przyjmuj膮 logik臋 przedstawicieli partii politycznych jako w艂asn膮, odbieraj膮 sobie mo偶liwo艣膰 oddzia艂ywania na otoczenie, a zatem trac膮 sw贸j g艂os.

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz

ilustr.: Kuba Mazurkiewicz


W kontek艣cie zbli偶aj膮cych si臋 wybor贸w samorz膮dowych warto zada膰 sobie pytanie o ich stawk臋: co my, obywatele, chcemy uzyska膰 poprzez po艣wi臋cenie czasu i uwagi na dokonanie wyboru przedstawicieli do w艂adz lokalnych? Czy聽istnieje r贸偶nica mi臋dzy wyborami parlamentarnymi a samorz膮dowymi? Czy spos贸b decydowania o tym, na kogo zag艂osowa膰, powinien by膰 inny od tego stosowanego w wyborach pos艂贸w i senator贸w?
Strategie upartyjniania
Og贸lnokrajowe, d艂ugotrwa艂e spory pomi臋dzy opozycj膮 a obozem rz膮dz膮cym sprawiaj膮, 偶e dla cz臋艣ci naszego spo艂ecze艅stwa wybory samorz膮dowe to kolejna ods艂ona nieustaj膮cej walki mi臋dzy PiS-em i antyPiS-em. Je艣li faktycznie tak je potraktujemy, to nasz wyb贸r przy urnie zostaje sprowadzony do wyboru pomi臋dzy jednym,聽sprawuj膮cym w艂adz臋,聽albo drugim, aspiruj膮cym do niej na poziomie krajowym, obozem. W tym obrazie wybory samorz膮dowe聽staj膮 si臋 dodatkowym plebiscytem przed 鈥瀟ymi licz膮cymi si臋 naprawd臋鈥 wyborami parlamentarnymi. Momentem, w kt贸rym potwierdzamy swoj膮 grupow膮 przynale偶no艣膰, rytualnie wyra偶amy sw贸j akces do jednej albo drugiej dru偶yny.
Drugie rozpowszechnione podej艣cie do wybor贸w samorz膮dowych to pewna forma lekcewa偶enia. Przekonanie, 偶e nie decyduje si臋 w nich o niczym wa偶nym, a prawdziwa polityka toczy si臋 na wy偶szym szczeblu. W tym nurcie mo偶na wskaza膰 na pos艂ugiwanie si臋 metod膮 ci膮g艂ego podnoszenia w debacie dotycz膮cej wybor贸w samorz膮dowych kontrowersyjnych temat贸w politycznych, kulturowych czy ekonomicznych, o kt贸rych jednak nie decyduje si臋 na szczeblu lokalnym. Tym samym zast臋puje si臋 tematyk臋 samorz膮dow膮 t膮 zwi膮zan膮 z polityk膮 og贸lnokrajow膮. W ramach tego obrazu politycy samorz膮dowi nabieraj膮 znaczenia dopiero, gdy okazuj膮 si臋 przedstawia膰 okre艣lone wizje dotycz膮ce temat贸w daleko wykraczaj膮cych poza sprawy lokalne, gdy odgrywaj膮 swoj膮 rol臋 w podkre艣laniu znaczenia wybor贸w samorz膮dowych dla utrzymania czy zdobycia w艂adzy przez okre艣lon膮 parti臋 polityczn膮, z kt贸rej si臋 wywodz膮. Tak jakby naszym g艂贸wnym zadaniem jako obywateli by艂o powierzenie ster贸w pa艅stwa w odpowiednie r臋ce, a nast臋pnie potwierdzenie, 偶e ten sam ob贸z polityczny powinien mie膰 kontrol臋 nad w艂adzami samorz膮dowymi.
W ten spos贸b po艣rednio deprecjonuje si臋 tematy lokalne, dotycz膮ce os贸b mieszkaj膮cych w danym miejscu. 艁awka na osiedlu, drzewo pod blokiem, kosz na 艣mieci, 艣cie偶ka rowerowa, korki czy ha艂as staj膮 si臋 mniej wa偶ne ni偶 odpowiedni szyld partyjny, kt贸ry mia艂by gwarantowa膰, 偶e odpowiednie osoby b臋d膮 sprawowa艂y w艂adz臋 na poziomie samorz膮dowym. Ubocznym skutkiem takiego postawienia sprawy jest uznanie, 偶e stanowisko w sprawach og贸lnokrajowych i odpowiedni szyld, kt贸ry to stanowisko potwierdza, s膮 wa偶niejsze ni偶 konkretne dzia艂ania i konkretne pomys艂y na rozwi膮zywanie lokalnych problem贸w.
Jako przyk艂ad umieszczania w kampanii samorz膮dowej temat贸w dotycz膮cych polityki og贸lnokrajowej wskaza膰 mo偶na tematyk臋 bioetyczn膮 (in vitro, aborcja) czy s膮dow膮. Mam bardzo du偶y szacunek do prowadzenia debat o tematyce bioetycznej i tych dotycz膮cych porz膮dku prawnego, ale ani jedno, ani drugie nie jest podstawowym zadaniem samorz膮du i tworzenie linii podzia艂u w wyborach samorz膮dowych wok贸艂 tych spraw jest pr贸b膮 odebrania znaczenia lokalnej polityce.
By膰 mo偶e spo艣r贸d podanych wy偶ej przyk艂ad贸w najbardziej skomplikowana jest sytuacja wok贸艂 in vitro, kt贸re sta艂o si臋 elementem dzia艂ania w艂adz samorz膮dowych i w tym sensie mo偶na by艂oby powiedzie膰, 偶e jest bardzo dobrym kontrprzyk艂adem dla powy偶szych tez. Niew膮tpliwie wp艂yw program贸w wsparcia dla wykonywania procedur in vitro na 偶ycie konkretnych rodzin, kt贸re z niego skorzysta艂y, jest ogromny. Jak pokazuje jednak dyskusja, kt贸ra toczy si臋 na ten temat w Warszawie, przynale偶no艣膰 partyjna nie pokrywa si臋 ze stereotypowym postrzeganiem problematyki bioetycznej. Kandydat na prezydenta z ramienia Prawa i Sprawiedliwo艣ci, a wi臋c partii, kt贸ra stereotypowo jest postrzegana jako konserwatywna w tematyce bioetycznej, zadeklarowa艂, 偶e nie wycofa si臋 z miejskiego programu wsparcia dla in vitro. Jak zag艂osowa膰 ma zwolennik utrzymania finansowania dla miejskiego programu in vitro w takiej sytuacji?
Innymi s艂owy sp贸r, o kt贸rym m贸wimy w tym miejscu, dotyczy sposobu wydatkowania miejskich pieni臋dzy i tego, jakie formy wsparcia powinny by膰 realizowane, a nie聽dyskusji o charakterze bioetycznym. W takim przypadku kryterium wyboru kandydata stanowi膰 powinno jego dotychczasowe do艣wiadczenie i osi膮gni臋cia zwi膮zane z wydatkowaniem funduszy lokalnych, a nie szyld, pod kt贸rym wyst臋puje. To nie prezes Kaczy艅ski czy przewodnicz膮cy Schetyna powinni podejmowa膰 decyzje o sposobie wydatkowania bud偶etu danego samorz膮du. Rozs膮dne osoby, kt贸rym zale偶y na dobru lokalnej spo艂eczno艣ci, mog膮 dzia艂a膰 pod r贸偶nymi szyldami.
Trzeci temat podnoszony w kampanii to obrona demokracji i pluralizmu. Cz臋sto najg艂o艣niej wypowiadaj膮 si臋 w tej kwestii przedstawiciele ugrupowa艅, kt贸re same po cichu staraj膮 si臋 贸w pluralizm pomniejszy膰. Zar贸wno Platforma Obywatelska, jak i Prawo i Sprawiedliwo艣膰 maj膮 na koncie pr贸by zwi臋kszania efektywnego progu wyborczego, a wi臋c doprowadzenia do sytuacji, w kt贸rej mniejsze ugrupowania b臋d膮 mia艂y utrudnion膮 mo偶liwo艣膰 wprowadzenia swoich przedstawicieli do w艂adz kolegialnych. W przypadku PiS-u sprawa dotyczy europarlamentu, w przypadku PO dzielnic Warszawy: Ochoty i Pragi Po艂udnie. W obu przypadkach slogany o demokracji, sprawiedliwo艣ci i pluralizmie znajduj膮 swoje zaprzeczenie w podejmowaniu dzia艂a艅 na rzecz wzmocnienia pozycji najwi臋kszych ugrupowa艅, kosztem faktycznego pluralizmu i reprezentacyjno艣ci wybor贸w. Trudno o zaufanie do dzia艂a艅 partii, kt贸re, gdy tylko zaistnieje taka mo偶liwo艣膰, staraj膮 si臋 wzmocni膰 swoj膮 pozycj臋 poprzez zmian臋 regu艂 wybierania przedstawicieli narodu w taki spos贸b, aby swoj膮 reprezentacj臋 mieli wyborcy wy艂膮cznie najwi臋kszych ugrupowa艅.
Dodatkowym elementem u艂atwiaj膮cym stosowanie partiom opisanych wy偶ej strategii jest pokusa, 偶eby przy urnie wyborczej pokierowa膰 si臋 swoj膮 sympati膮 partyjn膮. W ten spos贸b obywatele nie musz膮 podejmowa膰 wysi艂ku rozeznawania si臋 w lokalnych problemach, w skomplikowanych zagadnieniach ordynacji wyborczej czy r贸偶nicach pomi臋dzy poszczeg贸lnymi szczeblami samorz膮du. Na dodatek wyborcom oferuje si臋 z艂udne przekonanie o w艂asnym zwyci臋stwie, kszta艂towane poprzez uto偶samianie si臋 z wygranym w wyborach znanym z medi贸w partyjnym szyldem. Do tego pojawia si臋 argument ze skuteczno艣ci: skoro regu艂y gry s膮 korzystniejsze dla wi臋kszych komitet贸w i wi臋cej os贸b g艂osuje na parti臋 鈥瀀鈥 czy parti臋 鈥瀁鈥, to mo偶e ja te偶 nie powinienem si臋 wy艂amywa膰, bo m贸j g艂os b臋dzie stracony.
Obrona demokracji zaczyna si臋 w samorz膮dzie
Moim zdaniem jest dok艂adnie odwrotnie. W momencie, w kt贸rym obywatele przyjmuj膮 logik臋 przedstawicieli partii politycznych jako w艂asn膮, odbieraj膮 sobie mo偶liwo艣膰 oddzia艂ywania na otoczenie, a zatem trac膮 sw贸j g艂os. Czy naprawd臋 z perspektywy obywatela powinno mie膰 znaczenie, czy wybory samorz膮dowe zostan膮 wygrane przez parti臋 鈥瀀鈥 czy przez parti臋 鈥瀁鈥? Czy dzi臋ki temu zostanie rozwi膮zany cho膰 jeden lokalny problem? Czy wygrana partii 鈥瀀鈥 czy 鈥瀁鈥 prze艂o偶y si臋 na popraw臋 sytuacji w mojej gminie, powiecie, mie艣cie?
Lokalna polityka dotyczy mi臋dzy innymi plan贸w zagospodarowania przestrzennego, zieleni, 偶艂obk贸w, przedszkoli, organizacji transportu, park贸w, miejsc wypoczynku, bibliotek, lokalnej historii, dom贸w kultury, 艣cie偶ek rowerowych czy parking贸w. Zn贸w pozwol臋 sobie na retoryczne pytania: czy rozwi膮zania lokalnych problem贸w mo偶na oczekiwa膰 od os贸b skoncentrowanych na podzia艂ach o charakterze og贸lnokrajowym? Wr臋cz przeciwnie, gdy logika partyjna rz膮dzi sporami o charakterze lokalnym, przestaje liczy膰 si臋 dobro mieszka艅c贸w danej gminy, a wa偶niejsze staje si臋 zaprezentowanie w jak najlepszym 艣wietle w艂asnej partii. Na przyk艂ad w przypadku spor贸w na temat zmianowo艣ci w szko艂ach czy sposob贸w dojazdu dzieci do szko艂y w ramach logiki partyjnej chodzi膰 b臋dzie o pokazanie potrzeby likwidacji gimnazj贸w, b膮d藕 ich zachowania. Rzeczywi艣cie z perspektywy krajowej ta decyzja by艂a bardzo istotna, ale zosta艂a podj臋ta na innym szczeblu w艂adzy, a podstawowym zadaniem w艂adz samorz膮dowych nie jest zmiana krajowych zasad funkcjonowania edukacji. Potrzebne jest poszukiwanie rozwi膮za艅, kt贸re pos艂u偶膮 jak najlepszej organizacji szkolnictwa, a nie b臋d膮聽okazj膮 do udowadniania wy偶szo艣ci jednego ugrupowania nad drugim.
St膮d przy urnie wyborczej potrzebujemy zaprzeczenia logice partyjnej. W wyborach samorz膮dowych powinno nam zale偶e膰 na poprawie sytuacji na danym szczeblu w艂adzy samorz膮dowej, a nie na wygranej tej czy innej partii. Poza cz艂onkami samych partii, jako obywatele, nie mamy przecie偶 interes贸w partyjnych, a obywatelskie. To nie przewodnicz膮cy Schetyna czy prezes Kaczy艅ski powinien rz膮dzi膰 w mojej gminie. To cz艂owiek, kt贸rego wybior膮 obywatele w moim okr臋gu, b臋dzie mia艂 najwi臋kszy wp艂yw na lokalne problemy. W obowi膮zuj膮cej konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej czytamy:
鈥濧rt.16. 1. Og贸艂 mieszka艅c贸w jednostek zasadniczego podzia艂u terytorialnego stanowi z mocy prawa wsp贸lnot臋 samorz膮dow膮.
2. Samorz膮d terytorialny uczestniczy w sprawowaniu w艂adzy publicznej. Przys艂uguj膮c膮 mu w ramach ustaw istotn膮 cz臋艣膰 zada艅 publicznych samorz膮d wykonuje w imieniu w艂asnym i na w艂asn膮 odpowiedzialno艣膰鈥.
Mimo krytyki wielu zapis贸w obowi膮zuj膮cej konstytucji ze strony przedstawicieli obozu rz膮dz膮cego, z tego co mi wiadomo, te artyku艂y nie znalaz艂y si臋 w艣r贸d fragment贸w proponowanych do zmiany. Skoro stanowimy wsp贸lnot臋 samorz膮dow膮, kt贸ra ma bra膰 udzia艂 w sprawowaniu w艂adzy i podejmuje decyzje na w艂asn膮 odpowiedzialno艣膰, to warto zastanowi膰 si臋, kto z proponowanych kandydat贸w daje nam wi臋ksze szanse na zrealizowanie zada艅 samorz膮du terytorialnego. I czy faktycznie mo偶e by膰 to kto艣 nale偶膮cy do jednej czy drugiej wsp贸lnoty partyjnej, odpowiadaj膮cy nie tylko przed lokalnymi wyborcami, ale r贸wnie偶 przed strukturami partyjnymi, w kt贸rych dzia艂a.
Stawka wybor贸w
W wyborach samorz膮dowych obrona demokracji zaczyna si臋 wi臋c od zorientowania si臋, jaka jest stawka g艂osowania, w kt贸rym wezm臋 udzia艂, i jakie s膮 postulaty os贸b, przy kt贸rych mog臋 postawi膰 krzy偶yk na kartce do g艂osowania. Celem nie powinien by膰 sukces tej czy innej partii, ale sukces mojej gminy. Dokonania i plany na poziomie samorz膮dowym nie zale偶膮 od barw partyjnych, a od zdolno艣ci do dzia艂ania i umiej臋tno艣ci rozwi膮zywania lokalnych problem贸w. Do momentu, w kt贸rym mo偶na zaniedbywa膰 lokalne spo艂eczno艣ci, wycina膰 drzewa, i艣膰 na r臋k臋 deweloperom i by膰 ponownie wybranym ze wzgl臋du na przynale偶no艣膰 do odpowiedniej partii, trudno o zmiany na lepsze na poziomie samorz膮dowym.
Polityka krajowa ma wp艂yw na lokalne spo艂eczno艣ci za po艣rednictwem rozwi膮za艅 legislacyjnych, takich jak na przyk艂ad tak zwane Lex Szyszko, kt贸re przyczyni艂o si臋 do znikni臋cia wielu drzew w polskich miastach, czy Lex Deweloper, kt贸re utrudni gminom egzekwowanie ogranicze艅 w rozlewaniu si臋 zabudowy mieszkaniowej czy obron臋 przed zabudow膮 teren贸w zielonych. Jednak to nie w艂adze samorz膮dowe podejmuj膮 decyzje na temat wprowadzania tego rodzaju rozwi膮za艅 legislacyjnych. W艂adze samorz膮dowe trac膮 albo zyskuj膮 narz臋dzie do prowadzenia skutecznej polityki lokalnej, ale polityk lokalny nie jest decydentem w sprawie wprowadzenia tej czy innej ustawy. Jak pokazuje przyk艂ad reprywatyzacji, lokalni politycy maj膮 raczej ograniczony wp艂yw na wprowadzenie skutecznych systemowych rozwi膮za艅 problem贸w na poziomie krajowym. Maj膮 za to mo偶liwo艣膰 prowadzenia lepszej lub gorszej polityki lokalnej. Obrona demokracji w wyborach samorz膮dowych polega膰 powinna na sprawowaniu przez obywateli kontroli nad swoimi samorz膮dowymi przedstawicielami, a nie na plebiscycie na temat popularno艣ci partii politycznych. Spo艂ecznym zwyci臋stwem w wyborach b臋d膮 wi臋c kompetentne osoby we w艂adzach samorz膮dowych, a nie wysoki wynik tej czy innej partii.

***

Pozosta艂e teksty z聽bie偶膮cego numeru dwutygodnika 鈥濳ontakt鈥 mo偶na znale藕膰聽tutaj.

***

Polecamy tak偶e:

Zmie艅 samorz膮d, zmienisz pa艅stwo

Prawica + wolno艣膰 = samoch贸d?

Do kogo nale偶y miasto?


 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Wybieram sam/a
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie - w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej Polityka prywatno艣ci zamknij