Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Zmie┼ä samorz─ůd, zmienisz pa┼ästwo

Druga izba parlamentu powinna zosta─ç przekszta┼écona w reprezentacj─Ö samorz─ůd├│w. To zreszt─ů model funkcjonuj─ůcy w wielu krajach europejskich ÔÇô na przyk┼éad Francji, Holandii czy Chorwacji, a wi─Öc nie tylko tych o wielowiekowych tradycjach demokratycznych.

ilustr.: Piotr Karski

ilustr.: Piotr Karski


Prezentujemy tekst pochodz─ůcy ze zbli┼╝aj─ůcego si─Ö wielkimi krokami, 31. numeru papierowego magazynu┬á„Kontakt” po┼Ťwi─Öconego problematyce pa┼ästwa.┬á
Ka┼╝dy dzia┼éacz lokalny i spo┼éecznik, kt├│ry pr├│buje zmienia─ç rzeczywisto┼Ť─ç┬áswojej miejscowo┼Ťci, pr─Ödzej czy p├│┼║niej zderzy si─Ö┬áze ┼Ťcian─ů, na kt├│rej wypisane s─ů trzy s┼éowa: NIE DA SI─ś. Zdobycie przychylno┼Ťci w┼éadz, skuteczna presja medialna, zorganizowanie mieszka┼äc├│w wok├│┼é┬áwsp├│lnych postulat├│w ÔÇô wszystko, co wydaje si─Ö kluczem do przeprowadzenia zmiany spo┼éecznej, w wielu przypadkach okazuje si─Ö┬ánie wystarcza─ç. Przyczyna jest prosta: wiele zmian lokalnych wymaga zmiany na poziomie prawa krajowego. W┼éadze samorz─ůdowe w takich sytuacjach rozk┼éadaj─ů┬ár─Öce i m├│wi─ů: ÔÇ×Chcieliby┼Ťmy, ale kr─Öpuj─ů nas przepisyÔÇŁ.
Dobrym przyk┼éadem ilustruj─ůcym ten problem jest historia walki z nielegalnymi reklamami zewn─Ötrznymi, szpec─ůcymi polskie miasta i wsie. Ca┼ée lata zaj─Ö┼éo zwr├│cenie uwagi samych mieszka┼äc├│w, a nast─Öpnie w┼éadz lokalnych na to, ┼╝e nale┼╝a┼éoby podda─ç wi─Ökszej kontroli reklamy outdoorowe. A gdy ju┼╝ ÔÇ×masa krytycznaÔÇŁ spo┼éecznego niezadowolenia zosta┼éa osi─ůgni─Öta, okaza┼éo si─Ö, ┼╝e ÔÇ×si─Ö nie daÔÇŁ. Bo tak naprawd─Ö┬ásamorz─ůd nie dysponuje narz─Ödziami pozwalaj─ůcymi w skuteczny spos├│b ujarzmia─ç zap─Ödy zar├│wno lokalnych przedsi─Öbiorc├│w, jak i wielkich mi─Ödzynarodowych firm, dla kt├│rych przestrze┼ä publiczna jest atrakcyjna g┼é├│wnie jako ÔÇ×powierzchnia reklamowaÔÇŁ.
Wieloletni impas uda┼éo si─Ö prze┼éama─ç dopiero w 2015 roku, kiedy w ┼╝ycie wesz┼éa tak zwana ustawa krajobrazowa. I ona jednak omal nie osi─ůgn─Ö┼éaby sukcesu, bo okaza┼éo si─Ö, ┼╝e w Sejmie wi─Öksze przebicie od samorz─ůdowc├│w, czekaj─ůcych na narz─Ödzia do walki z reklamami, mieli lobby┼Ťci firm ÔÇ×outdoorowychÔÇŁ. W efekcie ustaw─Ö wykastrowano, a z─Öby przywr├│ci┼é jej dopiero Senat, kt├│ry ugi─ů┼é si─Ö pod presj─ů og├│lnopolskiej kampanii ÔÇ×Posprz─ůtajmy reklamyÔÇŁ.
Tak nie musi, a nawet nie powinno by─ç. To, ┼╝e tak oczekiwane na poziomie lokalnym zmiany rozbijaj─ů si─Ö o przepisy prawa og├│lnopolskiego, a z kolei zmiana tych przepis├│w napotyka na op├│r ze strony rz─ůdu i pos┼é├│w (podsycany przez lobbyst├│w, dzia┼éaj─ůcych w interesie prywatnych firm), kompromituje pa┼ästwo i podwa┼╝a zaufanie do niego. Trudno o bardziej wymowny symbol tego kryzysu ni┼╝ wisz─ůce na budynkach wielkoformatowe p┼éachty reklamowe, kt├│rych nie da si─Ö┬ázdj─ů─ç mimo wypracowanej w pocie czo┼éa zgody mieszka┼äc├│w i lokalnych w┼éadz.
Dlatego nie spos├│b wyobrazi─ç sobie naprawy pa┼ästwa bez wzmocnienia pozycji samorz─ůd├│w w procesie stanowienia prawa. Jak w praktyce to wzmocnienie mog┼éoby wygl─ůda─ç? Droga jest w zasadzie jedna i wi─ů┼╝e si─Ö z inn─ů postulowan─ů przez r├│┼╝ne ┼Ťrodowiska polityczne zmian─ů: przekszta┼éceniem Senatu. Druga izba parlamentu powinna zosta─ç┬áprzekszta┼écona w reprezentacj─Ö samorz─ůd├│w. To zreszt─ů model funkcjonuj─ůcy w wielu krajach europejskich ÔÇô na przyk┼éad Francji, Holandii czy Chorwacji, a wi─Öc nie tylko tych o wielowiekowych tradycjach demokratycznych. Oznacza┼éoby to by─ç mo┼╝e koniec wybor├│w powszechnych do Senatu (we Francji senatorowie wybierani s─ů przez radnych gminnych oraz pos┼é├│w).W obecnym jednak kszta┼écie, nawet mimo funkcjonowania JOW-├│w, Senat i tak jest zupe┼énie zdominowany przez dzia┼éaczy najwi─Ökszych partii. Stanowi ÔÇ×czy┼ŤciecÔÇŁ dla bardziej do┼Ťwiadczonych dzia┼éaczy przed udaniem si─Ö na polityczn─ů emerytur─Ö.
Ale polskie prawo nie tylko kr─Öpuje w┼éadze samorz─ůdowe przed wprowadzaniem zmian. Dzia┼éa ono tak┼╝e na niekorzy┼Ť─ç samych zmian politycznych w samorz─ůdzie. Obecnie obowi─ůzuj─ůca ordynacja wyborcza, wraz ze stosowanym w Polsce przelicznikiem liczby oddanych g┼éos├│w na mandaty (tzw. metoda DÔÇÖHondta), zdecydowanie premiuje du┼╝e ugrupowania, kosztem ma┼éych lokalnych komitet├│w. Teoretycznie pr├│g wyborczy w wyborach samorz─ůdowych jest taki sam jak w og├│lnopolskich i wynosi 5 procent. Ale w praktyce stosowanie metody dÔÇÖHondta sprawia, ┼╝e komitet wyborczy mo┼╝e otrzyma─ç nawet dziesi─Ö─ç procent g┼éos├│w i nie zdoby─ç ┼╝adnego mandatu! (Przypadek komitetu My-Poznaniacy w wyborach do rady miasta w 2010 roku)
Tymczasem wiele kraj├│w rozwini─Ötych decyduje si─Ö nie tylko na stosowanie innego, bardziej sprawiedliwego przelicznika, ale tak┼╝e na obni┼╝anie progu w wyborach lokalnych, na przyk┼éad do 3 procent. Wysoki pr├│g wyborczy w wyborach krajowych mo┼╝na uzasadni─ç tym, ┼╝e ÔÇ×wpuszczenieÔÇŁ zbyt du┼╝ej liczby ma┼éych ugrupowa┼ä do parlamentu mo┼╝e skutkowa─ç parali┼╝em, polegaj─ůcym na konieczno┼Ťci zawierania wielkich-ma┼éych koalicji z┼éo┼╝onych z du┼╝ego gracza i kilku ma┼éych partii. Ten sam argument nie powinien jednak dotyczy─ç samorz─ůdu. Po pierwsze na poziomie lokalnym nie ma ryzyka ÔÇ×os┼éabienia wizerunku na zewn─ůtrzÔÇŁ, kt├│re dotyczy polityki krajowej, gdzie wa┼╝ny jest kontekst mi─Ödzynarodowy. Po drugie o ile w przypadku wybor├│w krajowych obni┼╝enie progu skutkowa┼éoby wej┼Ťciem do parlamentu partii radykalnych, o tyle w wyborach samorz─ůdowych oznacza┼éoby to raczej dopuszczenie do udzia┼éu w decyzjach komitet├│w lokalnych: ruch├│w miejskich czy organizacji mieszka┼äc├│w, bo to one najcz─Ö┼Ťciej padaj─ů ofiar─ů obecnej, niesprawiedliwej ordynacji. Dominuj─ůce dzisiaj poczucie odci─Öcia od ÔÇ×┼Ťwiata w┼éadzyÔÇŁ zamieni┼éoby si─Ö wi─Öc na poziomie lokalnym w przekonanie o realnej sprawczo┼Ťci i wsp├│┼éodpowiedzialno┼Ťci. ┼üatwo mo┼╝na si─Ö domy┼Ťli─ç, jak dobry mia┼éoby to wp┼éyw na budowanie spo┼éecze┼ästwa obywatelskiego i poczucia zaufania do w┼éadz, w kt├│rych mogliby zasiada─ç prawdziwi lokalni liderzy zmiany spo┼éecznej.
Wprowadzenie tych dw├│ch zmian ÔÇô prostych, ale g┼é─Öbokich ÔÇô da┼éoby szans─Ö┬ána napraw─Ö relacji mieszka┼äc├│w z w┼éadz─ů┬ásamorz─ůdow─ů oraz relacje samorz─ůdu z pa┼ästwem. A bez tego trudno sobie wyobrazi─ç jak─ůkolwiek odbudow─Ö zaufania do pa┼ästwa.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś