Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Kate Atkinson. Jej wszystkie ┼╝ycia

Kobieco┼Ť─ç i wojna, mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru i przyzwolenie na poddanie si─Ö biegowi zdarze┼ä, ┼╝al i rado┼Ť─ç z dokonanego wyboru ÔÇô wszystko udekorowane pi─Ökn─ů fraz─ů, erudycj─ů, wieloma kontekstami przes─ůdza o randze powie┼Ťci Atkinson.

Opowie┼Ť─ç rozpoczyna si─Ö jak bajka. Oto pewnej zimowej, ┼Ťnie┼╝nej nocy 1910 roku rodzi si─Ö dziewczynka. I tu bajka si─Ö ko┼äczy. Bo od jednego szczeg├│┼éu, na kt├│ry nikt nie ma wp┼éywu, zale┼╝e─ç b─Ödzie ci─ůg dalszy. Gdyby doktor utkn─ů┼é w zaspie? A mo┼╝e kot wszed┼é do ko┼éyski? Albo dziecko urodzi┼éo si─Ö martweÔÇŽ A je┼Ťli to wszystko si─Ö sta┼éo? Nie na raz, ale za ka┼╝dym razem.
 
Ursula jest do┼Ť─ç nietypowym dzieckiem. Czasem zachowuje si─Ö jakby zupe┼énie nie mia┼éa kontaktu z rzeczywisto┼Ťci─ů, a czasem jakby mia┼éa go a┼╝ za du┼╝o. Jakby cierpia┼éa na d├ęj├á vu. C├│┼╝, Ursula mo┼╝e si─Ö tak czu─ç, bo prze┼╝ywa swoje ┼╝ycie ci─ůgle od nowa. Rodz─ůc si─Ö jako c├│rka Sylvie i Hugh, w tym samym domu, w tym samym roku, za ka┼╝dym razem mo┼╝e sta─ç si─Ö kim┼Ť innym. Raz b─Ödzie maltretowan─ů ┼╝on─ů, a innym razem najlepsz─ů przyjaci├│┼ék─ů Ewy Braun. Mimo wiecznych zmian, los chce j─ů poprowadzi─ç w okre┼Ťlonym kierunku: do stolika w kawiarni, przy kt├│rym wyci─ůgnie stary pistolet ojca, by jednym strza┼éem zmieni─ç bieg historii.
 
W Jej wszystkie ┼╝ycia Kate Atkinson eksploruje temat, kt├│ry mo┼╝e wydawa─ç si─Ö do┼Ť─ç tendencyjny. Kwestia paradoksalnego amor fati, doczeka┼éa si─Ö bowiem wielu┬áinterpretacji w kulturze. A jednak w historii Ursuli Todd jest co┼Ť ┼Ťwie┼╝ego. Atkinson, zmieniaj─ůc jedynie dekoracje, a nie bohater├│w, uzyskuje bardzo ciekawy efekt: sprawdza zdolno┼Ťci adaptacyjne bohater├│w w obliczu przypadku. Proste to i w swej prostocie genialne, bo pozwala poruszy─ç wiele problem├│w jednocze┼Ťnie.
 
Z jednej strony, Jej wszystkie ┼╝ycia to powie┼Ť─ç o mo┼╝liwo┼Ťci wyboru. O tym, kim si─Ö stajemy, kiedy to, co od nas zupe┼énie niezale┼╝ne zderza si─Ö z tym, co dla nas wa┼╝ne. Temat ten jest zilustrowany opisem ┼╝ycia Ursuli w czasie drugiej wojny ┼Ťwiatowej. Albo ujmuj─ůc rzecz dok┼éadniej: wersji ┼╝ycia Ursuli. W jednej z nich, w czasie nalot├│w na Londyn Ursula, kt├│ra s┼éu┼╝y jako ochotniczka podczas bombardowa┼ä, do┼Ťwiadcza w pe┼éni swoistej bezradno┼Ťci cz┼éowieka, kt├│ry wyci─ůga z ruin co┼Ť, co kiedy┼Ť by┼éo cz┼éowiekiem. W innej wersji, Ursula, jako ┼╝ona do┼Ť─ç wysoko postawionego nazisty i przyjaci├│┼éka Ewy Braun, do┼Ťwiadcza bezradno┼Ťci cz┼éowieka uwik┼éanego, kt├│ry musi ┼╝y─ç ze ┼Ťwiadomo┼Ťci─ů, ┼╝e mimo woli uczestniczy w projekcie wielkiego z┼éa.
 
Z drugiej strony, Atkinson pr├│buje opisa─ç do┼Ťwiadczenie traumatyczne, do┼Ťwiadczenie m┼éodej kobiety, kt├│ra zosta┼éa skrzywdzona – albo o w┼éos tej krzywdy unikn─Ö┼éa. Jak si─Ö zachowa, co zrobi? Kiedy trauma umacnia osob─Ö a kiedy nie? Czy, gdyby tego dnia, wiele lat temu, Urszula posz┼éa inn─ů drog─ů, uratowa┼éaby Nancy? A mo┼╝e sama by zgin─Ö┼éa?
 
Kobieco┼Ť─ç i wojna, mo┼╝liwo┼Ť─ç wyboru i przyzwolenie na poddanie si─Ö biegowi zdarze┼ä, ┼╝al i rado┼Ť─ç z dokonanego wyboru ÔÇô wszystko udekorowane pi─Ökn─ů fraz─ů, erudycj─ů, wieloma kontekstami (ta ksi─ů┼╝ka to te┼╝ ┼Ťwietna wycieczka po literaturze angielskiej) zdaje si─Ö przes─ůdza─ç o randze powie┼Ťci Atkinson. Jedyn─ů pu┼éapk─ů tego tekstu jest nasze przyzwyczajenie do linearno┼Ťci narracji. Jak tylko si─Ö oswoimy z Ursul─ů, ona nagle si─Ö zmienia, pokazuje now─ů-star─ů twarz i nowy-stary ┼Ťwiat, na kt├│ry mo┼╝na popatrze─ç zupe┼énie inaczej. Czytelnik musi uczy si─Ö Ursuli za ka┼╝dym razem na nowo, mimo ┼╝e to ta sama bohaterka. C├│┼╝, w kolejnym ┼╝yciu nie posz┼éa t─ů sam─ů drog─ů. Zupe┼énie jak my czasami.
 
Kate Atkinson. Jej wszystkie życia. Tłum. Aleksandra Wolnicka. Czarna Owca. 2014. 568 stron.
 
Je┼Ťli nie chc─ů Pa┼ästwo przegapi─ç kolejnych wyda┼ä naszego tygodnika, zach─Öcamy do zapisania si─Ö do naszego newslettera.
 

 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś