Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

W elektrycznym zwierciadle. Black mirror

Wed┼éug reklam najlepszym sposobem na uspokojenie dzieci jest wr─Öczenie im tabletu ÔÇô od najm┼éodszych lat przyzwyczajaj─ůc je do obecno┼Ťci pod┼Ťwietlonych pikseli. Black Mirror w kolejnych odcinkach analizuje wp┼éyw, jaki rozw├│j cywilizacji ma na nasze ┼╝ycie.


 
Coraz trudniej si─Ö ba─ç. Otaczaj─ůca ludzi nat┼éok elektronicznych bod┼║c├│w sprawia, ┼╝e l─Ök przesta┼é by─ç prost─ů emocj─ů, sta┼é si─Ö przefiltrowanym przez kultur─Ö popularn─ů zestawem konwencjonalnych chwyt├│w. Istoty nadnaturalne, jak wampiry, wilko┼éaki, duchy i zombie, utraci┼éy swoj─ů metaforyczn─ů si┼é─Ö. Nawet tw├│rcy wiadomo┼Ťci wpadli w stagnacj─Ö pr├│buj─ůc wywo┼éa─ç groz─Ö kolejn─ů histori─ů o matce morduj─ůcej w┼éasne dziecko czy kolejnym zamachu terrorystycznym.
 
ÔÇ×Co wsp├│┼écze┼Ťnie wzbudza strach?ÔÇŁ ÔÇô na to pytanie postanowi┼é odpowiedzie─ç Charlie Brooker, tw├│rca, producent i g┼é├│wny scenarzysta serialu Black Mirror, kt├│rego dwa sezony ukaza┼éy si─Ö w brytyjskiej telewizji Channel 4. Odpowied┼║ na pierwszy rzut oka wydaje si─Ö banalna. Zdaniem Brookera potworem naszych czas├│w jest technologia. Prawdziwie przera┼╝aj─ůce jest jednak jego zdaniem to, ┼╝e l─Ök przed technik─ů jest tylko cz─Ö┼Ťciowo u┼Ťwiadomiony: z jednej strony istnieje spo┼éeczne oburzenie inwigilacj─ů, ACTA itp., ale z drugiej nie dostrzegamy setek, tysi─Öcy, milion├│w ekran├│w, kt├│re otaczaj─ů nas na co dzie┼ä. Wed┼éug reklam najlepszym sposobem na uspokojenie dzieci jest wr─Öczenie im tabletu ÔÇô od najm┼éodszych lat przyzwyczajaj─ůc je do obecno┼Ťci pod┼Ťwietlonych pikseli. Black Mirror w kolejnych odcinkach analizuje wp┼éyw, jaki rozw├│j cywilizacji ma na nasze ┼╝ycie. Nie na zasadzie ostrze┼╝enia, a raczej pokazania jak bardzo nowinki techniczne zrastaj─ů si─Ö z codziennym funkcjonowaniem, jak zmieniaj─ů nasze postrzeganie ┼Ťwiata, wp┼éywaj─ů na relacje spo┼éeczne i rodzinne oraz na polityk─Ö. Podstaw─ů ka┼╝dej fabu┼éy jest rozbudowana krytyka, kt├│ra jednak godzi si─Ö z tym, ┼╝e ju┼╝ jest za p├│┼║no aby cokolwiek zmieni─ç. Nie da si─Ö pokona─ç wsz─Ödobylstwa ekran├│w.
 
Wzorem dla Black Mirror jest The Twilight Zone, ameryka┼äski serial z lat 1959ÔÇô1964. Podobnie jak mia┼éo to miejsce w tym programie, dzie┼éko Brookera w ka┼╝dym odcinku przedstawia odr─Öbn─ů i niepowi─ůzan─ů z innymi histori─Ö, a gatunkowo czerpie z dystopii czy typowego sci-fi, horroru, krymina┼éu, political fiction. The Twilight Zone by┼éo pr├│b─ů metaforycznego zobrazowania aktualnych l─Ök├│w spo┼éecze┼ästwa┬á oddania ducha czasu, typowych strach├│w zimnowojennych ÔÇô przed zag┼éad─ů nuklearn─ů, Innymi, upadkiem porz─ůdku spo┼éecznego dyktowanego przez WASP├│w (White Anglo-Saxon Protestants). Napisane przez Charliego Brookera scenariusze┬á mierz─ů si─Ö ze wsp├│┼éczesnymi zjawiskami w spos├│b podobny do swojego pierwowzoru. Dwa odcinki poruszaj─ů tematyk─Ö portali spo┼éeczno┼Ťciowych i ich roli w naszym ┼╝yciu. M├│j ulubiony pokazuje dodatkowo dystopijn─ů rzeczywisto┼Ť─ç, w kt├│rej ca┼éy porz─ůdek oparty jest na konkursie w stylu Got Talent lub X-Factora. Historie opowiadane w ka┼╝dym epizodzie s─ů dopracowane pod ka┼╝dym wzgl─Ödem scenariuszowym i wizualnym. Niestety to dbanie o jako┼Ť─ç sprawia, ┼╝e nie ma ich zbyt wiele: jedynie 6 odcink├│w w ci─ůgu dw├│ch lat. Dzi─Öki temu jednak widz ma poczucie, ┼╝e opowiadane fabu┼éy s─ů najlepsze, starannie wyselekcjonowane i doszlifowane do ka┼╝dego szczeg├│┼éu.
 
W┼éa┼Ťnie ilo┼Ť─ç szczeg├│┼é├│w jest tym, co najbardziej przera┼╝a w Black Mirror. To nie tylko g┼é├│wne historie, ale drobne scenki. Jak na przyk┼éad ta, w kt├│rej bohaterka wracaj─ůca z pogrzebu swojego m─Ö┼╝a odbiera maila z reklam─ů ksi─ů┼╝ek na temat ┼╝a┼éoby. To niewiele znacz─ůcy element, kt├│ry jednak pokazuje jak ma┼éo dzieli nas od tego, by maszyny wiedzia┼éy o nas wszystko. Ju┼╝ teraz dostajemy sztucznie wygenerowane ┼╝yczenia urodzinowe; ile czasu minie, nim Google b─Ödzie gratulowa┼éo nam z okazji uzyskania dyplomu lub zostania rodzicem? Geniusz Brookera polega na przewidywaniu tego typu zjawisk bez tworzenia jakiej┼Ť wielkiej futurologicznej wizji. Przysz┼éo┼Ť─ç w Black Mirror (poza jednym odcinkiem) pokazywana jest jako niezbyt r├│┼╝ni─ůca si─Ö od dzisiejszego ┼Ťwiata. Wprowadzane zmiany s─ů kosmetyczne, cho─ç znacz─ůce, co sprawia, ┼╝e widz nie ma problemu z ich zaakceptowaniem i przyswojeniem. To w┼éa┼Ťnie na tym, i┼Ťcie freudowskim, dynamicznym balansie mi─Ödzy rzeczami oswojonymi, a (jeszcze?) fantastycznymi opiera si─Ö budowany w tym serialu strach. Tym, co wywo┼éuje tu l─Ök jest u┼Ťwiadomienie sobie, jak niewiele dzieli nas od pokazywanej w Black Mirror przysz┼éo┼Ťci oraz to, ┼╝e najprawdopodobniej nie da si─Ö tej przysz┼éo┼Ťci unikn─ů─ç.
 
Technologia nie jest jednak jedynym motywem pozwalaj─ůcym po┼é─ůczy─ç w ca┼éo┼Ť─ç bardzo r├│┼╝norodne odcinki Black Mirror. Jest ona tylko pretekstem do zastanowienia si─Ö nad rol─ů prawdy we wsp├│┼éczesnym ┼Ťwiecie. Bohaterowie wszystkich cz─Ö┼Ťci albo pr├│buj─ů prze┼éama─ç otaczaj─ůc─ů ich fikcj─Ö i zostaj─ů przez ni─ů pokonani, albo te┼╝ konfrontacja z prawd─ů ko┼äczy si─Ö dla nich bole┼Ťnie, wr─Öcz traumatycznie. Zabieraj─ůc si─Ö za Black Mirror nie oczekujcie happy endu. Jak w czo┼é├│wce, prawda ukazuje si─Ö dopiero w momencie, gdy czarne lustro ekranu p─Öka.
 

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś