Wesprzyj nas!

magazyn lewicy katolickiej

Tom谩拧a Hal铆ka 鈥濼eatr dla Anio艂贸w"

Dlaczego jednak Hal铆k nie jest pewien, czy akurat 鈥瀌ziedziniec pogan鈥 jest najodpowiedniejszym miejscem na spotkanie? Prawdziwy dialog zak艂ada co艣 wi臋cej ni偶 jedynie szacunek. Zak艂ada gotowo艣膰 do zmiany w艂asnej postawy pod wp艂ywem spotkania z Drugim. Rozpocz臋cie takiej rozmowy niesie jednak ze sob膮 konieczno艣膰 po偶egnania si臋 z dwoma cz臋sto nam - katolikom - towarzysz膮cymi, wygodnymi za艂o偶eniami.

殴r贸d艂o: wydawnictwo Znak


Wezwano nas do zak艂adania 鈥瀌ziedzi艅c贸w pogan鈥. Piotr Maciejewski, w swoim niedawnym tek艣cie po艣wi臋conym tej inicjatywie Papie偶a Benedykta, tak m贸wi o 鈥瀢czoraj鈥 i 鈥瀌zi艣鈥 tej idei: Czym by艂 on w Izraelu za czas贸w Chrystusa? Miejscem na obrze偶ach 艣wi膮tyni jerozolimskiej, gdzie wst臋p mieli tak偶e nie-呕ydzi. Czym mia艂yby by膰 wsp贸艂cze艣nie? Miejscem dialogu pomi臋dzy wierz膮cymi a lud藕mi, kt贸rzy nie chc膮, aby ich nawracano, ale dla kt贸rych pytanie o Boga nie jest oboj臋tne. Po czym zauwa偶a, 偶e realizacja tej inicjatywy zak艂ada przybycie na 鈥瀌ziedziniec pogan鈥 nie tylko uznanych autorytet贸w, ale i mo偶liwie szerokiego grona ludzi zainteresowanych z obu stron. Wezwanie Papie偶a nale偶y wi臋c chyba potraktowa膰 osobi艣cie. Nawet je艣li na oficjalnie zorganizowane w Polsce spotkania przyjdzie nam jeszcze poczeka膰 (cho膰 na marginesie warto zauwa偶y膰, 偶e nasze 艣rodowisko ma tu chyba okazj臋 do 鈥瀢ykazania si臋鈥), wystarczy si臋 rozejrze膰, by okaza艂o si臋, 偶e funkcjonowanie w dzisiejszym spo艂ecze艅stwie daje nam wiele okazji do takiego dialogu, bez konieczno艣ci odg贸rnego go aran偶owania. Jednak im bardziej si臋 rozgl膮damy i wynurzamy poza bezpieczny kr膮g os贸b my艣l膮cych podobnie, tym wyra藕niej dociera do nas, 偶e rozmowa o Bogu z kim艣 wychowanym w innej tradycji jest zawsze wielkim wyzwaniem. Pomoc w podejmowaniu tego zadania, jak r贸wnie偶 krytyczn膮 refleksj臋 dotycz膮c膮 pos艂ugiwania si臋 metafor膮 鈥瀌ziedzi艅ca pogan鈥, odnajdziemy w wydanej w zesz艂ym roku ksi膮偶ce czeskiego filozofa, ksi臋dza Tom谩拧a Hal铆ka: 鈥濼eatr dla Anio艂贸w. 呕ycie jako religijny eksperyment鈥.
 
Sama idea dialogu wierz膮cych z niewierz膮cymi jest bez w膮tpienia bardzo bliska autorowi. Nazywa j膮 nawet 鈥瀓ednym ze swoich 偶yciowych temat贸w鈥. Tego, co w tej materii Hal铆k ma do powiedzenia warto z uwag膮 wys艂ucha膰 r贸wnie偶 ze wzgl臋du na jego wyj膮tkowe osobiste do艣wiadczenie 鈥 wychowany w 艣rodowisku niereligijnym nawr贸ci艂 si臋 na katolicyzm, a po przyj臋ciu 艣wi臋ce艅 kap艂a艅skich wychodzi w swej pracy duszpasterskiej naprzeciw do wielu innych, kt贸rych pod膮偶anie za Prawd膮, podobnie jak niegdy艣 jego, przyprowadzi艂o na pr贸g Ko艣cio艂a.
Dlaczego jednak Hal铆k nie jest pewien, czy akurat 鈥瀌ziedziniec pogan鈥 jest najodpowiedniejszym miejscem na spotkanie? Prawdziwy dialog zak艂ada co艣 wi臋cej ni偶 jedynie szacunek. Zak艂ada gotowo艣膰 do zmiany w艂asnej postawy pod wp艂ywem spotkania z Drugim. Rozpocz臋cie takiej rozmowy niesie jednak ze sob膮 konieczno艣膰 po偶egnania si臋 z dwoma cz臋sto nam – katolikom – towarzysz膮cymi, wygodnymi za艂o偶eniami. Pierwsze z nich to uznawanie Ko艣cio艂a w jego ziemskich dziejach za posiadacza ca艂ej Prawdy, a nas, jego cz艂onk贸w, za tych, kt贸rzy Boga ju偶 鈥瀖aj膮鈥 i dlatego w艂a艣nie mog膮 go rozdawa膰 innym. Drugie natomiast dotyczy niewierz膮cych, kt贸rym nie przygl膮damy si臋 bli偶ej, lecz wrzucamy do jednego worka 鈥瀊艂膮dz膮cych鈥, ubolewaj膮c nad tym, jak g艂臋boko si臋 myl膮.
 
Je艣li Hal铆k namawia, by wyj艣膰 poza 鈥瀌ziedziniec pogan鈥, to dlatego, 偶e chce unikn膮膰 takiej interpretacji metafory Papie偶a Benedykta, w kt贸rej te za艂o偶enia pozostaj膮 w mocy, a my 鈥瀢iedz膮cy鈥 zapraszamy na dziedzi艅ce naszych 艣wi膮ty艅 tych, kt贸rzy
鈥瀋hcieliby si臋 dopiero dowiedzie膰鈥. Warto dla jasno艣ci podkre艣li膰: nie jest on przeciwnikiem idei spotka艅, lecz zwraca uwag臋, by u偶yty j臋zyk nie poci膮gn膮艂 za sob膮 fa艂szywego jej zrozumienia.聽 Spotkanie z niewierz膮cymi ch臋tniej widzia艂by jako 鈥瀘bustronne spotkanie pielgrzym贸w鈥 鈥 status ten przyznaj膮c r贸wnie偶 tym, kt贸rzy w臋druj膮 innymi ni偶 my drogami. Co musi si臋 zmieni膰 w naszym rozumieniu siebie i innych, by spotkania, niezale偶nie od nazwy i obecno艣ci instytucjonalnych ram, przynios艂y po偶膮dane owoce?
W tym, co dotyczy Ko艣cio艂a, Hal铆k powo艂uje si臋 na wiele biblijnych fragment贸w, kt贸rie m贸wi膮 o tym, 偶e 鈥瀌opiero gdy staniemy si臋 biedni, b臋dziemy mogli naprawd臋 dawa膰鈥. Niezwykle tw贸rcze wydaje mi si臋 odniesienie tej prawdy r贸wnie偶 do pewnik贸w teologicznych. Czeski filozof przywo艂uje 艣wi臋tego Paw艂a i stwierdza, 偶e 鈥瀌opiero gdy (…) przyznamy, 偶e nasze poznanie Bo偶ych spraw jest tylko cz膮stkowe, jak w zwierciadle, przybli偶y si臋 odpowied藕 na owe zagadki, a zwierciad艂o przestanie by膰 艣lepe鈥. Wiele pokory wymaga od nas przyj臋cie tego paradoksu wiary.
 
Jeszcze ciekawsze jest jednak to, co Hal铆k ma do powiedzenia o niewierz膮cych.聽 艁atwiej nam chyba przyj膮膰 do wiadomo艣ci, 偶e ws艂uchuj膮c si臋 w g艂os przedstawicieli innych religii, us艂yszymy w ich opowie艣ci o 艣wiecie 艣lady wcielonego Jezusa. Co jednak mieliby nam mie膰 do zaoferowania ci, kt贸rzy od religii w og贸le si臋 od偶egnuj膮? Autor 鈥濼eatru dla anio艂贸w鈥 przestrzega nas przede wszystkim przed uznawaniem, 偶e istnieje tylko jeden spos贸b prze偶ywania niewiary. Cho膰 istniej膮 osoby, kt贸rych niewiara 艂膮czy si臋 z odrzuceniem takiego spojrzenia na 艣wiat, kt贸re wzywa艂oby je do zaanga偶owania si臋 w jego sprawy, to przecie偶 nieustannie spotykamy ludzi niewierz膮cych, kt贸rzy nie uciekaj膮 od kluczowych dla cz艂owieka pyta艅, a ich post臋powanie bywa godne podziwu. Je艣li uznamy 偶ycie wiar膮 za 偶ycie w dialogu z Bogiem, kt贸ry do czego艣 nas wzywa, a my na to wezwanie usi艂ujemy odpowiedzie膰, to r贸wnie偶 w艣r贸d wielu deklaruj膮cych si臋 jako 鈥瀗iewierz膮cy鈥 dostrze偶emy wiod膮cych takie w艂a艣nie 偶ycie, cho膰 w ten spos贸b go nie postrzegaj膮cych. W tej sytuacji, cho膰 trudno o wsp贸lny j臋zyk, mo偶na m贸wi膰 o wsp贸lnym duchowym do艣wiadczeniu bycia wezwanym do czego艣, co nas przerasta i w艂a艣nie t臋 wsp贸lnot臋 nale偶y uzna膰 za pierwszy wa偶ny pow贸d do ws艂uchiwania si臋 w g艂os niewierz膮cych.
Hal铆k idzie jednak jeszcze dalej. W postawie wielu niewierz膮cych dostrzega wyraz r贸wnie偶 i innej prawdy, z kt贸r膮 musimy si臋 zmierzy膰: prawdy o 艣wiecie, w kt贸rym jest tak wiele z艂a, 偶e czasem mimo wysi艂k贸w nie potrafimy us艂ysze膰 g艂osu Boga, dostrzec sensu i 艂adu. Autor przypomina, 偶e jest to do艣wiadczenie samego Jezusa, wo艂aj膮cego na krzy偶u: 鈥濨o偶e m贸j, Bo偶e m贸j, czemu艣 mnie opu艣ci艂?鈥. Doznajemy wielkiej 艂aski, je艣li dane nam jest uwierzy膰, 偶e przej艣cie przez krzy偶 doprowadzi艂o ostatecznie Jezusa, a wraz z nim i nas, do Zmartwychwstania. Hal铆k w nast臋puj膮cy spos贸b uzasadnia konieczno艣膰 uwa偶nego wys艂uchania r贸wnie偶 i w tym kontek艣cie niewierz膮cych: Je艣li przyjmuj臋 za艂o偶enie, 偶e zar贸wno wiara, jak i niewiara zawieraj膮 swoj膮 cz膮stk臋 prawdy, to nie zamierzam zadowala膰 si臋 tanim postmodernistycznym has艂em 鈥瀔a偶dy ma swoj膮 prawd臋鈥. Je艣li interesuje mnie 鈥瀙rawda niewiary鈥, to nie dlatego, 偶eby j膮 w spos贸b cyniczny 鈥瀠zna膰鈥, ale 偶eby rozmy艣laj膮c o niej i prze偶ywaj膮c zwi膮zane z ni膮 cierpnie, wzbogaci膰 swoj膮 wiar臋.
 
Je艣li ci膮偶y艂o nam poczucie obowi膮zku pochylania si臋 nad losem niewierz膮cych, mo偶emy chyba odetchn膮膰 z ulg膮. 艢wiat艂em dla 艣wiata staniemy si臋 dopiero, gdy 鈥瀦ni偶ymy si臋 do jego poziomu鈥 i zechcemy r贸wnie偶 czego艣 si臋 od niego dowiedzie膰. Perspektywa zaproponowana w 鈥濼eatrze dla anio艂贸w鈥 pozwala nam z now膮 nadziej膮 wyruszy膰 na spotkanie 鈥瀗aszych niewierz膮cych przyjaci贸艂鈥. 呕eby si臋 za to zabra膰 zmie艅my mo偶e szyk Hal铆ka na mniej 鈥瀔si臋偶owski鈥, a sens na mniej generalizuj膮cy i zacznijmy po prostu od poszukania okazji do inspiruj膮cych spotka艅 z tymi spo艣r贸d naszych przyjaci贸艂, kt贸rzy s膮 niewierz膮cy.
 
 
Tom谩拧 Hal铆k, 鈥濼eatr dla anio艂贸w. 呕ycie jako religijny eksperyment鈥, Znak, Krak贸w 2011

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste艣my magazynem i 艣rodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo艣ci spo艂ecznej, biedzie, o wsp贸艂czesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo艂ecze艅stwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania 鈥 mo偶esz nam w tym pom贸c!
Ko艣ci贸艂 i lewica si臋 wykluczaj膮?
Nie 鈥 w Kontakcie 艂膮czymy lewicow膮 wra偶liwo艣膰 z katolick膮 nauk膮 spo艂eczn膮.

I u偶ywamy plik贸w cookies. Dowiedz si臋 wi臋cej: Polityka prywatno艣ci. zamknij