Internetowy magazyn katolewicy spo┼éecznej. Piszemy o ┼Ťwiecie, czerpi─ůc inspiracje z nauki spo┼éecznej Ko┼Ťcio┼éa

Tam i teraz. Widok├│wka z Grecji

Kryzys migracyjny od d┼éu┼╝szego czasu przesta┼é stanowi─ç problem, kt├│ry trafia na pierwsze strony gazet. Nie zmienia to faktu, ┼╝e niekt├│rym wolontariuszom, z kt├│rymi wsp├│┼épracowa┼éy┼Ťmy podczas naszego pobytu w Salonikach, towarzyszy poczucie, ┼╝e s─ů cz─Ö┼Ťci─ů wydarzenia, o kt├│rym za dwadzie┼Ťcia lat dzieci b─Öd─ů si─Ö uczy─ç w szkole.

Po zlikwidowaniu obozu w Idomeni, w kt├│rym przebywa┼éo do maja oko┼éo pi─Ötnastu tysi─Öcy uchod┼║c├│w, utworzonych zosta┼éo kilkana┼Ťcie innych, mniejszych, wok├│┼é Salonik. Trudno okre┼Ťli─ç, ile ich dok┼éadnie jest i ile os├│b w nich mieszka. Cz─Ö┼Ť─ç uchod┼║c├│w stara si─Ö przedosta─ç przez granic─Ö z pomoc─ů przemytnik├│w i fa┼észywych dokument├│w. Liczba samych oboz├│w r├│wnie┼╝ jest dynamiczna: podczas naszego pobytu z jednego z oboz├│w wymaszerowa┼éo oko┼éo czterystu Jazyd├│w. Na facebookowych konwersacjach wolontariuszy pojawi┼éy si─Ö apele o pomoc ludziom, kt├│rzy siedz─ů na ┼Ťrodku pola, bez jedzenia, bez ┼Ťrodk├│w higienicznych i bez wiedzy o tym, co stanie si─Ö z nimi dalej. Dzie┼ä p├│┼║niej zosta┼é dla nich utworzony osobny ob├│z, w okolicy Serres, oko┼éo stu kilometr├│w od Salonik. Po raz kolejny w przeci─ůgu kilku miesi─Öcy przeniesieni zostali do innych namiot├│w w ┼Ťrodku niczego.

Protest przeciwko nieludzkim warunkom ┼╝yciowymi w obozie Softex (fot. Erika Rudash)

Protest przeciwko nieludzkim warunkom ┼╝yciowymi w obozie Softex (fot. Erika Rudash)


Sytuacja ilustruje jeden z podstawowych problem├│w wynikaj─ůcych z zamykania na niewielkiej przestrzeni, bez jakichkolwiek mo┼╝liwo┼Ťci pracy, nauki czy zabawy, os├│b o r├│┼╝nym pochodzeniu narodowo┼Ťciowym, etnicznym czy religijnym. Nie pomaga chaos panuj─ůcy w relacjach mi─Ödzy armi─ů, policj─ů, rz─ůdem i organizacjami pozarz─ůdowymi. Brakuje jedzenia, bo posi┼éki, kt├│re uchod┼║cy otrzymuj─ů od armii, s─ů niewystarczaj─ůce: wi─Ökszo┼Ť─ç dzieci, kt├│re stanowi─ů najliczniejsz─ů grup─Ö w obozach, jest niedo┼╝ywiona, a karmi─ůce kobiety trac─ů mleko. Brakuje podstawowych ┼Ťrodk├│w czysto┼Ťci, pomocy medycznej. W upalnej Grecji doskwiera niedob├│r zimnej wody, kt├│ra pomog┼éaby przetrwa─ç lato. Nie wspominaj─ůc nawet o tym, ┼╝e brakuje ksi─ů┼╝ek, zabawek i materia┼é├│w do nauki.
Ob├│z dla uchod┼║c├│w w Serres, Grecja. (fot. Erika Rudash)

Ob├│z dla uchod┼║c├│w w Serres, Grecja. (fot. Erika Rudash)


My friend, my friend
Jednym z oboz├│w, kt├│re odwiedzi┼éy┼Ťmy, by┼é Softex ÔÇô┬ápo┼éo┼╝ony oko┼éo dziesi─Öciu kilometr├│w od centrum Salonik. Softex jest obozem kierowanym przez wojsko, dlatego trudno si─Ö tam dosta─ç, nawet ci─Ö┼╝ar├│wkom rz─ůdowym. Mieszka w nim oko┼éo tysi─ůca o┼Ťmiuset os├│b. Pojechali┼Ťmy tam dostarczy─ç jedzenie ÔÇô┬ágdy po posi┼ékach przygotowywanych przez wojsko du┼╝a cz─Ö┼Ť─ç obozu si─Ö pochorowa┼éa (znajdowanie w jedzeniu robak├│w nie nale┼╝y do rzadko┼Ťci), wybuch┼é strajk g┼éodowy,┬áuchod┼║cy przyjmowali jedzenie tylko od wolontariuszy. Pertraktacje z wojskiem i dystrybucja jedzenia trwa┼éa kilka godzin, podczas kt├│rych my bawi┼éy┼Ťmy si─Ö z dzieciakami. Nauczy┼éy┼Ťmy je gra─ç w anse kabanse (p├│┼║niej w innym obozie okaza┼éo si─Ö, ┼╝e niekt├│re dzieci znaj─ů t─Ö gr─Ö z niemal identyczn─ů przy┼Ťpiewk─ů), obejrza┼éy┼Ťmy pi─Ö─çdziesi─ůt razy t─Ö sam─ů sztuczk─Ö magiczn─ů ze znikaj─ůcym kamykiem (pod┼éo┼╝e Softexu wysypane jest ┼╝wirem, kamienie s─ů chyba najpopularniejszymi zabawkami) i troch─Ö rozmawia┼éy┼Ťmy. Dzieci cz─Östo m├│wi─ů po angielsku lepiej od doros┼éych, wiele z nich nauczy┼éo si─Ö j─Özyka w ci─ůgu kilku miesi─Öcy pobytu w Grecji. Ci, kt├│rzy m├│wi─ů gorzej, i tak umiej─ů powiedzie─ç kilka podstawowych rzeczy: swoje imi─Ö, wiek, pokaza─ç na siebie palcem i powiedzie─ç ÔÇ×Me, Idomeni, 5 months, here 3 monthsÔÇŁ oraz za┼Ťpiewa─ç ÔÇ×no food, no water, open the bordersÔÇŁ. Albo pokaza─ç na m─Ö┼╝czyzn przepychaj─ůcych si─Ö w kolejkach i powiedzie─ç ÔÇ×crazyÔÇŁ.
Potem si─Ö ┼Ťciemnia, wi─Öc siadamy w k├│┼éku na kocu. Jeden ch┼éopiec znika ÔÇô┬ámy┼Ťlimy, ┼╝e poszed┼é zje┼Ť─ç, w ko┼äcu nie jedli nic lub prawie nic od dw├│ch dni. Po chwili wraca z dwoma paczuszkami orzech├│w, kt├│re nam podaje. Pr├│by odmowy zdaj─ů si─Ö na nic. Jak wyt┼éumaczy─ç, ┼╝e my nie chodzimy g┼éodne, ┼╝e jeste┼Ťmy tu tylko na chwil─Ö i za kilka dni wr├│cimy do Warszawy, do rodziny, do normalnego ┼╝ycia, a to oni musz─ů si─Ö┬ámartwi─ç o to, co jutro w┼éo┼╝─ů do ust? ÔÇ×My friend, my friend, for youÔÇŁ.
W dniu, w kt├│rym wyjecha┼éy┼Ťmy, w ├│smym dniu strajku g┼éodowego, cz─Ö┼Ť─ç uchod┼║c├│w wysz┼éa z Softexu i przemaszerowa┼éa do centrum miasta, by zaprotestowa─ç. Zmieniony zosta┼é dostawca po┼╝ywienia i ludzie w Softexie zn├│w jedz─ů.
Pakowanie rzeczy do dystrybucji w obozach (fot. Erika Rudash)

Pakowanie rzeczy do dystrybucji w obozach (fot. Erika Rudash)


Niewidoczny park
W centrum miasta, tu┼╝ za stacj─ů kolejow─ů, znajduje si─Ö niewielki park, plac zabaw i boisko do koszyk├│wki. P┼éot otaczaj─ůcy teren jest ozdobiony kilkoma wypranymi koszulkami, na niewielkich zacienionych skrawkach roz┼éo┼╝one s─ů koce. Afga┼äskim uchod┼║com, kt├│rzy wol─ů czeka─ç w parku na przemytnik├│w, ni┼╝ liczy─ç na w─ůtpliwe przeniesienie z oboz├│w, nie pozwala si─Ö rozk┼éada─ç namiot├│w. Raz na kilka dni pojawia si─Ö policja, kt├│ra rozp─Ödza grup─Ö. Z trzystu os├│b, kt├│re spotka┼éy┼Ťmy tam w pierwszych dniach naszego pobytu, pod koniec zosta┼éo oko┼éo sze┼Ť─çdziesi─Öciu. Nikt nie wie, gdzie jest reszta. Czy uda┼éo im si─Ö przekroczy─ç granic─Ö? Czy zostali w obozach? Czy przemytnicy wozili ich kilkana┼Ťcie godzin wok├│┼é miasta, aby wysadzi─ç ich w ┼Ťrodku pola, m├│wi─ůc: id┼║cie t─Ödy, znajdziecie drog─Ö, jeste┼Ťmy w Niemczech?
Tak jak obozy, zlokalizowane od kilku do kilkudziesi─Öciu kilometr├│w poza miastem, park po┼éo┼╝ony tu┼╝ przy stacji jest niewidoczny. Chocia┼╝ odwiedzaj─ů go r├│wnie┼╝ greckie rodziny, zachowana zostaje niewidzialna granica dziel─ůca go na po┼éow─Ö obsadzon─ů afga┼äskimi rodzinami na kocach i t─Ö, na kt├│rej Grecy (cz─Östo r├│wnie┼╝ przybysze sprzed lat, na przyk┼éad z Gruzji) graj─ů w gry czy odmawiaj─ů r├│┼╝aniec. Poza wolontariuszami nikogo nie interesuj─ů historie o Afganistanie, o marszu z Iranu do Europy, o tym, ┼╝e ojciec rodziny, kt├│ra od ponad miesi─ůca koczuje tutaj pod drzewem, pracowa┼é jako kierowca dla Amerykan├│w i to dlatego ┼╝ycie jego i jego rodziny sta┼éo si─Ö tak niebezpieczne, ┼╝e zmuszeni byli ucieka─ç. Uchod┼║cy mog─ů liczy─ç albo na wrogo┼Ť─ç, albo na oboj─Ötno┼Ť─ç. I p├│ki co na wolontariuszy, ale ilu z nich zostanie? Kto b─Ödzie dostarcza┼é ten jeden ciep┼éy posi┼éek dziennie, kiedy sko┼äcz─ů si─Ö wakacje i ma┼éo kto b─Ödzie m├│g┼é i chcia┼é pojecha─ç im pomaga─ç? I czy b─Ödzie z czego gotowa─ç, skoro datki na jedzenie zale┼╝ne s─ů tylko od dobrej woli dawc├│w? Kiedy wyje┼╝d┼╝a┼éy┼Ťmy w poniedzia┼éek, wiadomo by┼éo, ┼╝e jedzenia starczy do wtorku.
Park w centrum Salonik, w kt├│rym mieszka cz─Ö┼Ť─ç uchod┼║c├│w (fot. Erika Rudash)

Park w centrum Salonik, w kt├│rym mieszka cz─Ö┼Ť─ç uchod┼║c├│w (fot. Erika Rudash)


Problem skali
Osoby, kt├│re pozna┼éy┼Ťmy, b─Öd─ůce na miejscu i od ponad roku pr├│buj─ůce w miar─Ö swoich mo┼╝liwo┼Ťci uczyni─ç sytuacj─Ö uchod┼║c├│w bardziej zno┼Ťn─ů, oceniaj─ů, ┼╝e potrwa ona jeszcze kilka lat. Nikt nie jest i nie b─Ödzie w stanie policzy─ç, ile os├│b zgin─Ö┼éo po drodze, ile dzieci porwano, ilu spo┼Ťr├│d uchod┼║c├│w zosta┼éo i zostanie zabitych przez przemytnik├│w. Niemo┼╝liwa do utrzymania wydaje si─Ö sytuacja, w kt├│rej uchod┼║cy tkwi─ů teraz ÔÇô┬áa zarazem trwa ona ju┼╝ od miesi─Öcy. Rozmowy mi─Ödzy wolontariuszami cz─Östo w tym punkcie si─Ö urywaj─ů i po chwili wraca si─Ö do bie┼╝─ůcych temat├│w dotycz─ůcych tego, kto i gdzie nast─Öpnego dnia mo┼╝e co┼Ť dostarczy─ç, co┼Ť za┼éatwi─ç, komu┼Ť pom├│c. Ka┼╝dy przyje┼╝d┼╝a na jaki┼Ť czas, zostaje wci─ůgni─Öty w machin─Ö reagowania na bie┼╝─ůce mikrokryzysy, niedobory, zaj─Öty czy to sortowaniem ubra┼ä, przys┼éanych w darze z Wielkiej Brytanii, czy to dystrybucj─ů posi┼ék├│w, czy po prostu zabaw─ů z dzieciakami. Wszyscy znaj─ů nadrz─Ödn─ů zasad─Ö ÔÇ×nie my┼Ťl w wi─Ökszej perspektywieÔÇŁ, inaczej przyt┼éoczy ci─Ö fakt, ┼╝e cokolwiek mo┼╝esz zrobi─ç, b─Ödzie to i tak tylko dora┼║na pomoc dla cz─Ö┼Ťci ludzi w jednym z oboz├│w w jednym z pa┼ästw.
P┼éon─ůcy poci─ůg w pobli┼╝u Softexu, podpalony przez grup─Ö m─Ö┼╝czyzn wyrzuconych z obozu (fot. Erika Rudash)

P┼éon─ůcy poci─ůg w pobli┼╝u Softexu, podpalony przez grup─Ö m─Ö┼╝czyzn wyrzuconych z obozu (fot. Erika Rudash)


Tymczasem w trzydziestopi─Öciostopniowym upale, w namiotach lub na kocach, dos┼éownie po┼Ťrodku niczego, ro┼Ťnie ca┼ée pokolenie odarte z mo┼╝liwo┼Ťci chodzenia do szko┼éy, z poczucia bezpiecze┼ästwa, z domu. Dumna z osi─ůgni─Ö─ç w zakresie ochrony praw cz┼éowieka, Europa przymyka oczy na warunki, w kt├│rych mieszkaj─ů tysi─ůce dzieci i doros┼éych. Absurd globalnej wioski, w kt├│rej uchod┼║cy pozostaj─ů niewygodnym obrazkiem do usuni─Öcia sprzed wzroku turyst├│w. I w┼éa┼Ťnie to, ┼╝e uchod┼║cy przykryci s─ů ogromn─ů peleryn─ů niewidk─ů, ich obecno┼Ť─ç nawet w centrum miasta pozostaje niezauwa┼╝ana, a wi─Ökszo┼Ť─ç spo┼éecze┼ästw ┼╝ywi w stosunku do nich oboj─Ötno┼Ť─ç lub wrogo┼Ť─ç, sprawia, ┼╝e paradoksalnie wiara w to, ┼╝e mamy do czynienia z wydarzeniem, o kt├│rym za dwadzie┼Ťcia lat dzieci b─Öd─ů si─Ö uczy─ç w szko┼éach, wydaje mi si─Ö nadmiernie optymistyczna.
 
Redakcja ÔÇ×KontaktuÔÇŁ┬ázach─Öca┬ádo wsparcia zbi├│rki publicznej w serwisie pomagam.pl na rzecz uchod┼║c├│w z obozu w Salonikach, zainicjowanej m.in. przez autorki tekstu.┬á
***
Autorki tekstu dzi─Ökuj─ů┬áErice Rudash za zgod─Ö na wykorzystanie robionych przez ni─ů zdj─Ö─ç.

Potrzebujemy Twojego wsparcia
Jeste┼Ťmy magazynem i ┼Ťrodowiskiem lewicy katolickiej. Piszemy o wykluczeniu, sprawiedliwo┼Ťci spo┼éecznej, biedzie, o wsp├│┼éczesnych zjawiskach w kulturze, polityce i spo┼éecze┼ästwie. Potrzebujemy stabilnego finansowania ÔÇô mo┼╝esz nam w tym pom├│c!
Wybieram sam/a
Ko┼Ťci├│┼é i lewica si─Ö wykluczaj─ů?
Nie ÔÇô w Kontakcie ┼é─ůczymy lewicow─ů wra┼╝liwo┼Ť─ç z katolick─ů nauk─ů spo┼éeczn─ů.

I u┼╝ywamy plik├│w cookies. Dowiedz si─Ö wi─Öcej: Polityka prywatno┼Ťci. zamknij ├Ś